Podstawowe cele polityki 

Podstawowe cele polityki 

makroekonomicznej

makroekonomicznej



Cele i narzędzia polityki 

Cele i narzędzia polityki 

makroekonomicznej

makroekonomicznej



Cele w obszarze szeroko 

Cele w obszarze szeroko 

rozumianej produkcji

rozumianej produkcji



Cele w obszarze zatrudnienia

Cele w obszarze zatrudnienia



Cele w obszarze cen

Cele w obszarze cen



Cele w obszarze bilansów 

Cele w obszarze bilansów 

zagranicznych (stosunków 

zagranicznych (stosunków 

gospodarczych z zagranicą)

gospodarczych z zagranicą)

 

 

 

 

Cele i narzędzia – ujęcie 

Cele i narzędzia – ujęcie 

syntetyczne

syntetyczne

 

 

 

 

Cele i główne kategorie 

Cele i główne kategorie 

makroekonomii w obszarze 

makroekonomii w obszarze 

produkcji

produkcji



Cele – 

Cele – 

zapewnienie wysokiego 

zapewnienie wysokiego 

poziomu i szybkiego tempa wzrostu 

poziomu i szybkiego tempa wzrostu 

produkcji globalnej (dóbr i usług) 

produkcji globalnej (dóbr i usług) 

czyli wzrostu gospodarczego

czyli wzrostu gospodarczego

1.

1.

PKB miernikiem produkcji 

PKB miernikiem produkcji 

globalnej– 

globalnej– 

jednoroczna wartość 

jednoroczna wartość 

wytworzonych w gospodarce dóbr i usług 

wytworzonych w gospodarce dóbr i usług 

a.

a.

PKB nominalny - wyrażony w cenach bieżących 

PKB nominalny - wyrażony w cenach bieżących 

b.

b.

PKB realny –

PKB realny –

 wyrażony 

 wyrażony 

w cenach stałych

w cenach stałych

 

 

(

(

oczyszczony z wpływu inflacji)

oczyszczony z wpływu inflacji)

 

 

 

 

Cele i główne kategorie 

Cele i główne kategorie 

makroekonomii w obszarze 

makroekonomii w obszarze 

produkcji – 

produkcji – 

kontyn.

kontyn.

2.  Wzrost gospodarczy – zmiany wielkości 

2.  Wzrost gospodarczy – zmiany wielkości 

PKB w czasie – dodatni, zerowy, ujemny

PKB w czasie – dodatni, zerowy, ujemny

a.

a.

cykl koniunkturalny – krótkookresowe, mające 

cykl koniunkturalny – krótkookresowe, mające 

charakter cykliczny wahania realnego PKB – 

charakter cykliczny wahania realnego PKB – 

celem polityki rządu jest przeciwdziałanie i 

celem polityki rządu jest przeciwdziałanie i 

łagodzenie skutków cyklu koniunkturalnego - 

łagodzenie skutków cyklu koniunkturalnego - 

(wykres)

(wykres)

b.

b.

długookresowy wzrost gospodarczy - trend 

długookresowy wzrost gospodarczy - trend 

stałego wzrostu realnego PKB (produktu 

stałego wzrostu realnego PKB (produktu 

potencjalnego) i rosnącego poziomu życia – 

potencjalnego) i rosnącego poziomu życia – 

celem polityki tworzenie warunków 

celem polityki tworzenie warunków 

zapewniających wysokie w warunkach danej 

zapewniających wysokie w warunkach danej 

gospodarki tempo wzrostu – w krajach 

gospodarki tempo wzrostu – w krajach 

rozwiniętych jest ono znacznie niższe niż w 

rozwiniętych jest ono znacznie niższe niż w 

krajach, które wychodzą z grupy krajów 

krajach, które wychodzą z grupy krajów 

opóźnionych w rozwoju gospodarczym 

opóźnionych w rozwoju gospodarczym 

(hipoteza konwergencji) - wykres     

(hipoteza konwergencji) - wykres     

 

 

 

 

Zmiany PKB w USA

Zmiany PKB w USA

 

 

 

 

PKB potencjalny i 

PKB potencjalny i 

rzeczywisty

rzeczywisty

 

 

 

 

Cele i główne kategorie 

Cele i główne kategorie 

makroekonomii w obszarze 

makroekonomii w obszarze 

produkcji 

produkcji 

– 

– 

kontyn.

kontyn.



