Czynniki biologiczne w środowisku pracy
Czynniki biologiczne w środowisku pracy
Regulacje prawne
Dyrektywa Unii
Europejskiej
Kodeks pracy
Rozporządzenie Ministra
Zdrowia
DYREKTYWA 2000/54/WE
PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I
RADY
Z DNIA 18 WRZEŚNIA 2000 ROKU
w sprawie ochrony pracowników
przed ryzykiem związanym z narażeniem
na działanie czynników biologicznych
w miejscu pracy
Cel Dyrektywy
Zapisy dyrektywy mają na celu ochronę
pracowników przed ryzykiem dla ich zdrowia
i bezpieczeństwa, łącznie z zapobieganiem
takiemu ryzyku, powstającym lub mogącym
powstać w wyniku narażenia na działanie
czynników biologicznych w miejscu pracy.
Dyrektywa
Rozporządzenie Ministra Zdrowia
Kodeks pracy (Dz.U.z
1998r.
Nr 21, poz. 94 z późn.zm.)
Art. 222
1
2000/54/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady
z dnia 18.09.2000r.
w sprawie ochrony
pracowników przed
ryzykiem związanym z
narażeniem na działanie
czynników biologicznych
w miejscu pracy
z dnia 22.04.2005r. w
sprawie
szkodliwych czynników
biologicznych dla zdrowia
w środowisku pracy oraz
ochrony
zdrowia pracowników
zawodowo
narażonych na te czynniki
(Dz.U.Nr 81, poz. 716 z późn.
zm.)
Ustawa z dnia
26.06.1974r.
art.222
1
§ 1 Ustawy Kodeks pracy
W razie zatrudniania pracownika
w warunkach narażenia na działanie szkodliwych
czynników biologicznych pracodawca stosuje
wszelkie dostępne środki eliminujące narażenie, a
jeżeli jest to niemożliwe – ograniczające stopień
tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu
osiągnięć nauki i techniki.
art.222
1
§ 2 Ustawy Kodeks pracy
Pracodawca prowadzi
rejestr prac
narażających pracowników na działanie
szkodliwych czynników biologicznych
oraz
rejestr pracowników
zatrudnionych przy tych pracach.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie
szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia określa:
klasyfikację i wykaz
szkodliwych czynników biologicznych
wykaz prac
narażających pracowników na działanie czynników
biologicznych
szczegółowe
warunki ochrony pracowników
przed
zagrożeniami spowodowanymi przez szkodliwe czynniki
biologiczne, w tym rodzaje środków niezbędnych do
zapewnienia ochrony zdrowia i życia narażonych pracowników,
zakres stosowania tych środków oraz warunki i sposób
monitorowania stanu zdrowia pracowników narażonych na
czynniki biologiczne
sposób prowadzenia
rejestru prac
narażających pracowników
na działanie szkodliwych czynników biologicznych i
rejestru
pracowników
zatrudnionych przy tych pracach oraz sposobu
ich przechowywania
Rozporządzenie Ministra Zdrowia
w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w
środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo
narażonych na te czynniki
§ 2.1.Szkodliwe czynniki biologiczne mogące
być przyczyną zakażenia, alergii lub zatrucia
obejmują:
1)
drobnoustroje komórkowe, w tym
zmodyfikowane genetycznie;
2)
jednostki bezkomórkowe zdolne do replikacji
lub przenoszenia materiału genetycznego, w
tym zmodyfikowane genetycznie;
3)
hodowle komórkowe;
4)
pasożyty wewnętrzne człowieka.
Drogi szerzenia drobnoustrojów
droga powietrzna- aerozol , kurz,
naskórek
droga kontaktowa - ręce,
sprzęt,
aparatura, leki
droga krwi i innych płynów ustrojowych-
krew, materiał biologiczny, narzędzia
droga pokarmowa
droga poprzez wektory (np. kleszcze,
muchy)
Czynniki biologiczne w powietrzu
drobnoustroje w powietrzu występują najczęściej
w postaci bioaerozoli,
bioaerozole biologiczne to układy, w których fazą
rozproszoną są mikroorganizmy - mieszanina
wirusów, bakterii, grzybów, pleśni oraz ich
metabolitów i toksyn, osadzające się na
kropelkach substancji organicznych lub na
ziarnach substancji nieorganicznych,
o wielkości cząsteczek bioaerozolu decyduje
wielkość cząsteczek drobnoustrojów tworzących
fazę rozproszoną.
Występowanie i drogi przenoszenia
W rozprzestrzenianiu się biologicznych
czynników szkodliwych w środowisku pracy,
największe znaczenie epidemiologiczne ma
droga powietrzno-pyłowa
i powietrzno-kropelkowa.
W rezultacie wdychania bioaerozolu
kropelkowego, lub pyłowego, zawierającego
drobnoustroje, toksyny lub alergeny, czynniki
te wnikają do oskrzeli i pęcherzyków płucnych,
powodując choroby zakaźne, alergiczne lub
immunotoksyczne (np.syndrom toksyczny
wywołany pyłem organicznym, byssinoza).
Identyfikacja potencjalnego kontaktu
przez bioaerozole
np.czyszczenie pod wysokim ciśnieniem
przez skórę lub błony śluzowe
np. poprzez zmiękczoną lub uszkodzoną skórę,
przez usta
jedzenie, picie, palenie bez uprzedniego umycia
rąk
wniknięcie do głębszej części tkanki
skaleczenia lub zakłucia
rany spowodowane ugryzieniem przez zwierzęta
Działanie czynników biologicznych na
organizm ludzki (1)
działanie zakaźne i inwazyjne
-największe znaczenie
mają choroby wywołane przez wirusy
u pracowników służby zdrowia oraz choroby
odzwierzęce wywoływane u rolników, leśników,
pracowników przemysłu rolno-spożywczego
(drobnoustroje chorobotwórcze, pasożyty),
działanie alergiczne
-najczęściej u rolników i
przedstawicieli pokrewnych zawodów- dotyczą skóry,
układu oddechowego i spojówek (bakterie, grzyby, pył
organiczny),
działanie toksyczne
- wdychane z pyłem
mikroorganizmy i wytwarzane przez nie toksyny
wywierają na płuca działanie toksyczne (endotoksyny,
glukany, peptydoglikany, mikotyksyny),
Działanie czynników biologicznych na
organizm ludzki (2)
działanie drażniące
-łagodna forma
działania czynników biologicznych,
mająca często charakter mechaniczny;
najczęściej przejawia się podrażnieniem
błon śluzowych;
Specyfika działania czynników
biologicznych
nieproporcjonalność odpowiedzi
organizmu ludzkiego - brak stałej
zależności między stężeniem i czasem
kontaktu a odpowiedzią organizmu,
czynna obrona narażonego organizmu,
mutacje, ewolucja i selekcja czynników
biologicznych,
narażenie zawodowe i pozazawodowe
Ocena poziomu ryzyka związanego z
czynnikiem
biologicznym
naturalna wirulencja
ciężkość choroby
zdolność przetrwania w środowisku
dawka infekcyjna
drogi przenoszenia
sytuacja epidemiologiczna
indywidualna reakcja pracownika
dostępność profilaktyki i leczenia
Ogólne efekty zdrowotne w wyniku
narażenia na czynnik biologiczny
Możliwe są różne reakcje:
brak efektów
aktywacja systemu immunologicznego bez
wystąpienia choroby
zaburzenia systemu immunologicznego bez
wystąpienia choroby
niewielkie objawy lub podrażnienie (np. łzawienie)
choroba:
choroba zakaźna
choroba wywołana działaniem toksycznym
drobnoustroju
choroba alergiczna
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie szkodliwych
czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz
ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki
KLASYFIKACJA CZYNNIKÓW BIOLOGICZNYCH
DO GRUP ZAGROŻENIA
Podstawą podziału są ich właściwości
zakaźne.
