Rachunkowość
zarządcza
Wykładowca
prof. dr hab. Stanisław
Dolata
Kontakt
PROGRAM PRZEDMIOTU
PROGRAM PRZEDMIOTU
Rachunkowość finansowa a rachunkowość zarządcza
Rachunkowość finansowa a rachunkowość zarządcza
Klasyfikacja kosztów
Klasyfikacja kosztów
Próg rentowności
Próg rentowności
Analiza zależności produkcja - koszty – zysk
Analiza zależności produkcja - koszty – zysk
Problemy decyzyjne krótkoterminowe – ustalanie optymalnej struktury
Problemy decyzyjne krótkoterminowe – ustalanie optymalnej struktury
produkcji
produkcji
Problemy decyzyjne krótkookresowe – wybór wariantu
Problemy decyzyjne krótkookresowe – wybór wariantu
technologicznego, „kupić czy wyprodukować”
technologicznego, „kupić czy wyprodukować”
Problemy decyzyjne krótkookresowe – rezygnacja z produktu
Problemy decyzyjne krótkookresowe – rezygnacja z produktu
przynoszącego stratę
przynoszącego stratę
Problemy decyzyjne krótkookresowe - przyjęcie specjalnego
Problemy decyzyjne krótkookresowe - przyjęcie specjalnego
zamówienia
zamówienia
Zasady ustalania cen
Zasady ustalania cen
Rachunkowość według ośrodków odpowiedzialności
Rachunkowość według ośrodków odpowiedzialności
Budżetowanie i planowanie kosztów
Budżetowanie i planowanie kosztów
LITERATURA PODSTAWOWA
LITERATURA PODSTAWOWA
J. Wermut, Rachunkowość zarządcza, ODDK,
J. Wermut, Rachunkowość zarządcza, ODDK,
Gdańsk 2006
Gdańsk 2006
C. Drury, Rachunek kosztów, Wydawnictwo
C. Drury, Rachunek kosztów, Wydawnictwo
Naukowe PWN, Warszawa 2000
Naukowe PWN, Warszawa 2000
Rachunkowość
zarządcza
Istota i zadania
rachunkowości
zarządczej
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Rachunkowość zarządcza
Rachunkowość zarządcza
proces zapewniający pomiar i prezentację
proces zapewniający pomiar i prezentację
informacji finansowych i niefinansowych
informacji finansowych i niefinansowych
ułatwiający kierownikom różnych szczebli
ułatwiający kierownikom różnych szczebli
wytyczanie
i
implementację
celów
wytyczanie
i
implementację
celów
organizacji
organizacji
A. Jaruga, Rachunkowość zarządcza, Absolwent Sp. z o.o.,
A. Jaruga, Rachunkowość zarządcza, Absolwent Sp. z o.o.,
Łódź 2001, s. 76
Łódź 2001, s. 76
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Rachunkowość zarządcza
Rachunkowość zarządcza
proces identyfikacji , pomiaru, analizy,
proces identyfikacji , pomiaru, analizy,
przygotowania
i
komunikowania
przygotowania
i
komunikowania
informacji( finansowych i operacyjnych)
informacji( finansowych i operacyjnych)
stosowanych
przez
kierowników
do
stosowanych
przez
kierowników
do
planowania, oceny i kontroli w ramach
planowania, oceny i kontroli w ramach
organizacji
oraz
do
zapewnienia
organizacji
oraz
do
zapewnienia
efektywnego wykorzystania zasobów.
efektywnego wykorzystania zasobów.
International Federation of Accountants, Statement on
International Federation of Accountants, Statement on
International Management Accounting, FMAC, 1986,
International Management Accounting, FMAC, 1986,
rozwinięcie definicji w FMAC, 1998
rozwinięcie definicji w FMAC, 1998
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Rachunkowość zarządcza
Rachunkowość zarządcza
system
system
gromadzenia,
gromadzenia,
opracowania
opracowania
prezentacji
prezentacji
informacji
informacji
dotyczących przeszłych i przyszłych zjawisk
dotyczących przeszłych i przyszłych zjawisk
gospodarczych
gospodarczych
w celu wspomagania kierownictwa
w celu wspomagania kierownictwa
w planowaniu
w planowaniu
w podejmowaniu decyzji
w podejmowaniu decyzji
w kontroli
w kontroli
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Podstawowy cele rachunkowości zarządczej
Podstawowy cele rachunkowości zarządczej
generowanie
generowanie
INFORMA
INFORMA
CJI
CJI
Rachunkowość zarządcza
Rachunkowość zarządcza
kluczowe źródło informacji dla:
kluczowe źródło informacji dla:
podejmowania decyzji
podejmowania decyzji
kontroli (sterowania)
kontroli (sterowania)
dostarcza zarówno informacji finansowych jak i
dostarcza zarówno informacji finansowych jak i
niefinansowych
niefinansowych
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Cykl kosztowo - wynikowy
Cykl kosztowo - wynikowy
Produkty
Nabycie środków
produkcji
Sprzedaż
Przychody
Zaangażowanie
środków produkcji
Koszty
otoczenie
Jak powinno
być?
