WYKŁAD 1

WYKŁAD 1

Średnia dorosłość jako 

Średnia dorosłość jako 

okres rozwojowy

okres rozwojowy

 

 

Granice wiekowe 

Granice wiekowe 

1. Wczesna dorosłość - 17, 18, 20 - 

1. Wczesna dorosłość - 17, 18, 20 - 

40, 45 r.ż.

40, 45 r.ż.

2. 

2. 

Średnia dorosłość - 40, 45 - 

Średnia dorosłość - 40, 45 - 

60, 65 r.ż.

60, 65 r.ż.

3. Późna dorosłość - 60, 65 r.ż - 

3. Późna dorosłość - 60, 65 r.ż - 

śmierć

śmierć

 

 

Wiek chronologiczny, 

Wiek chronologiczny, 

subiektywny, historyczny

subiektywny, historyczny

- 

- 

wiek chronologiczny

wiek chronologiczny

 lepiej wyjaśnia 

 lepiej wyjaśnia 

zmiany rozwojowe we wczesnych 

zmiany rozwojowe we wczesnych 

okresach rozwojowych niż w 

okresach rozwojowych niż w 

dorosłości;

dorosłości;

- 

- 

wiek subiektywny

wiek subiektywny

: subiektywna ocena 

: subiektywna ocena 

własnego wieku; większość osób w 

własnego wieku; większość osób w 

średnim wieku ocenia siebie jako osoby 

średnim wieku ocenia siebie jako osoby 

młodsze o około 10, 15 lat w 

młodsze o około 10, 15 lat w 

porównaniu do wieku 

porównaniu do wieku 

chronologicznego;

chronologicznego;

 

 

- 

- 

wiek historyczny

wiek historyczny

 czyli przynależność 

 czyli przynależność 

do kohorty; na skutek występowania 

do kohorty; na skutek występowania 

współcześnie trendów społeczno-

współcześnie trendów społeczno-

demograficznych (wydłużanie się 

demograficznych (wydłużanie się 

życia, spadek narodzin dzieci i 

życia, spadek narodzin dzieci i 

wydłużanie się okresu 

wydłużanie się okresu 

postpłodnościowego) - obecnie 

postpłodnościowego) - obecnie 

przesuwa się górna granica średniej 

przesuwa się górna granica średniej 

dorosłości.

dorosłości.

 

 

Powody podjęcia badań 

Powody podjęcia badań 

nad rozwojem dorosłych

nad rozwojem dorosłych

1. 

1. 

Wydłużenie się przeciętnej 

Wydłużenie się przeciętnej 

długości życia

długości życia

:

:

- dorośli stanowią najliczniejszą 

- dorośli stanowią najliczniejszą 

grupę populacji; 

grupę populacji; 

-  61% ludności - 18 - 64 r.ż.;

-  61% ludności - 18 - 64 r.ż.;

- 11,6% ludności - pow. 65 r.ż;

- 11,6% ludności - pow. 65 r.ż;

-

-

 27% ludności - 40 - 60 r.ż.

 27% ludności - 40 - 60 r.ż.

 

 

2. 

2. 

Odrzucenie przekonania, że 

Odrzucenie przekonania, że 

doświadczenia z dzieciństwa 

doświadczenia z dzieciństwa 

wyjaśniają przebieg życia 

wyjaśniają przebieg życia 

człowieka dorosłego

człowieka dorosłego

 i -

 i -

- przyjęcie założenia, że:

- przyjęcie założenia, że:

 

 

dorosły nie jest „końcowym 

dorosły nie jest „końcowym 

produktem” rozwoju, ale nadal 

produktem” rozwoju, ale nadal 

rozwijającą się osobą

rozwijającą się osobą

; 

; 

 

 

3. Mobilizacja badaczy do badania 

3. Mobilizacja badaczy do badania 

nie tylko łatwo obserwowalnych 

nie tylko łatwo obserwowalnych 

zmian we wczesnych okresach 

zmian we wczesnych okresach 

rozwojowych, 

rozwojowych, 

ale: 

ale: 

także tych trudno dostrzegalnych - 

także tych trudno dostrzegalnych - 

w dorosłości; 

w dorosłości; 

4. Sformułowanie teoretycznych 

4. Sformułowanie teoretycznych 

podstaw do badań dorosłości.

podstaw do badań dorosłości.

 

 

MODEL BIOLOGICZNY 

MODEL BIOLOGICZNY 

ROZWOJU

ROZWOJU

: cechy zmian 

: cechy zmian 

rozwojowych

rozwojowych

1. 

1. 

Jednokierunkowość:

Jednokierunkowość:

- 

- 

zmiany prowadzą do 

zmiany prowadzą do 

określonego stanu końcowego;

określonego stanu końcowego;

- na bazie prostszych form zmian 

- na bazie prostszych form zmian 

nadbudowują się bardziej złożone 

nadbudowują się bardziej złożone 

zmiany.

zmiany.

