MEDYCYNA RATUNKOWA

Stłuczenie  stawu  (contusio  artritis)  -  pod  wpływem
bezpośredniego,  bądź  pośredniego  urazu  powierzchnie
stawowe  ze  znaczną  siłą  uderzają  o  siebie.  Leczenie:
odciążenie stawu poprzez czasowe jego unieruchomienie.
Jeżeli  stłuczeniu  towarzyszy  wysięk  wewnątrzstawowy
unieruchomienie  winno  trwać,  aż  do  czasu  jego
wchłonięcia  się.  Wczesne  nakłucie  (punkcja)  stawu
i ewakuacja płynu skracają czas leczenia.

SKRĘCENIE STAWU- LECZENIE



CELEM LECZENIA JEST ZBLIŻENIE

ROZERWANYCH KOŃCÓW

WIĘZADEŁ



NAKŁUCIE STAWU I EWAKUACJA

KRWIAKA



UNIERUCHOMIENIE 2-3 TYGODNIE

W OPATRUNKU GIPSOWYM



LECZENIE OPERACYJNE

NAJCZĘSTSZE SKRĘCENIA



SKRĘCENIE STAWU SKOKOWEGO : W przypadku

znacznego obrzęku i zasinienia unieruchomienie

stawu na ok. 2 tygodnie w ustawieniu przeciwnym do

mechanizmu urazu. Przy małym obrzęku wystarcza

leżenie przez kilka dni.



SKRĘCENIE STAWU KOLANOWEGO:rozpoznaje się po

wykluczeniu złamania- po wykonaniu RTG. Krwiak

ewakuujemy poprzez nakłucie i unieruchamiamy

staw na 2-3 tygodnie. W przypadku uszkodzenia

łąkotki i zablokowania stawu należy w znieczuleniu

miejscowym odblokować poprzez pociągnięcie za

goleń, zgięcie i wyprostowanie kolana. Uszkodzenie

prawie zawsze wymaga leczenia operacyjnego.

Zwichnięcie stawu (luxatio artritis) - dochodzi do

całkowitego,

wzajemnego

przemieszczenia

się

powierzchni stawowej poza fizjologiczne umiejscowienie.

Najczęściej dotyczy stawów: biodrowego, barkowego,

kolanowego czy żuchwowego. Objawy: ból nasilający się

przy próbie wykonania ruchu, nieprawidłowe ułożenie

kończyny, zniekształcenie, zasinienie, obrzęk stawu.

Towarzyszy: zerwanie torebki stawowej, przerwanie

lub  naciągniecie  więzadeł  lub  przyczepów  mięśni,
odłamanie  fragmentów  kostnych.  Pierwsza  pomoc:
oziębiający  kompres,  transportowe  unieruchomienie
stawu.  Pomoc  lekarska:  szybkie  nastawienie  stawu,
a  następnie  unieruchomienie  kończyny  w  sposób
umożliwiający  wygojenie  aparatu  więzadłowego  stawu.
W  postawieniu  rozpoznania  przydatne  jest  badanie
radiologiczne  kończyny,

wykonywane

kilku

projekcjach. Zwichnięcia nieodprowadzalne oraz otwarte
wymagają leczenia operacyjnego.

Złamanie kości (fractura ossis) - całkowite bądź

częściowe przerwanie ciągłości tkanki kostnej. Do

złamania

dochodzi,

gdy

siła

urazu

przekracza

wytrzymałość tkanki kostnej. Może ono powstać wskutek

bezpośredniego urazu mechanicznego przy upadku czy

uderzeniu, bądź pośrednio w następstwie przeniesienia sił

uszkadzających.

złamania

może

też

dojść

w następstwie patologicznego osłabienia oporności tkanki

kostnej w przebiegu zaburzeń gospodarki wapniowej

i chorób nowotworowych.

