GERIATRIA
GERIATRIA
Najczęściej
Najczęściej
występujące problemy
występujące problemy
geriatryczne
geriatryczne
GERIATRIA
GERIATRIA
Najczęściej
Najczęściej
występujące problemy
występujące problemy
geriatryczne
geriatryczne
Problemy geriatryczne
Problemy geriatryczne
•
upadki
upadki
•
odleżyny
odleżyny
•
nietrzymanie moczu
nietrzymanie moczu
•
nietrzymanie stolca
nietrzymanie stolca
•
zaparcie
zaparcie
•
odwodnienie
odwodnienie
•
hipotermia
hipotermia
•
hipertermia
hipertermia
Upadek
Upadek
Wydarzenie polegające na
Wydarzenie polegające na
utracie równowagi podczas
utracie równowagi podczas
chodzenia lub innych czynności,
chodzenia lub innych czynności,
wskutek czego poszkodowany
wskutek czego poszkodowany
znajduje się na ziemi, podłodze
znajduje się na ziemi, podłodze
lub innej nisko położonej
lub innej nisko położonej
powierzchni
powierzchni
Częstość występowania
Częstość występowania
upadków
upadków
•
100 osób w
100 osób w
wieku 70 – 74
wieku 70 – 74
lata
lata
•
47 upadków /
47 upadków /
rok
rok
•
100 osób w
100 osób w
wieku 80 lat
wieku 80 lat
•
121 upadków /
121 upadków /
rok
rok
Upadki
Upadki
•
Skłonność do przewracania się mają:
Skłonność do przewracania się mają:
–
osoby nieaktywne, niesprawne
osoby nieaktywne, niesprawne
–
osoby zdrowe, ruchliwe, prędko chodzące
osoby zdrowe, ruchliwe, prędko chodzące
•
Miejsce upadku
Miejsce upadku
–
Kobiety – upadki głównie w domu
Kobiety – upadki głównie w domu
–
Mężczyźni – upadki głównie poza domem
Mężczyźni – upadki głównie poza domem
•
Należy zawsze pytać o upadki
Należy zawsze pytać o upadki
•
Trzeba szukać przyczyn upadków
Trzeba szukać przyczyn upadków
możliwych do wyeliminowania
możliwych do wyeliminowania
Przyczyny upadków
Przyczyny upadków
•
Przyczyny wewnętrzne
Przyczyny wewnętrzne
•
Przyczyny zewnętrzne
Przyczyny zewnętrzne
•
Upadek może być nieswoistym
Upadek może być nieswoistym
objawem wielu chorób o przebiegu
objawem wielu chorób o przebiegu
ostrym (zapalenie płuc, zawał serca,
ostrym (zapalenie płuc, zawał serca,
zakażenie układu moczowego) lub
zakażenie układu moczowego) lub
zaostrzenia choroby przewlekłej
zaostrzenia choroby przewlekłej
(cukrzyca, niewydolność serca)
(cukrzyca, niewydolność serca)
Przyczyny upadków
Przyczyny upadków
WEWNĘTRZNE
WEWNĘTRZNE
•
zaburzenia
zaburzenia
równowagi i
równowagi i
chodu
chodu
•
zaburzenia
zaburzenia
poznawcze
poznawcze
•
przewlekłe
przewlekłe
choroby
choroby
•
leki
leki
ZEWNĘTRZNE
ZEWNĘTRZNE
•
śliskie podłoże
śliskie podłoże
•
nieodpowiednie
nieodpowiednie
oświetlenie
oświetlenie
•
brak poręczy
brak poręczy
przy schodach
przy schodach
Starzenie się a upadki
Starzenie się a upadki
•
Wzrok
Wzrok
–
akomodacji,
akomodacji,
ostrości,
ostrości,
adaptacji
adaptacji
do ciemności i silnego światła
do ciemności i silnego światła
