Pojęcie i rodzaje analiz

Cele analizy:

Zebranie odpowiednich informacji o stanie

faktycznym, jego przyczynach i tendencjach

Dokonanie krytycznej oceny istniejącego

stanu

Przeprowadzenie rachunku ekonomicznego

Określenie i uzasadnienie

najkorzystniejszego rozwiązania

Postawienie wniosków pozwalających na

powzięcie właściwych decyzji

Rodzaje analiz

Przyjmując za kryterium

czas

możemy wyróżnić:

Analiza retrospektywna (ex post)

zwana inaczej

wstępną, zawiera ocenę wyników działań

podejmowanych w przeszłości. Poznany stan jest

podstawą do podjęcia zamierzeń bieżących i

przyszłościowych.

Analiza bieżąca (operatywna)

ocenia przebieg

podjętych działań oraz sygnalizuje odpowiednim

komórkom negatywne skutki zdarzeń

gospodarczych, informując również o wszelkich

zakłóceniach w realizacji zadań. Uwidacznia także

szczególnie korzystne obszary i sposoby

funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Analiza prospektywna (ex ante)

zwana inaczej

następczą

obejmuje ustalenie i ocenę różnych

wariantów rozwiązań, przed podjęciem ostatecznej

decyzji. Polega na wyborze optymalnego wariantu.

Kryterium

zastosowania

metod badawczych

pozwala

wyróżnić:

Analiza funkcjonalna

polega na badaniu oddzielnych zjawisk w

trakcie prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorstwa.

Dokonywana jest przez odrębne komórki organizacyjne lub osoby

odpowiedzialne za kształtowanie się i rozwój przedmiotowych

zjawisk. Taki podział pozwala na skrócenie czasu przeprowadzania

analizy, ale nie dostrzega ona wzajemnych związków i

oddziaływań pomiędzy poszczególnymi zjawiskami.

Analiza kompleksowa

obejmuje ogół zjawisk gospodarczych,

występujących w przedsiębiorstwie, z ich powiązaniami i

zależnościami. Ta ocena prowadzonej działalności i stanu

ekonomicznego dostarcza uporządkowany obraz zjawisk, wyrażony

we wskaźnikach i zależnościach przyczynowo-skutkowych.

Analiza decyzyjna

dotyczy badań wycinkowych, które grupują

zjawiska gospodarcze wokół zamierzonej lub zrealizowanej decyzji.

W analizie tej zjawiska ujmowane są w ciągi zdarzeń przyczynowo

– skutkowych, co pozwala na pełne zbadanie zjawiska w jego

wzajemnych wielostronnych związkach.

Analiza systemowa

ujmuje badane obiekty jako części składowe

określonej całości, a nie jako elementy niezależne. Będąc

narzędziem kształtowania strategii działania, analiza ta bada

zjawiska z punktu widzenia interesu przedsiębiorstwa jako całości.

Biorąc pod uwagę

kryterium

szczegółowości

, możemy

wyróżnić:

Analiza ogólna

obejmuje całokształt działalności

przedsiębiorstwa i opiera się na wąskiej grupie

wskaźników syntetycznych. Przydaje się przy

ocenie ogólnej działalności gospodarczej, gdyż jej

główną cechą jest brak wzajemnych zależności

między zjawiskami gospodarczymi.

Analiza szczegółowa

polega na badaniu

określonego odcinka działalności, czy problemu.

W sposób szczegółowy, oparty na szerokim

zakresie informacji i wskaźników umożliwia

uchwycenie zależności przyczynowo – skutkowych

między badanymi zjawiskami.

Kryterium

zakresu

przedmiotowego

pozwala

wyróżnić:

Analiza całościowa

pokrywa całą działalność

gospodarczą przedsiębiorstwa. Sprecyzowane

cele tej analizy narzucają zastosowanie badań

szczegółowych lub ogólnych. Badania ogólne

obejmują całościowe wyniki przedsiębiorstwa,

natomiast szczegółowe zajmują się konkretnymi

problemami, uwidaczniają przyczyny

niepowodzeń i źródła sukcesów.

Analiza odcinkowa

polega na badaniu jednego z

segmentów działalności przedsiębiorstwa lub

poszukiwaniu rozwiązania jednego z problemów.

Różni się od analizy całościowej innym

przedziałem czasu.

Z uwagi na częstotliwość

przeprowadzania analizy,

wyróżniamy

Analiza doraźna

tworzona jest

jednorazowo w zależności od

potrzeb, w ściśle określonym celu.

Analiza ciągła

sporządzana jest

przez cały okres działalności,

najczęściej dotyczy pojedynczych

zjawisk i procesów.

Ze względu na kryterium

rodzaju informacji

analitycznej

, wyróżnia się:

Analiza wskaźnikowa

służy do oceny

przedsiębiorstwa przy pomocy określonych

mierników działalności gospodarczej.

Charakteryzują one wielkość, bądź jakość

zjawisk gospodarczych, występują w postaci

mierników bezwzględnych (przedstawiają

rozmiar zjawisk) oraz względnych (opisują

cechy jakościowe i relacje między cechami).

Analiza zależnościowa

stanowi dalszy ciąg

analizy wskaźnikowej. Polega na

formułowaniu ocen oraz podejmowaniu

decyzji na podstawie zależności zjawisk w

badanym obszarze.

Kryterium

przeznaczenia

pozwala wyróżnić:

Analiza zewnętrzna

określana jako

sprawozdanie roczne, dostosowana jest do

potrzeb otoczenia przedsiębiorstwa.

Skierowana jest do odbiorców zewnętrznych,

takich jak inwestorzy, udziałowcy, czy banki.

Analiza wewnętrzna

zawiera analizę

podstawowych sprawozdań finansowych oraz

ocenę kondycji finansowej przedsiębiorstwa i

czynników ją determinujących. Jej odbiorcami

jest kierownictwo. Uwzględnia potrzeby

decyzyjne zainteresowanych nią komórek w

przedsiębiorstwie.

Stosując kryterium

przedmiotowe

możemy

wyodrębnić:

Analiza makroekonomiczna

jej przedmiotem są

stany i wyniki ekonomiczne całej gospodarki

narodowej. Sporządzają je Centralne Organy

Administracji Państwowej (GUS PARP).

Analiza mikroekonomiczna

zajmuje się

badaniem stanów i wyników działalności

ekonomicznej podmiotów gospodarczych.w ramach

analizy mikroekonomicznej wyodrębnia się:

–

Analizy dziedzinowe

obejmuje poszczególne dziedziny

działalności gospodarczej np. analiza produkcji

przedsiębiorstwa, analiza gospodarki materiałowej,

analiza gospodarowania czynnikiem ludzkim itp.

–

Analizy problemowe

dotyczą głównych w danym okresie

problemów gospodarczych np. wydajności pracy, kosztów

własnych czy obrotowości aktywów.

Document Outline