Bierze się pod uwagę oddziaływanie tych
czynników na organizm ludzki z prawidłowo
funkcjonującym układem odpornościowym.
Klasyfikacja i wykaz szkodliwych czynników
biologicznych znajdują się w
załączniku nr 1
do rozporządzenia.
Wykaz prac narażających pracowników na
działanie czynników biologicznych jest
określony
w
załączniku nr 2
do rozporządzenia.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia
w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla
zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia
pracowników zawodowo narażonych na te czynniki
Kryteria klasyfikacji czynników
biologicznych do grup
zagrożenia
możliwość wywołania choroby u człowieka
stopień zagrożenia pracowników
możliwość rozprzestrzeniania się w populacji
możliwość zastosowania profilaktyki i/lub
skutecznego leczenia
Ze względu na stopień zagrożenia dla
człowieka czynniki biologiczne dzieli się
na cztery grupy.
Klasyfikacja czynników biologicznych
Grupa
ryzyka
Wystąpienie
choroby
Rozpowszechni
e wśród
populacji
Profilaktyka
lub leczenie
Gr 1
mało
prawdopodob
ne
bez znaczenia
nie jest
wymagane
Gr 2
możliwe
mało
prawdopodobn
e
zazwyczaj
możliwe
Gr 3/3**
istotne
zagrożenie
pracowników
ciężką
chorobą
wysoce
prawdopodobn
e
zazwyczaj
możliwe
Gr 4
poważne
zagrożenie
pracowników
ciężką
chorobą
poważne
zagrożenie
zazwyczaj
niemożliwe
Przykłady czynników biologicznych
poszczególnych grup
GRUPA 1
drożdże stosowane w celach
produkcyjnych np. Saccharomyces
cerevisae do produkcji wyrobów
piekarniczych
atenuowane szczepy bakterii stosowane
do produkcji szczepionek
grzyby pleśniowe - np. Aspergillus niger
- mogące działać uczulająco,
Przykłady czynników biologicznych
poszczególnych grup
GRUPA 2
Klebsiella pneumoniae
Borrelia burgdorferi
Legionella sp.
Streptococcus pyogenes
Vibrio cholerae
Entamoeba histolytica
Chlamydia pnumoniae
Przykłady czynników biologicznych
poszczególnych grup
GRUPA 3**
skutki zdrowotne
Bakterie
Escherichia coli zakażenie przewodu pokarmowego
Salmonella typhi dur brzuszny
Shigella dysenteriae czerwonka
Wirusy
HIV AIDS
HBV,HCV,HDV wirusowe zapalenie wątroby
wirus kleszczowego zapalenia mózgu
wirus wścieklizny wścieklizna
Pasożyty
Taenia solium tasiemczyca
Plasmodium falciparum malaria
Czynniki TSE encefalopatie gąbczaste
Przykłady czynników biologicznych
poszczególnych grup
GRUPA 4
wirus Ebola
wirus Lassa
wirus ospy prawdziwej
wirus Marburg
wirus omskiej gorączki krwotocznej
Wyjaśnienia oznaczeń dodatkowych
stosowanych w wykazie szkodliwych czynników
biologicznych
A
–
możliwe efekty alergiczne (np. przez
bakterie Gram-dodatnie; przez zarodniki grzybów)
T
– produkcja toksyn (np. endotoksyny produkowane
przez bakterie Gram-ujemne)
V
– dostępna szczepionka
D
– wskazane jest przechowywanie listy narażonych
pracowników przez okres dłuższy niż 10 lat po
zakończeniu
ostatniego zanotowanego przypadku narażenia
3**
czynniki zakwalifikowane do tej grupy stwarzają
ograniczone ryzyko zakażenia pracowników, gdyż
zazwyczaj nie przenoszą się drogą powietrzną
Wykaz prac narażających pracowników na
działanie czynników biologicznych – załącznik nr 2
do rozporządzenia
praca w zakładach produkujących żywność
praca w rolnictwie
praca podczas, której dochodzi do kontaktu ze
zwierzętami lub produktami pochodzenia
zwierzęcego
praca w jednostkach ochrony zdrowia
praca w laboratoriach klinicznych, weterynaryjnych
lub diagnostycznych
praca w zakładach gospodarki odpadami
praca przy oczyszczaniu ścieków
praca w innych okolicznościach niż w/w, podczas
której jest potwierdzone narażenie na działanie
czynników biologicznych
Przykłady innych prac powodujących narażenie na
szkodliwe czynniki biologiczne
leśnicy i pracownicy przemysłu drzewnego
pracownicy chłodnictwa oraz montażu
i obsługi systemów klimatyzacji
górnicy
pracownicy przemysłu włókienniczego
pracownicy przemysłu maszynowego
nauczyciele, wychowawcy i opiekunowie
społeczni
konserwatorzy zabytków, bibliotekarze,
archiwiści
fryzjerzy, kosmetyczki
Występowanie czynników biologicznych
w środowisku pracy - na podstawie publikacji GIS
Rodzaj
działalności
Typ zakładu
Przykładowe
czynności
gospodarka
ściekami
zakłady wodociągów
i kanalizacji,
oczyszczanie
ścieków,
prace związane z
naprawą,
konserwacją i
czyszczeniem
instalacji i urządzeń
gospodarka
odpadami
biokompostownie,
zakłady utylizacji
surowców wtórnych;
zakłady
mechaniczno-
biologicznego
przetwarzania
odpadów,składowisk
a odpadów;
sortowanie praca na
wózkach widłowych,
przerzucanie
kompostu,
praca na wózkach
widłowych
Występowanie czynników biologicznych
w środowisku pracy - na podstawie publikacji GIS
Rodzaj
działalności
Typ zakładu
Przykładowe
czynności
gospodarka
odpadami
przedsiębiorstwa
usuwania odpadów
komunalnych;
zakłady utylizacji
szczątków zwierząt
oraz usuwanie
padłych zwierząt
wywóz odpadów
(śmieci), opróżnianie
szamb, obsługa
toalet publicznych,
obsługa
i konserwacja toalet
ruchomych;
załadunek i
transport
szczątków,badanie
weterynaryjne,
utylizacja
Występowanie czynników biologicznych
w środowisku pracy - na podstawie publikacji GIS
Rodzaj działalności
Typ zakładu
Przykładowe
czynności
instalacja i
konserwacja
urządzeń
wentylacyjnych,
klimatyzacyjnych,
ciepłowniczych i
sanitarnych
przedsiębiorstwa
konserwacji
urządzeń
wentylacyjnych
i klimatyzacyjnych,
ciepłowniczych lub
sanitarnych
konserwacja
urządzeń
produkcja
artykułów
spożywczych
młyny,
piekarnie,słodowni
e, browary
rzeźnie,
masarnie,zakłady,
wędliniarskie,mlec
zarnie.