Najczęściej  złamaniom  ulegają  długie  kości  kończyn.
W zależności od kierunku działania urazu można mówić o
powstaniu złamania przez zgięcie, skręcenie, przesuniecie,
zgniecenie  bądź  przez  rozerwanie.  Złamania  mogą  być
całkowite  lub  częściowe.  Do  tych  ostatnich  należą
pęknięcia kości, nadłamania i wgniecenia. W złamaniach
całkowitych  z  przerwaniem  ciągłości  okostnej  powstają
odłamy  bliższe  i  dalsze.  Mogą  one  ulegać  znacznemu
przemieszczeniu.  Dyslokacja    zależy  od:  kierunku
działania  mięśni,  których  przyczepy  znajdują  się
w  obrębie  odłamów.  Odłamy  mogą  być  przemieszczone
do boku, ze zgięciem kątowym  lub  ze zmianą długości
kończyny (skrócenie lub  wydłużenie).

W  przypadku  istnienia łączności  pomiędzy  szczeliną
złamania  a  powierzchnią  ciała  mówimy  o  złamaniu
otwartym.  Typowym  przykładem  jest  tu  złamanie
postrzałowe. Złamania otwarte łatwo ulegają powikłaniom
septycznym.

Objawy: samoistny ból, miejscowa tkliwość, obrzęk,

zniekształcenie zarysów kości, tarcie i patologiczna
ruchomość odłamów oraz ograniczenie funkcji kończyny.

Pierwsza pomoc: unieruchomienie uszkodzonej okolicy,
podanie

leków

przeciwbólowych.

Warunkiem

skutecznego  unieruchomienia  jest  dobranie  szyny  o
długości, która obejmie złamaną kość oraz dwa sąsiednie
stawy.  Najcięższe  złamania:  uszkodzenia  podstawy
czaszki  (wyciek  płynu  surowiczego  z  nosa  i  przewodu
słuchowego),  złamania  kręgosłupa,  miednicy  i  kości
udowej.

Złamania -postępowanie

doraźne



Badamy pacjenta w ułożeniu

powypadkowym



Unieruchamiamy kończynę: np. szyną

Kramera, którą modelujemy na zdrowej

kończynie, zakładamy -przy pomocy innej

osoby po wymoszczeniu watą



przy braku odpowiedniego sprzętu

kończynę górną przywiązujemy do tułowia-

przy złamaniu ramienia z przedramieniem

zgiętym pod kątem 90%, przy złamaniu

przedramienia -wyprostowaną w łokciu

-90%



kończynę dolną przywiązujemy do zdrowej

ZŁAMANIA SKLEPIENIA

CZASZKI



ZAMKNIĘTE



OTWARTE



LINIJNE



WIELOODŁAMOWE



IZOLOWANE ZŁAMANIA

PODSTAWY CZASZKI



Z WGŁOBIENIEM KOŚCI



przedniego



środkowego



tylnego

ZŁAMANIA PODSTAWY

CZASZKI

DOŁU CZASZKI

OBJAWY

Przedni i środkowy dół czaszki- wyciek

krwisty z ucha, nosa, lub do jamy nosowo-

gardłowej (przedni dół czaszki- również

wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego z

nosa).

POWIKŁANIA

Zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych

Odma wewnątrzaszkowa

ZŁAMANIA KRĘGOSŁUPA



Zgięciowe-

ze zgnieceniem przedniej części trzonu i

często zwichnięciu kręgu powyżej. Często niestabilność.



Rotacyjne-

tu złamanie łuków, i rozerwania torebek

stawowych. Również niestabilność.



Ekstensyjne (odgięciowe)-

nadmierny przeprost

kręgosłupa. Przerwanie więzadła przedniego, złamanie

wyrostka kolczystego, łuku kręgu.



Kompresyjne-

siła urazu wzdłuż osi kręgosłupa.



LECZENIE- zachowawcze, operacyjne.

Złamanie obojczyka

zakładamy opatrunek ósemkowy na

około 4 tygodnie- zakładamy go

stojąc za siedzącym pacjentem, obie

kończyny górne pacjenta są zgięte

pod kątem 90%, barki odchylone do

tyłu.