•
Słuch i równowaga
Słuch i równowaga
–
pobudliwości narządu
pobudliwości narządu
przedsionkowego
przedsionkowego
•
Układ nerwowy
Układ nerwowy
–
czasu reakcji,
czasu reakcji,
wychylenia
wychylenia
postawnego,
postawnego,
odruchów prostowania
odruchów prostowania
Choroby a ryzyko upadku
Choroby a ryzyko upadku
•
NEUROLOGICZNE
NEUROLOGICZNE
–
udar, zaburzenia świadomości,
udar, zaburzenia świadomości,
otępienie, niewydolność kręgowo-
otępienie, niewydolność kręgowo-
podstawna, nadwrażliwość zatoki
podstawna, nadwrażliwość zatoki
szyjnej, neuropatia obwodowa
szyjnej, neuropatia obwodowa
•
CH. UKŁADU KRĄŻENIA
CH. UKŁADU KRĄŻENIA
–
zawał serca, zaburzenia rytmu serca,
zawał serca, zaburzenia rytmu serca,
hipotonia ortostatyczna (niedociśnienie
hipotonia ortostatyczna (niedociśnienie
pionizacyjne) -
pionizacyjne) -
RR sk. o 20 mmHg
RR sk. o 20 mmHg
Choroby a ryzyko upadku
Choroby a ryzyko upadku
•
ZABURZENIA ŻOŁĄDKOWO-JELITOWE
ZABURZENIA ŻOŁĄDKOWO-JELITOWE
–
krwawienie z przewodu pokarmowego,
krwawienie z przewodu pokarmowego,
biegunka, omdlenie poposiłkowe,
biegunka, omdlenie poposiłkowe,
omdlenie podefekacyjne
omdlenie podefekacyjne
•
ZABURZENIA METABOLICZNE
ZABURZENIA METABOLICZNE
–
hipoglikemia, odwodnienie, zaburzenia
hipoglikemia, odwodnienie, zaburzenia
elektrolitowe, niedokrwistość,
elektrolitowe, niedokrwistość,
niedoczynność tarczycy
niedoczynność tarczycy
Choroby a ryzyko upadku
Choroby a ryzyko upadku
•
UKŁAD MOCZOWO-PŁCIOWY
UKŁAD MOCZOWO-PŁCIOWY
–
omdlenie pomikcyjne, nietrzymanie
omdlenie pomikcyjne, nietrzymanie
moczu, nykturia
moczu, nykturia
•
CH. NARZĄDU RUCHU
CH. NARZĄDU RUCHU
–
zapalenie stawów, zwyrodnienia
zapalenie stawów, zwyrodnienia
stawów, miopatie, ogólne
stawów, miopatie, ogólne
pogorszenie sprawności
pogorszenie sprawności
•
ZABURZENIA PSYCHICZNE
ZABURZENIA PSYCHICZNE
–
depresja, lęk, otępienie, zaburzenia
depresja, lęk, otępienie, zaburzenia
świadomości
świadomości
LEKI a ryzyko upadku
LEKI a ryzyko upadku
•
hipotensyjne
hipotensyjne
•
moczopędne
moczopędne
•
hipoglikemizujące
hipoglikemizujące
•
psychotropowe
psychotropowe
•
uspokajająco - nasenne
uspokajająco - nasenne
Następstwa upadków
Następstwa upadków
•
U osób > 65 r.ż. pierwsza przyczyna
U osób > 65 r.ż. pierwsza przyczyna
śmierci wśród nieszczęśliwych
śmierci wśród nieszczęśliwych
wypadków i siódma przyczyna zgonu
wypadków i siódma przyczyna zgonu
w ogóle
w ogóle
•
złamania:
złamania:
5%
5%
upadków
upadków
•
Inne obrażenia ciała:
Inne obrażenia ciała:
10-20%
10-20%
upadków
upadków
•
Zespół poupadkowy:
Zespół poupadkowy:
aktywności po
aktywności po
upadku
upadku
Badanie kliniczne osoby która
Badanie kliniczne osoby która
doznała upadku
doznała upadku
•
Ocena i leczenie świeżych
Ocena i leczenie świeżych
urazów
urazów
•
WYWIADY
WYWIADY