przetwarzanie
produktów
pochodzenia
roślinnego
(zboże,chmiel,
przyprawy, kawa,
herbata)
przetwarzanie
produktów
pochodzenia
zwierzęcego (mleko,
mięso)
Występowanie czynników biologicznych
w środowisku pracy - na podstawie publikacji GIS
Rodzaj działalności
Typ zakładu
Przykładowe
czynności
biotechnologia
zakłady:
farmaceutyczne,
produkcji
dodatków do
środków
spożywczych,
produkcji
szczepionek
hodowla
mikroorganizmów
wykorzystywanych
do produkcji leków,
dodatków do
żywności oraz
szczepionek
rolnictwo i leśnictwo
uprawa zbóż,
zakłady
ogrodnicze,
zakłady hodowli
grzybów, tartaki,
zakłady
celulozowo-
papiernicze;
hodowla zwierząt,
ogrody
zoologiczne,
handel
zwierzętami
prace w kontakcie
z zapleśniałym
sianem, zbożem i
drewnem;
kontakt ze
zwierzętami oraz
ich wydalinami i
wydzielinami
Występowanie czynników biologicznych
w środowisku pracy - na podstawie
publikacji GIS
Rodzaj działalności Typ zakładu
Przykładowe
czynności
służba publiczna
i administracja
archiwa, biblioteki
służby
ratownicze,
policja, straż
pożarna
prace w kontakcie
z zapleśniałym
materiałem
archiwalnym,
konserwacja
i czyszczenie
zbiorów;
działania ratownicze
i
w nagłych
wypadkach, podczas
których może mieć
miejsce kontakt z
materiałem
biologicznym np.
krwią
Występowanie czynników biologicznych
w środowisku pracy - na podstawie
publikacji GIS
Rodzaj
działalności
Typ zakładu
Przykładowe
czynności
służba zdrowia
punkty
krwiodawstwa,
laboratoria
diagnostyczne
(mikrobiologiczne,
analityczne),
pracownie
histopatologiczne
i cytologiczne, stacje
dializ, zakłady opieki
zdrowotnej, stacje
pogotowia
ratunkowego
czynności, podczas
wykonywania
których ma miejsce
kontakt
z materiałem
biologicznym
pochodzącym od
człowieka (krew,
płyny ustrojowe ),
np. diagnozowanie,
leczenie,
pielęgnacja
i transport
pacjentów,
laboratoryjna
obróbka materiału
biologicznego,
hodowla
drobnoustrojów.
Występowanie czynników biologicznych
w środowisku pracy - na podstawie publikacji GIS
Rodzaj
działalności
Typ zakładu
Przykładowe
czynności
weterynaria
kliniki i gabinety
weterynaryjne,
laboratoria diagnostyki
weterynaryjnej
diagnozowanie
i leczenie
zwierząt
działalność
naukowo-
badawcza
laboratoria i instytucje
naukowe zajmujące
się badaniami w
dziedzinie biologii,
mikrobiologii i
inżynierii genetycznej
hodowla
drobnoustrojów,
laboratoryjna
obróbka
materiału
biologicznego
Obowiązki pracodawcy
Stosowanie wszelkich dostępnych
środków eliminujących
narażenie lub ograniczających
stopień tego narażenia,
zwanych środkami zapobiegawczymi
Obowiązki pracodawcy
Projektowanie procesu pracy w
sposób pozwalający na uniknięcie lub
zminimalizowanie uwalniania się
szkodliwego czynnika biologicznego
Obowiązki pracodawcy
Ograniczenie liczby pracowników
narażonych na działanie szkodliwych
czynników biologicznych
Wymagania minimalne dla czynności, przy
wykonywaniu których dochodzi do kontaktu z
czynnikami biologicznymi
z grupy ryzyka 1
Środki konstrukcyjne / techniczne
- łatwe do czyszczenia powierzchnie podłóg i
sprzętu,
- redukcja i ochrona przed aerozolami, pyłem i
oparami,
- łazienki, przebieralnie, pomieszczenia
socjalne,
Środki organizacyjne
- mycie
rąk przed przerwą i po zakończeniu
pracy,
- spożywanie posiłków w miejscach, gdzie nie
ma
ryzyka skażenia czynnikami
biologicznymi,
- regularne czyszczenie stanowiska pracy,
- środki ochrony indywidualnej zgodnie z
oceną
ryzyka.
Ogólne środki higieny
Wdrażanie zapisów ww.
Rozporządzenia powinno rozpocząć się
od dokonania prawidłowej oceny
ryzyka zawodowego, uwzględniającej
narażenie pracowników na działanie
szkodliwych czynników biologicznych.
