Igrzyska Olimpijskie w 

Monachium w 1972 r. 

areną politycznej 

rywalizacji Wschodu i 

Zachodu

„Sport to wojna minus strzelanie”.
 George Orwell 

• XX letnie Igrzyska Olimpijskie  były 

zorganizowane na przełomie sierpnia 
i września 1972 r. w Republice 
Federalnej Niemiec, w  Monachium. 

• 1936 r. – Igrzyska Olimpijskie w 

Berlinie.

• Niemcy ponosili odpowiedzialność za 

fakt, że trzy razy w historii 
nowożytnych igrzysk olimpijskich nie 
doszły one do skutku (1916 r., 1940 
r., 1944 r.). 

• Igrzyska Olimpijskie w Monachium w 

1972 r. miały więc dla Niemców 
wyjątkowe znaczenie. 

• Pod względem logistycznym igrzyska 

odniosły sukces. 

• Pozytywną ocenę tej imprezy 

wyraźnie popsuły wydarzenia nie 
mające nic wspólnego ze sportem. 

• 5 września 1972 r. ośmiu 

Palestyńczyków z organizacji „Czarny 
Wrzesień” przedostało się do wioski 
olimpijskiej.

•  Zaatakowali oni izraelską ekipę 

olimpijską. 

• „Czarny Wrzesień” - Palestyńska organizacja 

terrorystyczna utworzona w 1971 r. jako komórka w 

obrębie Al.-Fatah. 

• W czasie Igrzysk Olimpijskich w Monachium w 1972 r. 

 członkowie tej organizacji zabili 11 izraelskich 

sportowców.  

• Po tym zamachu organizacja „Czarny Wrzesień” stała 

się głównym celem wywiadu izraelskiego – Mossadu. 

• W związku z tym zorganizowano nawet specjalną 

grupę, która miała tropić i likwidować organizatorów i 

uczestników zamachu (akcję w Monachium, przeżyło 

trzech terrorystów). 

• W 1979 r. w zamachu bombowym zorganizowanym 

przez wywiad izraelski zginął szef operacyjny 

„Czarnego Września” – Ali Hassan Salemem. 

• Po wydarzeniach w Monachium w 1972 r. Izrael 

zaostrzył swoją politykę wobec Organizacji 

Wyzwolenia Palestyny i radykalnych palestyńskich 

ugrupowań. 

• W ciągu 20 lat od zamordowania 11 izraelskich 

sportowców w Monachium Mosad zlikwidował 

wszystkich sprawców zamachu. 

• Trzech zostało zabitych w Bejrucie przez komando, 

którym dowodził Ehud Barak, obecny minister 

obrony Izraela. Barak był przebrany za kobietę. 

Jeden został postrzelony w warszawskim hotelu 

Victoria. Inni zginęli w Paryżu, Rzymie i na Malcie. 

• Akcja ta, obok licznych innych, przysporzyła 

Mosadowi miano najlepszego wywiadu świata. 

• Wprawdzie światowa opinia publiczna ostro 

potępiła kolejnych szefów Mosadu za prowadzenie 

brutalnej akcji „oko za oko, ząb za ząb”, ale służby 

wywiadowcze większości państw zachodnich 

z uznaniem oceniły zarówno logistykę Mosadu, jak 

i realizację zadań w terenie.

• Zamach terrorystyczny dokonany w 

czasie igrzysk olimpijskich w 
Monachium był wydarzeniem 
bezprecedensowym.

• Przewodniczący Międzynarodowego 

Komitetu Olimpijskiego, Avery 
Brundage, podjął kontrowersyjną 
decyzję o kontynuowaniu igrzysk. 

• Wypowiedział znamienne słowa: 

„igrzyska muszą toczyć się dalej” . 

• Avery Brundage był postacią kontrowersyjną. 
• W okresie międzywojennym, przed Igrzyskami 

Olimpijskimi w Berlinie w 1936 r., jako 

przewodniczący Komitetu Olimpijskiego USA nie 

poparł propozycji bojkotu igrzysk berlińskich. 

• Bojkot miał być formą protestu i zarazem 

solidarności ze sportowcami niemieckimi 

żydowskiego pochodzenia, których naziści 

wykluczali z udziału w olimpiadzie. 

• W latach 1936 - 1939 A. Brundage „kokietował” 

nazistów, by w zamian otrzymać kontrakty 

budowlane, które realizowała jego firma „Avery 

Brundage Company”. 

• Po wojnie, w 1952 r. został przewodniczącym MKOl i 

nadal był zagorzałym przeciwnikiem wszelkich form 

zawodowstwa w ruchu olimpijskim. 

• Występował także przeciwko upolitycznianiu sportu.

• Uważni obserwatorzy wydarzeń jakie 

rozgrywały się w Monachium w 1972 
r. mogli dostrzec jeszcze inny 
kontekst wydarzeń, czy raczej 
rywalizację polityczną, prowadzoną w 
tle oficjalnych zawodów sportowych, 
pomiędzy krajami socjalistycznymi, a 
kapitalistycznymi. 

• Na początku lat siedemdziesiątych 

sportowcy Związku Radzieckiego 
stanowili czołówkę światową. 

• Głównym rywalem Rosjan była 

drużyna Stanów Zjednoczonych. 

• Spośród państw socjalistycznych, 

poza ZSRR, najmocniejsze drużyny 
olimpijskie miały także NRD, Polska, 
Węgry, Bułgaria i Czechosłowacja. 

• W ramach przygotowań do Igrzysk 

Olimpijskich w Monachium w 1969 r. 

najwyższe kierownictwo partyjne w NRD 

zaproponowało „zacieśnienie współpracy 

pomiędzy krajami socjalistycznymi”. 

