Spawacz

Ergonomia - projekt

Radosław Wachowiak

Tomasz Walkowiak

Kierunek: ZiIP

Wydział: BMiZ

Semestr: 4

Rok akademicki: 
2010/11

Część 1

Opis stanowiska

Opis stanowiska

• Spawacz to pracownik, który spawa lub 

przecina łukiem elektrycznym części i 
elementy konstrukcyjne wykonane ze stali, 
żeliwa, metali nieżelaznych i ich stopów, 
używając elektrycznego źródła ciepła.

• Spawacz wykonuje zadania polegające na 

spawaniu i cięciu metali i ich stopów 

różnymi metodami oraz lutowaniu 

palnikiem gazowym.

• Spawacz usuwa wady i niezgodności 

spawalnicze powstałe w procesie spawania. 
Konserwuje maszyny, urządzenia, sprzęt i 
osprzęt stanowiący wyposażenie 
stanowiska spawalniczego.

• Przygotowuje elementy do spawania przez 

ich cięcie, prostowanie, ukosowanie, 
czyszczenie, sczepianie. Posługuje się 
narzędziami ślusarskimi do przygotowania 
łączonych elementów do spawania i 
usuwania uchybień spawalniczych w 
wykonanych złączach.

Spawacz - zdjęcia

Zadania wzrokowe i 

oświetlenie

• Oświetlenie zależne od miejsca spawania:

– Na hali produkcyjnej: dobre oświetlenie
– Nietypowe miejsca pracy: oświetlenie niedostateczne 

(praca w ciasnych korytarzach, zbiornikach)

• Duża możliwość zmęczenia wzroku

• Konieczność koncentracji wzroku w jednym 

punkcie przez długi okres czasu

• Należy stosować specjalne okulary, przyłbice i 

tarcze chroniące oczy przed promieniowaniem

Czas pracy

• Praca jednozmianowa

• Czas pracy 8 godzin (7

00

-15

00

) z przerwami 

co 2 godz.

• Należy stosować przerwy w pracy na 

odpoczynek i ćwiczenia dla zapobiegania 

urazom wynikającym z przeciążenia 

układu mięśniowo – szkieletowego.

• Podczas przerwy w pracy w zamkniętych 

przestrzeniach lub zbiornikach pracownicy 

powinni wychodzić z tych zbiorników lub 

przestrzeni.

Pozycja ciała

• Praca spawacza/przecinacza odbywa 

się często w wymuszonej pozycji 
ciała np. stojącej, pochylonej, 
kucznej, co może powodować bóle 
pleców, ramion, rąk i nóg.

• Możliwość dolegliwości bólowych 

wynikających z przeciążenia układu 
mięśniowo-szkieletowego 

Rodzaj wykonywanych 

czynności

• Obsługiwanie i konserwacja narzędzi, maszyn i 

urządzeń wykorzystywanych podczas spawania 
łukiem elektrycznym,

• przestrzeganie technologii procesów i doboru 

parametrów spawania w zależności od rodzaju 
konstrukcji,

• przygotowywanie powierzchni do spawania przez 

czyszczenie i ukosowanie krawędzi,

• stosowanie odpowiednich metod spawania 

łukowego jak: elektrodą otuloną, w osłonie gazów 
ochronnych, łukiem krytym i łukiem węglowym 
itp.,

• wykonywanie operacji przecinania metali z 

wykorzystaniem łuku elektrycznego,

• sprawdzanie jakości wykonywanych prac 

spawalniczych na podstawie wyglądu 
zewnętrznego oraz na podstawie pomiarów za 
pomocą przyrządów i narzędzi do kontroli złącz 
spawanych

Czynniki szkodliwe

• Szkodliwe promieniowanie

– Tzw. „oko łukowe” u spawaczy jest wynikiem 

krótkotrwałego działania UV na narząd wzroku i objawia 
się w postaci zapalenia spojówek i rogówki a nawet 
czasowej ślepoty

– Możliwość zaćmy
– Możliwe poparzenia słoneczne, a po wielu latach 

ekspozycji także rozwój nowotworów skóry

– Podczas spawania/cięcia łukiem elektrycznym 

emitowane jest promieniowanie ultrafioletowe, które 
może mieć niekorzystny wpływ na pracownika

• Nadmierny hałas panujący na hali produkcyjnej

• Możliwość upadków, potknięć i uderzeń na hali produkcyjnej

• Poparzenia oraz porażenia prądem

• Dymy spawalnicze

– Pyły i dymy nieorganiczne – możliwość przewlekłego zapalenia oskrzeli i 

zwłóknienia płuc (pylica spawaczy elektrycznych)

• A. Wydatek energetyczny
• B. Wysiłek statyczny
• C. Monotypowość ruchów

Część 2

Lp.

Czynności

Czas 

trwania 

[min]

Wydatek 

jednostkowy 

[kJ/min]

Wydatek  na 

czynność [kJ]

1.

