background image

6.06.21

1

Przedprodowy 

nadzór nad 

płodem , badanie 

biofizyczne i 

hormonalne.

Dr hab. n. med. Jerzy Sikora 

background image

6.06.21

2

Badania Biofizyczne

 

1

Ultrasonografia

 

        

a) Profil Biofizyczny Plodu

     b) Ocena przepływu metodą Dopplera
     c) Ultrasonogrficzna  diagnostyka wad i zaburzeń rozwojowych 

płodu

     d) Echokardiografia

 

płodowa

2. Kardiotokografia

      

a) Analiza zapisów NST 

     b) Półilościowa ocena czynności serca płodu
     c) Ciążowe testy czynnościowe
     d) Kardiotokografia wspomagana komputerowo 
     d) Systemy wspomaganej komputerowo analizy 

kardiotokograficznej

     f)  Elektrokardiografia płodowa 
     g) Aktotokografia

 

    

background image

6.06.21

3

Biofizyczny profil płodu 

DEFINICJA : FBP jest dokonywaną jednoczasowo oceną ultrasonograficzną i 

kardiotokograficzną wewnątrzmacicznego stanu płodu. Analizuje się pięć 
parametrów,w czasie 30 minutowej analizy ,których obecność odznacza się 
dwoma punktami. Maksymalna ocena 10 punktów.   

1.RUCHY ODDECHOWE– 60 –sekundowa obserwacja – 2 pkt    ;     brak tego 

parametru -0 pkt.

2.RUCHY DUŻE PŁODU– 3 ruchy  płodu – 2 pkt ;   mniejsza ilość ruchów – 0 

pkt.

3.NAPIĘCIE MIĘŚNIOWE : 1 epizod wyprostu i następowego przygięcia 

kończyny -2 pkt;   1 epizod zgięcia i wyprostu kręgosłupa – 2  pkt ;  1 epizod 
przygięcia i odgięcia głowy – 2pkt.          Brak opisywanych epizodów – O pkt.

4.PŁYN OWODNIOWY :kieszonka wód płodowych > od 2 cm lub  2 cm – 2 pkt , 

ponżej 2 cm –O pkt. ; AFI powyżej 5cm lub 5cm   -  2pkt , poniżej 5cm – 0 
pkt.

5.NST : Minimum 2 akceleracje o czasie trwania 15 sek i amplitudzie 15bpm – 2 

pkt,     brak akcleracji lub obecność 1 akceleracji – O pkt. 

background image

6.06.21

4

   Profil Biofizyczny 

-Interpretacja

 Uproszczona interpretacja BPP wg Manninga:

1.Wyniki  FBP ; 10)10 lub 8)10 -postępowanie 

zachowawcze , brak wskazań płodowych
2.Wynik FBP : 6)10; przy prawidłowym AFI - >36 

hbd – poród , <36hbd – powtórzyć BPP- po 24 

godzinach, FBP :6)10 prz nieprawidłowym AFI 

->34hbd- poród ,< 34hbd powtórzyć po 24 

godzinach
3.Wyniki FBF  2)10 i 4)10 jeśli wiek ciążowy 

powyżej 26 hbd - poród

background image

6.06.21

5

Ocena Przepływu 

Metodą Dopplera I

 1.Techniki dopplerowskie stosowane obecnie w ultrasonografach:
-continous wave Doppler – sonda  emituje falę w sposób ciagły, odbiornik jest osobno
-pulsed wave Doppler – sonda emituje i odbiera falę w obszarze  zwanym „bramką..”
-colour Doppler – sonda potrafi ocenić składowe częstotliwości fali oraz kierunek fali 

( czerwony kolor – do głowicy, niebieski kolor od głowicy) 

- power doppler – sonda potrafi ocenić pojedyńczą amplitudę fali w postaci wiązki energii .
2. Parametry oceniane techniką dopplerowską :
          a) kształt fali – prawidlowy wykazuje szczytową prędkość w fazie skurczu i 

najmniejszą wielkość przepływu w fazie rozkurczu.

          b) Indeksy ; pulsacji (PI) , oporu (RI)  oraz wskażnik skurczowo –rozkurczowy (S/D).
3.  Wykorzystanie w diagnostyce :
                   a)  krążenia płodowo- łożyskowego ( t. pępowinowa)
                   b)  krążenia maciczno- łożyskowego ( tt. maciczne, tt. łukowate,tt. spiralne)
                   c)   krążenia mózgowego płodu( tt .przednie i tylne mózgu , t.środkowa 

mózgu)

                   d)   płodowego krażenia obwodowego ( tt. Nerkowe, watrobowe, krezkowe)

background image

6.06.21

6

Ocena Przepływu 

Metodą Dopplera II

Zastosowanie kliniczne:

1.Brak przepływu w fazie rozkurczu ,przpływ odwrócony ( revers flow) oraz karbowany 

kształt fali tętna przy końcu fazy skurczu są objawami niedotlenienia płodu.

