Dyslalia

Dyslalia

Mechanizm generowania wypowiedzi 

Mechanizm generowania wypowiedzi 

słownej:

słownej:

Etap 

Etap 

kontroli i realizacji

kontroli i realizacji

 wypowiedzi 

 wypowiedzi 

słownej

słownej

Struktury wchodzące w skład poszczególnych pięter 

Struktury wchodzące w skład poszczególnych pięter 

mowy i ich funkcje:

mowy i ich funkcje:

Dyslalia- III PIĘTRO

Dyslalia- III PIĘTRO



Okolica słuchowa 

Okolica słuchowa 

(słuchowo- mnestyczna) 

(słuchowo- mnestyczna) 



Okolica czuciowa 

Okolica czuciowa 

(skórno- kinestetyczna)

(skórno- kinestetyczna)

Kontrola słuchowa
Wzorce czuciowe głosek
Czucie ułożenia narządów 
mowy, tj. analiza i synteza 
impulsów czuciowych z 
mięśni do kory 

(gnozja 

kinestetyczno-oralna, kinestezja 
artykulacyjna)

Dyslalia to:

Dyslalia to:



Wszystkie 

Wszystkie 

nieprawidłowości 

nieprawidłowości 

wymowy wywołane 

wymowy wywołane 

najrozmaitszymi 

najrozmaitszymi 

czynnikami

czynnikami



Wada wymowy 

Wada wymowy 

polegająca na 

polegająca na 

realizacji fonemów 

realizacji fonemów 

niezgodnie z normą 

niezgodnie z normą 

społeczną (L.K)

społeczną (L.K)



 

 

Zaburzenie mowy 

Zaburzenie mowy 

pochodzenia 

pochodzenia 

korowego, wolniejsze 

korowego, wolniejsze 

przyswajanie języka 

przyswajanie języka 

wskutek opóźnionego 

wskutek opóźnionego 

wykształcenia się 

wykształcenia się 

pewnych struktur 

pewnych struktur 

mózgowych

mózgowych

    

    

Przebieg procesu nabywania kompetencji 

Przebieg procesu nabywania kompetencji 

i sprawności językowej jest w dyslalii 

i sprawności językowej jest w dyslalii 

zaburzony

zaburzony

NORM

NORM

Objawy dyslalii:

Objawy dyslalii:



Deformacje 

Deformacje 

dźwięków mowy

dźwięków mowy



Substytucje

Substytucje



Elizje

Elizje



Metatezy

Metatezy



Redukcje grup 

Redukcje grup 

spółgłoskowych

spółgłoskowych



Etc., itp..

Etc., itp..

Przyczyny obwodowe dyslalii:

Przyczyny obwodowe dyslalii:



Wady w budowie aparatu artykulacyjnego

Wady w budowie aparatu artykulacyjnego

. 

. 

d.anatomiczna ruchowa

d.anatomiczna ruchowa



Nieprawidłowe nawyki ruchowe  

Nieprawidłowe nawyki ruchowe  

wynikające z nieprawidłowo 

wynikające z nieprawidłowo 

przebiegających czynności fizjologicznych 

przebiegających czynności fizjologicznych 

d. funkcjonalna

d. funkcjonalna



Wada w budowie lub uszkodzenie narządu 

Wada w budowie lub uszkodzenie narządu 

słuchu 

słuchu 

d. anatomiczna słuchowa

d. anatomiczna słuchowa

(Emiluta- Rozya 1997)

(Emiluta- Rozya 1997)

Przyczyny:

Przyczyny:

1.

1.

Zmiany anatomiczne aparatu 

Zmiany anatomiczne aparatu 

artykulacyjnego

artykulacyjnego

-

nieprawidłowa budowa języka

nieprawidłowa budowa języka

-

nieprawidłowa budowa podniebienia

nieprawidłowa budowa podniebienia

-

zniekształcenia zgryzu

zniekształcenia zgryzu

-

anomalie zębowe

anomalie zębowe

-

przerost trzeciego migdałka

przerost trzeciego migdałka

-

polipy

polipy

-

skrzywienie przegrody nosowej

skrzywienie przegrody nosowej

-

przerost śluzówki nosa

przerost śluzówki nosa

2. Nieprawidłowe funkcjonowanie 

2. Nieprawidłowe funkcjonowanie 

narządów mowy:

narządów mowy:

