Transport przez
błony komórki.
Transport przez
błony komórki.
Transport przez błony
komórki
Każda żywa komórka jest układem
otwartym, w którym zachodzi ciągła
wymiana materii, energii i informacji
między jej wnętrzem a otoczeniem.
Transport przez błony
komórki
Błony biologiczne są
półprzepuszczalne i działają jak
selektywne bariery.
Transport przez błony
komórki
Błony biologiczne są odpowiedzialne za:
Bierny i czynny transport jonów i substancji
niejonowych,
Pobieranie przez komórkę np. aminokwasów, czy
cukrów,
Wydzielanie zbędnych lub szkodliwych
substancji,
Utrzymanie na określonym poziomie stężenia
ważnych dla życia jonów,
Reakcje komórki na różne bodźce pochodzące z
otoczenia.
Transport przez błony
komórki
małe cząsteczki
duże cząsteczki
transport
bierny
transport
aktywny
endocytoz
a
egzocytoz
a
•pinocytoza
•fagocytoza
(zgodnie z
gradientem
stężeń, ładunków
i ciśnień.)
(wbrew
gradientowi
stężeń, ładunków
i ciśnień)
•filtracja
•dyfuzja
prosta
•dyfuzja
ułatwiona
•osmoza
Transport przez błony
komórki
Filtracja – polega na przedostawaniu się
przez błonę wody i substancji w niej
rozpuszczonych, których średnica jest
mniejsza od średnicy porów w błonie.
Proces ten zachodzi dzięki różnicy ciśnień
hydrostatycznych występujących po obu
stronach błony.
(przykład: pierwszy etap tworzenia moczu
w nerkach)
Transport przez błony
komórki
Dyfuzja prosta – przebiega
zgodnie z zasadą dążności
do wyrównania stężeń.
Cząstki przechodzą przez
błonę z obszaru o
większym stężeniu do
miejsca o stężeniu
mniejszym, tym szybciej
im wyższa różnica stężeń.
(przykład: transport etanolu,
tlenu, dwutlenku węgla,
azotu itd.)
Transport przez błony
komórki
Dyfuzja ułatwiona – biorą
w niej udział białka zwane
nośnikami. Substancja
przenikająca łączy się z
nośnikiem, czyli odpowiednim
białkowym składnikiem błony.
Tworzą kompleks substancja –
nośnik. Po przeniesieniu
substancji na drugą stronę
błony nośnik zostaje
uwolniony i może przenieść
kolejną cząsteczkę
substancji.
Transport przez błony
komórki
Dyfuzja ułatwiona może zachodzić
również za sprawą białek błonowych
tworzących kanały, przez które
przechodzą jony nieorganiczne. Kanały te
wykazują selektywność jonową i nie są
ustawicznie otwarte.
Transport przez błony
komórki
Transport aktywny –
ponieważ zachodzi wbrew
gradientowi stężeń wymaga
nakładu energii pochodzącej
z ATP.
Ten rodzaj transportu dostarcza
komórce substancje do
reakcji enzymatycznych,
zapewnia odpowiednie
ciśnienie osmotyczne.
(przykład: transport
aminokwasów, cukrów,
jonów sodowo – potasowych)
Transport przez błony
komórki
Transport cząsteczek tzn. białek,
polinukleotydów, czy wielocukrów
odbywa się na drodze:
endocytozy
egzocytozy
Transport przez błony
komórki
Endocytoza
pinocytoza
fagocytoza
polega na
pobieraniu przez
komórkę
pojedynczych
cząsteczek
i substancji
płynnych np. białek
podczas niej
komórka pobiera
większe cząstki
np.
mikroorganizmy
Transport przez błony
komórki
W procesie egzocytozy usuwane są
z komórki zbędne lub szkodliwe
substancje np. niestrawione resztki
lub produkty metabolizmu np.
hormony, neuroprzekaźniki, śluz itd.