2.Każde przebadane naczynie ma charakterystyczny kształt fali dlatego ocena 

jakościowa przepływu jest bardziej miarodajna niż ilościowa. 

3.Podcza prawidłowej ciąży rośnie przepływ w fazie rozkurczu , brak wzrastania tego 

parametru może świadczyć o IUGR oraz patologiach łożyska.

4.Prędkość przepływu krwi przez żyłę pępkową zwiększa się przy krwawienich z macicy 

i niedokrwistościach płodowych na podłożu immunologicznym( izoimmunizacja).

5.Przepływ krwi przez aortę płodu zmniejsza się w IUGR.
6.Badanie dopplerowskie  pozwala rozpoznać niemiarowości pracy serca płodu.
7.Barwny przepływ w metodzie Dopplera pozwala na diagnostykę krwotoku 

pozałożyskowego , naczyniaka kosmóki ,zespołów podkradania i pętli 

pępowinowych.

8.Ocena wad serca płodu i przecieków wewnątrzsercowych.
9. Diagnostyka agenezji nerek – obrazowanie tt.nerkowych .
10.Koło Willisa w mózgu płodu – zwiększony przepływ w fazie rozkurczu koreluje z IUGR. 
 

background image

6.06.21

7

Ultrasonograficzna 

diagostyka wad płodu.

1.Układ nerowy- wodogłowie diagnozowane po 18 hbd – ocenia się  stosunek szerokości 

komór bocznych do długości całej półkuli( wartości powyzej 50 % decydują o 

rozpoznaniu), bezmózgowie, małogłowie ,zwyrodnienie torbielowate mózgu , podział 

niedokonany przodomózgowia,Zespól Dandy Walkera, przepukliny mózgowe i 

rdzeniowo – oponowe.

2.Nieprawidlowości klatki piersiowej i brzucha płodu – dysplazja kostna, osteogenesis 

imperfecta( peknięcie żeber) , przepuklina przeponowa, atrezja przełyku 

niedrożność jelit, wrodzone wytrzewienie 

3.Nieprawidłowości układu moczo- płciowego – zwyrodnienie wielotorbielowate nerek, 

agenezja i dysplazja nerek niedrożności miedniczkowo – moczowodowe i cewkowe.

4.Diagnostyka ultrasonograficzna dla niektórych chromosomalnych wad płodu: zespól 

Dowana( trisomia 21) ,  zespół Edwardsa ( trisomia 18) , zespół Patau ( trisomia 13) 

5. Ocena echa i grubości łożyska w niektórych patologiach zwiazanych z ciażą , grubość 

łożyska powyżej 4 cm występuje w : cukrzycy u matki, kile, chorobie hemolitycznej , 

nieimmunologicznym obrzeku u płodów  i innych wadach wrodzonych.

6.Metody zabiegowe z  zastosowaniem  USG stosowane w terapii wad płodu; odbarczanie 

wielowodzia, amnioinfuzja, transfuzha krwi lub albumin do płodu ,zakładanie 

shuntów w przypadkach uropatii oraz narastania płynu w komorach mózgu, 

zamykanie anastamoz naczyniowych w zespołach przetoczenia. 

                         - 

background image

6.06.21

8

Echokardiografia 

płodowa I

1.Techniki prezentacji: - 2D ( dwuwymiarowa)
                                     - 2 DD ( dwuwymiarowa z pulsacyjną oraz ciągłą 

ultrasonografią          

                                        dopplerowską)
                                     - 2 DD + K( dwuwymiarowa z barwną ultrasonografią 

dopplerowską )

                                     - M- mode 
2. Badanie standardowe obejmuje ocenę
                                      - budowę czterech jam serca wraz z aparatem zastawkowym 
                                      - ocena wielkości serca wraz z ustaleniem stosunku echa 
                                         powierzchni serca do powierzchni klatki piersiowej 
                                      - rytmu serca
                                      - połączeń komorowo tętniczych  
                                      - grubości przegrody międzykomorowej oraz wielkości światła 

komór

                                      - przepływów międzysercowych i w dużych naczyniach 
3.Najczęściej rozpoznawane wady serca to : hipoplazję lewego serca, ubytek 

przedsionkowo- komorowy,wspólny przedsionek, zwężenie lub atrezja zastawki 

dwudzielnej anomalie zastawki trójdzielnej , podwójny odpływ z lewej komory, 

koarktacja aorty,wspólny pień t.