Zapoznanie się z instrukcją 

(czytanie rys.) 

10 

2,5

2,5

25

0

2.

Sprawdzenie oprzyrządowania

20

7,1

8,6

172

1,5

3.

Ukosowanie i czyszczenie 

elementów

60

2,1

10,5

630

8,4

4.

Ustawienie elementów spawanych

20

2,5

12,6

252

10,1

5

Spawanie w pozycji kucznej

145

2,1

12,4

1798

10,3

6.

Spawanie w pozycji stojącej

145

3,3

14,4

2088

11,1

7.

Przerwa organizacyjna

45

1

1

45

0

8.

Pomiary i sprawdzanie

15

2,5

7,5

112,5

5

9.

Sprzątanie i porządkowanie 

stanowiska pracy

20

3,3

9,8

196

6,5

480

5318,5

A. Wydatek energetyczny

• Ocena wydatku energetycznego:
• 5318,5 kJ/8h – obciążenie średnie – 

38

 

pkt 

• 145 min dziennie pracy w pozycji kucznej, 

wymuszonej, lekko pochylonej

• Stopień obciążenia: duży – 65 pkt.

• 145 min dziennie pracy w pozycji stojącej, 

wymuszonej, lekko pochylonej

• Stopień obciążenia: duży – 85 pkt.

• Średni stopień obciążenia statycznego pracy 

spawacza to: duży – 

75 pkt

.

• Ocena monotypowości ruchów roboczych 

wg Kirschnera bierze pod uwagę liczbę 
stereotypowych powtórzeń i wielkość sił 
przy wykonywanej pracy.

• Ocena: monotypowość mała – 

7 pkt.

• Ocena obciążenia fizycznego pracą= wydatek 

energetyczny + wysiłek statyczny 

+monotypowość ruchów.

•  WF = WE + OS + MRR

• WF =  38   + 75  + 7 = 120 pkt.

• 120 pkt.

 – wysiłek średni

Ocena obciążenia psychicznego

Część 3

Ocena obciążenia 

psychicznego

Ocena wielkości obciążenia psychicznego dla 

indywidualnego człowieka jest bardzo trudna.

Stan psychiczny zależy od:
• stanu zdrowia
• wieku
• uzdolnień
• zmęczenia
• stanu emocjonalnego
itp.

Ocena szacunkowa

Ocena obejmuje:
• wysiłek psychiczny

– uzyskiwanie informacji (złożoność, 

wieloznaczność, napięte czuwanie itp.)

– podejmowanie decyzji (charakter decyzji 

prosty, złożony, konfliktowy, presja czasu, 
konieczność zachowania precyzji itp.)

– wykonywane czynności (jednoczesność 

ruchów, możliwość wyłączania wzroku itp.)

• monotonia pracy

Stanowi monotonii 

sprzyjają:

• Mały zakres obserwacji
• Ogólny brak pobudliwości
• Tylko okazyjnie potrzebne zmiany 

pozycji

• Obecność jednostajnego, 

rytmicznego bodźca

• Brak możliwości ruchu ciała
• Ciepłe pomieszczenie robocze

Ocena szacunkowa

• We wszystkich etapach procesu pracy 

istotnymi parametrami wysiłku psychicznego 
w odniesieniu do informacji, decyzji i 
czynności są:

– Złożoność
– Zmienność
– Powtarzalność
– Ważność
– Dokładność
– Szybkość przebiegu danego zjawiska

Wysiłek psychiczny

• Zwiększa się przy wzroście 

złożoności, zmienności i ważności 
odbieranej informacji oraz 
dokładności i szybkości odbioru

• Zmniejsza się przy informacjach 

powtarzających się.

Uzyskiwanie informacji

Czy określony czynnik może stanowić problem?

Rodzaj czynnika

Ocena 

wystąpienia 

czynnika

Złożoność informacji

1

Wyróżnienie z tła poszczególnych sygnałów

2

Wieloznaczność informacji – możliwość fałszywego 
interpretowania napływającej informacji

1

Rodzaj napływającej informacji (np. zbyt krótki sygnał, duże 
tempo napływu informacji, koniczność zachowania stałej uwagi 
w oczekiwaniu na informacje)

3

Utrudniony odbiór informacji (przeszkody)

3

SUMA:

10

Skala 0- 5 (0 – problem nie występuje, 5 – problem jest 
ekstremalnie istotny)

Ocena obciążenia 

wynikającego z

podejmowania decyzji

Rodzaj czynnika

Ocena 

wystąpienia 

czynnika

Charakter decyzji - trudność (proste, złożone, konfliktowe, 
odpowiedzialne)

2

Częstotliwość występowania poszczególnych decyzji

1

Presja czasu

2

Podejmowanie decyzji na podstawie wielu zmiennych (wielu 
informacji)

1

Konieczność zachowania precyzji w podejmowaniu decyzji

5

SUMA:

11

Skala 0- 5 (0 – problem nie występuje, 5 – problem jest 
ekstremalnie istotny)

Ocena obciążenia wynikająca z

wykonywania czynności

Rodzaj czynnika

Ocena 

wystąpienia 

czynnika

Położenie urządzeń sterowniczych w zasięgu nóg i rak (łatwość 
dostępu)

4

Jednoczesność ruchów, wymagana koordynacja, podzielność 
uwagi podczas wykonywanych czynności

1

Konieczność zachowania ciągłej uwagi podczas wykonywania 
czynności

5

Ocena prawidłowości rozmieszczenia urządzeń sterowniczych 
(np. sterowanie od lewej do prawej w kolejności realizacji danej 
sekwencji, ruch w prawo – zwiększanie, w lewo zmniejszanie 
itp..)

2

SUMA:

12

Skala 0- 5 (0 – problem nie występuje, 5 – problem jest 
ekstremalnie istotny)

Ocena obciążenia wynikająca z

wykonywania czynności

• Suma punktów: 

33

• Ocena słowna:

 wysiłek średni

 

Ocena monotonii pracy

Kryteria oceny monotonii

Wystąpienie

czynnika

Niezmienność procesu pracy

1

Niezmienność warunków otoczenia

1

Konieczność ciągłego zachowania uwagi

1

Negatywny wpływ łatwości pracy (brak 

zaangażowania intelektu, praca nużąca, nudna)

1

Ilość czynników negatywnych

4

0 – czynnik nie występuje, 1 – czynnik występuje

Ocena monotonii pracy

• Liczba elementów:

 4

• Ocena słowna: 

Duża

Całkowita ocena obciążenia psychicznego to 

duże

, dla 

wysiłku psychicznego średniego i dużej monotonii 

Część 4

Ocena zgodności 

stanowiska z cechami 

antropometrycznymi 

człowieka

Definicje

Antropometria - zespół technik dokonywania 

pomiarów ciała ludzkiego.

W ocenie przestrzennych rozwiązań stanowisk 

pracy, należy uwzględnić kinematykę 

ruchów człowieka w odniesieniu do:

• układu: powierzchnia - przestrzeń robocza 

-przestrzeń odpoczynkowa,

• wysokości i kształtu obszaru pracy,

• ukształtowania pola widzenia,

• usytuowania środków i przedmiotów pracy,

• pozycji człowieka przy pracy.

Prowadzenie oceny antropometrycznej przy 

zastosowaniu danych antropometrycznych 

polega na porównaniu parametrów 

wymiarowych badanych struktur (maszyn, 

urządzeń, stanowisk pracy) z ekstremalnymi 

cechami wymiarowymi użytkowników, 

wyrażonymi kwantylami: górnym i dolnym.

Powoduje to konieczność ujmowania w 

liczbach wymiarów i proporcji człowieka. Do 

ustalenia tych wartości wykonywane są 

pomiary cech antropometrycznych populacji 

ludności, dla której projektuje się określone 

urządzenia lub przedmioty, względnie 

pomiary pewnej grupy osób przyszłych 

użytkowników produkowanych urządzeń i 

wyrobów.

Stanowisko pracy

• Z uwagi na to, że opisywany przez 

nas spawacz nie ma ściśle 
określonego stanowiska pracy, 
dlatego nie możemy w pełni ocenić 
go pod względem 
antropometrycznym. 

• Pozycja pracy to kuczna, stąd nie 

analizujemy siedziska.

Porównanie przyrządów 

spawalniczych z cechami 

antropometrycznymi człowieka

• Spawarka ARC 400B 
• Wymiar konstrukcyjny: wys. 580 mm
• Wymiar na rysunku 159 (dolny 

ręki w pozycji stojącej)

• Wymiary z tablic: 688 (C5♂) – 777 (C95♀) 
• Uwagi: Wysokość uchwytu spawarki za 

niska – w celu przesunięcia należy 
się pochylić 

• Przyłbica spawalnicza 
• Wymiar mocowania: 500 – 600 mm
• Wymiar na rysunku: 12
• Uwagi: Regulowana przyłbica zgodna jest z 

cechami antropometrycznymi człowieka

Porównanie przyrządów 

spawalniczych z cechami 

antropometrycznymi człowieka

• Uchwyt elektrodowy
• Wymiar: 
średnica: 40 – 60 mm
długość: 120 mm

Porównanie przyrządów 

spawalniczych z cechami 

antropometrycznymi człowieka

• Młotek 
• Rękojeść „sprężyna” 
• Wymiar: 
średnica: 40 mm
długość: 90 mm

Porównanie przyrządów 

spawalniczych z cechami 

antropometrycznymi człowieka

• Kleszcze uniwersalne
• Wymiar:
rozpiętość: 80 mm
długość rękojeści:  90 mm

Porównanie przyrządów 

spawalniczych z cechami 

antropometrycznymi człowieka

Granice maksymalnego zasięgu 

rąk

• Drobne przedmioty używane podczas 

spawania (młotek, kleszcze, elektrody) nie 

znajdują się w granicy obszaru normalnego 

ze względu na brak miejsca. Cały obszar 

normalny zajmuje przedmiot spawany.