•
BADANIE PRZEDMIOTOWE
BADANIE PRZEDMIOTOWE
Wywiady
Wywiady
•
Czynności poprzedzające upadek
Czynności poprzedzające upadek
•
Zwiastuny upadku
Zwiastuny upadku
–
kołatanie serca, duszność, ból w klp.,
kołatanie serca, duszność, ból w klp.,
zawroty głowy, zaburzenia zwieraczy,
zawroty głowy, zaburzenia zwieraczy,
utrata przytomności, przygryzienie
utrata przytomności, przygryzienie
języka
języka
•
Miejsce upadku
Miejsce upadku
•
Świadkowie zdarzenia
Świadkowie zdarzenia
•
Poprzednie upadki
Poprzednie upadki
•
Choroby przewlekłe i przebyte
Choroby przewlekłe i przebyte
•
Zażywane leki
Zażywane leki
Badanie przedmiotowe
Badanie przedmiotowe
•
Badanie ostrości wzroku, pola widzenia
Badanie ostrości wzroku, pola widzenia
•
RR i HR w pozycji siedzącej i stojącej
RR i HR w pozycji siedzącej i stojącej
•
kończyny: zmiany zwyrodnieniowe
kończyny: zmiany zwyrodnieniowe
stawów, zniekształcenie stóp, obuwie
stawów, zniekształcenie stóp, obuwie
•
Badanie stanu psychicznego
Badanie stanu psychicznego
•
Badanie chodu i równowagi:
Badanie chodu i równowagi:
siadanie,
siadanie,
wstawanie z krzesła, chodzenie,
wstawanie z krzesła, chodzenie,
schylanie się, obracanie się, sięganie,
schylanie się, obracanie się, sięganie,
wchodzenie i schodzenie ze schodów,
wchodzenie i schodzenie ze schodów,
stanie z zamkniętymi oczami
stanie z zamkniętymi oczami
Zapobieganie upadkom w
Zapobieganie upadkom w
domu
domu
•
Wszystkie pomieszczenia
Wszystkie pomieszczenia
–
oświetlenie
oświetlenie
: dostateczne, nie rażące,
: dostateczne, nie rażące,
łatwo dostępne włączniki
łatwo dostępne włączniki
–
dywany i chodniki
dywany i chodniki
: przeciwpoślizgowa
: przeciwpoślizgowa
dolna powierzchnia
dolna powierzchnia
–
meble
meble
: stabilne, nie utrudniające
: stabilne, nie utrudniające
przejścia
przejścia
–
ogrzewanie
ogrzewanie
: optymalna temperatura
: optymalna temperatura
22,2
22,2
º
º
C
C
Zapobieganie upadkom w
Zapobieganie upadkom w
domu
domu
•
Kuchnia
Kuchnia
–
szafki i szuflady
szafki i szuflady
: odpowiednia
: odpowiednia
wysokość, przedmioty codziennego
wysokość, przedmioty codziennego
użytku na wysokości talii
użytku na wysokości talii
–
podłoga
podłoga
: gumowy dywanik przy
: gumowy dywanik przy
zlewie, kapcie na gumowej
zlewie, kapcie na gumowej
podeszwie
podeszwie
–
kurki kuchenki gazowej
kurki kuchenki gazowej
: wyraźne
: wyraźne
oznakowanie
oznakowanie
Zapobieganie upadkom w
Zapobieganie upadkom w
domu
domu
•
Łazienka
Łazienka
–
wanna
wanna
: paski przeciwpoślizgowe,
: paski przeciwpoślizgowe,
gumowa mata, siedzisko, przenośne
gumowa mata, siedzisko, przenośne
uchwyty na brzeg wanny
uchwyty na brzeg wanny
–
sedes
sedes
: odpowiednia wysokość,
: odpowiednia wysokość,
uchwyty, poręcze
uchwyty, poręcze
–
zamek
zamek
: bez możliwości zablokowania,
