PowerPoint Presentation

1.17. Mszaki i paprotniki

Opracowała Bożena Smolik

Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska

Podział roślin

ROŚLINY

ZIELENICE

KRASNOROSTY

ROŚLINY WYŻSZE

MSZAKI

PAPROTNIKI

NASIENNE

PAPROCIE

SKRZYPY

WIDŁAKI

NAGONASIENNE

OKRYTONASIENNE

JEDNOLIŚCIENNE

DWULIŚCIENNE

MSZAKI



Praprzodkowie mszaków byli bezpośrednimi potomkami
pierwszych zdobywców lądu.



Obecnie żyjące mszaki należą do najprościej zbudowanych
roślin lądowych.



Mają słabo wykształcone tkanki.



Nie posiadają wykształconych wszystkich organów.



Występują w środowiskach ubogich, na ogół w miejscach
wilgotnych i cienistych.



Żyją w gęstych skupieniach,
zwanych darniami.

Budowa mchów



Ciało mchów zbudowane jest z:



łodyżki



listków



chwytników



W nazewnictwie organów używa się
zdrobniałych nazw, aby zaznaczyć, że mają
prostszą budowę niż organy innych roślin.



Chwytniki

są cienkie, rozgałęzione,

wrastają w podłoże na niewielką
głębokość. Ich funkcją jest umocowanie
rośliny w podłożu.



Łodyżka

ma budowę tkankową. Okrywa

ją skórka, a wewnątrz znajdują się komórki
miękiszowe. Brak tkanek przewodzących
wodę, dlatego mchy nie osiągają dużych
rozmiarów.



Listki

służą do asymilacji dwutlenku

węgla, fotosyntezy, pobierania i
magazynowania wody z otoczenia.

Rozmnażanie się mchów



Mchy rozmnażają się płciowo i bezpłciowo.



U mchów występuje przemiana pokoleń, czyli rozmnażanie płciowe
i bezpłciowe cyklicznie po sobie następują. Pokolenie płciowe
nazywamy gametofitem, a pokolenie bezpłciowe sporofitem.



Na szczycie ulistnionej łodyżki wytwarzają się rodnie i plemnie,
a w nich komórki rozrodcze (gamety).



Do zapłodnienia niezbędna jest woda. Plemniki muszą przepłynąć do
rodni. Po zapłodnieniu wyrasta bezlistna łodyżka, na szczycie której
powstaje zarodnia z zarodnikami.



Zarodniki wysypują się z puszki w suchy, słoneczny i wietrzny dzień.



Z zarodnika wyrasta splątek, a z niego ponownie ulistniona łodyżka
zdolna do wytwarzania gamet..



U mchów pokoleniem dominującym jest gametofit.



Mchy są roślinami zarodnikowymi.

To znaczy, że nie wytwarzają nasion.

Obejrzyj krótki film o rozmnażaniu się mchów:

http://www.scholaris.pl /cms/index.php/resources/animacja_proces_rozmnażania_mchów.html

Znaczenie mchów



Są organizmami pionierskimi, czyli mogą
żyć w miejscach, w których nie
utrzymałyby się inne rośliny i
przygotowują im podłoże niezbędne do
życia.



Przyczyniają się do powstania gleby.



Chronią glebę przed erozją.



Mchy zatrzymują wodę w listkach oraz
wąskich przestrzeniach między łodyżkami
i listkami, a także między ciasno rosnącymi
łodyżkami. Dzięki temu woda z opadów
jest magazynowana i systematycznie
wykorzystywana przez te organizmy.
       - Oddala to groźbę powodzi i suszy na
terenach, gdzie licznie występują mchy.



Wraz z butwiejącą ściółką tworzą
środowisko życia dla wielu organizmów.



Tworzą pokłady torfu, który jest
wykorzystywany przez człowieka na wiele
sposobów.

Paprotniki



Paprotniki, podobnie jak mchy, są

roślinami zarodnikowymi, czyli nie

wytwarzają kwiatów, nasion i

owoców.



Są to głównie rośliny lądowe,

mające dobrze wykształcone

tkanki, a w ich budowie

zewnętrznej wyróżnia się korzeń,

łodygę i liście.



Paprotniki dominowały na Ziemi

ponad 300 milionów lat temu, w

okresie karbońskim, tworząc

olbrzymie, rozległe, podmokłe

lasy. Z ich ciał powstały pokłady

węgla kamiennego, wydobywane

przez człowieka i wykorzystywane

jako główne źródło energii.

Paprocie



Paprocie to najczęściej rośliny zielne.



Paprocie tropikalne mają postać drzew,
sięgających nawet do 25 m.



Paprocie występują, podobnie jak mchy,
   w miejscach zacienionych i wilgotnych.
    W naszych lasach wchodzą w skład
runa leśnego.