Złamanie bliższego odcinka kości

ramiennej

w przypadku braku

przemieszczenia unieruchamiamy na

temblaku, przy dużym

przemieszczeniu nastawiamy odłamy

w znieczuleniu przewodowym na

poziomie splotu ramiennego, a

następnie unieruchamiamy kończynę

na 3-4 tygodnie opatrunkiem

Dessaulte’a.

Złamanie trzonu kości ramiennej

zawsze należy sprawdzić czy nie

został uszkodzony nerw promieniowy

nastawiamy złamanie sposobem

zachowawczym (o ile jest to możliwe)

i unieruchamiamy opatrunkiem

DESSAULTE’A na 6-8 tygodni



Złamanie dalszej przynasady kości

ramiennej

1-wyprostne, 2- zgięciowe



Leczenie: zachowawcze, nastawiamy

odłamy w znieczuleniu ogólnym lub

przewodowym w splocie ramiennym.



Stosujemy wyciąg ręczny w osi kończyny

i zginamy ją w stawie łokciowym pod

kątem 45

°, unieruchomienie za pomocą

pętli szyjnej.



Przy nastawieniu złamania uważamy na

tętno na tętnicy promieniowej



Złamania w okolicy stawu łokciowego:



przezkłykciowe

-często są

wieloodłamowe, trudne jest odtworzenie

warunków anatomicznych



nadkłykcia przyśrodkowego i kłykcia

bocznego kości ramiennej



Leczenie:przy niewielkim przemieszczeniu

unieruchamiamy za pomocą pętli szyjnej

lub łuski gipsowej ramiennej z łokciem

zgiętym do 90° na 3-4 tygodnie.Po tym

czasie należy rozpocząć rehabilitację

ruchową- ruchy w stawie łokciowym.



głowy i szyjki kości promieniowej-

nastawieniu odłamów zakładamy

podłużnik gipsowy ramienny lub lub

pełny opatrunek gipsowy na 3-4

tygodnie, potem rozpoczynamy ruchy w

stawie łokciowym, złamanie bez

przemieszczenia można leczyć

unieruchomieniem na temblaku lub w

ramiennej łusce gipsowej przy zagięciu

łokcia do 90° i po 2-3 tygodniach

rozpocząć ćwiczenia- powoli



-złamania wyrostka łokciowego-

stosujemy leczenie operacyjne



Złamania trzonu kości promieniowej i kości

łokciowej (

zwykle złamane są obie kości lub jedna

złamana a druga zwichnięta)

odłamy staramy się

ustawić zachowawczo. Stosujemy wyciąg

ręczny za przedramię zgięte pod kątem 90°

z przeciwwyciągiem za dalszą nasadę

ramienia, w złamaniach 1/3 bliższej i

środkowej rękę ustawia się w położeniu

pośrednim, a w 1/3 dalszej w częściowym

odwróceniu.Opatrunek gipsowy



ramienny (od pachy do stawów śródręczno-

paliczkowych zakłada się na 8-10 tygodni

ZŁAMANIA DALSZEJ NASADY KOŚCI

PROMIENIOWEJ



1- typu Collesa (wyprostne)



2- Smitha (zgięciowe)



3- złamanie wyrostka rylcowatego

kości promieniowej.



Złamanie typu Collesa

: wygięcie ku

górze i grzbietowe przemieszczenie

dalszego odłamu kości promieniowej.



Leczenie: nastawienie i unieruchomienie

przedramienia w łusce gipsowej na 3-4

tygodnie. Nastawiamy po znieczuleniu

miejscowym do szpary złamania (np.

1% roztwór lignocainy -10- 20 ml do

krwiaka od strony grzbietowo-

promieniowej.



Nastawienie:

wyciąg ręczny w osi

przedramienia z odgięciem

grzbietowym ręki i płynnym

przejściem do zgięcia dłoniowego,

ustawienie ręki w kierunku

łokciowym, przedramię w kierunku

pośrednim.



Unieruchomienie

za pomocą łuski

gipsowej nałożonej od strony

grzbietowej (3-5 cm od bruzdy

łokciowej do główek kości śródręcza).