Ryzyko zawodowe
Prawidłowo dokonana ocena ryzyka umożliwi
pracodawcy wypełnienie obowiązków
szczegółowych, zawartych w Rozporządzeniu:
wybór odpowiednich środków
zapobiegawczych
stworzenie odpowiednich rejestrów
stworzenie i zapewnienie stosowania przez
pracowników odpowiednich procedur
zapewnienie prawidłowego postępowania
z odpadami
Ryzyko zawodowe
Ocena ryzyka zawodowego – podstawy
prawne
zgodnie z art. 226 Kodeksu pracy
pracodawca zobowiązany jest do oceny i
dokumentacji
ryzyka zawodowego
związanego z wykonywaną przez jego
pracowników pracą oraz do zastosowania
niezbędnych środków profilaktycznych
zmniejszających ryzyko
ponadto pracodawca zobowiązany jest do
informowania pracowników o ryzyku
zawodowym
, jakie wiąże się z wykonywaną
przez nich pracą, oraz o zasadach ochrony
przed zagrożeniami
Ocena ryzyka zawodowego – czynniki
biologiczne
obowiązek dokonania oceny ryzyka, które może
wystąpić w związku z wykonywaniem pracy,
podczas której dochodzi do kontaktu z
czynnikami biologicznymi
został zapisany w
§ 5. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia
22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych
czynników biologicznych dla zdrowia
w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia
pracowników zawodowo narażonych na te
czynniki
Ocena ryzyka zawodowego czynniki
biologiczne (1)
Zgodnie z § 5. 1 Rozporządzenia Ministra
Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie
szkodliwych czynników biologicznych
pracodawca winien dokonać oceny ryzyka
zawodowego dla pracowników, uwzględniając
podczas tej oceny szczegółowe informacje:
klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników
biologicznych;
rodzaj, stopień oraz czas trwania narażenia na
działanie szkodliwego czynnika biologicznego;
informacje o potencjalnym działaniu
alergizującym lub toksycznym szkodliwego
czynnika biologicznego;
Ocena ryzyka zawodowego czynniki
biologiczne (2)
Zgodnie z § 5. 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia
z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych
czynników biologicznych pracodawca winien dokonać
oceny ryzyka zawodowego dla pracowników,
uwzględniając podczas tej oceny szczegółowe informacje
na temat:
choroby, która może wystąpić w następstwie
wykonywanej pracy,
stwierdzonej choroby, która ma bezpośredni związek z
wykonywaną pracą,
oraz
wskazówki organów właściwej inspekcji sanitarnej,
Państwowej Inspekcji Pracy oraz jednostek służby
medycyny pracy.
Określenie ryzyka zawodowego
Ryzyko zawodowe
– prawdopodobieństwo
wystąpienia niepożądanych zdarzeń
związanych z wykonywaną pracą,
powodujących straty, w szczególności
wystąpienia u pracowników
niekorzystnych skutków zdrowotnych
w wyniku
zagrożeń zawodowych
występujących w
środowisku pracy
lub spowodowanych sposobem
wykonywania pracy.
Ocena ryzyka zawodowego
proces analizowania ryzyka
i wyznaczania jego dopuszczalności
Ocena ryzyka
Pracodawca powinien:
ocenić ryzyko dotyczące zdrowia
i bezpieczeństwa pracowników,
ocena ryzyka powinna obejmować wszystkie
szkodliwe czynniki biologiczne znajdujące się
w środowisku pracy,
podjąć środki konieczne dla ochrony zdrowia
i bezpieczeństwa pracowników
Ocena ryzyka - czynniki biologiczne
Ocena ryzyka dotyczy czynności, podczas
których pracownicy w wyniku wykonywania
pracy są lub mogą być potencjalnie narażeni
na działanie
czynników biologicznych.
W przypadku każdej czynności mogącej
stwarzać ryzyko wystąpienia narażenia na
działanie
czynników biologicznych,
należy
ustalić:
rodzaj, stopień i czas trwania narażenia
pracowników.
Ocena ryzyka zawodowego – etapy
analiza wykonywanej pracy i ustalenie jakie
czynniki mogą mieć niekorzystny wpływ na
zdrowie pracowników,
stwierdzenie czy ryzyko związane z
oddziaływaniem tych czynników jest
dopuszczaln
e
niedopuszczal
ne
czy
Ocena ryzyka zawodowego - kryteria
oceny
Ocena ryzyka powinna uwzględniać:
grupy zagrożenia występujących czynników
biologicznych,
rodzaj wykonywanej pracy, czas i stopnień narażenia,
potencjalne działania alergizujące lub/i toksyczne
szkodliwego czynnika biologicznego,
chorobę, która może wystąpić w następstwie
wykonywanej pracy,
stwierdzone choroby, które miały bezpośredni
związek z wykonywaną pracą,
wskazówki organów PIS, Inspekcji Pracy i służby
medycyny pracy
Ocena ryzyka zawodowego - czynniki
biologiczne
Obiektywna ocena stopnia ryzyka stanowi
trudny problem, ponieważ dla większości
stanowisk pracy nie są dostępne wyniki
badań mikrobiologicznych,
charakteryzujące narażenie na czynniki
biologiczne.
Fachowych porad w tym zakresie może
udzielić: lekarz medycyny pracy sprawujący
opiekę profilaktyczną nad pracownikami,
zakładowy specjalista ds. bezpieczeństwa
i higieny pracy, pracownicy PIS i PIP.
Ocena ryzyka - czynniki biologiczne (1)
Należy odpowiedzieć na następujące pytania:
Jakie czynniki biologiczne występują?
Do jakiej grupy lub grup klasyfikujemy
występujące czynniki biologiczne?
Czy czynniki biologiczne mogą mieć wpływ na
zdrowie pracowników?
Jakie są drogi przenoszenia drobnoustrojów?
Co jest źródłem szkodliwych czynników
biologicznych?
Czy patogeny mogą wywoływać alergię lub mają
działanie toksyczne?
Ocena ryzyka- czynniki biologiczne
zestaw pytań- (2)
Jakie są procesy pracy związane z czynnikami
biologicznymi?
Jakie są typowe czynności z czynnikami biologicznymi?
Jaki jest stopień narażenia pracownika na czynniki
biologiczne?
Co jest źródłem czynników biologicznych na stanowisku
pracy?
Jaki jest czas narażenia pracowników?
Czy występują specyficzne drogi przenoszenia związane
z wykonywanymi czynnościami?
Czy pracownicy zostali zapoznani z zagrożeniami ze
strony czynników biologicznych?
Jak dokonać oceny ryzyka?
zakwalifikowanie czynników biologicznych do jednej
z grup zagrożenia,
ustalenie potencjalnego działania alergizującego lub
toksycznego,
ustalenie rodzaju wykonywanych przez pracownika
czynności, czasu spodziewanego narażenia,
zebranie informacji na temat potencjalnego
występowania szkodliwego czynnika biologicznego
u pacjenta lub w pobranym materiale,
charakterystyka zagrożenia ze strony czynnika,
który został stwierdzony u pacjenta lub w pobranym
materiale,
ryzyko wynikające z rodzaju pracy.
