Lateralizacja i jej 

Lateralizacja i jej 

zaburzenia

zaburzenia

Lateralizacja

Lateralizacja



Przewaga jednej strony podczas 

Przewaga jednej strony podczas 

ruchowych czynności, związana z 

ruchowych czynności, związana z 

dominacją jednej z półkul

dominacją jednej z półkul



Oko i ręka dominujące po tej samej 

Oko i ręka dominujące po tej samej 

stronie, dominacja jednej strony 

stronie, dominacja jednej strony 





 wysoka 

 wysoka 

sprawność

sprawność



Lateralizacja czynności = asymetria 

Lateralizacja czynności = asymetria 

funkcjonalna

funkcjonalna



Leworęczność jest przede wszystkim 

Leworęczność jest przede wszystkim 

uwarunkowana genetycznie

uwarunkowana genetycznie



Nie stanowi zaburzenia – problemem 

Nie stanowi zaburzenia – problemem 

jest konflikt dominacji

jest konflikt dominacji



Kultura "prawej ręki"

Kultura "prawej ręki"

Lateralizacja - rozwój

Lateralizacja - rozwój



Do 3m.ż. asymetria ułożenia ciała i ruchów 

Do 3m.ż. asymetria ułożenia ciała i ruchów 

o charakterze podkorowym

o charakterze podkorowym



3-6 m.ż. symetria zwierciadlana

3-6 m.ż. symetria zwierciadlana



Po 6 m.ż. wykształcenie chwytu 

Po 6 m.ż. wykształcenie chwytu 

jednoręcznego; przejawy preferowania 

jednoręcznego; przejawy preferowania 

jednej z rąk

jednej z rąk



1 i 2 r.ż. zanik lateralizacji związany z 

1 i 2 r.ż. zanik lateralizacji związany z 

rozwojem chodu (czynność symetryczna)

rozwojem chodu (czynność symetryczna)

Lateralizacja - rozwój

Lateralizacja - rozwój



2-3 r.ż. po zautomatyzowaniu chodu dalszy 

2-3 r.ż. po zautomatyzowaniu chodu dalszy 

rozwój

rozwój



Praworęczność ustala się w 2-3 r.ż., 

Praworęczność ustala się w 2-3 r.ż., 

leworęczność nieco później 3-4 r.ż., 

leworęczność nieco później 3-4 r.ż., 

dominacja czynności ruchowych do 6 r.ż.

dominacja czynności ruchowych do 6 r.ż.



7 r.ż. zwiększanie się powierzchni lewej 

7 r.ż. zwiększanie się powierzchni lewej 

półkuli

półkuli

Zaburzenia lateralizacji

Zaburzenia lateralizacji



Trudności w czytaniu i pisaniu

Trudności w czytaniu i pisaniu



Mylenie liter: p/b, d/b

Mylenie liter: p/b, d/b



Dynamiczne odwracanie liter

Dynamiczne odwracanie liter



Opuszczanie i dodawanie liter, sylab, 

Opuszczanie i dodawanie liter, sylab, 

wyrazów

wyrazów



Błędne odtwarzanie liter (odczyt. i zap.)

Błędne odtwarzanie liter (odczyt. i zap.)



Odbicia lustrzane wyrazów, cyfr. 

Odbicia lustrzane wyrazów, cyfr. 

Modele i zaburzenia 

Modele i zaburzenia 

lateralizacji

lateralizacji



L. jednorodna, prawo- lub lewostronna

L. jednorodna, prawo- lub lewostronna



L. niejednorodna – skrzyżowana

L. niejednorodna – skrzyżowana

–

Problemy z koordynacją wzrokowo-ruchową

Problemy z koordynacją wzrokowo-ruchową

–

Rysowanie, pisanie, czytanie 

Rysowanie, pisanie, czytanie 



L. nieustalona – słaba; brak dominacji 

L. nieustalona – słaba; brak dominacji 

jednej strony

jednej strony

–

Czytanie, trudności w nauce, orientacja w 

Czytanie, trudności w nauce, orientacja w 

przestrzeni

przestrzeni

Badanie lateralizacji

Badanie lateralizacji



Wywiad z rodzicami

Wywiad z rodzicami



Obserwacja

Obserwacja



Próby

Próby



Rysowanie

Rysowanie

Przestawianie "na siłę"

Przestawianie "na siłę"



Zab. emocjonalne: płaczliwość, 

Zab. emocjonalne: płaczliwość, 

lękliwość, ataki złości i agresji.

lękliwość, ataki złości i agresji.