: bez możliwości zablokowania,
np. dwustronny
np. dwustronny
–
apteczka
apteczka
: dokładne oznakowanie leków
: dokładne oznakowanie leków
Zapobieganie upadkom w
Zapobieganie upadkom w
domu
domu
•
Schody
Schody
–
wysokość stopni
wysokość stopni
: < 15 cm
: < 15 cm
–
poręcze
poręcze
: po obu stronach schodów, w
: po obu stronach schodów, w
odległości 2,5 - 5 cm od ściany,
odległości 2,5 - 5 cm od ściany,
powinny sięgać dalej niż najniższy i
powinny sięgać dalej niż najniższy i
najwyższy stopień, końce zakrzywione,
najwyższy stopień, końce zakrzywione,
zwrócone od ściany
zwrócone od ściany
–
powierzchnia
powierzchnia
: paski przeciwpoślizgowe
: paski przeciwpoślizgowe
–
oświetlenie
oświetlenie
: lampa na górze i na dole
: lampa na górze i na dole
schodów, odblaskowe paski na
schodów, odblaskowe paski na
stopniach
stopniach
Odleżyny
Odleżyny
•
decubitus (łac.) – leżący
decubitus (łac.) – leżący
•
Powstają wskutek zaburzenia
Powstają wskutek zaburzenia
ukrwienia i następowej martwicy,
ukrwienia i następowej martwicy,
obejmującej skórę, tkankę podskórną
obejmującej skórę, tkankę podskórną
oraz często mięśnie pokrywające
oraz często mięśnie pokrywające
wyniosłości kostne
wyniosłości kostne
•
Są wynikiem działania:
Są wynikiem działania:
–
intensywnego, krótkotrwałego ucisku
intensywnego, krótkotrwałego ucisku
–
ucisku o mniejszym nasileniu,
ucisku o mniejszym nasileniu,
rozłożonego w czasie
rozłożonego w czasie
Występowanie odleżyn
Występowanie odleżyn
•
chorzy
chorzy
hospitalizowani
hospitalizowani
: 10 – 20%
: 10 – 20%
•
pacjenci
pacjenci
domów opieki:
domów opieki:
23%
23%
Czynniki sprzyjające
Czynniki sprzyjające
powstawaniu odleżyn
powstawaniu odleżyn
•
ucisk
ucisk
–
prawidłowe ciśnienie włośniczkowe: 32
prawidłowe ciśnienie włośniczkowe: 32
mmHg
mmHg
–
pozycja siedząca, nacisk na guzowatości
pozycja siedząca, nacisk na guzowatości
kulszowe: > 300 mmHg
kulszowe: > 300 mmHg
•
tarcie
tarcie
•
naciąganie
naciąganie
•
maceracja
maceracja
–
potliwość, sączące się rany, nietrzymanie
potliwość, sączące się rany, nietrzymanie
moczu lub stolca
moczu lub stolca
Czynniki sprzyjające
Czynniki sprzyjające
powstawaniu odleżyn
powstawaniu odleżyn
•
unieruchomienie
unieruchomienie
•
zły stan odżywienia
zły stan odżywienia
•
zaburzenia przytomności
zaburzenia przytomności
•
niedokrwistość, zakażenia, obrzęki,
niedokrwistość, zakażenia, obrzęki,
cukrzyca, udar mózgu, choroby
cukrzyca, udar mózgu, choroby
naczyń obwodowych, proces
naczyń obwodowych, proces
nowotworowy, złamania, otępienie,
nowotworowy, złamania, otępienie,
niska masa ciała
niska masa ciała
•
palenie papierosów, alkoholizm
palenie papierosów, alkoholizm
•
leczenie glikokortykosteroidami
leczenie glikokortykosteroidami
Klasyfikacja odleżyn
Klasyfikacja odleżyn
•
STADIUM I
