Zaburzenia snu u chorych 

na astmę oskrzelową

          

            Dariusz Nowak

Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Zaburzeń Snu i 

Chorób Układu Oddechowego. Zakład Fizjologii 

Klinicznej UM Łódź

Sen

            Różne stany aktywności mózgu 
• Sen 
• Czuwanie
• Ekstremalne podniecenie
• Rożne stany nastroju: euforia, depresja, 

lęk

Sen- stan nieprzytomności z którego osoba 

może być wybudzona przez działanie 

czuciowych lub innych bodźców 

Sen 

• Dwa typy snu :
• Sen wolnofalowy (slow-wave sleep, SWS)- 

fale mózgowe duże i o niskiej 
częstotliwości

• Sen REM (rapid eye movement sleep) – 

szybkie ruchy gałek ocznych 

• SWS (Sen non-REM) – 4 coraz głębsze 

fazy 1,2,3,4

• 3-4 – 80-110 minutowe cykle

Architektura snu – dwa 

hipnogramy

Zdrowa osoba I

Zdrowa osoba II

Sen 

 SWS- głęboki, dający wypoczynek sen
REM – ok. 25% czasu snu, marzenia senne
               Sen REM

• Aktywne marzenia senne, ruchy mięsni ciała

• Osoby w tej fazie budzą się spontanicznie 

rano 

• Napięcie mięśniowe obniżone

• Tętno i oddech nieregularne

• Szybkie ruchy gałek ocznych

• Wysoka aktywność mózgu

Alergiczny nieżyt nosa – zaburzenia 

snu

• Alergiczny nieżyt nosa: kichanie, blokada nosa, 

swędzenie, wydzielina 

                                         ↓
•                     Upośledzenie snu w nocy

                                         ↓
Uczucie zmęczenia w dzień, senność, obniżona 

zdolność do uczenia się, do pracy. Obniżona 
jakość życia

 

Alergiczny nieżyt nosa – zaburzenia 

snu

• Blokada nosa → chrapanie, hypopnea, apnea
• Blokada nosa → fragmentacja snu 
• Cytokiny prozapalne → redukcja snu REM i 

non-REM  

                                           ↓  
     zmęczenie, upośledzenie koncentracji, 

zmniejszona produktywność,  zaburzenia 
pamięci, drażliwość, depresja, senność, 
zwiększone ryzyko wypadków 
komunikacyjnych                              

Alergiczny nieżyt nosa – 

zaburzenia snu

• Polisomnografia w tej grupie pacjentów :

• Zwiększona liczba i czas trwania epizodów bezdechu 

obturacyjnego

• Mikroprzebudzenia 10 x częściej niż w kontroli 

(defragmentacja snu)

• Zaburzenia oddychania już w fazach 1 i 2 snu non-REM
• Częściej chrapią
• Dzieci -  większy odsetek ma OSAS

Alergiczny nieżyt nosa – 

zaburzenia snu

• Mediatory (histamina, 

prostaglandyny, leukotrieny, 
cytokiny)  same oprócz objawów 
prawdopodobnie wpływają na 
regulację snu niezależnie od 
blokady nosa

Alergiczny nieżyt nosa – 

zaburzenia snu

• Działanie leków

• Obkurczające naczynia w bł. śl. nosa (miejscowo, 

systemowe) → bezsenność, drżenie, pobudzenie, 

niepokój

• Antyhistaminiki (azelastyna miejscowo)
• Donosowe steroidy (budesonid, flunisolid)
• Montelukast           
•                              ↓
• Poprawa jakości snu, zmniejszenie senności w 

ciągu dnia i uczucia zmęczenia

Astma – zaburzenia snu

• ≈ 50% chorych na astmę ma senność w ciągu dnia 

(relatywnie duże nasilenie)

• Senność może odzwierciedlać „utajony” OSA częściej niż 

efekty samej astmy lub leków stosowanych do jej leczenia

•   U chorych na astmę często współistnienie:
• alergiczny n. nosa
• przewlekłe zapalenie zatok          → powodują senność 

dzienną

• GERD refluks żoł.-przeł.                  i zaburzenia snu
• polipy nosa
• otyłość
• lęk
• depresja  

Astma – zaburzenia snu

• ¾ chorych zgłasza zaburzenia snu:
• Nocne przebudzenia
• Przebudzenia wczesnym rankiem
• Trudności w utrzymaniu snu
• Senność w ciągu dnia

• ↑ oporu oddechowego w nocy – astmatycy 

częściej chrapią i mają bezdechy

• Badanie przekrojowe – współistnienie 

przewlekłego nieżytu nosa – związek z 
zaburzeniami snu ( 3 ostatnie cechy)    

Astma – zaburzenia snu

• Badanie przekrojowe – OSA występuje częściej u 

chorych na ciężką astmę niż u osób z łagodną 
postacią choroby  

• Dlaczego ? 
• Może odwrotnie: OSA →aktywacja odruchów z nerwu 

błędnego → skurcz oskrzeli → pogorszenie astmy 

• Refluks częściej u pacjentów z OSA → pogorszenie 

astmy

• OSA → zapalenie górnych dróg oddechowych → 

mediatory →zapalenie w dolnych drogach 
oddechowych → pogorszenie astmy

Astma – zaburzenia snu

Kortykosteroidy 
Zwiększają ryzyko OSA
Myopatia 
Otłuszczenie

COPD –zaburzenia snu (Przewlekła 

obturacyjna choroba płuc – PoChP)

• Też mają zaburzenia snu – zwłaszcza ci 

pacjenci którzy maja hipoksemię

• Epizody zaburzeń snu  pokrywają się w czasie 

z desaturacją Hb

• Całkowity czas snu ↓
• REM  ↓
• nREM fazy 3 i 4 ↓
• Liczba przebudzeń ↑

COPD –zaburzenia snu

• Dlaczego ?
• Duszność nasila się w pozycji leżącej – trudniej 

zasnąć i powoduje przebudzenia

• Kaszel, wydzielina – utrudnia zaśnięcie
• Zmiany wentylacja/perfuzja – przebudzenia w 

pozycji leżącej

• Zwiększony wysiłek oddechowy - przebudzenia 

• Chorzy na COPD nie mają częściej OSAS w 

odróżnieniu od chorych na astmę !

COPD –zaburzenia snu

• Leki 
• Kortykosteroidy – u  zdrowych ↓ REM, ↑ 

latencji REM, 

• Teofilina -  u zdrowych ↑ latencję snu, liczbę 

wybudzeń, nREM faza 1 , skraca całkowity 
czas trwania snu 

• U chorych poprawiają jakość snu (też leki 

antycholinergiczne i β2-mimetyki)