Medycyna Sądowa z Elementami
Medycyna Sądowa z Elementami
Prawa
Prawa
INTERPRETACJA SFORMUŁOWAŃ ZAWAR-
INTERPRETACJA SFORMUŁOWAŃ ZAWAR-
TYCH W KODEKSIE KARNYM ZWIĄZANYCH
TYCH W KODEKSIE KARNYM ZWIĄZANYCH
Z
KWALIFIKACJA
USZCZERBKU
NA
Z
KWALIFIKACJA
USZCZERBKU
NA
ZDROWIU, BADANIA LEKARSKIE DLA
ZDROWIU, BADANIA LEKARSKIE DLA
POTRZEB PROCESU KARNEGO
POTRZEB PROCESU KARNEGO
Art. 156
Art. 156
§ 1. Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w
§ 1. Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w
postaci:
postaci:
1. pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy,
1. pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy,
zdolności płodzenia,
zdolności płodzenia,
2. innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby,
2. innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby,
nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie
nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie
zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej,
zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej,
całkowitej lub znacznej trwałej niezdolności do pracy w
całkowitej lub znacznej trwałej niezdolności do pracy w
zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub
zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub
zniekształcenia ciała,
zniekształcenia ciała,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10
§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie podlega karze
§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie podlega karze
pozbawienia wolności do lat 3
pozbawienia wolności do lat 3
Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest
Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest
śmierć człowieka sprawca podlega karze pozbawienia
śmierć człowieka sprawca podlega karze pozbawienia
wolności od lat 2 do 12.
wolności od lat 2 do 12.
Art. 157.
Art. 157.
§ 1. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała
§ 1. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała
lub rozstrój zdrowia, inny niż określony w art. 156 § 1
lub rozstrój zdrowia, inny niż określony w art. 156 § 1
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do
lat 5.
lat 5.
§ 2. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała
§ 2. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała
lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni
lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo
pozbawienia wolności do lat 2.
pozbawienia wolności do lat 2.
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w 1 lub 2 działa
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w 1 lub 2 działa
nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia
nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia
wolności albo pozbawienia wolności do roku.
wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 2 lub 3,
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 2 lub 3,
jeżeli naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój
jeżeli naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój
zdrowia nie trwał dłużej niż 7 dni odbywa się z
zdrowia nie trwał dłużej niż 7 dni odbywa się z
oskarżenia prywatnego.
oskarżenia prywatnego.
§ 5. Jeżeli naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój
§ 5. Jeżeli naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój
zdrowia trwał dłużej niż 7 dni, a pokrzywdzonym jest osoba
zdrowia trwał dłużej niż 7 dni, a pokrzywdzonym jest osoba
najbliższa, ściganie przestępstwa określonego w § 3
najbliższa, ściganie przestępstwa określonego w § 3
następuje na jej wniosek.
następuje na jej wniosek.
Art. 217.
Art. 217.
§ 1. Kto uderza człowieka lub w inny sposób narusza
§ 1. Kto uderza człowieka lub w inny sposób narusza
jego nietykalność cielesną podlega grzywnie , karze
jego nietykalność cielesną podlega grzywnie , karze
ograniczenia wolności albo pozbawia wolności do roku.
ograniczenia wolności albo pozbawia wolności do roku.
§ 2. Jeżeli naruszenie nietykalności wywołało
§ 2. Jeżeli naruszenie nietykalności wywołało
wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo
wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo
jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem
jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem
nietykalności sąd może odstąpić od wymierzenia kary.
nietykalności sąd może odstąpić od wymierzenia kary.
§ 3. Ściganie odbywa się z oskarżenia
§ 3. Ściganie odbywa się z oskarżenia
prywatnego
prywatnego
Kodeks Karny
Podmiot przestępstwa
Podmiot przestępstwa
- “kto” osoba fizyczna
- “kto” osoba fizyczna
poczytalna lub o zmniejszonej poczytalności , która
poczytalna lub o zmniejszonej poczytalności , która
ukończyła 17 lat przy umyślnym popełnieniu
ukończyła 17 lat przy umyślnym popełnieniu
przestępstwa, ewentualnie lat 15.
przestępstwa, ewentualnie lat 15.