STADIUM I
– nie blednący rumień,
– nie blednący rumień,
skóra nieuszkodzona
skóra nieuszkodzona
•
STADIUM II
STADIUM II
– otarcie, pęcherz,
– otarcie, pęcherz,
powierzchowna nadżerka
powierzchowna nadżerka
•
STADIUM III
STADIUM III
– głębokie owrzodzenie,
– głębokie owrzodzenie,
zajęta skóra + tkanka podskórna
zajęta skóra + tkanka podskórna
•
STADIUM IV
STADIUM IV
– pełna grubość skóry +
– pełna grubość skóry +
martwica tkanek, uszkodzenie
martwica tkanek, uszkodzenie
mięśni, kości, ścięgien,
mięśni, kości, ścięgien,
odwarstwienie tkanek, przetoki
odwarstwienie tkanek, przetoki
Profilaktyka
Profilaktyka
przeciwodleżynowa
przeciwodleżynowa
•
Identyfikacja
Identyfikacja
czynników
czynników
ryzyka
ryzyka
•
Kontrola skóry
Kontrola skóry
(1 raz
(1 raz
dziennie)
dziennie)
Ocena ryzyka odleżyn
Ocena ryzyka odleżyn
•
Percepcja bodźców
Percepcja bodźców
czuciowych
czuciowych
•
Wilgotność
Wilgotność
•
Aktywność
Aktywność
•
Ruchliwość
Ruchliwość
•
Odżywianie
Odżywianie
•
Tarcie i naciąganie skóry
Tarcie i naciąganie skóry
Postępowanie
Postępowanie
zapobiegawcze
zapobiegawcze
•
Program zmian pozycji ciała co 2
Program zmian pozycji ciała co 2
godziny
godziny
•
Ograniczenie czasu w pozycji siedzącej
Ograniczenie czasu w pozycji siedzącej
•
Unikanie podnoszenia oparcia łóżka >
Unikanie podnoszenia oparcia łóżka >
30
30
º
º
(z wyjątkiem posiłków)
(z wyjątkiem posiłków)
•
Nauczenie chorego zmiany pozycji
Nauczenie chorego zmiany pozycji
ciała, ćwiczenia ruchowe 3 x na dobę
ciała, ćwiczenia ruchowe 3 x na dobę
•
Odpowiednie łóżko i materac
Odpowiednie łóżko i materac
•
Ochraniacze pięt i łokci
Ochraniacze pięt i łokci
Postępowanie
Postępowanie
zapobiegawcze
zapobiegawcze
•
Ocena funkcji zwieraczy
Ocena funkcji zwieraczy
•
Czystość skóry, zwalczanie
Czystość skóry, zwalczanie
wilgotności
wilgotności
•
Monitorowanie stanu odżywienia
Monitorowanie stanu odżywienia
–
pomiary antropometryczne
pomiary antropometryczne
–
badania laboratoryjne:
badania laboratoryjne:
•
stężenie albumin (> 3,3 g/dL)
stężenie albumin (> 3,3 g/dL)
•
stęzenie hemoglobiny (> 12 g/dL)
stęzenie hemoglobiny (> 12 g/dL)
•
limfocyty (> 1200 / mm
limfocyty (> 1200 / mm
3
3
)
)
Leczenie odleżyn
Leczenie odleżyn
•
STADIUM I
STADIUM I
0,9% NaCl + opatrunek
0,9% NaCl + opatrunek
•
STADIUM II
STADIUM II
–
0,9% NaCl + opatrunek (wilgotny)
0,9% NaCl + opatrunek (wilgotny)
•
STADIUM III
STADIUM III
–
oczyszczanie mechaniczne (0,9% NaCl),
oczyszczanie mechaniczne (0,9% NaCl),
chirurgiczne, chemiczne
chirurgiczne, chemiczne
–
opatrunek wilgotny – 0,9% NaCl (zmiana co 6-8
opatrunek wilgotny – 0,9% NaCl (zmiana co 6-8
g.)
g.)
•
STADIUM IV
STADIUM IV
–
oczyszczanie
oczyszczanie
–
opatrunek wilgotny – 0,9% NaCl (zmiana co 6-8
opatrunek wilgotny – 0,9% NaCl (zmiana co 6-8
g.)
g.)
