Metody obserwacji 

komórek

Olaf Ciebiera

• Światło musi zostać skupione na 

obiekcie przez soczewki kondensora

• Preparat musi być odpowiednio 

przygotowany

• Udogodnienia:

– Obserwacja żywych komórek
– Wykorzystanie barwników

• Ograniczenia:

– Max rozdzielczości 200 nm
– Bardzo cienkie skrawki

Mikroskop fluorescencyjny

• Światło przechodzi przez dwa rodzaje 

filtrów

1. Filtruje światło przed dotarciem do 

preparatu, przepuszczając długości fali 
takie, które pobudzają znacznik 
fluorescencyjny

2. Zatrzymuje światło przepuszczając 

tylko te fale które emitowane są przez 
znacznik

• Udogodnienia:

– wyznakowanie interesujących 

elementów

– Znaczniki sprzężone z cząsteczkami 

przeciwciał

• Ograniczenia

– Stosunkowo niska rozdzielczość

Mikroskop konfokalny

• Urządzenie składa się ze skanera 

dwuosiowego, trzech laserów, 
mikroskopu fluorescencyjnego, 
układu detekcji światła, stacji 
komputerowej oraz oprogramowania 
pobierania i składania obrazów 
symulacji 2D i 3D.

• Promień lasera pada na lustro 

dichroiczne o selektywnym odbiciu fal 
świetlnych

• Wiązka przechodzi przez lustra 

skanujące, które dzięki minimalnym 
ruchom obrotowym mogą nią kierować 

• Obiektyw skupia wiązkę w jednym 

punkcie, która wzbudza wyznakowany 
barwnikiem preparat co powoduje emisję 
dłuższej fali świetlnej

• Wiązka powraca tą samą drogą przez 

lustra skanujące i dichroiczne, po czym 
natrafia na przesłonę z niewielkim 
otworem

• Wreszcie wiązka dociera do 

fotopowielacza - urządzenia 
wzmacniającego padający sygnał.

• Taki sygnał zostaje zamieniony przez 

przetworniki analogowo-cyfrowe na 
postać cyfrową i przeanalizowany przez 
komputer. 

• Udogodniania

– Obraz określonej głębokości preparatu
– Ostry dwuwymiarowy obraz płaszczyzny 

miejsca ogniskowania. Połączenie 
różnych płaszczyzn daje obraz 
trójwymiarowy

Transmisyjny mikroskop 

elektronowy

• Mikroskop elektronowy — mikroskop 

wykorzystujący do obrazowania wiązkę 

elektronów, który pozwala na 

dostrzeganie obiektów nawet milion razy 

cieńszych niż ludzki włos (0,1 nm). 

Mikroskop elektronowy pozwala badać 

strukturę materii na poziomie atomowym. 

Dzięki niemu możliwa jest obserwacja 

organelli komórkowych i wirusów. Próbka 

znajduje się w próżni i najczęściej jest 

pokrywana warstewką metalu. Wiązka 

elektronów przemiata badany obiekt i 

trafia do detektorów. Urządzenia 

elektroniczne odtwarzają na podstawie 

zmierzonych sygnałów obraz badanej 

próbki. Pierwszy mikroskop elektronowy 

skonstruował w 1931 r. Ernst Ruska razem 

z Maksem Knollem w Berlinie.

• Rejestrowane są 

elektrony 

przechodzące 

przez próbkę. 

Próbka w takim 

mikroskopie musi 

być cienką płytką 

o grubości 

mniejszej od 0,1 

mikrometra.

• Obserwacja 

składników 

komórek

• Udogodnienia

– Obraz prześwietlający komórkę
– Wysoka rozdzielczość
– Duża czułość

• Ograniczenia

– Obserwacje po stworzeniu mikro 

cienkich fragmentów preparatu

– Brak obserwacji przyzyciowych

Skaningowy mikroskop 

elektronowy

• Preparat pokryty cienką warstwą złota
• Obraz powierzchni i faktury preparatu
• Duża rozdzielczość i głębia ostrości

• Udogodnienia

– Obraz powierzchni komórki
– Wysoka rozdzielczość
– Duża czułość i głębia ostrości

• Ograniczenia

– Brak obserwacji przyżyciowych