Paprocie zbudowane są z:



podziemnej łodygi, występującej w postaci
kłącza, gromadzącego materiały
zapasowe,



Korzeni przybyszowych (wyrastających z
łodygi),



liści o dużej powierzchni asymilacyjnej;
młode liście paproci są charakterystycznie
zwinięte w pastorał i okryte drobnymi
łuskami, chroniącymi przed wysychaniem.

Rozmnażanie się paproci



U paproci występuje przemiana pokoleń.



Na spodniej stronie niektórych liści paproci znajdują się brązowe
skupienia zarodni, wytwarzających zarodniki.



W suchy dzień zarodnie pękają
i wysypują zarodniki.



Zarodniki kiełkują w wilgotnej
glebie i wytwarzają przedrośle.



Na przedroślu wytwarzają się
                           rodnie i plemnie z komórkami
                                     rozrodczymi.



Plemniki, w obecności wody,
         przepływają do rodni
                i zapładniają komórkę jajową.



Z zygoty rozwija się młoda
paproć.



Pokoleniem dominującym
jest sporofit.

Paprocie

chronione w

Polsce

Języcznik

zwyczajny

Długosz królewski

Pióropusznik strusi

Salwinia pływajaca



Jest to paproć wodna.



Występuje na powierzchni stawów i jezior.



To roślina bardzo rzadka i objęta w Polsce ochroną gatunkową.



Ma dwa rodzaje liści. Dwa liście są płaskie i pływające,
a podwodne liście są nitkowate i przypominają korzenie.
Prawdziwe korzenie zanikły, ze względu na środowisko życia.

Dla miłośników roślin

doniczkowych…



Paprocie są to wyjątkowe rośliny.



Są uważane za korzystnie oddziałujące na
człowieka:



Jonizują one powietrze ujemne, a to sprzyja
tworzeniu się korzystnego mikroklimatu w
pomieszczeniach.



Posiadają biopole wzmacniające biopole człowieka



i wydzielają przy tym dużo tlenu.



Lubią być obficie podlewane, więc woda parując
zwiększa wilgotność powietrza.



Niektóre dodatkowo wydzielają przyjemną woń
(mają aromatyczne liście).



Ponadto paprocie mają taką różnorodność
kształtów, bogactwo odcieni zieleni oraz
przebarwienia blaszki (białe srebrzyste,
różowe, brunatne), że są bardzo atrakcyjne.

Skrzypy



Rosną najczęściej w miejscach wilgotnych i cienistych, ale można
je spotkać także na ugorach i suchych łąkach.



Są niewielkimi roślinami o łodygach przesyconych krzemionką
(podczas zgniatania wydają charakterystyczny dźwięk, od
którego wzięła się ich nazwa).



Skrzypy wczesną wiosną wytwarzają
         pędy zarodnionośne, które obumierają
                        po wysypaniu zarodników.



Przez większą część sezonu wegetacyjnego
skrzypy mają formę zielonych pędów.



Liście skrzypów są łuskowate, osadzone
                         w okółkach, rozmieszczonych na łodydze
                                             w regularnych odstępach.



Okółkowo wyrastają też odgałęzienia
                      boczne. Taka budowa sprawia, że roślina
                    przypomina choinkę.



W Polsce pod ochroną jest skrzyp olbrzymi.

Skrzyp olbrzymi

Widłaki



Są to niewielkie rośliny zielne
o płożących się łodygach i
drobnych, łuskowatych liściach.



Pędy widłaków są zielone przez cały
rok.



Łodygi i korzenie tych roślin są
widlasto rozgałęzione.



Na szczytach pędów znajdują się
kłosy zarodnionośne.



Proces kiełkowania zarodników trwa
6-7 lat i odbywa się tylko w
obecności określonych gatunków
grzybów, z którymi widłaki żyją w
symbiozie.



W Polsce żyje 7 gatunków widłaków.



Wszystkie są objęte ochroną
całkowitą.

Widłak goździsty

Widłak wroniec

Zadania

Wymień 5 gatunków paprotników objętych

w Polsce całkowitą ochroną gatunkową.

2. Wyjaśnij, do czego służą zarodniki.

3. Porównaj gametofit mchów i paproci.

4. Wyjaśnij dlaczego mchy nie osiągają dużych

rozmiarów.

5. Wyjaśnij jaką rolę dla człowieka spełniają

paprotniki kopalne.

Źródła



J. Loritz-Dobrowolska i wsp.,Biologia 1, Operon,2009r.



E. Kłos i wsp., Ciekawa biologia1,WSiP, 2002r.



B.Klimuszko, Żak, 2009r.



B.Klimuszko, Żak,2001r.



M.Jefimow ,M.Sęktas, Puls życia, Nowa Era,2009r.



H.Lach,J.Ślósarczyk, Nowa Era, 1994r.



Z.Sendecka i wsp., Vademecum, Operon, 2008r.

Document Outline