• Podstawę tej współpracy miał być 

„trójkąt sportowy”, który według planów 

miały tworzyć Związek Radziecki, 

Niemiecka Republika Demokratyczna i 

Polska.  

• Z trójką tych państw współpracować 

miały także Bułgaria i Węgry. 

• W dniach 20 – 21 maja 1969 r. w Berlinie 

odbyła się narada wiceministrów spraw 
zagranicznych państw Układu Warszawskiego. 

• Uczestnicy spotkania stwierdzili wówczas, że 

„istnieje poważne niebezpieczeństwo 
wykorzystania igrzysk w Monachium dla 
rewizjonistycznych i ekspansjonistycznych 
celów polityki NRF”. 

• Sposobem na skuteczne przeciwstawienie się 

tej polityce miało być „skoordynowane 
postępowanie wszystkich państw 
socjalistycznych” 

• Zdaniem KC PZPR rząd RFN zamierzał 

osiągnąć dwa cele: „rehabilitację RFN w 

oczach opinii publicznej”. 

• Ponadto, rzekomo „poprzez olimpiadę 

chciano zniwelować sukcesy polityczne 

jakie poprzez sport zyskała NRD”. 

• Praktycznie sport był „jedyną dziedziną w 

której NRD zyskała pełne uznanie na 

arenie międzynarodowej”. 

• Bowiem na stadionach sportowych 

akceptowano hymn i flagę NRD.  

• Pełne prawa i obowiązki członkowskie NRD 

uznawano także w Międzynarodowym 

Komitecie Olimpijskim 

• Przygotowania polityczno – propagandowe 

do Igrzysk Olimpijskich rozpoczęto w 

Polsce w 1969 r. 

• Zaczęto „umiejętnie wykorzystywać prasę, 

radio i telewizję”.  

• Odwoływano się także do wiedzy i 

umiejętności niektórych dziennikarzy 

podejmujących problematykę sportową. 

• W 1969 r. dziennikarze odbywający podróż 

służbową do RFN, oprócz oficjalnego celu 

takiego wyjazdu, jakim było zbieranie 

materiałów do publikacji, gromadzili także 

wszelkie informacje dotyczące sytuacji w 

NRF.

• Wszyscy sprawozdawcy prasowi, 

radiowi i telewizyjni 
wyselekcjonowani do wyjazdu na 
Igrzyska Olimpijskie w Monachium w 
1972 r. oraz „dziennikarze 
odpowiedzialni za przygotowanie 
materiałów olimpijskich w kraju” 
musieli przejść „szkolenie polityczne i 
specjalistyczne”. 

• W prasie polskiej pojawiały się teksty, 

które w odczuciu odbiorcy mogły 
umniejszać rzeczywiste osiągnięcia 
organizatorów imprezy. 

• Doszukiwano się podobieństw między 

Igrzyskami Olimpijskimi z Berlina w 
1936 r. i Igrzyskami z Monachium w 
1972, 

• Przypominano o „brunatnej 

przeszłości Monachium, jako miasta 
gdzie zrodziła się hitlerowska NSDAP”. 

• Dwa dni przed rozpoczęciem Igrzysk 

Olimpijskich „Trybuna Ludu” 
informowała o rzekomej prowokacji 
RFN wobec państw socjalistycznych, 
a zwłaszcza ZSRR i NRD.  

• W RFN wydana została książka pod 

tytułem „Mozaika niemiecka”. 

• Prasa w Polsce informowała, że 

książka szkalowała kraje 
socjalistyczne, a zwłaszcza Związek 
Radziecki i NRD. 

• Wydarzenia jakie nastąpiły 5 września 

1972 r. i atak terrorystów na 
sportowców izraelskich nie mogły być 
przewidziane przez żadnego 
propagandzistę z KC PZPR. 

• Tematu terroryzmu nie podejmowano 

więc na żadnym szkoleniu jakie 
organizowano polskim dziennikarzom 
obsługującym igrzyska w kraju i za 
granicą. 

• Jak na to wydarzenie zareagowała 

polska prasa? 

•  W „Trybunie Ludu” ukazał się obszerny 

artykuł z wymownym tytułem: 

„Zbrodniczy akt terroru w wiosce 

olimpijskiej”. 

• Informowano w nim m.in., że 

kierownictwo polskiej ekipy olimpijskiej 

„wyraziło głębokie ubolewanie w związku 

z tragiczną w skutkach akcją terrorystów 

i zakłóceniem pokoju olimpijskiego”. Na 

końcu informowano: „delegacja polska 

złożyła również wyrazy ubolewania 

delegacji izraelskiej” .

• Zamach dokonany przez terrorystów 

palestyńskich spowodował odwrócenie 

uwagi kibiców całego świata od sukcesu 

logistycznego organizatorów, a wręcz 

stworzył wrażenie ich porażki. 

• Dodatkowo pozwalał obarczyć winą, a być 

może nawet skompromitować w oczach 

opinii publicznej,  niewygodnego, z punktu 

widzenia władz Polski, polityka RFN, Franza 

Jozefa Straussa. 

• Prawdą jest, że nieudolność sztabu 

kryzysowego, w którym pracował Strauss, 

przyczyniła się do śmierci izraelskich 

sportowców. 

• Na zakończenie Igrzysk Olimpijskich 

na pierwszej stronie w „Trybunie 
Ludu” podkreślono: „Sukcesy 
sportowe krajów socjalistycznych na 
XX Letnich Igrzyskach Olimpijskich w 
Monachium odbiły się szerokim 
echem w prasie całego świata”.