Makroekonomia II

Makroekonomia

dr inż. Paweł Perz

Wykłady

Rzeszów 2005

Pieniądz

powszechnie akceptowany środek

wymiany. Towar, za pomocą którego

dokonujemy płatności za dobra i

usługi lub spłacamy zobowiązania

cechy pieniądza

funkcje pieniądza

agregaty pieniężne

Polityka pieniężna

polityka pieniężna – zespół działań

regulujących obieg pieniądza,

zwłaszcza jego podaż oraz

wpływająca na poziom stóp

procentowych i kursów walutowych

za realizacje polityki pieniężnej

odpowiedzialny jest z reguły bank

centralny

System bankowy

Obejmuje ogół jednostek

organizacyjnych, zajmujących się

działalnością bankową na terytorium

danego kraju oraz cele, procedury i

reguły ich funkcjonowania wzajemne

więzi występujące pomiędzy nimi

Funkcje systemu

bankowego

stworzenie mechanizmów

gromadzenia środków oraz ich

inwestowania w różnorodne

przedsięwzięcia

zapewnienie możliwości dokonywania

płatności pomiędzy uczestnikami

życia gospodarczego

transfer środków pieniężnych w

czasie i przestrzeni

Funkcje systemu

bankowego

zapewnienie informacji cenowej dla

podmiotów gospodarczych (stwarza

możliwość podejmowania decyzji)

stworzenie warunków do

transformacji środków

przeznaczonych na inwestowanie

(pod względem czasu, wielkości i

ryzyka)

Funkcje systemu

bankowego

kredytowa

lokacyjna

pieniężna

Bank centralny - cele

Kształtowanie i realizacja polityki pieniężnej

– dąży do stabilizacji cen lub utrzymania

odpowiedniej relacji kursu waluty krajowej do

innych walut

Tworzenie warunków dla zapewnienia

niezbędnego poziomu bezpieczeństwa

finansowego i stabilności sektora bankowego

Określenie zasad i mechanizmów mających

na celu zapewnienie płynności rozliczeń

pieniężnych

Historia bankowości

centralnej

XVII i XVIII wiek pojawienie się

banknotów

1668 r. – utworzenie Banku Szwecji

1694 r. – powstanie Banku Anglii

XIX wiek - Francja, Holandia, Dania,

Norwegia, Austria

1828 – utworzenie banku emisyjnego

w Polsce

Cel działalności NBP

Utrzymanie stabilnego poziomu cen,

przy jednoczesnym wspieraniu

polityki gospodarczej Rządu, o ile nie

ogranicza to podstawowego celu NBP

Zadania NBP

organizowanie rozliczeń pieniężnych

prowadzenie działalności dewizowej oraz

gospodarki rezerwami dewizowymi

bankowa obsługa budżetu państwa

refinansowanie oraz regulowanie płynności

banków

kształtowanie warunków niezbędnych dla

rozwoju systemu bankowego

opracowanie bilansu płatniczego oraz

bilansów należności i zobowiązań

zagranicznych państwa

Organy NBP

Prezes NPB (kadencja 6 lat,

powoływany przez Sejm na

wniosek Prezydenta)

Rada Polityki Pieniężnej

Zarząd NBP

Organizacja RPP

Przewodniczącym Rady jest Prezes NBP

9 członków powoływanych na 6 letnia

kadencję przez Prezydenta, Sejm i Senat

posiedzenia RPP odbywają się co najmniej

raz w miesiącu

decyzje – w formie uchwał podejmuje się

większością głosów (w przypadku równej

liczby głosów rozstrzygający jest głos

Przewodniczącego)

Rada Polityki Pieniężnej

rada ustala założenia polityki

pieniężnej

składa Sejmowi sprawozdanie z

wykonania tych założeń w ciągu 5

miesięcy od zakończenia roku

budżetowego

Zakres kompetencji RPP

ustalanie wysokości stóp procentowych NBP

określa wysokość rezerw obowiązkowych

banków

ustala zasady operacji otwartego rynku

zatwierdza plan finansowy i sprawozdanie z

działalności NBP

określa górną granicę zobowiązań NBP

wynikających z kredytów i pożyczek w

zagranicznych instytucjach bankowych i

finansowych

Instrumenty polityki

pieniężnej

stopy procentowe

(referencyjna,lombardowa,

depozytowa)

operacje otwartego rynku

rezerwy obowiązkowe

operacje kredytowo-depozytowe i

refinansowanie banków

Stopy procentowe

referencyjna – określa minimalną

rentowność 28-dniowych bonów

pieniężnych NBP

lombardowa – określa maksymalny koszt

pozyskania pieniądza w banku centralnym

(określa górny poziom wahań stóp

rynkowych o najkrótszych terminach

zapadalności zwłaszcza O/N)