Jak jest?
Przetwarzanie
informacji w decyzję
Transformacja
czynników produkcji
Dlaczego tak jest?
Czynniki
produkcji
Produkty
inf
orm
acj
e
in
fo
rm
ac
je
otoczenie
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Rola rachunkowości zarządczej w procesie
Rola rachunkowości zarządczej w procesie
decyzyjnym
decyzyjnym
identyfikacja problemu
identyfikacja problemu
pomiar informacji
pomiar informacji
gromadzenie informacji
gromadzenie informacji
przetwarzanie informacji
przetwarzanie informacji
przekazywanie informacji użytkownikom
przekazywanie informacji użytkownikom
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Informacja
Informacja
kosztuje
kosztuje
nie może być droższa od uzyskanych
nie może być droższa od uzyskanych
korzyści dzięki niej
korzyści dzięki niej
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Zadania rachunkowości zarządczej
Zadania rachunkowości zarządczej
dostosowanie przedsiębiorstwa do zmian otoczenia
dostosowanie przedsiębiorstwa do zmian otoczenia
prowadzenie polityki produkcji i sprzedaży
prowadzenie polityki produkcji i sprzedaży
decydowanie o poziomie cen
decydowanie o poziomie cen
wzbudzanie aktywności zatrudnionych
wzbudzanie aktywności zatrudnionych
tworzenie skutecznych systemów planowania
tworzenie skutecznych systemów planowania
i kontroli
i kontroli
sterowanie płynnością środków pieniężnych
sterowanie płynnością środków pieniężnych
rozwiązywanie szczegółowych problemów decyzyjnych
rozwiązywanie szczegółowych problemów decyzyjnych
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Różnice pomiędzy rachunkowością
Różnice pomiędzy rachunkowością
zarządczą i finansową
zarządczą i finansową
System informacyjny rachunkowości
Rachunkow
ość
finansowa
R-ść
podatkowa
Rachunkow
ość
zarządcza
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Rachunkowość finansowa a zarządcza
Rachunkowość finansowa a zarządcza
Kryterium
Kryterium
R. finansowa
R. finansowa
R. zarządcza
R. zarządcza
Cel
Cel
Dla odbiorców
Dla odbiorców
wewnętrznych
wewnętrznych
i zewnętrznych
i zewnętrznych
Dla odbiorców
Dla odbiorców
wewnętrznych
wewnętrznych
Regulacje prawne
Regulacje prawne
Obligatoryjne
Obligatoryjne
Nie obowiązują
Nie obowiązują
Zasady prowadzenia
Zasady prowadzenia
Stabilne
Stabilne
uregulowane
uregulowane
przepisami
przepisami
Elastyczne
Elastyczne
w zależności
w zależności
od problemu
od problemu
Postać urządzeń
Postać urządzeń
i sprawozdań
i sprawozdań
Urządzenia zgodne
Urządzenia zgodne
z ustawą
z ustawą
i planem kont,
i planem kont,
sprawozdania
sprawozdania
wg wzorów
wg wzorów
Dowolna postać
Dowolna postać
urządzeń
urządzeń
i sprawozdań
i sprawozdań
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Rachunkowość finansowa a zarządcza
Rachunkowość finansowa a zarządcza
Kryterium
Kryterium
R. finansowa
R. finansowa
R. zarządcza
R. zarządcza
Częstotliwość
Częstotliwość
prowadzenia
prowadzenia
Regularność,
Regularność,
periodyzacja
periodyzacja
Zróżnicowana
Zróżnicowana
wg potrzeb
wg potrzeb
Horyzont czasowy
Horyzont czasowy
O przeszłości
O przeszłości
(ex post)
(ex post)
O przeszłości
O przeszłości
i przyszłości
i przyszłości
(ex post i ex ante)
(ex post i ex ante)
Metody wyceny
Metody wyceny
Jednolite wg
Jednolite wg
przepisów
przepisów
Zróżnicowane
Zróżnicowane
Cechy informacji
Cechy informacji
Dokładna rzetelna,
Dokładna rzetelna,
wiarygodna, ciągła,
wiarygodna, ciągła,
sprawdzalna
sprawdzalna
Zorientowana na
Zorientowana na
istotność i szybkość
istotność i szybkość
pozyskiwania
pozyskiwania
danych,
danych,
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Rachunkowość finansowa a zarządcza
Rachunkowość finansowa a zarządcza
Kryterium
Kryterium
R. finansowa
R. finansowa
R. zarządcza
R. zarządcza
Dane
Dane
Wartościowe
Wartościowe
i w ograniczeniu
i w ograniczeniu
ilościowe
ilościowe
Ilościowe,
Ilościowe,
wartościowe,
wartościowe,
jakościowe
jakościowe
Kontrola
Kontrola
Zewnętrzna
Zewnętrzna
i wewnętrzna
i wewnętrzna
Wewnętrzna
Wewnętrzna
Procedury
Procedury
Odgórnie ustalone
Odgórnie ustalone
techniki ewidencji
techniki ewidencji
i techniki rozliczeń
i techniki rozliczeń
Dowolne techniki i
Dowolne techniki i
metody
metody
np. analizy
np. analizy
matematycznej
matematycznej
i logicznej
i logicznej
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Typy informacji dostarczanej przez rachunkowość zarządczą
kalkulacja
przychody,
koszty,
zyski
(straty)
z
działań
prowadzonych przez przedsiębiorstwo
koszty produktu, oddziału, asortymentu, obsługi
klienta, itd.