Zasięg wzroku

• Polem optymalnego widzenia jest obszar przestrzeni, w 

której umieszczamy elementy najczęściej w czasie pracy 
obserwowane jak dokumenty czy ekran monitora. Pole 
widzenia tworzy stożek o kącie wierzchołkowym około 30`, 
którego osią jest symetryczna, centralna linia pola widzenia 
na wprost oczu, pod kątem 15` w dół od poziomej linii oczu 
pracownika. 

W centralnej linii widzenia 
spawacza znajduje się punkt 
spawania (koniec elektrody, 
łuk elektryczny, jeziorko 
spawalnicze i materiał spawany).

Zalecane odległości płaszczyzn 

pracy od oczu

W pracy spawacza odległość 
płaszczyzny pracy wynosi ok. 250 – 350 mm

Konieczność zastosowania przestrzeni 

pomiędzy wierzchem dłoni trzymającej 

rękojeść a

dowolnymi elementami stanowiska

• Ten element jest trudny do oceny ze względu na 

charakterystykę pracy spawacza. Czasem wystąpi 
konieczność spawania w trudnodostępnych 
miejscach gdzie przestrzeń między wierzchem 
dłoni jest ograniczona elementem spawanym. 
Średnica rękojeści jest zmienna i zależna od 
metody spawania jak i używanych przyrządów.

Pozycja dłoni

Pozycja dłoni
wymagana 
na stanowisku
spawacza 
zgodna jest z
cechami 
antropometryczny

mi

Człowieka.

Wymiary rękojeści

Wymiary rękojeści

• Zawory, gałki i pokrętła na spawarce 

o wymiarach 50 mm mieszczą się w 
przedziale 38 – 100 mm, a więc 
zgodne są z cechami 
antropometrycznymi człowieka

• Rękojeść kleszczy o wymiarach 80 

mm mieszczą się w przedziale <100 
mm, a więc zgodne są z cechami 
antropometrycznymi człowieka

Lista kontrolna stanowiska 

pracy

Pytanie 

Tak

NIe

Czy przestrzeń pracy pozwala na pełen zakres ruchów?

x

Czy jest dostępne mechaniczne wspomaganie i 
wyposażenie?

x

Czy powierzchnie pracy można pochylać lub ustawiać pod 
kątem?

x

Czy pracownicy mają możliwość zmiany pozycji podczas 
pracy?

x

Czy wszystkie elementy stanowiska pracy są widoczne z 
wygodnej pozycji?

x

Czy konstrukcja stanowiska pracy redukuje lub eliminuje:
-Zginanie lub skręcanie nadgarstka?                                      
                
-Sięganie powyżej stawu barkowego?                                     
        

-Obciążenie statyczne mięsni?

-Unoszenie łokci

x

Wnioski

• Strefa robocza jest dostatecznie przestrzenna, niezależnie od pozycji 

pracownika. Jest dość miejsca na nogi, kolana , stopy i łokcie.

• umieszczenie przyrządów, przedmiotów pracy ułatwia prawidłową 

postawę przy pracy, a także odpowiada kolejności  i częstości 
wykonywanych ruchów 

• pozycja pracownika pozwala na osiągnięcie właściwej, ze względu na 

charakter 
czynności, odległości oczu od obszaru zadania wzrokowego

• Powierzchnia przycisków jest dość duża, a opór przycisków i na 

rękojeści nie jest zbyt mały aby przy częstym używaniu nie był 
przyczyną błędów

• Różne rozmiary uchwytów w szerokim zakresie ułatwiają dopasowanie 

narzędzi do rozmiarów rąk pracowników. Uchwyty, w które 
wyposażone narzędzia, wykonano  z odpowiednich materiałów 
izolacyjnych.

Środowisko pracy

Część 5

Jakie zagrożenia wiążą się z 

wykonywaniem tego zawodu?

• Spawacze łukiem elektrycznym narażeni 

są na poparzenia odpryskującymi, 

gorącymi kawałkami metalu.

• Podczas spawania/cięcia łukiem 

elektrycznym emitowane jest 

promieniowanie ultrafioletowe, które może 

mieć niekorzystny wpływ na pracownika.

• Narażenie spawacza na dymy spawalnicze 

podczas wykonywania prac powoduje 

skutki zdrowotne.

Jakie zagrożenia wiążą się z 

wykonywaniem tego zawodu?

• Praca spawacza/przecinacza odbywa 

się często w wymuszonej pozycji ciała 

(spawanie w podwójnych zbiornikach 

itp.), co może powodować bóle 

pleców, ramion, rąk i nóg.