Produkt potencjalny i bezrobocie naturalne

Produkt potencjalny i bezrobocie naturalne

1.

1.

Produkt potencjalny

Produkt potencjalny

 – różne definicje – jest to 

 – różne definicje – jest to 

wielkość produkcji 

wielkość produkcji 

a.

a.

wytworzona w warunkach racjonalnego wykorzystania czynników 

wytworzona w warunkach racjonalnego wykorzystania czynników 

produkcji (pracy, kapitału i ziemi) a zatem jego wielkość zależy od 

produkcji (pracy, kapitału i ziemi) a zatem jego wielkość zależy od 

podaży czynników wytwórczych oraz racjonalności ich 

podaży czynników wytwórczych oraz racjonalności ich 

wykorzystania – odpowiada długookresowemu tempu wzrostu

wykorzystania – odpowiada długookresowemu tempu wzrostu

b.

b.

(maksymalna), której wytworzenie nie narusza stabilności cen (nie 

(maksymalna), której wytworzenie nie narusza stabilności cen (nie 

powoduje inflacji)

powoduje inflacji)

c.

c.

odpowiadająca wysokiemu zatrudnieniu (bezrobocie naturalne)

odpowiadająca wysokiemu zatrudnieniu (bezrobocie naturalne)

2. 

2. 

Bezrobocie naturalne

Bezrobocie naturalne

 – 

 – 

towarzyszące produktowi 

towarzyszące produktowi 

potencjalnemu (odpowiada długookresowej stopie 

potencjalnemu (odpowiada długookresowej stopie 

bezrobocia w danym kraju)

bezrobocia w danym kraju)

a.

a.

taki poziom bezrobocia, którego zmniejszenie będzie powodować 

taki poziom bezrobocia, którego zmniejszenie będzie powodować 

wzrost cen

wzrost cen

b.

b.

jego wysokość zależy od konkurencyjności (elastyczności) rynku 

jego wysokość zależy od konkurencyjności (elastyczności) rynku 

pracy, stopnia monopolizacji gospodarki, barier wejścia do 

pracy, stopnia monopolizacji gospodarki, barier wejścia do 

poszczególnych zawodów, systemu ubezpieczeń czy zakresu i form 

poszczególnych zawodów, systemu ubezpieczeń czy zakresu i form 

pomocy dla bezrobotnych  

pomocy dla bezrobotnych  

 

 

 

 

Cele i główne kategorie 

Cele i główne kategorie 

makroekonomii w obszarze 

makroekonomii w obszarze 

produkcji 

produkcji 

– 

– 

kontyn.

kontyn.



Luki PKB  - różnice między produktem 

Luki PKB  - różnice między produktem 

faktycznym i potencjalnym 

faktycznym i potencjalnym 

a.

a.

dodatnia - niedostateczne wykorzystanie 

dodatnia - niedostateczne wykorzystanie 

czynników produkcji: występuje w fazie 

czynników produkcji: występuje w fazie 

recesji 

recesji 

b.

b.

 

 

ujemna – nadmierne wykorzystanie 

ujemna – nadmierne wykorzystanie 

czynników produkcji: występuje w okresie 

czynników produkcji: występuje w okresie 

wysiłku wojennego lub nadmiernie 

wysiłku wojennego lub nadmiernie 

ekspansywnej polityki rządu w zakresie 

ekspansywnej polityki rządu w zakresie 

stymulowania koniunktury (pojęcie 

stymulowania koniunktury (pojęcie 

przegrzania gospodarki)

przegrzania gospodarki)

 

 

 

 

Cele i główne kategorie 

Cele i główne kategorie 

makroekonomii w obszarze 

makroekonomii w obszarze 

produkcji 

produkcji 

– 

– 

kontyn.

kontyn.