Ocena ryzyka zawodowego czynniki
biologiczne
Informacje dotyczące
czynności
bardzo ważnym elementem jest
określenie, czy analizowane
czynności wykonywane przez
pracowników są czynnościami
zamierzonymi czy też
czynnościami niezamierzonymi
Ocena ryzyka zawodowego czynniki
biologiczne
Czynność zamierzona
czynność jest bezpośrednio związana
z jednym lub kilkoma czynnikami
biologicznymi, przynależność
gatunkowa stosowanych czynników
biologicznych jest znana, w
normalnych warunkach pracy
narażenie pracowników jest znane
w wystarczającym stopniu lub jest
możliwe do przewidzenia
Ocena ryzyka zawodowego czynniki
biologiczne
Przykłady czynności zamierzonych:
hodowla i identyfikacja czynników
biologicznych (badanie przyczyny
choroby, opracowywanie systemów
diagnostycznych, stosowanie szczepów
referencyjnych w diagnostyce,
produkcja substancji o działaniu
terapeutycznym, produkcja składników
biologicznych produkowanych w
biotechnologii)
prace z hodowlami komórkowymi
produkcja szczepionek
Ocena ryzyka zawodowego czynniki
biologiczne
Czynność niezamierzona
czynniki biologiczne nie są przedmiotem
wykonywanych czynności (ale mogą
wystąpić jednocześnie z czynnością)
Ocena ryzyka zawodowego czynniki
biologiczne
Przykłady czynności niezamierzone:
diagnozowanie próbek pochodzących
od ludzi bądź zwierząt (np. krew, mocz)
diagnostyka mikrobiologiczna
badania cytologiczne i histochemiczne
badanie próbek środowiskowych
(np.gleba, woda, powietrze)
sortowanie odpadów
prace w oczyszczalni ścieków
Ocena ryzyka zawodowego czynniki
biologiczne
podczas wykonywania czynności
niezamierzonych, jeżeli ma miejsce
zmieniająca się ekspozycja mieszana, trudne
jest określenie rodzaju szkodliwych
czynników biologicznych
proces produkcji jak również
procesy/czynności wykonywane podczas
pracy należy określić szczegółowo,
ewentualnie z podziałem na poszczególne
etapy pracy
opisy czynności powinny być jednoznaczne
i precyzyjne
Ocena ryzyka - kiedy pracodawca
powinien
dokonywać oceny ryzyka?
przed rozpoczęciem pracy
dokonywać jej regularnie
w przypadku zmiany warunków pracy
przy zmianie warunków pracy, które mogą prowadzić do
zwiększonego zagrożenia dla zatrudnionych,
przy podejrzeniu zanieczyszczenia miejsca pracy,
w przypadku wystąpienia choroby pracowników, która może
mieć związek z czynnościami wykonywanymi w kontakcie z
czynnikami biologicznymi,
Działania korygujące i zapobiegawcze
W celu ograniczenia ryzyka zawodowego
należy:
stosować środki techniczne eliminujące
lub ograniczające zagrożenia u źródła
stosować środki ochrony zbiorowej
stosować
środki
organizacyjne
i
proceduralne
stosować środki ochrony indywidualnej
wykorzystywać
najnowsze
osiągnięcia
techniki
Obowiązki pracodawcy
unikanie stosowania szkodliwego czynnika
biologicznego, jeżeli rodzaj prowadzonej
działalności na to pozwala, poprzez jego
zastąpienie innym czynnikiem biologicznym,
który nie jest niebezpieczny lub jest mniej
niebezpieczny dla zdrowia,
aktualizacja oceny ryzyka zawodowego,
ograniczanie liczby pracowników narażonych,
potencjalnie narażonych,
projektowanie procesu pracy w sposób
pozwalający na uniknięcie lub
zminimalizowanie uwalniania się szkodliwego
czynnika biologicznego.
Obowiązki pracodawcy
zapewnienie środków ochrony zbiorowej
zapewnienie środków ochrony indywidualnej –
gdy nie można uniknąć narażenia w inny sposób
poinformowanie pracownika o badaniach
lekarskich, z których pracownik może skorzystać
po ustaniu narażenia.
Badania na obecność szkodliwego
czynnika
biologicznego
stosowanie środków zapobiegawczych nie
zwalnia pracodawcy od obowiązku
przeprowadzania badań na obecność
szkodliwego czynnika biologicznego
tam gdzie
jest to konieczne i technicznie wykonalne,
wyniki pomiarów pozwolą na sprawdzenie
skuteczności stosowanych technicznych
środków zapobiegawczych, sprawdzenie stanu
po wystąpieniu choroby zawodowej wśród
narażonych na szkodliwe czynniki biologiczne
pracowników lub po usunięciu awarii
mikrobiologicznej.
Najważniejsze kryteria przy ustalaniu
zakresu pomiarów
Przy podejmowaniu decyzji o przeprowadzaniu
pomiarów szkodliwych czynników biologicznych
w środowisku pracy i ustalaniu zakresu tych pomiarów
należy wziąć pod uwagę następujące kryteria:
stopień zagrożenia czynnikami biologicznymi,
występowanie przypadków chorobowych lub objawów,
których charakter wskazuje, że mogły być wywołane
przez czynniki biologiczne,
wykrycie w okresowych badaniach lekarskich
odchyleń od normy, które mogły być spowodowane
działaniem szkodliwych czynników biologicznych
w miejscu pracy,
awarie powodujące masywne skażenie środowiska
pracy czynnikami biologicznymi.
Badania na obecność szkodliwego
czynnika
biologicznego
badania na obecność szkodliwego czynnika
biologicznego powinny być przeprowadzone
z zastosowaniem standaryzowanych procedur
pomiarowych i odpowiednich metod,
dotychczas nie opracowano obowiązujących prawnie
normatywnych wartości odniesienia (standardów
higienicznych) dla czynników biologicznych
w środowisku pracy,
uzyskane wyniki pomiarów nie pozwalają na
wnioskowanie o możliwości wystąpienia ewentualnych
skutków zdrowotnych u pracowników.
Badania na obecność szkodliwego
czynnika
biologicznego
ponieważ większość szkodliwych czynników
biologicznych rozprzestrzenia się w zakładach
pracy drogą powietrzno - pyłową lub powietrzno
- kropelkową największe znaczenie dla oceny
narażenia na bioaerozole ma mikrobiologiczne
badanie powietrza,
istotne dla prawidłowej oceny narażenia może
być również badanie mikrobiologiczne próbek
pyłu osiadłego jak również wymazów ze ścian,
podłóg
i sprzętów.
Informacja do Państwowego Powiatowego Inspektora
Sanitarnego o użyciu szkodliwego czynnika biologicznego w
celach:
naukowo-badawczych
przemysłowych
diagnostycznych
przed użyciem po raz pierwszy szkodliwego
czynnika biologicznego zakwalifikowanego do
grupy 2-4 zagrożenia
gdy zachodzą istotne zmiany w środowisku
pracy
w przypadku awarii lub wypadku z uwolnieniem
czynnika biologicznego
po zakończeniu działalności związanej
z czynnikiem biologicznym
Informacja o użyciu szkodliwego czynnika
biologicznego do PIS
Informacja powinna zawierać:
nazwę i adres zakładu oraz rodzaj prowadzonej
działalności,
komórkę organizacyjną lub stanowisko pracy, w którym
występuje narażenie objęte zgłoszeniem,
imię, nazwisko, stanowisko służbowe oraz numer telefonu
kontaktowego osoby odpowiedzialnej u pracodawcy za
bezpieczeństwo i higienę pracy oraz ochronę zdrowia
pracowników,
wynik przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego z
podaniem nazwy szkodliwego czynnika biologicznego i
grupy zagrożenia, rodzaju wykonywanej pracy i czasu
narażenia,
przewidywane środki zapobiegawcze,
liczbę narażonych pracowników.