• Praca spawacza/przecinacza często 

wymaga przenoszenia ciężkich 

narzędzi i elementów, co może być 

przyczyną urazów kręgosłupa.

Czynniki środowiska pracy związane z 

wykonywanym zawodem oraz ich 

możliwe skutki dla zdrowia

1. Czynniki mechaniczne 

środowiska pracy 

spawacza

Czynnik

Działania profilaktyczne

Prąd elektryczny – możliwość 

porażenia w przypadku 

wadliwie działającego sprzętu 

elektrycznego

Należy sprawdzić drabinę 

przed wejściem na nią. Nigdy 

nie należy wchodzić na 

niestabilnie ustawioną drabinę 

lub drabinę o śliskich 

szczeblach

Śliskie, nierówne 

nawierzchnie, drabiny, 

podesty – możliwość urazów w 

wyniku poślizgnięcia, 

potknięcia i upadku, w tym 

upadku z wysokości

Należy sprawdzić stan 

techniczny urządzeń 

elektrycznych przed pracą 

oraz zlecać uprawnionemu 

pracownikowi naprawę 

ewentualnych uszkodzeń i 

okresowy przegląd urządzeń.

Czynnik

Działania profilaktyczne

Bardzo wysoka temperatura 
iskier w kontakcie z palnymi 
materiałami (np. benzyną, 

olejem, farbą, drewnem, 
acetylenem, wodorem) – 
możliwość poparzeń i urazów 
na skutek pożaru, wybuchu

Należy stosować specjalne 

okulary, przyłbice i tarcze 

chroniące oczy przed 

promieniowaniem, pyłami, 

opiłkami metali, iskrami oraz 

środki ochrony układu 

oddechowego, ochronniki 

słuchu, odzież ochronną  oraz 

rękawice ochronne.

Opiłki metalu, iskry, krople 
kwasów - możliwość urazów 
mechanicznych oczu i twarzy

1. Czynniki mechaniczne 

środowiska pracy 

spawacza

2. Czynniki fizyczne 

środowiska pracy 

spawacza

Czynnik

Działania profilaktyczne

Nadmierny hałas – możliwość 

uszkodzenia słuchu

Stosowanie zatyczek do uszu, 

nauszników, ekranów 

dźwiękoszczelnych

Niedostateczne oświetlenie 

miejsca pracy zwłaszcza 

podczas prac w nietypowych 

miejscach (ciasnych 

korytarzach, zbiornikach itp.) - 

możliwość zmęczenia wzroku

Doświetlanie miejsca pracy 

specjalnymi lampami

Promieniowanie ultrafioletowe 

- możliwość zaćmy, poparzeń 

słonecznych, a po wielu latach 

ekspozycji także rozwoju 

nowotworów skóry

Stosowanie odzieży ochronnej, 

specjalnych okularów, przyłbic 

i tarcz chroniących oczy 

3. Czynniki chemiczne 

środowiska pracy 

spawacza

Czynnik

Działania profilaktyczne

Pyły i dymy nieorganiczne – 

możliwość przewlekłego 

zapalenia oskrzeli i 

zwłóknienia płuc (pylica 

spawaczy elektrycznych)

    Należy stosować specjalne 

przyłbice i tarcze chroniące 

przed pyłami, opiłkami metali, 

iskrami oraz środki ochrony 

układu oddechowego, Należy 

zainstalować wentylację 

wywiewną i klimatyzację w 

celu zapobiegania 

zanieczyszczeniu powietrza i 

stresowi cieplnemu.

Dymy metali (w szczególności 

cynku) - możliwość 

występowania tzw. gorączki 

odlewniczej (stan 

podwyższonej temperatury 

ciała podobny w przebiegu do 

grypy)

Czynnik

Działania profilaktyczne

Beryl - możliwość rozwoju 

zmian nowotworowych

Należy stosować specjalne 

przyłbice i tarcze chroniące 

przed pyłami, opiłkami metali, 

iskrami oraz środki ochrony 

układu oddechowego, Należy 

zainstalować wentylację 

wywiewną i klimatyzację w 

celu zapobiegania 

zanieczyszczeniu powietrza i 

stresowi cieplnemu.

Mangan, kadm, związki 

chemiczne wchodzące w skład 

ekranów ochronnych (argon, 

hel, dwutlenek węgla) a także 

chrom, nikiel, stal i inne 

metale - możliwość zatrucia

3. Czynniki chemiczne 

środowiska pracy 

spawacza

ROZPORZĄDZENIE 

MINISTRÓW PRACY I OPIEKI 

SPOŁECZNEJ ORAZ ZDROWIA 

z dnia 2 listopada 1954 r. 

w sprawie bezpieczeństwa i 

higieny pracy przy spawaniu i 

cięciu metali. 

(Dz. U. z dnia 16 listopada 1954 r.)