Przedmiot przestępstwa
Przedmiot przestępstwa
- człowiek na którym
- człowiek na którym
dokonano przestępstwa.
dokonano przestępstwa.
Działanie przestępne
Działanie przestępne
- każde działanie które
- każde działanie które
pozbawia, narusza lub naraża zdrowie lub życie
pozbawia, narusza lub naraża zdrowie lub życie
innej osoby.
innej osoby.
Zaniechanie przestępne
Zaniechanie przestępne
Przestępstwo
Przestępstwo
umyślne
umyślne
zamiar
zamiar
bezpośredni
bezpośredni
zamiar ewentualny
zamiar ewentualny
(przewiduje skutek negatywny
(przewiduje skutek negatywny
godzi się na niego)
godzi się na niego)
nieumyślne
nieumyślne
lekkomyślność
lekkomyślność
(przewidywał, ale myślał że uniknie kary
(przewidywał, ale myślał że uniknie kary
np. pielęgniarka nie odkażająca)
np. pielęgniarka nie odkażająca)
niedbalstwo
niedbalstwo
(nie przewiduje a powinien przewidzieć
(nie przewiduje a powinien przewidzieć
p. lekarz nie podał rannemu surowicy
p. lekarz nie podał rannemu surowicy
p/tężcowej)
p/tężcowej)
Związek czasowy
Związek czasowy
Przedmiot ochrony prawnej
Przedmiot ochrony prawnej
- całość fizyczna
- całość fizyczna
rozumiana jako suma narządów i funkcji których
rozumiana jako suma narządów i funkcji których
prawidłowość składa się na stan normalnego
prawidłowość składa się na stan normalnego
zdrowia.
zdrowia.
Organizm
Organizm
-
-
całość anatomiczno-funkcjonalna
całość anatomiczno-funkcjonalna
Narząd
Narząd
- odpowiada anatomicznemu pojęciu układu
- odpowiada anatomicznemu pojęciu układu
np. narządu ruchu.
np. narządu ruchu.
Uszkodzenie ciała
Uszkodzenie ciała
- efekt działania przestępczego
- efekt działania przestępczego
powodującego przerwanie ciągłości anatomicznej
powodującego przerwanie ciągłości anatomicznej
powłok.
powłok.
Rozstrój zdrowia
Rozstrój zdrowia
- efekt działania przestępczego
- efekt działania przestępczego
powodującego upośledzenie funkcji organizmu
powodującego upośledzenie funkcji organizmu
zwykle bez uszkodzenia
zwykle bez uszkodzenia
.
Związek przyczynowy
Związek przyczynowy
Przedmiot wykonawczy
Przedmiot wykonawczy
- pokrzywdzony (ofiara)
- pokrzywdzony (ofiara)
uszkodzenie już poranionego pogorszenie stanu już
uszkodzenie już poranionego pogorszenie stanu już
chorego, sprawca odpowiada za to gdy stan ofiary np.
chorego, sprawca odpowiada za to gdy stan ofiary np.
t-, że uderza kaleką a nie zdrową osobę.
t-, że uderza kaleką a nie zdrową osobę.
Ściganie
Ściganie
:
:
oskarżyciel publiczny prokurator oskarżyciel
oskarżyciel publiczny prokurator oskarżyciel
prywatny
prywatny
Prowokacja
- gdy pokrzywdzony zachowuje się
wyzywająco.
Retorsja
Retorsja
-
-
gdy pokrzywdzony odpowiada od razu
gdy pokrzywdzony odpowiada od razu
czynem tego samego rodzaju.
czynem tego samego rodzaju.