–
przeszczep fałdu skórno-mięśniowego
przeszczep fałdu skórno-mięśniowego
Opatrunki i leki miejscowe
Opatrunki i leki miejscowe
•
Opatrunki płynne
Opatrunki płynne
•
O. z błon półprzepuszczalnych
O. z błon półprzepuszczalnych
•
O. hydrokoloidowe
O. hydrokoloidowe
•
Enzymy fibrynolityczne (Iruxol
Enzymy fibrynolityczne (Iruxol
mono)
mono)
•
O. absorpcyjne
O. absorpcyjne
•
O. hydrożelowe
O. hydrożelowe
•
O. z alginatem wapnia (algi
O. z alginatem wapnia (algi
morskie)
morskie)
Leczenie odleżyn
Leczenie odleżyn
•
Gdy wystąpią objawy zakażenia:
Gdy wystąpią objawy zakażenia:
–
temperatury ciała
temperatury ciała
–
cuchnąca wydzielina z rany
cuchnąca wydzielina z rany
–
stan zapalny tkanek otaczających ranę
stan zapalny tkanek otaczających ranę
–
złe gojenie, posocznica
złe gojenie, posocznica
•
Badanie mikrobiologiczne
Badanie mikrobiologiczne
–
posiew i antybiogram
posiew i antybiogram
•
Celowana antybiotykoterapia
Celowana antybiotykoterapia
Nietrzymanie moczu
Nietrzymanie moczu
•
15 – 30%
15 – 30%
osób w podeszłym
osób w podeszłym
wieku
wieku
•
Przyczyny nietrzymania moczu
Przyczyny nietrzymania moczu
–
przejściowe nietrzymanie moczu
przejściowe nietrzymanie moczu
–
utrwalone nietrzymanie moczu
utrwalone nietrzymanie moczu
Przejściowe nietrzymanie
Przejściowe nietrzymanie
moczu
moczu
•
D
D
elirium = zaburzenia świadomości
elirium = zaburzenia świadomości
•
I
I
nfekcja dróg moczowych
nfekcja dróg moczowych
•
A
A
troficzne zapalenie cewki moczowej
troficzne zapalenie cewki moczowej
•
L
L
eki
eki
•
Z
Z
aburzenia psychiczne: depresja
aburzenia psychiczne: depresja
•
N
N
admierna objętość moczu (cukrzyca)
admierna objętość moczu (cukrzyca)
•
O
O
graniczenie ruchów = niesprawność
graniczenie ruchów = niesprawność
•
K
K
ałowe zatkanie odbytnicy
ałowe zatkanie odbytnicy
Utrwalone nietrzymanie moczu
Utrwalone nietrzymanie moczu
•
Zaburzenia czynnościowe pęcherza
Zaburzenia czynnościowe pęcherza
–
nadpobudliwość m. wypieracza
nadpobudliwość m. wypieracza
–
rozluźnienie m. zwieracza pęcherza
rozluźnienie m. zwieracza pęcherza
•
Niewydolność drogi odpływu moczu
Niewydolność drogi odpływu moczu
–
zaburzenia cewki moczowej
zaburzenia cewki moczowej
–
osłabienie mięśni dna miednicy
osłabienie mięśni dna miednicy
•
Zaburzenia drożności drogi
Zaburzenia drożności drogi
odpływu moczu
odpływu moczu
•
Zaburzenia funkcji poznawczych
Zaburzenia funkcji poznawczych
Ocena kliniczna chorego z
Ocena kliniczna chorego z
nietrzymaniem moczu
nietrzymaniem moczu
•
Wywiady:
Wywiady:
–
parcie naglące – nadpobudliwość
parcie naglące – nadpobudliwość
wypieracza
wypieracza
–
wysiłkowe – rozluźnienie zwieracza
wysiłkowe – rozluźnienie zwieracza
–
wyciekanie moczu kroplami – z
wyciekanie moczu kroplami – z
przepełnienia
przepełnienia
–
wąski strumień moczu – rozrost prostaty
wąski strumień moczu – rozrost prostaty
–
objawy dyzuryczne – zakażenie
objawy dyzuryczne – zakażenie
–
pytanie o nykturię, krwiomocz, leki, inne
pytanie o nykturię, krwiomocz, leki, inne
choroby
choroby
Ocena kliniczna chorego z
Ocena kliniczna chorego z
nietrzymaniem moczu
nietrzymaniem moczu
•
Badanie przedmiotowe:
Badanie przedmiotowe:
–
ogólne, neurologiczne
ogólne, neurologiczne
–
ginekologiczne, badanie per rectum
ginekologiczne, badanie per rectum
•
Badania dodatkowe
Badania dodatkowe
–
kontrola dobowego wydalania moczu
kontrola dobowego wydalania moczu
–
badanie ogólne i posiew moczu
badanie ogólne i posiew moczu
–
podstawowe badania krwi
podstawowe badania krwi
–
USG + ocena zalegania moczu po mikcji
USG + ocena zalegania moczu po mikcji
–
cystoskopia
cystoskopia
Należy pamiętać że:
Należy pamiętać że:
•
W każdym przypadku nietrzymania
W każdym przypadku nietrzymania
moczu należy myśleć o
moczu należy myśleć o
zakażeniu
zakażeniu
układu moczowego
układu moczowego
jako przyczynie
jako przyczynie
•
Bakteriuria znamienna 10
Bakteriuria znamienna 10
5
5
/ ml
/ ml
•
Czynniki sprzyjające zakażeniu ukł.