background image

6.06.21

9

Echokardiografia   

płodowa  II

Wskazania do wykonania płodowej echokardiografii wg M. Respondek Liberskiej 
PŁODOWE
                     - nieprawidłowy obraz jam serca płodu i nieprawidłowy rytm serca
                     - obrzęk płodu i inne wady strukturalne
                     - IUGR
                     - Kardiomegalia płodowa
                     - Terapia porodu przedwczesnego indometacyną
                     - ciąża wielopłodowa z podejrzeniem zespołu przetoczenia.
MATCZYNE : 
                     - cukrzyca
                     - choroby układowe
                     - padaczka
                     - choroby krążenia 
                     - ekspozycja na choroby wirusowe
                     - wiek matki powyżej 35 lat
RODZINNE: - wady serca w rodzinie lub zaburzenia chromosomalne w rodzinie

background image

6.06.21

10

Badania hormonalne I

 1.GONADOTROPINA KOSMÓWKOWA (HCG) – jest produktem trofoblastu składa 

się z 2 podjednostek z których beta jest swoista . 

          Znaczenie: - rozpoznawanie ciąży ( w 8 dni od zapłodnienia beta HCG- 

radioimmuno.)

                             - prawidłowy roz wój ciąży ( podwojenie co 2- 3 dni i plateau w 80 

dniu) 

                             - niskie stężenia B- HCG świadczą o poronieniu lub ciąży ektopowej 
                             - wysokie steżenia B- HCG o ciąży wielopłodowej lub npl trofoblastu 
2. ESTRIOL - stanowi 90% estrogenów wytwarzanych w ciąży . Jego złozona synteza 

integruje kolejne przemiany metaboliczne zachodzące w organizmie matki, płodu 
i w łożysku. Wartości oznaczeń w moczu narastają od 2 trymestru ciąży do 
poziomu maksymalnego około 25- 30 mg )dobę w terminie ciąży.

         - BRAK  LUB NISKIE STĘŻENIE występują:
         a) Obumarcie płodu i bezmózgowie u płodu
         b) wrodzony niedorozwój nadnerczy lub niedobór sulfatazy łożyskowej
         - SPADEK SYNTEZY LUB BRAK NARASTANIA występują : 
         a) PIH, stan przedrzucawkowy , rzucawka 
         b) IUGR 
         c) choroby nerek u matki 

background image

6.06.21

11

Badania  hormonalne II

ALFA- FETOPROTEINA ( AFP )

 -

jest białkiem produkowanym przez 

wątrobę i przewód pokarmowy płodu i pełni funkcję 
immunoregulacyjną .
      - szczytowa wartość we krwi płodu; 2-3mg)ml  w 15hbd.
      - szczytowa wartość w płynie owodniowym: 3-8ng)ml w 
15hbd.
      - szczytowa wartość we krwi matki: 25ng)ml  w  32hbd. 
( MSAFP) 
 MSAFP – poziom AFP w matczynej surowicy określany jest przez 
oznaczenie wielokrotności mediany (MOM – multiples of median), 
umożliwia to porównanie standardów pochodzących z różnych 
pracowni.
Znaczenie: Pomiar stężenia AFP w surowicy jest testem 
przesiewowym w kierunku wad cewy nerwowej lub inych wad 
wrodzonych .Wartości : 
   

> 2,5 MOM (ciąża pojedyńcza) i  > 3,5 MOM (ciąża 

mnoga)

 

Są wskazaniem do badania USG  i  ewentualnej amniocentezy.

background image

6.06.21

12

Badania hormonalne III

Podwyższenie poziomu AFP odnotowywuje się w:

1.

Przepuklinie mózgowej ( encephalocoele)

2.

Wodogłowiu

3.

Atrezji przełyku

4.

Tetralogii Fallota

5.

Wrodzonym zespole nerczycowym

6.

Zespole Turnera

7.

Torbieli limfatycznej ( hygroma cysticum)

8.

Rozszczepie ściany żołądka( gastroschisis)

9.

IUGR

10.

W ciążach obumarłych

11.