Interpretacja podstawowych pojęć dotyczących
Interpretacja podstawowych pojęć dotyczących
uszczerbku na zdrowiu
uszczerbku na zdrowiu
:
:
Pozbawienie wzroku lub utrata wzroku
Pozbawienie wzroku lub utrata wzroku
- to stan w
- to stan w
którym człowiek zupełnie nie widzi albo ma też
którym człowiek zupełnie nie widzi albo ma też
zachowane wyłącznie poczucie światła nie mogąc
zachowane wyłącznie poczucie światła nie mogąc
rozpoznawać przedmiotów i ich kształtów.
rozpoznawać przedmiotów i ich kształtów.
Pozbawienie słuchu:
Pozbawienie słuchu:
jest równoznaczne z utrata
jest równoznaczne z utrata
zdolności odbierania, rozpoznawania i rozumienia
zdolności odbierania, rozpoznawania i rozumienia
dźwięków w stopniu uniemożliwiającym porozumiewanie
dźwięków w stopniu uniemożliwiającym porozumiewanie
się.
się.
Pozbawienie mowy:
Pozbawienie mowy:
jest to skutek urazu w postaci
jest to skutek urazu w postaci
niezdolności
do
wydawania
artykułowanych
niezdolności
do
wydawania
artykułowanych
dźwięków, zrozumiałych dla otoczenia. Jąkanie nawet
dźwięków, zrozumiałych dla otoczenia. Jąkanie nawet
bardzo znacznego stopnia nie może być traktowane w
bardzo znacznego stopnia nie może być traktowane w
kategoriach pozbawienia mowy.
kategoriach pozbawienia mowy.
Pozbawienie zdolności do płodzenia
Pozbawienie zdolności do płodzenia
:
:
to
to
pozbawienie
zdolności
do
stosunku
i
pozbawienie
zdolności
do
stosunku
i
zapłodnienia; u mężczyzn przede wszystkim
zapłodnienia; u mężczyzn przede wszystkim
utrata jądra lub trwałe uszkodzenie procesu
utrata jądra lub trwałe uszkodzenie procesu
spermatogenezy a także przecięcie lub
spermatogenezy a także przecięcie lub
pozapalne zarośnięcie kanalików najądrzy i
pozapalne zarośnięcie kanalików najądrzy i
nasieniowodów.
nasieniowodów.
U kobiet do pozbawienia zdolności płodzenia
U kobiet do pozbawienia zdolności płodzenia
prowadzi utrata macicy albo jajników. Stan
prowadzi utrata macicy albo jajników. Stan
ten nie odnosi się do kobiet w okresie
ten nie odnosi się do kobiet w okresie
pomenopauzalnym. Pozbawienie zdolności
pomenopauzalnym. Pozbawienie zdolności
odbycia porodu drogami naturalnymi np. w
odbycia porodu drogami naturalnymi np. w
następstwie pourazowej deformacji miednicy
następstwie pourazowej deformacji miednicy
nie
jest
traktowane
jako
pozbawienie
nie
jest
traktowane
jako
pozbawienie
zdolności płodzenia.
zdolności płodzenia.
Kalectwo:
to zniesienie lub znacznego stopnia
ograniczenie funkcji ważnego z biologicznego punktu
widzenia narządu.
Inne ciężkie kalectwo
Inne ciężkie kalectwo
to przede wszystkim utrata
to przede wszystkim utrata
jednego z narządów, które są parzyste, np.
jednego z narządów, które są parzyste, np.
jednostronna ślepota, jednostronna głuchota, utrata
jednostronna ślepota, jednostronna głuchota, utrata
jednej nerki lub też utrata kończyny, utrata kciuka
jednej nerki lub też utrata kończyny, utrata kciuka
albo kilku palców u dłoni oraz zesztywnienie dużego
albo kilku palców u dłoni oraz zesztywnienie dużego
stawu.
stawu.
Ciężka choroba nieuleczalna
Ciężka choroba nieuleczalna
lub długotrwała
lub długotrwała
-
-
zjawisko koniunkcji między pojęciami, nieuleczalna,
zjawisko koniunkcji między pojęciami, nieuleczalna,
ciężka, długotrwała.
ciężka, długotrwała.
