PowerPoint Presentation

Stres kontrolowany i

niekontrolowany

Grzegorz Pilecki

Magdalena Majchrzak

•

Powszechnie uważa się, że stresowa aktywacja

obu osi, tzn podwzgórzowo-przysadkowej-korowo-

nadnerczowej i osi podwzgórzowo-współczulno-

rdzeniowo-nadnerczowej u tego samego gatunku

zwierzęcia przez określony stresor jest funkcją

jego intensywności i czasu działania.

•

W modelach eksperymentalnych stosowanych na

zierzętach przyjmuje się, że zwierzę, które może

przerwać działanie stresora znajduje się w sytuacji

stresu kontrolowanego, natomiast zwierze, które

nie ma wpływu na działanie stresora znajduje się

w sytuacji stresu niekontrolowanego.

•

Stwierdzono, że aktywacja osi podwzgórzowo-

współczulno-rdzeniowo-nadnerczowej w

czasie stresu jest zdecydowanie silniejsza i

dłużej trwająca w stresie niekontrolowanym.

•

Wyraża się to większym spadkiem stężenia

noradrenaliny i serotoniny, większym

przyrostem stężenia dopaminy i białek

opiatowych w OUN oraz większym i dłużej

trwającym przyrostem stężenia tzw.

Hormonów stresu we krwi.

•

Zmiany biochemiczne w czasie

stresu nie są wyłącznie wynikiem

bezpośredniego, odbieranego

przez receptory działania stresora,

ale również, a być może przede

wszystkim, wynikiem stanu emocji

lub innych zjawisk psychogennych.

•

W eksperymentalnym modelu stresu

kontrolowanego i niekontrolowanego u zwierząt,

które nie mogą zmienić lub przerwać działania

stresora (stres niekontrolowany), po kilku dniach

rozwija się stany zwany wyuczoną bezradnością.

•

Charakteryzuje się on brakiem aktywności

ruchowej i brakiem reakcji ucieczki w czasie

działania bodźca bólowego.

•

Zwierzę sprawia wrażenie, że przestało już

walczyć lub uciekać i ,,jest mu wszystko jedno”,

czyli rozwija się u niego tzw. pasywna akceptacja

reakcji stresowej.

•

Przyjmuje się, że ludzki

odpowiednikiem stanu wyuczonej

bezradności jest depresja.

•

Stan wyuczonej bezradności wywiera

negatywny wpływ na stan zdrowia.

•

Szczególnie manifestuje się to

zmniejszeniem aktywności układu

immunologicznego i upośledzeniem

czynności OUN.

•

Zasadniczą rolę w psychofizjologicznej

reakcji na bodziec i w skutkach jego

działania odgrywa indywidualne rozpoznanie

i ocena działającego bodźca.

•

Negatywne skutki stresu wystąpią wtedy,

kiedy działający bodziec oceniany jest jako

niemożliwy do pokonania, mogący

spowodować zagrożenie lub je powodujący.

•

Działanie pozytywne lub wręcz mobilizujące

aktywność życiową może mieć bodziec

oceniany jako możliwy do przezwyciężenia.

• Szukając realnych i praktycznych możliwości

wpływania na stres stworzono wiele programów
szkoleń dla pracowników biznesowych.

• Np. program pt. „zarządzanie własnymi zasobami",

którego głównym celem jest sprawić, by ludzie mieli
kontrolę nad swoją motywacją w obu kierunkach:
by mogli ją szybko zwiększać i działać efektywnie i
by równie łatwo potrafili się "wyłączać" kiedy
potrzebują dystansu, regeneracji czy wypoczynku.

• Z pomocą przychodzą tu nowoczesne techniki

psychologiczne.

• Dwa

rodzaje

strategii

antystresowych,

których

opanowanie daje kontrolę nad
stresem:

– Strategia

budowania

zasobów

– Strategie doraźne

Strategie budowania

zasobów

• Ich zadaniem jest równoważenie okresu pracy poprzez okres

wypoczynku i regeneracji.

• Jeśli ktoś ma w swojej niedalekiej przeszłości doświadczenie

pełnego relaksu, dobrego samopoczucia, łatwiej mu będzie
opanować się w trudnej sytuacji.

• Strategie budowania zasobów kładą nacisk na to by

wypoczynek nie polegał tylko na "nie ruszaniu się", ale by
towarzyszył mu stan wewnętrznego spokoju i odprężenia.

• Ich długofalowym efektem jest lepszy kontakt z samym

sobą, dający możliwości pełniejszego wykorzystania swojego
potencjału.

• Metody, które mogą być wykorzystywane dla budowania

zasobów to na przykład wizualizacja, techniki relaksacyjne i
medytacyjne.

Strategie doraźne

• Polegają na rozwijaniu umiejętności związanych

z odzyskiwaniem równowagi w krótkim czasie,
świadomym dystansowaniem się i pozytywnym
oddziaływaniu na swój nastrój.

• Dla ich wytrenowania bardzo pomocne okazują

się nowoczesne metody psychologiczne jak
metoda Silvy czy Neurolingwistyczne
Programowanie (NLP).

METODA SILVY

• Polega na kontroli umysłu w sytuacjach

stresowych.

• Za pomocą metody Silvy można zaprogramować

się w kierunku zmiany niechcianych zachowań.

• Można zaprogramować akceptację straty i

skierować uwagę w stronę lepszych układów
międzyludzkich.

• Innymi słowy - wprawdzie często nie jesteśmy w

stanie kontrolować zdarzeń, lecz jesteśmy w
stanie kontrolować swoje reakcje na te zdarzenia.

• Skuteczne strategie radzenia sobie ze stresem muszą

przeciwdziałać czynnikom, takim jak niepewność

oraz brak kontroli nad zagrażającymi zdarzeniami,

dostarczając osobie znajdującej się w stresowej

sytuacji niektóre lub wszystkie z poniższych 4 typów

kontroli:

– kontrola informacyjna (wiedzieć, czego można się

spodziewać)

– kontrola poznawcza (myśleć o danym zdarzeniu inaczej i

bardziej konstruktywnie)

– kontrola decyzyjna (być zdolnym do zdecydowania się na

inne możliwe działania)

– kontrola behawioralna (podjąć działanie zmierzające do

zredukowania negatywnego wpływu danego zdarzenia)

• Jedną z ważniejszych zmiennych, które

przyczyniają się do pozytywnych przystosowań
jest

SPOSTRZEGANA KONTROLA

stresorem, przekonanie, że masz zdolność
oddziaływania na przebieg lub następstwa
jakiegoś zdarzenia czy doświadczenia.

DZIĘKUJEMY ZA

UWAGĘ

Document Outline