Przepisy ogólne

Hala produkcyjna:
• Spawanie i cięcie metali powinno odbywać się w specjalnie na ten cel 

przeznaczonym pomieszczeniu (spawalni), oddzielonym od innych 

pomieszczeń.

• W spawalni powinno przypadać co najmniej 15 m[3] objętości 

pomieszczenia na każdego pracownika najliczniejszej zmiany.

• Wysokość pomieszczenia spawalni nie może być mniejsza niż 3,75 m.
• Na każde stanowisko robocze w spawalni powinno przypadać co 

najmniej 4 m[2] powierzchni podłogi, przy czym odległość między 

stanowiskami roboczymi, nie licząc szerokości przejść powinna 

wynosić co najmniej 1 m.

• Spawalnie powinny być zbudowane z materiału niepalnego.
• Na stanowiskach roboczych należy zapewnić dostateczne oświetlenie.
• Spawalnie powinny posiadać wentylację zapewniającą usuwanie 

powietrza zanieczyszczonego substancjami szkodliwymi, oraz dopływ 

świeżego powietrza.

WYKAZ WARTOŚCI 

NAJWYŻSZYCH 

DOPUSZCZALNYCH 

NATĘŻEŃ CZYNNIKÓW 

SZKODLIWYCH DLA 

ZDROWIA W ŚRODOWISKU 

PRACY

2.1 Hałas

• Poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-

godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy nie 
może przekraczać 85 dB, a odpowiadająca mu 
ekspozycja dzienna nie może przekraczać 
wartości 3,64 x 10

3

 Pa

2

 x s 

lub 
poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 
tygodnia pracy nie może przekraczać wartości 85 
dB, a odpowiadająca mu ekspozycja tygodniowa 
nie może przekraczać wartości 18,2 x 10

3

 Pa

2

 x s.

2. Czynniki fizyczne

• Maksymalny poziom dźwięku nie może 

przekraczać wartości 115 dB

• Szczytowy poziom dźwięku nie może przekraczać 

wartości 135 dB.

• W przypadku gdy ze względów technicznych nie 

ma możliwości zmniejszenia hałasu poniżej 

wartości określonych w pkt 1.3-1.5, pracownicy są 

obowiązani stosować ochronniki słuchu dobrane 

do wielkości charakteryzujących hałas. Strefy 

pracy wymagające stosowania ochronników 

słuchu należy oznakować i odgrodzić, a dostęp do 

nich ograniczyć.

2.1 Hałas

2. Czynniki fizyczne

• Drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne 

są charakteryzowane przez sumę wektorową skutecznych, 

ważonych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych 

dla trzech składowych kierunkowych X, Y, Z. 

• Wartość sumy wektorowej skutecznych, ważonych przyspieszeń 

drgań wyznaczonych dla trzech składowych X, Y i Z nie może 

przekraczać 2,8 m/s2, przy 8-godzinnym działaniu drgań na 

organizm człowieka. 

• Dla ekspozycji trwających 30 minut i krócej maksymalna 

dopuszczalna wartość sumy wektorowej skutecznych, ważonych 

częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech 

składowych kierunkowych X, Y i Z nie może przekraczać 11,2 m/s

2

.

 

• Wartości podane w stosuje się, jeżeli inne szczegółowe przepisy 

nie określają wartości niższych.

2.2 Drgania

2. Czynniki fizyczne

2.3 Mikroklimat gorący

• Mikroklimat gorący na stanowiskach pracy jest 

charakteryzowany przez wskaźnik obciążenia 

termicznego WBGT w °C. 

• Dopuszczalne wartości wskaźnika obciążenia 

termicznego WBGT, umożliwiające realizację 

podstawowych funkcji przez pracownika na danym 

stanowisku pracy, nie mogą przekraczać wartości 

podanych w tabeli 2.

• 1.3. W przypadku stanowisk pracy chronionej 

wartości podane w tabeli 2 należy obniżyć zgodnie 

z zaleceniami lekarza lub innymi przepisami 

szczegółowymi.

2. Czynniki fizyczne

Tabela 2

*) Poziom metabolizmu organizmu pracownika w czasie wykonywania 
czynności roboczych wzrasta wraz z ciężkością pracy.

2. Czynniki fizyczne

2.4 Promieniowanie 

podczerwone

• Zagrożenie pracowników promieniowaniem podczerwonym rozpatruje 

się z punktu widzenia możliwości uszkodzenia termicznego skóry oraz 

siatkówki, soczewki i rogówki oka.