W porodach przedwczesnych zagrażających 

background image

6.06.21

13

Test Potrójny

Oznacza się 3 elementy w surowicy matki : 

1.

1.Podjednostka beta ludzkiej gonadotropiny 
kosmókowej

2.

2.Estriol nie związany

3.

3.MSAFP 

Skrining aneuploidii ( głównie trisomii 21) jest 

dodatni gdy : 

    
     1.Poziom MSAFP jest niski ( MOM rzędu 0,4 i 

niższe)

     2.Niskie poziomy stężeń estriolu .
     3.Około dwukrotne podwyższenie beta- HCG.

background image

6.06.21

14

Analiza testu NST 

Test reaktywny:

-

-W 30 minutowym zapisie czynności serca płodu obserwuje się co najmniej 2 

akceleracje o amplitudzie przynajmniej 15 uderzeń / minutę , trwające co 
najmniej 15 sekund , towarzyszące ruchom płodu.

-

Test nieraktywny : 

-Brak akceleracji oraz zmiejszona zmienność krótkoterminowa w trwającym 60 
minut zapisie.

Test watpliwy

 :

-Mniej niż dwie akceleracje lub akceleracje o nieprawidłowym czasie trwania i 
amplitudzie Taki wynik testu jest wskazaniem do jego powtórzenia w ciągu 24 
godzin

      

background image

6.06.21

15

Półilościowa ocena czynności serca 

płodu wg FIGO

Prawidłowy

Podejrzany

Patologiczny

Linia 

podstawowa 

( bpm) 

       

110- 150

 

100-110 lub 150-
170

 

     <100 lub > 
170

  

       Zmieność

       

5-25

5-10>40min lub 

>25

<5>40min lub 

rytm sinusoidalny

Akceleracje( /

10min) 

        

>2

 

    

brak > 40min

                 
           brak             

                           

Deceleracje 

       

brak 

     sporadyczne 

powtarząjace się 
lub pózne

 

background image

6.06.21

16

     Inne  systemy 

oceniające FHR 

Kolejne bardziej rozbudowane klasyfikacje opisowe 
wyróżniają cztery typy kardiotokogramów : 

-

- optymalny 

-

- suboptymalny

-

- deceleracyjny 

-

- terminalny

-

RODZAJE : 

-

- Skala punktowa oceny kardiotokogramu wg Fishera

-

- System predykcyjny wg Hona

-

- Punktowa ocena kardiotogramów wg Krebsa

-

- Punktowa ocena 30 minutowego zapisu FHR 

Hammachera

background image

6.06.21

17

    Ciążowe Testy 

Czynnościowe I

-Test skurczowy (CST)

 – 

polega na obserwacji

 

zachowania się FHR 

po  skurczach macicy indukowanych endogenną oksytocyną 
wydzielaną w wyniku ucisku na brodawki sutkowe lub po dożylnym 
podaniu oksytocyny we wlewie kroplowym. 
                       Ocena kliniczna : 
             

TEST

 

NEGATYWNY-

 brak decelarcji FHR w czasie skurczów 

macicy , prawidłowa zmienność czynności serca płodu , obecne 
akceleracje po ruchach płodu 

                TEST

 

POZYTYWNY

po większości skurczów macicy (> 50%) , 

obserwuje się

 

obecność póżnych deceleracji

                TEST

 

WĄTPLIWY – 

po mniej niż 50% skurczów macicy 

występują póżne deceleracje

 

                HIPERSTYMULACJA

skurcze macicy występują częściej niż co 

2 min.lub ( i ) trwają

 

> 90 sek

           

    

TEST NIEUDANY

 – nie uzyskano skurczy macicy lub zapis 

nieczytelny

background image

6.06.21

18

       Ciążowe Testy 

Czynnościowe II

-

-Kardiotokograficzny , dynamiczny test skurczowy (DCT) - polega 
na porównaniu krzywych KTG – przed i po wywołaniu skurczów macicy.

-

-Test tlenowy – polega na poszukiwaniu deceleracji w NTK , podczas 
gdy ciężarna oddychała powietrzem o zmniejszonej 15% zawartości 
tlenu .

-

-Test wysiłkowy- wykazano , iż zwiększona aktywność fizyczna 
ciężarnej prowadzi zmniejszenia macicznego przepływu krwi ,w 
konskwencji do upośledzenie maciczno łożyskowego transportu tlenu.