Pojęcie przegrzania gospodarki – tempo 

Pojęcie przegrzania gospodarki – tempo 

wzrostu przekraczające możliwości danej 

wzrostu przekraczające możliwości danej 

gospodarki

gospodarki

1.

1.

Przejawy:

Przejawy:

 

 

a.

a.

wzrost popytu globalnego szybszy niż wzrost 

wzrost popytu globalnego szybszy niż wzrost 

podaży

podaży

b.

b.

wzrost cen (inflacji)

wzrost cen (inflacji)

c.

c.

gwałtowny wzrost cen nieruchomości i boom 

gwałtowny wzrost cen nieruchomości i boom 

kredytowy 

kredytowy 

2. 

2. 

Polityka schładzania gospodarki

Polityka schładzania gospodarki

 - 

 - 

zwolnienie wzrostu 

zwolnienie wzrostu 

popytu poprzez – wzrost stopy procentowej (w 

popytu poprzez – wzrost stopy procentowej (w 

konsekwencji często wzrost bezrobocia)

konsekwencji często wzrost bezrobocia)

3. 

3. 

Polityka podtrzymywania wysokiego wzrostu

Polityka podtrzymywania wysokiego wzrostu

 

 

poprzez reformy liberalizujące gospodarkę, co w 

poprzez reformy liberalizujące gospodarkę, co w 

efekcie przyspieszy tempo wzrostu podaży (przypadek 

efekcie przyspieszy tempo wzrostu podaży (przypadek 

Indii i Chin)

Indii i Chin)

 

 

 

 

Cele i główne kategorie 

Cele i główne kategorie 

makroekonomii w obszarze 

makroekonomii w obszarze 

produkcji 

produkcji 

– 

– 

kontyn.

kontyn.



Względnie trwałe zwiększanie 

Względnie trwałe zwiększanie 

potencjału  wzrostu – pozwala 

potencjału  wzrostu – pozwala 

utrzymać wyższą stopę 

utrzymać wyższą stopę 

długookresowego wzrostu bez 

długookresowego wzrostu bez 

obaw o niebezpieczeństwo 

obaw o niebezpieczeństwo 

przegrzania gospodarki dzięki:

przegrzania gospodarki dzięki:

1.

1.

inwestycjom strukturalnym

inwestycjom strukturalnym

2.

2.

nakładom na edukację i naukę 

nakładom na edukację i naukę 

3.

3.

inwestycjom zagranicznym

inwestycjom zagranicznym

4.

4.

pomocy zagranicznej (fundusze 

pomocy zagranicznej (fundusze 

strukturalne)

strukturalne)

   

   

 

 

 

 

Cel i kategorie w obszarze 

Cel i kategorie w obszarze 

zatrudnienia

zatrudnienia

 

 



Cel- wysokie zatrudnienie (niskie bezrobocie)

Cel- wysokie zatrudnienie (niskie bezrobocie)



Skutki bezrobocia 

Skutki bezrobocia 

a.

a.

krótkookresowe - ekonomiczne (utrata PKB) i 

krótkookresowe - ekonomiczne (utrata PKB) i 

społeczne (degradacja materialna, obniżenie 

społeczne (degradacja materialna, obniżenie 

statusu społecznego, skutki zdrowotne)

statusu społecznego, skutki zdrowotne)

b.

b.

długookresowe – słabnięcie motywacji do pracy, 

długookresowe – słabnięcie motywacji do pracy, 

umacnianie się postaw roszczeniowych 

umacnianie się postaw roszczeniowych 

powodujących utrwalanie bezrobocia

powodujących utrwalanie bezrobocia



Podstawowe kategorie 

Podstawowe kategorie 

a.

a.