depozytowa – określa minimalny poziom

oprocentowania dla depozytów, które

przyjmuje NBP od banków

Operacje otwartego rynku

emisja i wykup bonów pieniężnych

banku centralnego

umożliwiają oddziaływanie banku

centralnego na poziom rynkowych

stóp procentowych

Rezerwa obowiązkowa

rezerwa to określony procent

środków pieniężnych zgromadzonych

na rachunkach banków

komercyjnych, jakie musza one

zdeponować na rachunkach w NBP

wyznacza zdolność banków do

kreowania kredytów

Operacje kredytowo-

depozytowe i

refinansowanie banków

pozwalają na likwidację

krótkoterminowych luk płynności

zmniejszają wahania stóp

procentowych na rynku

międzybankowym

kredyt techniczny – zaciągany i

spłacany w tym samym dniu

Pobudzanie koniunktury

gospodarczej

(w okresie recesji lub spowolnienia wzrostu)

obniżanie stóp procentowych

obniżanie wskaźnika rezerw

obowiązkowych

zwiększanie kwoty udzielanych kredytów

refinansowych przy odpowiednio obniżonej

stopie dyskontowej

kupowanie papierów wartościowych w

operacjach otwartego rynku

Schładzanie gospodarki

(okresy wzrostu presji inflacyjnej)

podwyższanie stóp procentowych

podwyższanie wskaźnika rezerw

obowiązkowych

ograniczanie puli środków na kredyty

refinansowe i podnoszenie stopy

dyskontowej

sprzedaż papierów wartościowych w

operacjach otwartego rynku

Założenia modelu IS-LM

w gospodarce działa konkurencyjny

mechanizm rynkowy

w gospodarce istnieją rezerwy

wszystkich czynników produkcji

gospodarka nie prowadzi wymiany z

zagranicą (gospodarka zamknięta)

w gospodarce nie występuje inflacja

państwo prowadzi rozbudowaną

politykę ekonomiczną

Krzywa IS

Krzywa IS jest krzywą równowagi na

rynku towarowym, tzn. zawiera takie

kombinacje poziomów produkcji i

stóp procentowych, dla których rynek

towarowy jest zrównoważony

zagregowany popyt = produkcji

Analiza krzywej IS

„

ruch wzdłuż krzywej IS” – zmiany

stóp procentowych

przesunięcia krzywej IS – zmiany w

wydatkach autonomicznych

zmiany kąta nachylenia krzywej IS

Przesunięcie krzywej IS w

prawo

Zmiany w wydatkach autonomicznych:

wzrost optymizmu przedsiębiorstw –

lepsze postrzeganie perspektyw

gospodarczych wzrost inwestycji

wzrost optymizmu konsumentów –

wzrost autonomicznych wydatków

konsumpcyjnych

wzrost wydatków rządowych

Wpływ polityki państwa na

rynek towarowy

zmiany wysokości stopy procentowej

– przesunięcie punktu równowagi

wzdłuż krzywej

zmiany wydatków rządowych G –

przesuniecie krzywej IS

zmiany stopy podatkowej – zmiany

nachylenia krzywej

Krzywa LM

Krzywa LM jest krzywą równowagi na

rynku pieniężnym, tzn. zawiera takie

kombinacje poziomu produkcji

(dochodu) i wysokości stopy

procentowej, dla których rynek

pieniężny jest zrównoważony

popyt na pieniądz = podaż pieniądza

Analiza krzywej LM

„

ruch wzdłuż krzywej LM” – zmiany

stóp procentowych i dochodu

przesunięcia krzywej LM–

ekspansywna i restrykcyjna polityka

pieniężna

zmiany kąta nachylenia krzywej LM

Model IS-LM - analizy

dostosowania na izolowanych

rynkach – szybsze równoważenie

rynków towarowych niż pieniężnych

dostosowania rozpoczęte na rynku

towarowym

dostosowania rozpoczęte na rynku

pieniężnym

dostosowania równoczesne

Polityka gospodarcza

państwa

ekspansywna/restrykcyjna polityka

fiskalna

ekspansywna/restrykcyjna polityka

pieniężna

skutki łącznej polityki fiskalnej i

piniężnej

Polityka ekonomiczna -

uwagi

założenia modelu !!!! (elastyczność zmian

produkcji, stabilność cen, brak zdarzeń

nadzwyczajnych itp..)

polityka fiskalna i monetarna może

wpłynąć na wielkość współczynników i KSK

wartości parametrów nie są znane – nie

zawsze są stabilne

ważne są inne rodzaje polityki – socjalna,

dochodowa, tworzenie warunków do

przedsiębiorczości itp..