-

Test atropinowy – ocena stopnia nasilenia tachykardii płodowej po 
dożylnym podaniu atropiny.(stopień przepuszczalności łożyska dla 
atropiny)

-

Test z Beta- mimetykami- ocena nasilenia tachykardii płodowej po 
dożylnym podaniu ( Partusisten, Orcyprenalina, Izoksupryna), badano 
czas i stopień nasilenia objawów co pośredni miało świadczyć o stopniu 
wydolności łożyska podobnie jak w teście atropinowym. 

background image

6.06.21

19

Kardiotokografia 

wspomagana 

komputerowo I

Niezadawalajace wyniki predykcyjne testu 

niestresowego (NST),,jego niska czułość i pozytywna 
wartość prognostycza ,stanowiły bodziec do podjęcia 
badań nad stworzeniem systemów z cyfrową 
wspomaganą komputerowo analizą 
kardiotokogramów .

Przed cyfrową analizą sygnału kardiotokograficznego 

postawiono następujące zadania : 

      1. Ocenę ilościową wszystkich uzyskanych 

parametrów 

      2. Redukcję danych do wskażników posiadających 

wymowę prognostyczną.

      3. Opracowanie odpowiednich form graficznych i 

tekstu.

background image

6.06.21

20

Kardiotokografia 

wspomagana 

komputerowo II 

Każdy nowoczesny system oparty na analizie komputerowej dokonuje 

analizy kardiotokogramów w następującym zakresie : 

1.

1.  Wyznacza linię podstawową częstości serca płodu

2.

2.  Rozpoznaje bradykardię i tachykardię z rozróżnieniem na ciężką i 
umiarkowaną 

3.

3.  Wykrywa akceleracje i deceleracje oraz dokonuje pomiaru i 
amplitudy i powierzchni  oraz czasu trwania

4.

4.  Dokonuje identyfikacji skurczów macicy z podaniem ich  
parametrów

5.

5.  Obserwuje aktywność ruchową z pomiarem częśtości ruchów

6.

6.  Określa wzajemne relacje między deceleracjami a aktywnością 
skurczową        macicy oraz akceleracjami i ruchami płodu   

7.

7.  Ocenia zmienność serca płodu długo i krótkoterminową

8.

8.   Wylicza czas trwania okresów wysokiej i niskiej zmienności

9.

9.   Wyznacza procentowy udział w zapisie poszczególnych typów 
oscylacji

     10.   Redukuje ilość wątpliwych akceleracji i deceleracji

background image

6.06.21

21

Systemy wspomaganej 

komputerowo analizy 

kardiotokograficznej 

Oxford Sonicaid  8000 
MONAKO (IT i AM) 
Hewlett- Packard  M1370A
Hewlett – Packard 80235A

SYSTEMY MONITOROWANIA I NADZORU  
OKOŁOPORODOWEGO :
MONAKO( IT i AM)
AXIS( Oxford i Sonicaid)
Trace Vue( Hewlett- Packard) 

background image

6.06.21

22

       Elektrokardiografia 

płodowa

Rejestracja sygnału EKG:

BEZPOŚREDNIA-śródporodowo z elektrod mocowanych 
śródskórnie z części przodującej ( interferncje z elektrolitami 
płynu owodniowego).    

POŚREDNIA – do nadzoru przedporodowego z zewnętrznych 
elektrod montowanych na powłokach brzusznych ( interferencje  
z potencjałami mięśni brzucha , tułowia, macicy i QRS 
matki).Obecnie ponownie w kręgu zainteresowania badaczy ze 
względu na postęp technologiczny związany z technikami 
mikroprocesowego przetwarzania sygnałów bioelektrycznych, a 
zwłaszcza przekształcania sygnału analogowego na cyfrowy z 
użyciem komputera PC , odpowiednich filtrów sygnału i 
oprogramowania.

background image

6.06.21

23

                Aktotokografia

AKTOKARDIOGRAFY- kardiotokografy umożliwiające 
dodatkowo ocenę chwilowej aktywności ruchowej 
płodu.
AKTOGRAM- graficzny wykres aktywności ruchowej 
płodu wykorzystujacy efekt Dopplera poprzez tor 
ultradżwiękowy o częstotliwościach odpowiadających 
ruchom płodu , nieco niższych od częstotliwości 
odpowiadających akcji serca płodu.
AKTOGRAM BINARNY- liniowy aktogram informujący 
jedynie o obecności ruchu i czasie jego 
trwania( Hewlett- Packard seria 50)
AKTOGRAM CIĄGŁY- aktogram prezntujacy pełne 
spectrum ruchu wraz z jego amplitudą (np. MT- 430 
TOITU)


Document Outline