zasób siły roboczej – odsetek ludności w wieku 

zasób siły roboczej – odsetek ludności w wieku 

produkcyjnym, która pracuje lub aktywnie 

produkcyjnym, która pracuje lub aktywnie 

poszukuje pracy

poszukuje pracy

b.

b.

stopa bezrobocia – odsetek siły roboczej 

stopa bezrobocia – odsetek siły roboczej 

pozostającej bez pracy 

pozostającej bez pracy 



Rodzaje bezrobocia: frykcyjne i przymusowe 

Rodzaje bezrobocia: frykcyjne i przymusowe 

(cykliczne -

(cykliczne -

wykres

wykres

 i strukturalne)

 i strukturalne)



Perspektywy rynku pracy

Perspektywy rynku pracy



Aktualne problemy krajowego rynku pracy – 

Aktualne problemy krajowego rynku pracy – 

niski 

niski 

poziom aktywności zawodowej w grupie 55-64 lata

poziom aktywności zawodowej w grupie 55-64 lata

 

 

 

 

Cykliczne zmiany wielkości 

Cykliczne zmiany wielkości 

bezrobocia

bezrobocia

 

 

 

 

Cel i kategorie w obszarze 

Cel i kategorie w obszarze 

cen

cen



Cel - stabilny poziom cen rynkowych

Cel - stabilny poziom cen rynkowych



Pojęcie inflacji – wzrost ogólnego poziomu cen 

Pojęcie inflacji – wzrost ogólnego poziomu cen 

(najczęściej miernikiem ogólnego poziomu cen jest 

(najczęściej miernikiem ogólnego poziomu cen jest 

wskaźnik cen towarów konsumpcyjnych, który mierzy 

wskaźnik cen towarów konsumpcyjnych, który mierzy 

zmiany wydatków na zakup stałego koszyka dóbr

zmiany wydatków na zakup stałego koszyka dóbr



Pojęcie inflacji bazowej – z pominięciem cen żywności 

Pojęcie inflacji bazowej – z pominięciem cen żywności 

i ropy

i ropy



Stopa inflacji – procentowy wzrost wskaźnika cen  

Stopa inflacji – procentowy wzrost wskaźnika cen  



Rodzaje inflacji – pełzająca, umiarkowana, 

Rodzaje inflacji – pełzająca, umiarkowana, 

galopująca, hiperinflacja

galopująca, hiperinflacja



Ekonomiczne, społeczne i polityczne skutki inflacji – 

Ekonomiczne, społeczne i polityczne skutki inflacji – 

zależą od rodzaju (tempa) inflacji 

zależą od rodzaju (tempa) inflacji 



Pojęcie deflacji – spadek ogólnego poziomu cen 

Pojęcie deflacji – spadek ogólnego poziomu cen 

(ujemna stopa inflacji)

(ujemna stopa inflacji)

 

 

 

 

Inflacja w gospodarce 

Inflacja w gospodarce 

amerykańskiej

amerykańskiej

 

 

 

 

Cele i kategorie w obszarze 

Cele i kategorie w obszarze 

stosunków gospodarczych z 

stosunków gospodarczych z 

zagranicą

zagranicą

 

 



Cele

Cele

 –zrównoważony bilans handlowy i 

 –zrównoważony bilans handlowy i 

płatniczy oraz stabilność kursu waluty

płatniczy oraz stabilność kursu waluty



Pojęcie gospodarki zamkniętej i 

Pojęcie gospodarki zamkniętej i 

otwartej

otwartej

 - 

 - 

różne stopnie zamknięcia i 

różne stopnie zamknięcia i 

otwarcia

otwarcia

1.

1.

Gospodarka samowystarczalna (autarkiczna) oparta 

Gospodarka samowystarczalna (autarkiczna) oparta 

na strategii substytucji importu – realizowana w 

na strategii substytucji importu – realizowana w 

przeszłości przez wiele krajów

przeszłości przez wiele krajów

2.

2.

