Leki przeciwkaszlowe
Leki przeciwkaszlowe
Leki przeciwkaszlowe
Leki przeciwkaszlowe
Kaszel
Kaszel
złożony odruch obronny, mający na
celu usunięcie ciała obcego lub
wydzieliny z dróg oddechowych.
Wyróżniamy dwie fazy:
◦
faza pierwsza: głęboki wdech, na szczycie
którego dochodzi do zamknięcia głośni i
wzrostu ciśnienia do 1,3-21,3 kPa na 0,2-
0,4 s
◦
faza druga: gwałtowne otwarcie głośni i
spadek ciśnienia, co wywołuje prąd
powietrza w kierunku krtani i gardła
leki p/kaszlowe są to leki hamujące
odruch kaszlu, a nie likwidujące jego
przyczyny, np. stanu zapalnego
LEKI PRZECIWKASZLOWE
LEKI PRZECIWKASZLOWE
O
O
DZIAŁANIU
DZIAŁANIU
OŚRODKOWYM
OŚRODKOWYM
Leki przeciwkaszlowe pochodne
alkaloidów opium
Leki wykazujące działanie euforyzujące i
wywołujące szybkie uzależnienie
Leki nie wykazujące wyraźnego działania
euforyzującego o słabych właściwościach
uzależniających
Leki nie wywołujące uzależnienia
•
Leki przeciwkaszlowe nieopioidowe o
działaniu ośrodkowym
Estry kwasów organicznych
Pochodne fenotiazyny
Leki wykazujące działanie
euforyzujące i wywołujące szybkie
uzależnienie
Morfina
Oksykodon
Bezytramid
Etylomorfina
Hydrokodon
Morfina
Morfina
dawki p/kaszlowe mniejsze niż
p/bólowe
źle się wchłania z przewodu
pokarmowego
korzystne również działanie
p/kaszlowe w sytuacjach
zagrożenia krwotokiem z płuc
(zranienie klatki piersiowej,
nowotwory płuc )
Oksykodon
Oksykodon
działanie p/bólowe i p/kaszlowe
podobne do morfiny
łatwo wywołuje euforię i
zależność
dostępny w postaci pozajelitowej
i jako preparat złożony
Scophedal ( hioscyna,
oksykodon, efedryna ) stosowany
w premedykacji chirurgicznej
Bezytramid
Bezytramid
działanie p/bólowe i p/kaszlowe
podobne do morfiny
działanie p/kaszlowe widoczne po
1-2 h po podaniu i utrzymuje się
8 h
wydalany z kałem
rzadko stosowany w leczeniu
szpitalnym
Etylomorfina
Etylomorfina
działanie p/bólowe i euforyzujące
podobne do morfiny
nie ma uzasadnienia do
podawania leku jako
p/kaszlowego
Hydrokodon
Hydrokodon
w działaniu podobny do morfiny
w Polsce wycofany z lecznictwa
Leki nie wykazujące wyraźnego działania
euforyzującego o słabych właściwościach
uzależniających
Kodeina
Normetadon
Kodeina
Kodeina
słabsze niż morfina działanie
p/bólowe, hamujące ośrodek
oddechowy i uzależniające
łatwo wchłania się z przewodu
pokarmowego
metabolizowana w wątrobie
(częściowo do morfiny)
wydalana z moczem w postaci
sprzężonej z kwasem glukuronowym
działanie p/kaszlowe w dawkach
mniejszych niż p/bólowe, utrzymuje
się 2 h
Kodeina
Kodeina
działania niepożądane: zaparcia,
nudności, wymioty, zmniejszenie
częstości oddechu, senność, zawroty
głowy
po podaniu doustnym niebezpieczeństwo
wywołania zależności niewielkie
hamowanie ośrodka oddechowego
występuje częściej u ludzi w podeszłym
wieku i małych dzieci (u których mogą
wystąpić również drgawki)
jest składnikiem preparatów złożonych, w
skład których wchodzi tez lek p/bólowy
(p/gorączkowy) lub kwas
acetylosalicylowy
Normetadon
Normetadon
działanie identyczne do kodeiny
Leki nie wywołujące
Leki nie wywołujące
uzależnienia
uzależnienia
Dekstrometorfan
Falkodyna
Noskapina
Dekstrometorfan
Dekstrometorfan
budową zbliżony do leworfanolu
nie ma działania p/bólowego
nie wywołuje zależności, nie hamuje
ośrodka oddechowego
siła działania p/kaszlowego odpowiada
kodeinie
łatwo wchłania się z przewodu
pokarmowego
wydalany z moczem, częściowo w postaci
nie zmienionej
może uwalniać histaminę
stosowany doustnie
Falkodyna
Falkodyna
syntetyczna pochodna kodeiny
silne działanie p/kaszlowe
mniej działań niepożądanych: nie
powoduje zaparć, w mniejszym
stopniu hamuje ośrodek oddechowy
działania niepożądane: nudności,