Informacja o użyciu szkodliwego czynnika
biologicznego do PIS
Laboratoria świadczące usługi diagnostyczne w
odniesieniu do szkodliwych czynników
biologicznych zakwalifikowanych do grupy 4
zagrożenia przekazują właściwemu inspektorowi
sanitarnemu wyłącznie następujące informacje:
nazwę i adres laboratorium oraz rodzaj
prowadzonej działalności,
imię, nazwisko, stanowisko służbowe oraz numer
telefonu kontaktowego osoby odpowiedzialnej u
pracodawcy za bezpieczeństwo i higienę pracy
oraz ochronę zdrowia pracowników.
Środki i stopnie hermetyczności
Wynikiem oceny ryzyka w przypadku
czynności
zamierzonych
w laboratoriach lub w przemyśle jest
przyporządkowanie czynnika biologicznego do jednej
z grup zagrożenia.
Następstwem tego jest obowiązek zastosowania na
stanowiskach pracy określonych
środków
hermetyczności podanych w załącznikach 4 i 5
rozporządzenia.
W odniesieniu do czynności z czynnikami
biologicznymi z grupy 1 zagrożenia pracodawca
stosuje środki zapobiegawcze określone w przepisach
z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.
Środki hermetyczności
Środki hermetyczności stosuje się w celu
zapobiegania lub redukcji przypadkowego
przeniesienia lub uwolnienia czynnika
biologicznego poza miejsce pracy.
Pracodawca po przeprowadzeniu oceny narażenia
na stanowiskach pracy, na których podczas
wykonywania czynności pracownicy mają kontakt
ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi oraz po
ustaleniu stopnia hermetyczności wymaganego
dla poszczególnych szkodliwych czynników
biologicznych ma obowiązek zastosować
odpowiednie środki hermetyczności.
Stopnie hermetyczności
Jeżeli w wyniku analiz nie jest możliwe
przeprowadzenie oceny szkodliwości czynnika
biologicznego i jest podejrzenie, że zastosowanie
danego czynnika może stanowić poważne
zagrożenie dla zdrowia pracowników, prace i
procesy w laboratoriach i w przemysłowym
użyciu szkodliwych czynników biologicznych są
prowadzone wyłącznie na stanowiskach pracy,
gdzie zapewniony jest przynajmniej 3 stopień
hermetyczności
Środki hermetyczności i stopnie hermetyczności
dla laboratoriów, zwierzętarni, pomieszczeń
izolacyjnych dla ludzi i zwierząt – zał. nr 4
Środki
hermetyczności
Stopień hermetyczności
gr. zagrożenia 2
gr. zagrożenia 3
gr. zagrożenia 4
1
2
3
4
1.Miejsce pracy odizolowane
od innych pomieszczeń w
tym samym budynku lub
znajdujące się w oddzielnym
budynku
2. Powietrze wyprowadzane i
wprowadzane do miejsca
pracy przez filtry (HEPA) lub
podobne
3.Dostęp wyłącznie dla osób
uprawnionych
4.Miejsce pracy
przystosowane do
dezynfekcji poprzez
fumigację
5.Określone procedury
dezynfekcji
niewymagane
niewymagane
zalecane
niewymagane
wymagane
zalecane
wymagane dla
powietrza
wyprowadzanego
wymagane
zalecane
wymagane
wymagane
wymagane dla
powietrza
wyprowadzanego
i wprowadzanego
wymagane przez
śluzę powietrzną
wymagane
wymagane
Środki
hermetyczności
Stopień hermetyczności
gr. zagrożenia 2
gr. zagrożenia 3
gr. zagrożenia 4
1
2
3
4
6.Podciśnienie w miejscu
pracy w stosunku do
bezpośredniego toczenia
7.Skuteczna ochrona przed
wektorami zakażeń, np.
gryzoniami i owadami
8.Powierzchnie
nieprzepuszczalne dla wody
i łatwo zmywalne
9.Powierzchnie odporne na
kwasy, zasady,
rozpuszczalniki oraz środki
dezynfekcyjne
10.Bezpieczne
przechowywanie
szkodliwego czynnika
biologicznego
niewymagane
zalecane
wymagane dla
stołów
zalecane
wymagane
zalecane
wymagane
wymagane dla
stołów i podłogi
wymagane
wymagane
wymagane
wymagane
wymagane dla
stołów, ścian,
podłogi i sufitu
wymagane
wymagane,
zabezpieczony
pojemnik
Środki
hermetyczności
Stopień hermetyczności
gr. zagrożenia 2
gr. zagrożenia 3
gr. zagrożenia 4
1
2
3
4
11.Okno do obserwacji lub
podobne rozwiązanie, tak
aby pracownicy mogli być
widoczni
12.Pełne wyposażenie
przypisane do laboratorium
13.Praca ze skażonym
materiałem, włącznie ze
zwierzętami, w komorze
bezpieczeństwa lub izolatce
lub innym odpowiednim
pomieszczeniu zamkniętym
14. Piec do spopielania
zwłok zwierzęcych
zalecane
niewymagane
tam, gdzie
konieczne
zalecane
zalecane
zalecane
wymagane, gdzie
zakażenie
przenoszone jest
drogą powietrzną
wymagane
(dostępne)
wymagane
wymagane
wymagane
wymagane, na
miejscu
Środki hermetyczności i stopnie hermetyczności
w procesach przemysłowych – zał. nr 5
Środki
hermetyczności
Stopień hermetyczności
gr. zagrożenia 2
gr. zagrożenia 3
gr. zagrożenia 4
1
2
3
4
1.