• W przypadku ekspozycji oczu przez czas dłuższy niż 10 sekund 

napromieniowanie źródeł emitujących głównie IR-A (780-1.400 nm), 

skuteczna luminancja energetyczna źródła nie może przekraczać 

wartości określonej zależnością:

Gdzie:

Lλ - gęstość widmowa luminancji energetycznej, 
Rλ - względna skuteczność widmowa wywoływania termicznych uszkodzeń 

siatkówki, 
Dλ - szerokość pasma promieniowania, 
α - wymiar kątowy źródła promieniowania,

2. Czynniki fizyczne

2.5 Oświetlenie

• Według normy PN-EN 12464-1:2003 

(U) określającej wymagania 
jakościowe i ilościowe dotyczące 
oświetlenia pomieszczeń i stanowisk 
pracy znajdujących się wewnątrz 
budynków.

2. Czynniki fizyczne

2.5 Oświetlenie

UGR

L

 – wartośc graniczna ujednoliconego wskaźnika olśnienia

2. Czynniki fizyczne

2.6 Promieniowanie 

ultrafioletowe

• Zagrożenie pracowników promieniowaniem 

nadfioletowym charakteryzowane jest przez 

wartości skuteczne napromienienia oka i skóry.

 

• Najwyższa dopuszczalna wartość skuteczna 

napromienienia oka i skóry w ciągu dobowego 

wymiaru czasu pracy, bez względu na długość 

jego trwania, wynosi 30 J x m

2

. 

• 2.3. Dodatkowo, najwyższe dopuszczalne 

całkowite (nieselektywne) napromienienia oka 

promieniowaniem pasma 315-400 nm wynosi 

10.000 J x m

2

 w ciągu dobowego wymiaru czasu 

pracy.

2. Czynniki fizyczne

3.1 Szkodliwe substancje 

chemiczne wydzielane podczas 

spawania

• Wchłanianie emitowanej substancji do organizmu w znacznym 

stopniu zależy od formy, w jakiej dana substancja występuje w 

powietrzu. Gazy i pary wchłaniają się do organizmu na drodze 

dyfuzji i rozpuszczają się w płynach ustrojowych. Pyły w zależności 

od wielkości ziaren, osadzają się w różnych partiach dróg 

oddechowych; duże ziarna osadzają się przed krtanią, drobniejsze 

docierają do tchawicy, jeszcze drobniejsze do oskrzeli i odgałęzień 

oskrzelików. Ta część układu oddechowego pokryta jest 

nabłonkiem migawkowym, który powoduje, że osadzone cząstki 

transportowane są ze śluzem w kierunku krtani i przełyku, skąd 

mogą zostać usunięte ze śliną.

3. Czynniki chemiczne

• Możliwość częściowego usunięcia tych substancji powoduje, że 

stanowią one mniejsze zagrożenie od substancji o wysokim 

stopniu zdyspergowania, która dociera do pęcherzyków płucnych, 

skąd nie może już być usunięta i w całości jest wchłaniana.

• Efekt działania substancji toksycznej zależy od pochłoniętej dawki, 

która w pewnym przybliżeniu zależy od stężenia tej substancji we 

wdychanym powietrzu i czasu narażenia. W celu ochrony zdrowia 

pracowników przyjęto normatywy higieniczne określające 

maksymalne stężenia poszczególnych substancji które przy 

ośmiogodzinnej ekspozycji powtarzającej się przez cały okres 

aktywności zawodowej pracownika nie powinny spowodować 

ujemnych skutków zdrowotnych dla niego, ani dla jego przyszłych 

pokoleń. 

3.1 Szkodliwe substancje 

chemiczne wydzielane podczas 

spawania

3. Czynniki chemiczne

W Polsce ustanowiono trzy rodzaje normatywów higienicznych: 

• Najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS) – wartość średnia 

ważona z 8 godzin. 

• Najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe (NDSCh) wartość 

średnia stężenia, która może występować w środowisku pracy 

nie dłużej niż 15 minut i nie częściej niż dwa razy w czasie 

zmiany roboczej, w odstępie czasu nie krótszym niż 1 godzina. 

• Najwyższe dopuszczalne stężenie pułapowe (NDSP), stężenie, 

które nie może być przekroczone w żadnym momencie. 

3.1 Szkodliwe substancje 

chemiczne wydzielane podczas 

spawania

3. Czynniki chemiczne

3. Czynniki chemiczne

Lp.

Nazwa substancji 

chemicznej

Najwyższe dopuszczalne stężenie w 

mg/m

3

 w zależności od czasu 

narażenia w ciągu zmiany roboczej

NDS

NDSCh

NDSP

1

Tlenki żelaza

5

10

-

2

Tlenki glinu

2

16

-

3

Tlenki azotu

5

10

-

4

Ozon

0,15

-

-

5

Ditlenek węgla

9

27

-

6

Tlenek węgla

30

180

-

7

Tlenki miedzi

0,1

0,3

8

Tlenek cynku

5

10

-

3.1 Szkodliwe substancje chemiczne 

wydzielane podczas spawania

9

Fosgen COCl

2

0,08

0,16

-

10

Cyjanowodór

-

-

5

11

Bar

0,5

1,5

-

12

Molibden

4

10

-

13

Tlenki chromu

0,5

-

-

14

Nikiel

0,25

-

-

15

Chrom (VI)