senność, niepokój psychoruchowy,
ataksja przy stosowaniu większych
dawek
Noskapina
Noskapina
naturalny alkaloid otrzymywany z opium
działanie p/kaszlowe podobne do
falkodyny
jako pochodna izochinolinowa ma słabe
działanie spazmolityczne
szybko wchłania się z przewodu
pokarmowego
działanie p/kaszlowe utrzymuje się do 4 h
działania niepożądane: zależne od dawki,
senność, nudność, zawroty głowy,
odczyny uczuleniowe
Leki przeciwkaszlowe
Leki przeciwkaszlowe
nieopioidowe o działaniu
nieopioidowe o działaniu
ośrodkowym
ośrodkowym
Estry kwasów organicznych
◦
Okseladyna
◦
Oksolamina
◦
Pentoksyweryna
◦
Glaucyna
Pochodne fenotiazyny
◦
Dimetoksanat
◦
Pipazetat
◦
Oksomemazyna
◦
Alimemazyna
Okseladyna
Okseladyna
słabsze działanie p/kaszlowe niż
leki opioidowe
słabe działanie wykrztuśne
nie hamują ośrodka
oddechowego
nie wykazuje zależności
Oksolamina
Oksolamina
podobny do okseladyny
Pentoksyweryna
Pentoksyweryna
działanie p/kaszlowe, miejscowo
znieczulające i cholinolityczne
po podaniu doustnym działanie
p/kaszlowe występuje po 30 min i
utrzymuje się 1,5 h
działanie niepożądane: (związane z
hamującym wpływem na ośrodkowy
układ nerwowy) senność, zaburzenia z
przewodu pokarmowego, skórne
odczyny alergiczne
nie należy prowadzić pojazdów
mechanicznych
Glaucyna
Glaucyna
alkaloid występujący w zielu
siwca żółtego
nie hamuje ośrodka
oddechowego i nie uzależnia
Dimetoksanat
Dimetoksanat
słabsze działanie p/kaszlowe od
kodeiny
słabe działanie miejscowo
znieczulające
szybko wchłania się z przewodu
pokarmowego
działanie p/kaszlowe występuje po 30
min i utrzymuje się 3-4 h
działania niepożądane: nudności,
zawroty głowy
pobudzenia czynności serca
Pipazetat
Pipazetat
działanie p/kaszlowe podobne do
falkodyny
działanie miejscowo znieczulające
szybko wchłania się z przewodu
pokarmowego
działanie p/kaszlowe występuje po
30 min i utrzymuje się 4-6 h
działania niepożądane: dość
często, nudności zawroty głowy,
pobudzenia czynności serca
Oksomemazyna
Oksomemazyna
działanie p/kaszlowe jak wyżej
działanie p/histaminowe i
uspokajające
działanie niepożądane: senność,
nudności, skórne odczyny
alergiczne
Alimemazyna
Alimemazyna
pochodna alifatyczna fenotiazyny
słabe działanie neuroleptyczne
działanie p/histaminowe i
uspokajające
stosowana: w anestezjologii, w
premedykacji chirurgicznej
Preparaty złożone
Preparaty złożone
wykrztuśno-
wykrztuśno-
przeciwkaszlowe
przeciwkaszlowe
równoczesne podawanie leku
wykrztuśnego i p/kaszlowego jest
wątpliwe
leki wykrztuśne: zwiększają ilość
płynnej wydzieliny
najczęściej znajduje się kodeina
Preparaty: Thiocodin ( kodeina +
gwajakolosulfonian potasowy );
Sirupus Pini compositum ( wyciąg
sosnowy + ziele glistnika + fosforan
kodeiny )
Leki przeciwkaszlowe o
Leki przeciwkaszlowe o
działaniu obwodowym
działaniu obwodowym
Leki wpływające na
zakończenia czuciowe w
oskrzelach
◦
Benzonatat
Śluzy roślinne
Benzonatat
Benzonatat
p-butyloaminobenzoesan
działanie miejscowo znieczulające
po podaniu doustnym działanie
p/kaszlowe po 30min i utrzymuje się
do 8h
działania niepożądane: zaparcia z
powodu zahamowania perystaltyki
jelit, skórne odczyny alergiczne
stosowany wyłącznie w anestezjologii,
w premedykacji np. przed
bronchoskopią
Śluzy roślinne
Śluzy roślinne
działanie p/kaszlowe polega na działaniu
osłaniającym błony śluzowe
łagodzą odczucie drażnienia w obrębie
gardła, działają osłabiająco w obrębie błony
śluzowej żołądka
działanie bardzo słabe (w granicach placebo)
nie mają właściwie działań niepożądanych
do surowców należą: korzeń prawoślazu,
liście podbiału, kwiat dziewanny, liście i
kwiat malwy
wchodzą w skład ziołowych mieszanek
wykrztuśnych