Czynniki sprzyjające zakażeniu ukł.
mocz.
mocz.
–
nietrzymanie moczu
nietrzymanie moczu
–
cewnik moczowy
cewnik moczowy
–
niesprawność, choroba przewlekła
niesprawność, choroba przewlekła
–
cukrzyca
cukrzyca
–
niedostateczna higiena
niedostateczna higiena
Nietrzymanie stolca -
Nietrzymanie stolca -
przyczyny
przyczyny
•
zwiotczenie zwieracza odbytu
zwiotczenie zwieracza odbytu
•
nietrzymanie moczu
nietrzymanie moczu
•
cukrzyca
cukrzyca
•
nowotwory
nowotwory
•
nietolerancja mleka (laktozy)
nietolerancja mleka (laktozy)
•
nadużywanie leków
nadużywanie leków
przeczyszczających
przeczyszczających
•
otępienie, depresja
otępienie, depresja
•
wrzodziejące zapalenie jelita grubego
wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Zaparcie stolca - przyczyny
Zaparcie stolca - przyczyny
•
mała podaż płynów
mała podaż płynów
•
dieta ubogobłonikowa
dieta ubogobłonikowa
•
siedzący tryb życia, leżenie
siedzący tryb życia, leżenie
•
narkotyczne leki przeciwbólowe
narkotyczne leki przeciwbólowe
•
czynniki psychologiczne
czynniki psychologiczne
•
Zaparcia stolca mogą być
Zaparcia stolca mogą być
przyczyną jego nietrzymania
przyczyną jego nietrzymania
Wiek sprzyja zaburzeniom
Wiek sprzyja zaburzeniom
gospodarki wodno-
gospodarki wodno-
elektrolitowej
elektrolitowej
przestrzeni wodnej (niemowlę -
przestrzeni wodnej (niemowlę -
80% wody; starość – 40% wody w
80% wody; starość – 40% wody w
organizmie)
organizmie)
•
zanik poczucia pragnienia
zanik poczucia pragnienia
•
zmiany w nerkach strukturalne i
zmiany w nerkach strukturalne i
czynnościowe,
czynnościowe,
przesączania
przesączania
kłębuszkowego o 50%
kłębuszkowego o 50%
•
zmiany w układzie oddechowym –
zmiany w układzie oddechowym –
zaburzenia homeostazy
zaburzenia homeostazy
Objawy odwodnienia
Objawy odwodnienia
•
zaburzenia psychiczne: zaburzenia
zaburzenia psychiczne: zaburzenia
świadomości, śpiączka,
świadomości, śpiączka,
pobudzenie
pobudzenie
•
omdlenie
omdlenie
•
suchość skóry i śluzówek
suchość skóry i śluzówek
RR;
RR;
HR
HR
•
Ważne badania: stężenie Na, K
Ważne badania: stężenie Na, K
Termoregulacja
Termoregulacja
•
promieniowanie
promieniowanie
•
parowanie: układ oddechowy +
parowanie: układ oddechowy +
skóra (700 – 1000 ml na dobę)
skóra (700 – 1000 ml na dobę)
•
temperatura prawidłowa 36,2 –
temperatura prawidłowa 36,2 –
37,3
37,3
º
º
C
C
Hipotermia
Hipotermia
•
Ochłodzenie ciała: temp. < 35
Ochłodzenie ciała: temp. < 35
º
º
C
C
•
Przyczyny hipotermii:
Przyczyny hipotermii:
–
wytwarzania ciepła na skutek
wytwarzania ciepła na skutek
aktywności ruchowej,
aktywności ruchowej,
pracy mięśni
pracy mięśni
szkieletowych
szkieletowych
–
zawodność mechanizmów
zawodność mechanizmów
wyrównawczych
wyrównawczych
•
Upadek osoby starszej w domu:
Upadek osoby starszej w domu:
częsta przyczyna hipotermii
częsta przyczyna hipotermii
Hipotermia - fakty
Hipotermia - fakty
•
USA –
USA –
75.000
75.000
zgonów zimowych
zgonów zimowych
(hipotermia i inne choroby)
(hipotermia i inne choroby)
•
Polska - ?