Praca z żywymi
drobnoustrojami
wykonywana jest w
systemie odizolowanym od
środowiska
2. Kontrola gazów
wylotowych z systemu
zamkniętego
3.Pobieranie próbek,
wprowadzanie materiału
do systemu zamkniętego
oraz przenoszenie żywych
organizmów do innego
systemu zamkniętego
przeprowadzane tak, aby:
wymagane
wymagana
minimalizacja
rozprzestrzenia
nia gazów
wylotowych
zminimalizowa
ć
rozprzestrzenia
nie
wymagane
wymagane
zapobieganie
rozprzestrzeniani
u gazów
wylotowych
zapobiec
rozprzestrzeniani
u
wymagane
wymagane
zapobieganie
rozprzestrzeniani
u gazów
wylotowych
zapobiec
rozprzestrzeniani
u
Środki
hermetyczności
Stopień hermetyczności
gr. zagrożenia 2
gr. zagrożenia 3
gr. zagrożenia 4
1
2
3
4
4.Płynne podłoża
hodowane nie są
usuwane poza obszar
systemu zamkniętego,
chyba że żywe organizmy
zostały poddane:
5.Szczelność systemu
zaprojektowana tak, aby:
6.System zamknięty
zlokalizowany w obrębie
obszaru kontrolowanego:
1) należy umieścić znaki
zagrożenia biologicznego
2) dostęp ograniczony dla
osób uprawnionych
3)personel nosi odzież
ochronną
inaktywacji
przy użyciu
wiarygodnych
metod
zminimalizowa
ć uwolnienie
dowolnie
dowolnie
dowolnie
niewymagane
( wymagana
odzież robocza)
inaktywacji przy
użyciu
wiarygodnych
metod
chemicznych i
fizycznych
zapobiec
uwolnieniu
dowolnie
wymagane
wymagany
wymagane
inaktywacji przy
użyciu
wiarygodnych
metod
chemicznych i
fizycznych
zapobiec
uwolnieniu
wymagane,musi
być zbudowany
specjalnie w tym
celu
wymagane
wymagany,przez
śluzę powietrzną
wymagana
całkowita zmiana
odzieży
Środki
hermetyczności
Stopień hermetyczności
gr. zagrożenia 2
gr. zagrożenia 3
gr. zagrożenia 4
1
2
3
4
4) umywalnie i środki
odkażające dostępne dla
personelu
5) personel bierze prysznic
przed opuszczeniem
obszaru kontrolowanego
6) woda z odpływu
umywalek oraz pryszniców
magazynowana oraz
inaktywowana przed
uwolnieniem
7)obszar kontrolowany jest
wentylowany tak, aby
zminimalizować skażenie
powietrza
8) obszar kontrolowany
jest utrzymywany w
podciśnieniu w stosunku do
bezpośredniego otoczenia
wymagane
niewymagane
niewymagane
dowolnie
niewymagane
wymagane
dowolnie
dowolnie
dowolnie
dowolnie
wymagane
wymagane
wymagane
wymagane
wymagane
Środki
hermetyczności
Stopień hermetyczności
gr. zagrożenia 2
gr. zagrożenia 3
gr. zagrożenia 4
1
2
3
4
9) powietrze
wyprowadzane i
wprowadzane do obszaru
kontrolowanego powinno
przechodzić przez filtry
HEPA
10) obszar kontrolowany
jest zaprojektowany tak,
aby zmieściły się w nim
wszystkie odpływy z
systemu zamkniętego
11) obszar kontrolowany
posiada uszczelnienia
pozwalające na
dezynfekcję poprzez
fumigację
12) postępowanie z
materiałem odpływowym z
systemu, przed
ostatecznym usunięciem
niewymagane
niewymagane
niewymagane
inaktywacja
przy użyciu
wiarygodnych
metod
dowolnie
dowolnie
dowlonie
inaktywacja przy
użyciu
wiarygodnych
metod
chemicznych i
fizycznych
wymagane
wymagane
wymagane
inaktywacja przy
użyciu
wiarygodnych
metod
chemicznych i
fizycznych
Stopnie hermetyczności w
wykorzystaniu
przemysłowym
szkodliwych czynników biologicznych
właściwy inspektor sanitarny oraz właściwy
inspektor pracy, na podstawie oceny ryzyka
związanego z wykorzystaniem szkodliwych
czynników biologicznych, zakwalifikowanych do
grupy 2-4 zagrożenia, mogą nakazać stosowanie
odpowiednich środków hermetyczności w
wykorzystaniu przemysłowym szkodliwych
czynników biologicznych.
Obowiązki pracodawcy
zapewnienie bezpiecznych i
oznakowanych pojemników do zbierania,
przechowywania, usuwania odpadów,
możliwość przeprowadzenia badań
lekarskich pracowników po ustaniu
narażenia.
Obowiązki pracodawcy
dostarczenia pracownikom pisemnych
instrukcji postępowania ze szkodliwym
czynnikiem biologicznym
w/w instrukcje obejmują także procedurę
postępowania ze szkodliwym czynnikiem
biologicznym w razie:
-
awarii lub wypadku związanych z uwolnieniem
się szkodliwego czynnika biologicznego
-
narażenia na szkodliwy czynnik biologiczny
zakwalifikowany grupy zagrożenia do 3 lub 4
Obowiązki pracodawcy w przypadku awarii
z udziałem szkodliwego czynnika
biologicznego
obowiązek podjęcia natychmiastowych działań mających na
celu likwidację przyczyn i skutków zaistniałej awarii lub
wypadku,
obowiązek niezwłocznego informowania wszystkich
pracowników, lub ich przedstawiciela, narażonych w wyniku
awarii lub wypadku, w przypadku jeżeli nastąpiło uwolnienie
się szkodliwego czynnika biologicznego,
obowiązek informowania pracowników o przyczynach awarii
oraz o podjętych i proponowanych środkach w celu
przywrócenia prawidłowych warunków pracy,
obowiązek zgłaszania awarii lub wypadku, związanego
z uwolnieniem się szkodliwego czynnika biologicznego,
w zależności od jego rodzaju, do właściwych jednostek służby
medycyny pracy oraz właściwego inspektora sanitarnego.
Obowiązki pracodawcy
Szkolenia pracowników narażonych na działanie czynników
biologicznych z zakresu:
zagrożeń dla zdrowia/życia ze strony czynników biologicznych,
środków ograniczających zagrożenie,
wymagań higieniczno-sanitarnych,
działań pracowników w czasie awarii/wypadku i działań
zapobiegawczych,
środków ochrony zbiorowej i indywidualnej,
Obowiązki pracodawcy
Prowadzenie rejestru prac narażających
na szkodliwe czynniki biologiczne z
grupy zagrożenia 3 i 4
Wykaz czynności
rzeczywistych i potencjalnych
związanych z narażeniem na scb
Liczba pracowników
Imię, nazwisko, stanowisko,
telefon pracodawcy/
osoby upoważnionej
do nadzoru w zakresie bhp
Obowiązki pracodawcy
Prowadzenie rejestru pracowników narażonych na
szkodliwe czynniki biologiczne z grup zagrożenia 3 i 4:
Rodzaj wykonywanej pracy
Stopień zagrożenia działaniem szkodliwego czynnika biolog.