Gospodarka otwarta – niskie bariery w handlu, 

Gospodarka otwarta – niskie bariery w handlu, 

otwarte rynki finansowe i funkcjonowanie rynków 

otwarte rynki finansowe i funkcjonowanie rynków 

prywatnych – otwarcie gospodarki ważnym 

prywatnych – otwarcie gospodarki ważnym 

czynnikiem wzrostu

czynnikiem wzrostu

3.

3.

Model otwarcia niektórych krajów azjatyckich – w 

Model otwarcia niektórych krajów azjatyckich – w 

początkowym okresie otwarcie jednostronne 

początkowym okresie otwarcie jednostronne 

(stymulacja eksportu połączona z silną ochroną 

(stymulacja eksportu połączona z silną ochroną 

rynku krajowego, później pełne otwarcie 

rynku krajowego, później pełne otwarcie 

 

 

 

 

Cele i kategorie w obszarze 

Cele i kategorie w obszarze 

stosunków gospodarczych z 

stosunków gospodarczych z 

zagranicą 

zagranicą 

– kontyn.

– kontyn.



Mierniki stopnia otwarcia

Mierniki stopnia otwarcia

 – udział obrotów (

 – udział obrotów (

ex. 

ex. 

i

i

 im.)

 im.)

 

 

w PKB, wielkość zagranicznych inwestycji 

w PKB, wielkość zagranicznych inwestycji 

(bezpośrednich i portfelowych) 

(bezpośrednich i portfelowych) 



Czynniki 

Czynniki 

decydujące o stopniu otwarcia – polityka 

decydujące o stopniu otwarcia – polityka 

gospodarcza (handlowa), wielkość i struktura krajowego 

gospodarcza (handlowa), wielkość i struktura krajowego 

potencjału wytwórczego, położenie geograficzne, wpływ 

potencjału wytwórczego, położenie geograficzne, wpływ 

WTO

WTO



Korzyści 

Korzyści 

gospodarki otwartej – obniżka kosztów (efekt 

gospodarki otwartej – obniżka kosztów (efekt 

skali i nacisku konkurencji), wzbogacenie struktury 

skali i nacisku konkurencji), wzbogacenie struktury 

podaży dóbr konsumpcyjnych, unowocześnienie 

podaży dóbr konsumpcyjnych, unowocześnienie 

gospodarki, lepsze warunki dla trwałego wzrostu 

gospodarki, lepsze warunki dla trwałego wzrostu 

gospodarki

gospodarki



Badania wykazały, że w latach 1970 -1989 kraje z 

Badania wykazały, że w latach 1970 -1989 kraje z 

gospodarką zamkniętą uzyskały zaledwie 0.7% 

gospodarką zamkniętą uzyskały zaledwie 0.7% 

wzrostu PKB 

wzrostu PKB 

per capita, 

per capita, 

a kraje otwarte odpowiednio 

a kraje otwarte odpowiednio 

4.5% 

4.5% 

 

 

 

 

 

 

Cele i kategorie w obszarze 

Cele i kategorie w obszarze 

stosunków gospodarczych z 

stosunków gospodarczych z 

zagranicą – 

zagranicą – 

kontyn.

kontyn.



Podstawowe pojęcia

Podstawowe pojęcia

 

 

1.

1.

Export netto (ex - im)

Export netto (ex - im)

2.

2.

Bilans handlowy – zestawienie pieniężnej 

Bilans handlowy – zestawienie pieniężnej 

wartości eksportu  i importu: saldo dodatnie i 

wartości eksportu  i importu: saldo dodatnie i 

ujemne   

ujemne   

3.

3.

Bilans płatniczy – zestawienie wszystkich 

Bilans płatniczy – zestawienie wszystkich 

transakcji z zagranicą: rachunek obrotów 

transakcji z zagranicą: rachunek obrotów 

bieżących i rachunek obrotów kapitałowych

bieżących i rachunek obrotów kapitałowych

4.

4.

Kursu waluty (cena waluty jednego kraju 

Kursu waluty (cena waluty jednego kraju 

wyrażona w walucie innego kraju)

wyrażona w walucie innego kraju)