Czynniki szkodliwe dla 

zdrowia 

występujące w środowisku 

pracy.

KODEKS   PRACY

Kodeks Pracy w kilku miejscach (dział I, rozdz. II 

-podstawowe zasady prawa pracy, art. 15; dział IV, 

rozdz. I - obowiązki pracodawcy, art. 94 pkt 4 ; dział 

X rozdz. I – podstawowe obowiązki pracodawcy, art. 

207 §2.1 ) podkreśla, że to „pracodawca jest 

obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i 

higieniczne warunki pracy”.

Art. 227 §1.2 rozdziału VI – profilaktyczna ochrona 

pracy, działu X - mówi, że „pracodawca jest 

obowiązany….. przeprowadzać, na swój koszt, 

badania i pomiary czynników szkodliwych dla 

zdrowia, rejestrować i przechowywać wyniki tych 

badań i pomiarów i udostępniać je pracownikom”.

W §2.1 tegoż artykułu podano, że 

„minister właściwy do spraw zdrowia, 

uwzględniając zróżnicowane działanie 

na organizm człowieka czynników 

szkodliwych występujących 

w środowisku pracy oraz konieczność 

podjęcia niezbędnych środków 

zabezpieczających przed ich 

działaniem, określi, w drodze 

rozporządzenia: 

tryb, metody, rodzaj i częstotliwość 

wykonywania badań i pomiarów, o 

których mowa w §1.2.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 
kwietnia 2005r. oraz z 18 grudnia 2007r. 
w sprawie badań i pomiarów czynników 
szkodliwych dla zdrowia w środowisku 
pracy  (Dz.U.05.73.645  i  
Dz.U.07.241.1772) m.in.

1 - w §2 określa częstotliwość wykonywania badań i pomiarów 
czynników 
     szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy,
2 - w §7 podaje, że laboratoria wykonujące badania i pomiary 
czynników 
      szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, 
powinny 
      uzyskać akredytację na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 
sierpnia
      2002r. o systemie oceny zgodności (Dz.U.04.204.2087 i 
Dz.U.05.64.565)
3 - w §8 zobowiązuje pracodawcę do niezwłocznego 
poinformowania 
      pracowników o wynikach przeprowadzonych badań i pomiarów,
4 – w §9 zobowiązuje pracodawcę do prowadzenia na bieżąco 
rejestrów 
      czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na 
stanowisku pracy.

Rozporządzenie MPiPS  w sprawie najwyższych 

dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników 

szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy 

z 29.11.2002r. (Dz.U.02.217.1833 zał.1A) oraz 

zmieniające powyższe rozporządzenie - z 10.10.2005r. 

(Dz.U.05.212.1769),  z 30.08.2007r. 

(Dz.U.07.161.1142) oraz  z 16.06.2009r. 

(Dz.U.09.105.873)

  Załączniki nr 1 i 2 zawierają wartości najwyższych
  dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych  
  dla zdrowia występujących w środowisku pracy. 
  W § 2 określono dopuszczalne wartości stężenia/natężenia 
  jako:
  1/ najwyższe dopuszczalne stężenie/natężenie – NDS/NDN,
  2/ najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe - NDSCh,
  3/ najwyższe dopuszczalne stężenie pułapowe - NDSP.

Najwyższe dopuszczalne stężenie 

(NDS) lub natężenie (NDN) jest to  

wartość średnia ważona stężenia, 

którego oddziaływanie na pracownika 

w ciągu 8-godzinnego dobowego i 

przeciętnego tygodniowego wymiaru 

czasu pracy, określonego 

w Kodeksie Pracy, przez okres jego 

aktywności zawodowej,   nie powinno 

spowodować ujemnych zmian w jego 

stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia 

jego przyszłych pokoleń.

       
      Najwyższe dopuszczalne stężenie 
chwilowe (NDSCh) 
       jest to wartość średnia stężenia, które 
nie powinno 
       spowodować ujemnych zmian w stanie 
zdrowia
       pracownika, jeżeli występuje w 
środowisku pracy 
       nie dłużej niż 15 minut i nie częściej niż 
2 razy w czasie 
       zmiany roboczej, w odstępie czasu nie 
krótszym niż 
       1 godzina.

Najwyższe dopuszczalne stężenie pułapowe 
(NDSP) 
jest to wartość stężenia, która ze względu na 
zagrożenie
zdrowia lub życia pracownika nie może być w 
środowisku pracy przekroczona w żadnym 
momencie.

Pomiary czynników szkodliwych dla 

zdrowia 

w środowisku pracy

 

Przygotowując się do wykonywania pomiarów czynników 
szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy należy:

1/ zapoznać się z  technologię produkcji, 
2/ opisać źródło badanego czynnika (nazwę źródła, typ, 
    datę produkcji, nr fabryczny, nr inwentarzowy źródła, 
    nazwy substancji stosowanych lub emitowanych podczas
    produkcji itp.),
3/ opisać czas i rodzaj emisji badanego czynnika oraz czas 
    ekspozycji pracownika na ten czynnik,
4/ ustalić lokalizację punktów pomiarowych oraz etapów
    produkcji, w których należy wykonać pomiary.

    Po wykonaniu badań/pobraniu próbek 
należy spisać  
                      protokół zawierający m.in. 

1/ datę i godziny wykonywania 
badań/pobrania próbek, 
2/ miejsce wykonania badań, 
3/ techniczne i indywidualne środki 
zabezpieczające 
     przed badanym czynnikiem, 
4/ metody wykonania badań/pobrania próbek, 

5/ opis sprzętu pomiarowego,
6/ warunki transportu pobranych próbek  do 
laboratorium, 
7/ średni czas ekspozycji na badany czynnik, 
8/ podpisy: osoby wykonującej 
badania/pobierającej
     próbki oraz przedstawiciela 
zleceniodawcy.

Sprawozdanie z pomiarów powinno 
zawierać:

- miejsce wykonania badań (nazwę 
zakładu pracy, 
  wydział, stanowisko),
- rodzaj badanego szkodliwego czynnika 
np. hałas,
  pył, substancje chemiczne,
- datę (i czas) wykonania pomiarów,
- opis procesu technologicznego oraz 
wykonywanej 
  czynności,

- opis zastosowanej aparatury,
- procedury pomiarowe, metodyki, normy,
- wyniki pomiarów,
- interpretację wyników,
- nazwę laboratorium, nazwiska osób 
wykonujących
  badania,
- nazwisko i podpis osoby 
odpowiedzialnej za badania,
- uwagi np. termin wykonania 
następnych pomiarów.

Dziękuję za uwagę.

                                      

Maria Popiel