Informacje dot. awarii i wypadków związanych z
narażeniem
na szkodliwy czynnik biologiczny
Informacja o wyniku oceny narażenia zawodowego
(nazwa i grupa)
Liczba pracowników narażonych na szkodliwy czynnik
biologiczny
Imię, nazwisko, stanowisko oraz nr telefonu osoby
odpowiedzialnej za bhp i ochronę zdrowia pracowników
Rejestr pracowników narażonych na
działanie szkodliwych czynników
biologicznych
Rejestr pracowników pracodawca przechowuje przez
okres nie krótszy niż 10 lat od dnia ustania narażenia,
w przypadku narażenia na szkodliwy czynnik biologiczny,
który może być przyczyną choroby:
-
przewlekłej lub utajonej,
-
niemożliwej do zdiagnozowania do czasu rozwinięcia się,
-
o wyjątkowo długim okresie wylęgania,
-
o nawracającym charakterze w długim okresie, pomimo
leczenia,
-
mogącej powodować, poważne, długookresowe powikłania,
rejestr przechowywany jest przez okres 40 lat od
dnia ostatniego przypadku narażenia.
Rejestr pracowników narażonych na
działanie
szkodliwych czynników
biologicznych
Dostęp do rejestru posiadają:
właściwa jednostka organizacyjna służby
medycyny pracy,
właściwy inspektor sanitarny,
właściwy inspektor pracy.
Pracownikowi lub jego przedstawicielowi
udostępnia się informacje zawarte w rejestrze:
w pełnym zakresie - gdy informacja dotyczy tego
pracownika,
w ograniczonym zakresie - w przypadku gdy
informacja dotyczy innych pracowników
(zapewnienie anonimowości innym pracownikom).
Rejestr pracowników narażonych na
działanie szkodliwych czynników
biologicznych
W przypadku likwidacji lub upadłości
pracodawcy przekazuje on rejestr :
właściwemu wojewódzkiemu ośrodkowi
medycyny pracy,
właściwemu inspektorowi sanitarnemu.
Obowiązki pracodawcy
Opracowanie i stosowanie procedur:
pobierania, transportu, przetwarzania próbek
i materiałów pochodzenia ludzkiego lub
zwierzęcego,
dezynfekcji,
bezpiecznego usuwania i postępowanie ze
skażonymi odpadami
Obowiązki pracodawcy
stworzenie bezpiecznych warunków odkażania,
czyszczenia, niszczenia odzieży
i środków ochrony indywidualnej, które są
skażone szkodliwym czynnikiem biologicznym,
stworzenie bezpiecznych warunków spożywania
posiłków i napojów w wydzielonych
pomieszczeniach,
zapewnienie właściwych pomieszczeń, urządzeń
higieniczno-sanitarnych, a także środków
higieny osobistej oraz jeżeli to konieczne,
środków do odkażania skóry lub błon śluzowych.
Obowiązki pracodawcy
Rozpoznanie u pracownika choroby związanej z
czynnikiem biologicznym powoduje:
poinformowanie
inspektora sanitarnego
o zachorowaniu
umożliwienie
przeprowadzenia
badań lekarskich
innym narażonym
pracownikom
przeprowadzenie
ponownej oceny
ryzyka zawodowego
na stanowisku pracy
eliminację
powstałego zagrożenia
USTAWA z dnia 5 grudnia 2008 r.
o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych
u ludzi
(Dz. U. Nr 234 poz. 1570 z póź.zm.)
Art. 20.
1. W celu zapobiegania szerzeniu się zakażeń i chorób
zakaźnych wśród pracowników narażonych na działanie
biologicznych czynników chorobotwórczych przeprowadza się
zalecane szczepienia ochronne wymagane przy wykonywaniu
czynności zawodowych, określonych na podstawie ust. 4.
2. Pracodawca lub zlecający wykonanie prac informuje
pracownika lub osobę mającą wykonywać pracę, narażonych
na działanie biologicznych czynników chorobotwórczych, przed
podjęciem czynności zawodowych o rodzaju zalecanego
szczepienia ochronnego wymaganego przy wykonywaniu
czynności zawodowych, określonych na podstawie ust. 4.
3. Koszty przeprowadzania szczepień, o których mowa w ust.
1, oraz zakupu szczepionek ponosi pracodawca.
USTAWA z dnia 5 grudnia 2008 r.
o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych
u ludzi
(Dz. U. Nr 234 poz. 1570 z póź.zm.)
Art. 20.
4. Rada Ministrów określi, w drodze
rozporządzenia, wykaz rodzajów czynności
zawodowych oraz zalecanych szczepień
ochronnych wymaganych u pracowników,
funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych
podejmujących pracę, zatrudnionych lub
wyznaczonych do wykonywania tych czynności,
mając na względzie ochronę zdrowia pracowników,
funkcjonariuszy i żołnierzy narażonych na działanie
biologicznych czynników chorobotwórczych w
trakcie wykonywania czynności zawodowych.
Obowiązki pracodawcy
(
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie szkodliwych
czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy
oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych
na te czynniki)
Pracodawca zleca wykonywanie prac
związanych z narażeniem na kontakt ze
szkodliwym czynnikiem biologicznym
zakwalifikowanym do grupy 3 lub 4
zagrożenia pracownikom właściwie
zabezpieczonym, w tym uodpornionym
przy użyciu dostępnych szczepionek.
Obowiązki pracodawcy
Pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia
szczepień ochronnych pracownikom narażonym
na działanie szkodliwych czynników biologicznych,
o ile dostępna jest szczepionka.
Reguluje to Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia
3 stycznia 2012 r.
w sprawie wykazu rodzajów czynności
zawodowych oraz zalecanych szczepień
ochronnych wymaganych u pracowników,
funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych
podejmujących pracę, zatrudnionych lub
wyznaczonych do wykonywania tych czynności
ZNAK OSTRZEGAJĄCY
przed zagrożeniem biologicznym
Pracodawca ma obowiązek stosowania znaku
ostrzegającego przed
zagrożeniem
biologicznym
Piśmiennictwo
1.
Dutkiewicz J.,Śpiewak R.,Jabłoński L.,Klasyfikacja
szkodliwych czynników biologicznych
występujących w środowisku pracy oraz narażonych
na nie grup zawodowych, ad punctum, Lublin 2002.
2.
Co warto wiedzieć na temat czynników
biologicznych. Bakterie-wirusy-grzyby-pasożyty
w środowisku pracy.
Główny Inspektor Sanitarny; PHARE
PL/IB/2002/SO/02, Warszawa 2005.
3.
Obuchowska A. Czynniki biologiczne na stanowisku
pracy. Ocena ryzyka. Ośrodek Doradztwa
i Doskonalenia Kadr Sp. z o.o., Gdańsk 2007.