rentowność produktów, kanałów dystrybucji, oddziałów,
klientów, centrów zysku
planowanie i kontrola
planowanie działań i przewidywanie rezultatów
przewidywanie kosztów i wyników
pomiar osiągnięć (realizacja celów)
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Rachunkowość zarządcza wspiera proces
Rachunkowość zarządcza wspiera proces
podejmowania decyzji
podejmowania decyzji
Krótkoterminowych:
Długoterminowych
wyprodukować czy kupić?
rozmiary produkcji,
akceptacja ofert,
zarządzanie środkami
trwałymi,
zarządzanie zapasami,
zarządzanie gotówką, itp.
systemy płatności,
decyzje asortymentowe ,
decyzje inwestycyjne,
decyzje cenowe, itp.
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Jakim organizacjom może służyć rachunkowość
Jakim organizacjom może służyć rachunkowość
zarządcza
zarządcza
firmy wytwórcze: fabryki, zakłady produkcyjne
firmy wytwórcze: fabryki, zakłady produkcyjne
firmy usługowe
firmy usługowe
do niedawna działały przy niewielkiej konkurencji – informacja
do niedawna działały przy niewielkiej konkurencji – informacja
zarządcza BYŁA mniej potrzebna
zarządcza BYŁA mniej potrzebna
produkt niematerialny, brak zapasów magazynowych produktów
produkt niematerialny, brak zapasów magazynowych produktów
pracownicy mają bezpośredni kontakt z klientem – czas i jakość
pracownicy mają bezpośredni kontakt z klientem – czas i jakość
obsługi jest czynnikiem kluczowym
obsługi jest czynnikiem kluczowym
firmy handlowe
firmy handlowe
brak produktu
brak produktu
koszty sprzedaży i magazynowania jako czynniki kluczowe
koszty sprzedaży i magazynowania jako czynniki kluczowe
firmy non-profit
firmy non-profit
skoncentrowane na możliwościach organizacji do zaspokajania
skoncentrowane na możliwościach organizacji do zaspokajania
potrzeb klientów
potrzeb klientów
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Podstawowe zagrożenia dotyczące rachunkowości
zarządczej
jest subiektywna
jest subiektywna
brak uregulowań prawnych, wszelkie reguły pochodzą z
brak uregulowań prawnych, wszelkie reguły pochodzą z
wnętrza organizacji
wnętrza organizacji
zagrożenia
zagrożenia
:
:
pomiar wpływa na obiekt oceniany
pomiar wpływa na obiekt oceniany
pracownicy starają się realizować wskaźniki a nie
pracownicy starają się realizować wskaźniki a nie
zachowywać się optymalnie dla organizacji
zachowywać się optymalnie dla organizacji
możliwość faworyzowania pewnych produktów
możliwość faworyzowania pewnych produktów
unikanie „złych wiadomości”
unikanie „złych wiadomości”
unikanie odpowiedzialności
unikanie odpowiedzialności
niskie ustawianie sobie poprzeczki
niskie ustawianie sobie poprzeczki
jest kosztowna
jest kosztowna
Istota i zadania rachunkowości
Istota i zadania rachunkowości
zarządczej
zarządczej
Metody przeciwdziałania zagrożeniom
Metody przeciwdziałania zagrożeniom
systemy lojalnościowe
systemy lojalnościowe
prezentacja pracownikom reguł, podstawowych
prezentacja pracownikom reguł, podstawowych
wartości, celów organizacji, kierunków rozwoju
wartości, celów organizacji, kierunków rozwoju
„
„
związanie” pracowników z firmą
związanie” pracowników z firmą
dokumenty: misja firmy, wizje, hasła przewodnie
dokumenty: misja firmy, wizje, hasła przewodnie
systemy kar i nagród
systemy kar i nagród
opis zachowań, które nie są akceptowalne i zwykle
opis zachowań, które nie są akceptowalne i zwykle
powodują negatywne konsekwencje
powodują negatywne konsekwencje
pracownicy nie mogą udostępniać list klientów
pracownicy nie mogą udostępniać list klientów
osobom obcym
osobom obcym
takie zachowanie będzie skutkować natychmiastowym
takie zachowanie będzie skutkować natychmiastowym
zwolnieniem z pracy
zwolnieniem z pracy