Zab. nerwicowe: jąkanie się, moczenie

Zab. nerwicowe: jąkanie się, moczenie



Poczucie mniejszej wartości, lękowa 

Poczucie mniejszej wartości, lękowa 

postawa wobec otoczenia, unikanie 

postawa wobec otoczenia, unikanie 

kontaktów społecznych, 

kontaktów społecznych, 

nadpobudliwość psychomotoryczna.

nadpobudliwość psychomotoryczna.

Działania korekcyjne

Działania korekcyjne



Utrwalanie praworęczności o 

Utrwalanie praworęczności o 

oburęcznych dzieci

oburęcznych dzieci



Wspieranie aktywności lewej ręki u 

Wspieranie aktywności lewej ręki u 

dzieci leworęcznych

dzieci leworęcznych

–

Prawidłowe nawyki ruchowe (

Prawidłowe nawyki ruchowe (





, 

, 





)

)

–

Rozwój i rozluźnianie mięśni

Rozwój i rozluźnianie mięśni

–

Uwaga na wtórne zab. emocjonalne!

Uwaga na wtórne zab. emocjonalne!

Dysleksja

Dysleksja



Trudności w nauce czytania i pisania, 

Trudności w nauce czytania i pisania, 

przy korzystnych warunkach 

przy korzystnych warunkach 

rozwojowych i normalnym poziomie 

rozwojowych i normalnym poziomie 

inteligencji

inteligencji



Mocno nieharmonijny rozwój funkcji 

Mocno nieharmonijny rozwój funkcji 

psychomotorycznych związanych z 

psychomotorycznych związanych z 

nauką czytania i pisania.

nauką czytania i pisania.

Dysleksja

Dysleksja



Nieprawidłowości rozwoju funkcji słuchowo-

Nieprawidłowości rozwoju funkcji słuchowo-

językowych (zaburzenia uwagi, pamięci, percepcji 

językowych (zaburzenia uwagi, pamięci, percepcji 

słuchowej)

słuchowej)



Zaburzenia funkcji wzrokowych (zaburzenia 

Zaburzenia funkcji wzrokowych (zaburzenia 

uwagi, pamięci i spostrzegania wzrokowego)

uwagi, pamięci i spostrzegania wzrokowego)



Deficyty w rozwoju funkcji ruchowych (motoryka 

Deficyty w rozwoju funkcji ruchowych (motoryka 

mała)

mała)



Zakłócenia lateralizacji

Zakłócenia lateralizacji



Zaburzenia orientacji

Zaburzenia orientacji

Dysleksja

Dysleksja



Badane są: intelekt, uwaga, pamięć, 

Badane są: intelekt, uwaga, pamięć, 

spostrzeganie wzrokowe i słuchowe, 

spostrzeganie wzrokowe i słuchowe, 

funkcje językowe, motoryka mała i 

funkcje językowe, motoryka mała i 

duża

duża

–

Dysortografia

Dysortografia

–

Dysgrafia

Dysgrafia

–

Dyskalkulia

Dyskalkulia

Dysleksja

Dysleksja

Rozpoznaje się gdy:

Rozpoznaje się gdy:



Prawidłowy rozwój 

Prawidłowy rozwój 

umysłowy

umysłowy



Opóźnienia rozwoju funkcji 

Opóźnienia rozwoju funkcji 

związanych z czytaniem i 

związanych z czytaniem i 

pisaniem

pisaniem



Wczesne występowanie 

Wczesne występowanie 

trudności w czytaniu i 

trudności w czytaniu i 

pisaniu

pisaniu



Trudności w czytaniu lub 

Trudności w czytaniu lub 

pisaniu są nasilone i 

pisaniu są nasilone i 

długotrwałe i nie ustępują 

długotrwałe i nie ustępują 

po podjęciu pomocy

po podjęciu pomocy

Nie rozpoznaje się kiedy 

Nie rozpoznaje się kiedy 

trudności:

trudności:



Wynikają z nieprawidłowego 

Wynikają z nieprawidłowego 

funkcjonowania narządów 

funkcjonowania narządów 

zmysłów.

zmysłów.



Wynikają z inteligencji 

Wynikają z inteligencji 

poniżej przeciętnej

poniżej przeciętnej



Są skutkiem schorzenia 

Są skutkiem schorzenia 

neurologicznego

neurologicznego



Są wynikiem zaniedbania 

Są wynikiem zaniedbania 

środowiskowego lub 

środowiskowego lub 

dydaktycznego

dydaktycznego