Stan ciężkości
Stan ciężkości
zbliżony jest do
zbliżony jest do
stanu obłożności
stanu obłożności
, np.
, np.
pojęcie długotrwałości odnosi się do czasu trwania
pojęcie długotrwałości odnosi się do czasu trwania
wynoszącego około 6 miesięcy.
wynoszącego około 6 miesięcy.
Trwała
choroba
psychiczna
Trwała
choroba
psychiczna
:
:
wymaga
oceny
wymaga
oceny
psychiatrycznej. Do grupy tej możemy zaliczyć zmiany
psychiatrycznej. Do grupy tej możemy zaliczyć zmiany
o
charakterze
zespołu
psychoorganicznego,
o
charakterze
zespołu
psychoorganicznego,
encefalopatii pourazowej, padaczki pourazowej z
encefalopatii pourazowej, padaczki pourazowej z
ciężką charakteropatią.
ciężką charakteropatią.
Trwała, całkowita lub znaczna niezdolność do pracy w
Trwała, całkowita lub znaczna niezdolność do pracy w
zawodzie
zawodzie
to utrata zdolności do wykonywania pracy,
to utrata zdolności do wykonywania pracy,
do
której
pokrzywdzony
został
przygotowany,
do
której
pokrzywdzony
został
przygotowany,
uzyskując odpowiednie kwalifikacje, nieraz wysoce
uzyskując odpowiednie kwalifikacje, nieraz wysoce
specjalistyczne. Stanu tego nie należy mylić z
specjalistyczne. Stanu tego nie należy mylić z
pojęciem niezdolności do pracy w ogóle.
pojęciem niezdolności do pracy w ogóle.
Trwałe istotne zniekształcenie
Trwałe istotne zniekształcenie
lub zeszpecenie
lub zeszpecenie
to stan
to stan
w którym mamy do czynienia z wyraźnie widocznymi
w którym mamy do czynienia z wyraźnie widocznymi
zmianami, które u przeciętnie patrzącego budzą odrazę
zmianami, które u przeciętnie patrzącego budzą odrazę
(wg Popielskiego).
(wg Popielskiego).
Choroba realnie zagrażająca życiu
Choroba realnie zagrażająca życiu
- takie
- takie
następstwo
zmian
pourazowych,
które
następstwo
zmian
pourazowych,
które
prowadzi
do
wystąpienia
wykładników
prowadzi
do
wystąpienia
wykładników
morfologicznych
w
postaci
realnego
morfologicznych
w
postaci
realnego
zagrożenia życia, np. wstrząsu, które
zagrożenia życia, np. wstrząsu, które
traktować należy jako przejaw stanu realnego
traktować należy jako przejaw stanu realnego
a nie potencjalnego zagrożenia życia. W
a nie potencjalnego zagrożenia życia. W
odniesieniu
do
urazów
czaszkowo
-
odniesieniu
do
urazów
czaszkowo
-
mózgowych należy przy przyjęciu choroby
mózgowych należy przy przyjęciu choroby
realnie zagrażającej życiu mieć na względzie
realnie zagrażającej życiu mieć na względzie
takie zmiany jak uogólniony obrzęk mózgu,
takie zmiany jak uogólniony obrzęk mózgu,
rozległość krwawienia śródczaszkowego
rozległość krwawienia śródczaszkowego
wymagająca
pilnej
interwencji
wymagająca
pilnej
interwencji
neurochirurgicznej.
neurochirurgicznej.
Badanie lekarskie dla potrzeb
Badanie lekarskie dla potrzeb
procesu karnego
procesu karnego
1. Badanie osoby podejrzanej.
Głównym zadaniem lekarza biegłego w przypadku
badania osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa
jest poszukiwanie na jej ciele śladów przydatnych dla
rekonstrukcji przebiegu zdarzenia. Mogą to być m.in.
uszkodzenia ciała, ślady biologiczne, plamy krwi
nasienia. W takich przypadkach często dokonuje się
również oględzin odzieży podejrzanego oraz pobiera
krew
do
badań
genetycznych
w
celach
porównawczych.