-

niska sprawność języka, warg

niska sprawność języka, warg

-

zakłócona praca mięśni napinających i 

zakłócona praca mięśni napinających i 

przywodzących wiązadła głosowe

przywodzących wiązadła głosowe

-

trudności koordynacji mięśni napinających i 

trudności koordynacji mięśni napinających i 

przywodzących wiązadła głosowe  

przywodzących wiązadła głosowe  

-

nieprawidłowa praca zwierającego pierścienia 

nieprawidłowa praca zwierającego pierścienia 

gardłowego

gardłowego

-

brak pionizacji języka, tzw. infantylne połykanie

brak pionizacji języka, tzw. infantylne połykanie

3. Nieprawidłowa budowa i 

3. Nieprawidłowa budowa i 

funkcjonowanie narządu słuchu:

funkcjonowanie narządu słuchu:

a)

a)

zaburzenie analizy i syntezy słuchowej

zaburzenie analizy i syntezy słuchowej

b)

b)

wybiórcze upośledzenie słuchu

wybiórcze upośledzenie słuchu

c)

c)

obniżenie słyszalności (niedosłuch, głuchota)

obniżenie słyszalności (niedosłuch, głuchota)

d)

d)

zaburzenia słuchu fonematycznego

zaburzenia słuchu fonematycznego

 

 

4. Warunki niesprzyjające uczeniu się 

4. Warunki niesprzyjające uczeniu się 

mowy

mowy

5. Nieprawidłowe funkcjonowanie OUN 

5. Nieprawidłowe funkcjonowanie OUN 

( dyslalia centralna , która występuje w przypadku 

( dyslalia centralna , która występuje w przypadku 

afazji i dyzartrii)

afazji i dyzartrii)

6. Opóźniony rozwój psychomotoryczny

6. Opóźniony rozwój psychomotoryczny

Klasyfikacje:

Klasyfikacje:

1.

1.

W zależności od poziomu 

W zależności od poziomu 

uszkodzenia mechanizmu mowy:

uszkodzenia mechanizmu mowy:

a)

a)

ośrodkowa 

ośrodkowa 

/ 

/ 

kora, analizator słuchowy

kora, analizator słuchowy

b)

b)

motoryczna 

motoryczna 

/droga odśrodkowa

/droga odśrodkowa

c)

c)

sensoryczna 

sensoryczna 

/ droga wstępująca

/ droga wstępująca

d)

d)

obwodowa 

obwodowa 

/ n. artyk, a. słuchowy

/ n. artyk, a. słuchowy

2. W zależności od lokalizacji 

2. W zależności od lokalizacji 

uszkodzenia narządów mowy:

uszkodzenia narządów mowy:

a)

a)

korowa

korowa

b)

b)

podkorowa

podkorowa

c)

c)

obwodowa

obwodowa

: 

: 

d. anatomiczna ruchowa, 

d. anatomiczna ruchowa, 

wynikająca z defektów na obwodzie

wynikająca z defektów na obwodzie

 

 

3. W zależności od jakości defektu:

3. W zależności od jakości defektu:

a)

a)

czynnościowa

czynnościowa

- 

- 

wadliwa wymowa przy 

wadliwa wymowa przy 

braku uszkodzeń organicznych 

braku uszkodzeń organicznych 

b)

b)

organiczna

organiczna

- 

- 

uszkodzenia słuchu lub 

uszkodzenia słuchu lub 

anomalie jamy ustnej i uzębienia

anomalie jamy ustnej i uzębienia

4. W zależności od tego, czy 

4. W zależności od tego, czy 

zaburzenie artykulacji jest 

zaburzenie artykulacji jest 

zjawiskiem izolowanym, 

zjawiskiem izolowanym, 

pierwotnym czy wtórnym, 

pierwotnym czy wtórnym, 

wywołanym przez inne zaburzenia 

wywołanym przez inne zaburzenia 

rozwojowe:

rozwojowe:

a)

a)

audiogenna

audiogenna

b)

b)

sprzężona

sprzężona

Wady wymowy:

Wady wymowy:

a)

a)

Sygmatyzm

Sygmatyzm

b)

b)

Rotacyzm

Rotacyzm

c)

c)

Kappacyzm

Kappacyzm

d)

d)

Gammacyzm

Gammacyzm

e)

e)

Lambdacyzm

Lambdacyzm

f)

f)

Betacyzm

Betacyzm

g)

g)

Mowa bezdzwieczna

Mowa bezdzwieczna

h)

h)

Inne odchylenia od normy artykulacyjnej

Inne odchylenia od normy artykulacyjnej

Zadanie:

Zadanie:

1.

1.

Na czym polegają poszczególne 

Na czym polegają poszczególne 

zaburzenia?

zaburzenia?

2.

2.

Podaj i zaprezentuj najprostsze 

Podaj i zaprezentuj najprostsze 

(bez przesady proszę) ćwiczenia 

(bez przesady proszę) ćwiczenia 

usprawniające narządy mowy 

usprawniające narządy mowy 

               

               

ORM

ORM