 

 

2. Nieodwracalność;

2. Nieodwracalność;

3. Trwałość;

3. Trwałość;

4. Autonomiczność: zmiany 

4. Autonomiczność: zmiany 

rozwojowe są wyznaczane przez 

rozwojowe są wyznaczane przez 

czynniki i siły napędowe tkwiące w 

czynniki i siły napędowe tkwiące w 

strukturze wewnętrznej systemu 

strukturze wewnętrznej systemu 

psychicznego.

psychicznego.

 

 

W konsekwencji także:

W konsekwencji także:

1. Powszechność zmian 

1. Powszechność zmian 

rozwojowych

rozwojowych

2. Powiązanie z wiekiem

2. Powiązanie z wiekiem

3. Przewidywalność.

3. Przewidywalność.

 

 

Nowe podejście do 

Nowe podejście do 

rozwoju: 

rozwoju: 

psychologia 

psychologia 

life span

life span

 

 

P.Baltesa

P.Baltesa

1. Rozwój psychiczny człowieka trwa 

1. Rozwój psychiczny człowieka trwa 

całe życie;

całe życie;

2. Rozwój człowieka ma charakter:

2. Rozwój człowieka ma charakter:

a) 

a) 

wielowymiarowy

wielowymiarowy

, co oznacza, że 

, co oznacza, że 

istnieją odrębne wzorce rozwojowe 

istnieją odrębne wzorce rozwojowe 

dla różnych zjawisk życia 

dla różnych zjawisk życia 

psychicznego i zachowania;

psychicznego i zachowania;

b) 

b) 

wielokierunkowy

wielokierunkowy

 - czyli 

 - czyli 

progresywny i regresywny;

progresywny i regresywny;

 

 

3. Rozwój człowieka cechuje się 

3. Rozwój człowieka cechuje się 

intraindywidualną 

intraindywidualną 

plastycznością, 

plastycznością, 

tzn. 

tzn. 

poszczególne funkcje są w różnym 

poszczególne funkcje są w różnym 

stopniu podatne na modyfikacje,

stopniu podatne na modyfikacje,

m.in. ze względu na ilość i jakość 

m.in. ze względu na ilość i jakość 

doświadczeń;

doświadczeń;

Efekt: 

Efekt: 

Indywidualizacja form rozwoju

Indywidualizacja form rozwoju

 

 

4. Człowiek jest istotą rozwijającą 

4. Człowiek jest istotą rozwijającą 

się w rozwijającym się świecie;

się w rozwijającym się świecie;

5. Rozwój człowieka jest 

5. Rozwój człowieka jest 

„współdeterminowany” przez 

„współdeterminowany” przez 

grupy czynników:

grupy czynników:

a) indywidualny wiek 

a) indywidualny wiek 

chronologiczny;

chronologiczny;

b) okres historyczny;

b) okres historyczny;

c) czynniki pozanormatywne - 

c) czynniki pozanormatywne - 

zdarzenia 

zdarzenia 

losowe spowodowane 

losowe spowodowane 

własnymi 

własnymi 

wyborami.

wyborami.

 

 

6. Studia nad rozwojem człowieka 

6. Studia nad rozwojem człowieka 

winny mieć charakter 

winny mieć charakter 

interdyscyplinarny. 

interdyscyplinarny. 

 

 

ZMIANA ROZWOJOWA

ZMIANA ROZWOJOWA

Odnosi się 

Odnosi się 

NIE 

NIE 

do stopnia 

do stopnia 

progresywności wobec stanu 

progresywności wobec stanu 

wcześniejszego,

wcześniejszego,

ALE:

ALE:

do 

do 

stopnia adaptacyjności -

stopnia adaptacyjności -

Przejawiającej się w zdolności jednostki 

Przejawiającej się w zdolności jednostki 

do konstruowania nowych jakościowo 

do konstruowania nowych jakościowo 

relacji ze światem, z 

relacji ze światem, z 

uwzględnieniem

uwzględnieniem

 

 

zmian zachodzących w danym czasie 

zmian zachodzących w danym czasie 

w organizmie i otoczeniu.

w organizmie i otoczeniu.

 

 

ROZWÓJ

ROZWÓJ

      

      

to:

to:

Efekt ciągłych interakcji między 

Efekt ciągłych interakcji między 

różnymi poziomami organizacji 

różnymi poziomami organizacji 

istniejącymi w świecie 

istniejącymi w świecie 

zewnętrznym i wewnętrznym.

zewnętrznym i wewnętrznym.

 

 

Dalszy ciąg

za tydzień!

Do zobaczenia