Badanie lekarskie dla potrzeb procesu
Badanie lekarskie dla potrzeb procesu
karnego
karnego
2. Badanie osoby pokrzywdzonej
2. Badanie osoby pokrzywdzonej
Głównym celem badania osób pokrzywdzonych w
Głównym celem badania osób pokrzywdzonych w
praktyce sądowo-lekarskiej jest kwalifikacja prawna
praktyce sądowo-lekarskiej jest kwalifikacja prawna
następstw doznanych uszkodzeń ciała lub rozstroju
następstw doznanych uszkodzeń ciała lub rozstroju
zdrowia. W przypadkach przestępstw na tle
zdrowia. W przypadkach przestępstw na tle
seksualnym pobiera się od ofiar wymazy na
seksualnym pobiera się od ofiar wymazy na
obecność nasienia, dokładnie ocenia narządy rodne.
obecność nasienia, dokładnie ocenia narządy rodne.
Badanie takie obejmuje wywiad lekarski, badanie
Badanie takie obejmuje wywiad lekarski, badanie
przedmiotowe oraz wydanie końcowej opinii
przedmiotowe oraz wydanie końcowej opinii
sądowo-lekarskiej w której zawarte są informacje
sądowo-lekarskiej w której zawarte są informacje
odnośnie zgodności bądź nie danych dotyczących
odnośnie zgodności bądź nie danych dotyczących
okoliczności powstania obrażeń ciała z tymi, które
okoliczności powstania obrażeń ciała z tymi, które
były podawane w wywiadzie i kwalifikacja karna.
były podawane w wywiadzie i kwalifikacja karna.
3. Rekonstrukcja wypadków drogowych
3. Rekonstrukcja wypadków drogowych
dokładna
analiza
porównawcza
obrażeń
ciała
dokładna
analiza
porównawcza
obrażeń
ciała
uczestników wypadku z uszkodzeniami pojazdu.
uczestników wypadku z uszkodzeniami pojazdu.
4. Dzieciobójstwo
4. Dzieciobójstwo
badanie
kobiety
podejrzanej
o
dokonanie
badanie
kobiety
podejrzanej
o
dokonanie
dzieciobójstwa, zwrócenie uwagi na cechy przebytego
dzieciobójstwa, zwrócenie uwagi na cechy przebytego
porodu (badanie ginekologiczne). Badanie gruczołów
porodu (badanie ginekologiczne). Badanie gruczołów
piersiowych w celu stwierdzenia ewentualności
piersiowych w celu stwierdzenia ewentualności
wydzielania się siary
wydzielania się siary
Badanie lekarskie dla potrzeb procesu
Badanie lekarskie dla potrzeb procesu
karnego
karnego
Badanie lekarskie dla potrzeb procesu
Badanie lekarskie dla potrzeb procesu
karnego
karnego
5. Ocena stanu zdrowia oskarżonych i podejrzanych
5. Ocena stanu zdrowia oskarżonych i podejrzanych
w celu oceny zdolności do możliwości uczestniczenia
w celu oceny zdolności do możliwości uczestniczenia
w czynnościach procesowych i zdolności do odbywania
w czynnościach procesowych i zdolności do odbywania
kary pozbawienia wolności
kary pozbawienia wolności
.
6. Opiniowanie w sprawach dotyczących błędu
6. Opiniowanie w sprawach dotyczących błędu
medycznego.
medycznego.
Orzecznictwo lekarskie w sprawach karnych obejmuje
Orzecznictwo lekarskie w sprawach karnych obejmuje
również opiniowanie w sprawach nietrzeźwości,
również opiniowanie w sprawach nietrzeźwości,
głównie osób kierujących pojazdami mechanicznymi.
głównie osób kierujących pojazdami mechanicznymi.