„Destrukcyjna” aktywność 

komórek układu 

odpornościowego

Wewnątrzkomórkowe 

mechanizmy działania 

makrofagów, granulocytów, 

komórek dendrytycznych 

oraz 

pozakomórkowo: makrofagów

limfocytów NK i limfocytów T 

cytotoksycznych – efekty 

cytotoksyczne

Komórki układu odpornościowego wykazujące 

aktywność fagocytarną

Neutrofil

e   

Najliczniejs

ze, do 3 dni

Eozynofil

e

W 

tkankach, 

zwalczanie 

pasożytów, 

alergie

Bazofil

e

Procesy 

zapalne

Monocyty

Makrofagi

Prezentacja 

antygenu, 

zróżnicowa

nie 

tkankowe

Komórka

dendrytycz

na

Prezentacja 

antygenu,

Etapy procesu 

fagocytarnego

• Chemotaksja

 - (chemotaksja dodatnia; chemotaksja 

ujemna) 

     czynniki aktywujące proces chemotaksji – interleukiny (IL-1, IL-8); 

składniki dopełniacza c5a, c3b, c567; białka ostrej fazy; histamina; PAF; 

TNFα; defenzyny; leukotrieny; czynniki aktywujące eozynofile; LPS – 

czynnik egzogenny; fibrynogen

     czynniki hamujące proces chemotaksji – adrenalina, anafilaksyna, 

interleukiny (IL-4, IL-10), cAMP, inaktywatory poszczególnych składników 

dopełniacza, streptolizyna

Aktywacja

• Opsonizacja – (

przeciwciała, składniki dopełniacza, 

fibronektyna fibrynogen, MBL

)

• Adherencja – (

 receptory dla przeciwciał, składników 

dopełniacza

)

• Wchłanianie – tworzenie fagosomu

• Fuzja z lizosomem - fagolizosom
• Trawienie – (

mechanizmy tlenowe i pozatlenowe –

ziarnistości

)

Procesy zapalne – 

komórki tuczne, 

bazofile, 

neutrofile

• Komórki tuczne (łącznotkankowe, 

śluzówkowe) – mediatory preformowane 
(histamina, tryptaza, chymaza, 
heparyna) i generowane 
(prostaglandyny, leukotrieny, cytokiny) 
jako mediatory prozapalne 

• Bazofile (fagocyty) – działania podobne
• Neutrofile (fagocyty) – ziarna azurofilne, 

swoiste, żelatynowe, wydzielnicze – 
(defensyny, elastaza, sjalidaza, 
kolagenaza i inne)

Destrukcja cytotoksyczna 

       Makrofagi, Komórki NK, Limfocyty T

c

    

             Receptory i liganty (Fas –FasL), ziarna 
cytolityczne (perforyny, granzymy)

         Apoptoza (programowana śmierć 

komórki)

      Kaskada kaspaz – kaspazy inicjatorowe i 

kaspazy efektorowe – efekt to demontaż 
komórki.

        Kooperacja odpowiedzi swoistej i nieswoistej