Polska - ?
•
U osób > 75 r.ż. ryzyko zgonu z
U osób > 75 r.ż. ryzyko zgonu z
powodu hipotermii jest
powodu hipotermii jest
5 razy
5 razy
większe
większe
•
Rozpoznane przypadki hipotermii
Rozpoznane przypadki hipotermii
–
–
zgon 50% chorych
zgon 50% chorych
Objawy i leczenie hipotermii
Objawy i leczenie hipotermii
•
Objawy hipotermii:
Objawy hipotermii:
–
brak skarg na zimno (!)
brak skarg na zimno (!)
–
splątanie, senność, blada zimna skóra
splątanie, senność, blada zimna skóra
–
początkowo
początkowo
RR i
RR i
HR
HR
RR i
RR i
HR
HR
–
depresja oddechowa
depresja oddechowa
•
Leczenie hipotermii:
Leczenie hipotermii:
–
powolne spontaniczne ogrzewanie
powolne spontaniczne ogrzewanie
–
ostrożnie z płynami i.v.
ostrożnie z płynami i.v.
Hipertermia - przegrzanie
Hipertermia - przegrzanie
•
Przyczyny:
Przyczyny:
–
zaburzenia funkcji podwzgórza
zaburzenia funkcji podwzgórza
–
zanik gruczołów potowych
zanik gruczołów potowych
–
zanik sieci naczyń skórnych
zanik sieci naczyń skórnych
–
spłycenie oddechu
spłycenie oddechu
–
odwodnienie:
odwodnienie:
pragnienia, zakażenie
pragnienia, zakażenie
–
nadmierny ubiór, zamykanie okien
nadmierny ubiór, zamykanie okien
–
leki
leki
ryzyka hipertermii: gorące,
ryzyka hipertermii: gorące,
wilgotne powietrze, bezwietrzne
wilgotne powietrze, bezwietrzne
Objawy hipertermii
Objawy hipertermii
•
Objawy hipertermii
Objawy hipertermii
•
hipertermia ostra:
hipertermia ostra:
–
udar cieplny -
udar cieplny -
temperatury, utrata
temperatury, utrata
przytomności, niewydolność serca,
przytomności, niewydolność serca,
RR, drgawki, zaburzenia oddychania
RR, drgawki, zaburzenia oddychania
•
hipertermia przewlekła:
hipertermia przewlekła:
(częściej)
(częściej)
–
bóle głowy, zawroty głowy, jadłowstręt,
bóle głowy, zawroty głowy, jadłowstręt,
wymioty, biegunka, objawy
wymioty, biegunka, objawy
odwodnienia, zaburzenia świadomości
odwodnienia, zaburzenia świadomości
•
Często błędne rozpoznanie, np.
Często błędne rozpoznanie, np.
zatrucie pokarmowe
zatrucie pokarmowe
Leczenie hipertermii
Leczenie hipertermii
•
Powolne ochładzanie metodami
Powolne ochładzanie metodami
fizycznymi
fizycznymi
•
Ostrożne nawodnienie
Ostrożne nawodnienie
•
Hipertermia fakty:
Hipertermia fakty:
Podczas upałów liczba zgonów z
Podczas upałów liczba zgonów z
powodu cukrzycy, chorób płuc i
powodu cukrzycy, chorób płuc i
nadciśnienia tętniczego
nadciśnienia tętniczego
o 50%
o 50%