KOD 

GENETYCZNY

Definicja kodu

 

genetycznego

:

• Kod genetyczny - 

jest to metoda 
zapisu sekwencji 
aminokwasów w 
białku za pomocą 
nukleotydów 
zawartych w DNA, 
a następnie w 
mRNA;

Cechy kodu genetycznego 

Trójkowy

Jednoznaczn
y

Zdegenerowa
ny

Niezachodzący

Bezprzecinko

wy

Uniwersalny

Kolinearny

Trójkowy

…to znaczy, że każdy z dwudziestu aminokwasów 
naturalnie występujących w białkach kodowany 
jest przez trzy kolejne nukleotydy (kodon)

KODON

JEDNOZNACZNY

 

…czyli każdy kodon koduje wyłącznie jeden, ściśle określony 
aminokwas (na schemacie trójki nukleotydów mRNA)

Phe - Fenyloalanina

Leu - Leucyna

Ile- Izoleucyna

Met-Metianina(start)

Val - Walina

Ser - Seryna

Pro - Prolina

Thr - Treonina

Ala - Alanina

Tyr -Tyrozyna

His -Histyna

Gln - Glutamina

Asn - Asparagina

Lys - Lizyna

ASP - Asparaginian

Glu - Glutaminian

Cys – Cysterna

UGA- STOP 

Trp – Tryptofan

Arg – Arginian

Ser – Seryna

Arg – Arginian

Gly - Glicyna

ZDEGENEROWANY 

…aminokwasy mogą być kodowane przez jeden kodon (np. 
metionina) lub przez kilka różnych kodonów (np. leucyna). 
Wynika to z faktu, że kodowanych aminokwasów jest 20, a trójek 
mogących się kodować 64 

NIEZACHODZĄCY

 

…czyli pojedynczy 
nukleotyd wchodzi w skład 
wyłącznie jednego 
określonego kodonu (nie 
wchodzi jednocześnie w 
skład kilku kodonów ). 

Niemożliwe jest bezpieczne przesuwanie 
ramki odczytu matrycy!!!

 

BEZPRZECINKOWY 

…czyli między kodonami nie ma żadnych przerw, 
wstawek czy innych wyróżników, które mogłyby je 
od siebie oddzielać

 

UNIWERSALNY

 

…bo w całym świecie ożywionym 

obowiązuje podobny kod 
genetyczny, który funkcjonuje 
według podobnych zasad

 

KOLINEARNY

 

…kolejność 

ułożenia kodonów 

ściśle determinuje 

kolejność ułożenia 

aminokwasów w 

łańcuchu 

polipeptydowym

•  genetycznego niektórych wirusów 

stwierdza się skuteczne przesuwanie 

ramki odczytu, czyli jest to odstępstwo 

od niezachodzenia kodu genetycznego

•  w mitochondrialnym DNA ssaków trójka 

UGA nie jest sygnałem STOP, lecz koduje 

tryptofan, natomiast trójka AGA, która 

normalnie koduje argininę, jest 

sygnałem STOP, czyli w tym przypadku 

jest odstępstwo od cechy uniwersalności

W nielicznych przypadkach stwierdza się 

odbiegnięcie od podstawowych cech kodu 

genetycznego:

KONIEC