0,1

0,3

-

16

Beryl

0,001

0,003

-

17

Kadm

0,01

-

-

18

Formaldehyd

0,5

1

-

19

Mangan

0,3

-

-

20

Kobalt

0,05

0,2

-

21

Ołów

0,05

-

-

22

Fluor

0,05

0,4

-

23

Krzemionka

10

-

-

24

Cyna

2

-

-

Część 6

Propozycje zmian w stanowisku pracy

Każde stanowisko pracy, nawet to 

najbardziej ergonomiczne, można 
poprawić i dostosować je tak, by 
jeszcze bardziej zgodne było z 
cechami antropometrycznymi 
człowieka, by nie miało wpływu na 
pogarszanie stanu zdrowia 
pracownika oraz by pracowało mu się 
przyjemniej.

Dlatego nasz zespół po 

przeanalizowaniu stanowiska pracy 
spawacza przygotował szereg zmian, 
które naszym zdaniem sprawią, że 
pracownik będzie przychodził do pracy 
zadowolony, co poprawi jakość 
wykonywanej przez niego pracy, czego 
efektem będzie wzrost zadowolenia 
klientów przedsiębiorstwa.

Zmiany w wyposażeniu

• Aby jeszcze lepiej chronić zdrowie 

spawaczy proponujemy zakup 
najnowszych sprzętów ochronnych, czyli: 
przyłbic, okularów, strojów roboczych, 
rękawic, tarcz dźwiękochłonnych, itp.

• Dodatkowo ulepszeniu poddamy także 

halę produkcyjną, w której wymienimy 
odciągi gazów spawalniczych oraz lepiej 
zabezpieczymy i oznakujemy elementy i 
miejsca niebezpieczne (kable, styki, itp.)

Zmiany w wyposażeniu

• Spawanie w pozycji stojącej stanowi 

40% obciążenia fizycznego pracą, 

więc chcemy dążyć do eliminacji lub 

ograniczenia tej pozycji

• Aby tego dokonać należy wyposażyć 

halę w specjalne dźwigary i 

podnośniki, które uniosą i obrócą 

element spawany, by odciążyć 

pracownika i ułatwić mu dostęp do 

miejsca spawania

Zmiany w wyposażeniu

• Bardzo istotna jest także pomoc 

spawaczowi w utrzymaniu rąk 
podniesionych podczas procesu 
spawania. W tym celu każdy 
pracownik na spawalni dysponować 
powinien zestawem specjalnych 
regulowanych podpór 
podtrzymujących ręce.

Zmiany w wyposażeniu

• Ważnym elementem jest dostosowanie 

narzędzi do cech antropometrycznych. Jak 
dowiedliśmy spawarka ma swój uchwyt 
umieszczony zbyt nisko co zmusza spawacza 
do pochylania się w celu jej przesunięcia

• Nie tylko wyposażenie pracownika w najlepiej 

dostosowane narzędzia jest kluczem do 
ulepszenia stanowiska pracy. Przydatne jest 
także dobre rozmieszczenie tych narzędzi by 
znajdowały się one w zasięgu rąk spawacza.

Ochrona zdrowia

• Zdrowie pracowników to chyba 

najważniejsza rzecz. Dlatego 
sugerujemy, by podczas 8 godzinnej 
zmianę częściej organizować 
przerwy, podczas których pracownicy 
stosować będą ćwiczenia 
zapobiegające przeciążaniu układu 
mięsniowo-szkieletowego

Ochrona zdrowia

• Częste kontrole lekarskie pomogą 

naszym pracownikom na szybkie 
wykrycie i wyleczenie problemów 
zdrowotnych we wczesnym stadium

• Ciekawym pomysłem jest także 

oferowanie pracownikom 
zakładowych karnetów na basen aby 
zrelaksowali się po ciężkim dniu na 
hali produkcyjnej

Eliminacja monotonii

• Ostatnim, lecz równie istotnym 

elementem poprawy stanowiska 
pracy jest eliminacja dużego stopnia 
monotonii. Można tego dokonać 
przez zmianę warunków pracy, 
elementów, metod, parametrów, oraz 
materiałów spawanych

Bibliografia

• www.ciop.pl
• Norma PN-EN 12464-1:2003 
• Norma PN-EN 12464-1:2004
• ROZPORZĄDZENIE MINISTRÓW PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ ORAZ 

ZDROWIA z dnia 2 listopada 1954 r. 
w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy spawaniu i cięciu metali. 

(Dz. U. z dnia 16 listopada 1954 r.)

• Ergonomia w projektowaniu stanowisk pracy : materiały pomocnicze do 

ćwiczeń projektowych / Ewa Górska, Edwin Tytyk, Oficyna Wydawnicza 

Politechniki Warszawskiej, Warszawa 1996