Skuteczność polityki fiskalnej

i monetarnej

zależy od wrażliwości popytu

inwestycyjnego (eksportu netto) na

zmiany stóp procentowych

wrażliwości popytu na pieniądz na

stopy procentowe

Polityka pieniężna jest mało

skuteczna kiedy:

wrażliwość popytu inwestycyjnego na

stopy procentowe jest niska (IS jest

stroma)

wrażliwość popytu na pieniądz na

stopy procentowe jest bardzo duża

(LM płaska)

Polityka fiskalna jest mało

skuteczna kiedy:

wrażliwość popytu inwestycyjnego na

stopy procentowe jest bardzo duża

(IS jest płaska)

wrażliwość popytu na pieniądz na

stopy procentowe jest mała (LM

stroma)

Nominalny kurs

walutowy

cena zagranicznego pieniądza

wyrażona w pieniądzu krajowym

Dwie metody:

metoda brytyjska – liczba jednostek

waluty zagranicznej przypadająca na

jednostkę waluty krajowej

0,25 USD za 1 PLN

metoda europejska – liczba jednostek

krajowego pieniądza za jednostkę

waluty obcej

4 PLN za 1USD

Realny i nominalny kurs

walutowy

realny kurs walutowy – cena

względna zagranicznych dóbr i usług

wyrażona w krajowych dobrach i

usługach

stosunek cen za granicą do cen

krajowych wyrażonych we wspólnej

walucie

PRZYKŁAD

cena 1l soku

wynosi 1,25 USD

USD/PLN – 4

cena soku w PLN –

2,5

względny stosunek

cen tego towaru –

Aprecjacja - deprecjacja

aprecjacja/deprecjacja w ujęciu

nominalnym

deprecjacja realna – wzrost ceny dóbr

zagranicznych wyrażonych w

dobrach krajowych

aprecjacja realna – proces odwrotny

Rachunek obrotów

bieżących

Y = C + I + G + X – Z

PCA = X – Z

wzrost Z gdy wzrost Y i realna

aprecjacja kursu Z ={Y(+),

(-)}

wzrost X – gdy wzrost zagranicznej

absorbcji i realna deprecjacja kursu

X={Y

(+),

(+)}

Funkcja salda obrotów

bieżących

PCA = PCA {Y(-),Y

(+),

(+)}

wykres PCA – realny kurs

ogólna równowaga gospodarki –

powiązania pomiędzy rynkiem dóbr i

pieniądza

dochód-pieniądz

pieniądz - dochód

realny kurs walutowy – saldo obrotów

bieżących

Linia integracji finansowej

procesy globalizacji

założenie małego

kraju – wydarzenia

wewnętrzne nie

mają wpływu na

sytuację finansową

zagranicy

aktywa o

podobnych cechach

musza przynieść

ten sam dochód

Model Mundella-Fleminga

Stałe kursy walutowe:

nieskuteczność polityki pieniężnej

kontrola przepływu kapitału

ekspansja fiskalna

połączenie polityki fiskalnej i

pieniężnej

zewnętrzne zakłócenia finansowe

(wzrost stóp procentowych)

Model Mundella-Fleminga

Zmienne kursy walutowe:

bank centralny nie interweniuje na

rynku

zakłócenia po stronie popytu

ekspansja monetarna

polityka „puszczania z torbami”

zewnętrzne zakłócenia finansowe

(wzrost stóp procentowych)

Model Mundella-Fleminga –

zmiany realnego PKB

Stały kurs

walutowy

Zmienny kurs

walutowy

Ekspansywna

polityka

pieniężna

brak wpływu

wzrost

Ekspansywna

polityka

fiskalna

wzrost

brak wpływu

Wzrost stóp %

zagranicą

spadek

wzrost

Dylematy polityki

gospodarczej

ile państwa w gospodarce ?

skala redystrybucji środków

dobra publiczne – „bezpłatna” służba

zdrowia, szkolnictwo

Perspektywa Polski:

problem bezrobocia

dług publiczny

Wydatki rządowe

USA

Japonia

Całkowite

wydatki

%PKB

50,1

33,4

37,4

konsumpcji

prywatnej

26,6

25,0

15,1

Deficyt

budżetu %

PKB

-4,7

-1,8

-4,1

Dług

publiczny %

PKB

72,6

63,0

88,9

Document Outline