Złamanie typu Smitha:



Charakterystyczne wygięcie ku

dołowi i dłoniowe przemieszczenie

odłamu dalszego.



Leczenie zachowawcze, rękę ustawia

się w zgięciu grzbietowym.

Unieruchomienie przedramienia w

lekkim odwróceniu w łusce

grzbietowej na 4-5 tygodni.

Złamanie wyrostka rylcowatego kości

promieniowej



odłam wyrostka rylcowatego ulega

przemieszczeniu dogłowowo.



Leczenie: zachowawcze - nastawienie

i unieruchomienie w opatrunku

gipsowym na 3-4 tygodnie.



Złamania kości nadgarstka:

najczęściej

złamana jest kość łódeczkowata- leczenie

zachowawcze, nastawienie poprzez zgięcie

grzbietowe i ustawienie nadgarstka w

kierunku promieniowym. Unieruchomienie

w pełnym opatrunku gipsowym (na

przedramię, nadgarstek, śródręcze w

lekkim zgięciu grzbietowym i odchyleniu

promieniowym. Unieruchamiamy na około

10-12 tygodni (przy złamaniu 1/3 bliższej

może dojść do uszkodzenia tętnicy

odżywczej kości i martwicy jałowej kości).

Złamanie kości śródręcza- częste złamanie I

kości śródręcza typu Benneta

(często u

młodych mężczyzn po uderzeniu pięścią).



Leczenie: nastawiamy w znieczuleniu

miejscowym, przewodowym lub

nasiękowym . Stosujemy wyciąg ręczny w

osi kciuka a następnie podpierając okolicę

stawu śródręczno-nadgarstkowego należy

odwieść I kość śródręcza ze zgięciem w

stawie ś-p.W tym ustawieniu zakładamy

gips obejmujący połowę przedramienia,

rękę do główek kości II-IV śródręcza i cały

kciuk na 3-4 tygodnie.



Złamania kości palców

: można

unieruchomić na szpatułce na około

2 tygodnie



Przy

złamaniu awulsyjnym paliczka

dystalnego

(z wyrwaniem ścięgna

prostownika paliczka paznokciowego)

stosujemy unieruchomienie w szynie

Stucka (około 4 tygodnie)

Złamania miednicy



Objawy- ból w okolicy złamania, silniejszy

przy próbach ruchu. Przy przemieszczeniu

widać skrócenie kończyny dolnej po

stronie przemieszczenia. Szczególnym

typem jest złamanie MALGAIGNE’A z

rozerwaniem pierścienia miednicy po

jednej stronie z przodu i tyłu. Może

wystąpić znaczny ubytek krwi i rozległe

uszkodzenia tkanek miękkich, narastający

krwiak zaotrzewnowy i niedokrwienie

dużych mas mięśniowych.

LECZENIE



Wyprowadzenie ze wstrząsu

-poszukiwanie uszkodzeń

narządowych (urografia, cystografia,

arteriografia).



Założenie cewnika do pęcherza

moczowego przed nastawieniem

miednicy



Unieruchomienie na 8- 10 tygodni

(hamak, wyciąg szkieletowy,

stabilizator zewnętrzny)

ZŁAMANIE PANEWKI STAWU BIODROWEGO:



Przy niewielkim przemieszczeniu

wyciąg szkieletowy w odwiedzeniu ze

stopą w ułożeniu pośrednim (8- 10

tygodni- ćwiczenia zgięcia w stawie

biodrowym od 1-dnia), jeśli nie

można odtworzyć panewki stawu

zachowawczo -wskazane leczenie

operacyjne



Złamanie szyjki kości udowej



-podgłowowe



-przezszyjkowe



Leczenie: złamania zaklinowane

leczymy zachowawczo przez

podwieszenie w odwiedzeniu na

taśmach wyciągowych na 6 tygodni.



Pozostałe złamania leczone są

operacyjnie ( protezoplastyka)



Przezkrętarzowe: głównie u osób

starszych.



Leczenie: wyciąg szkieletowy w

odwiedzeniu na 8-10 tygodni ,lub

leczenie operacyjne (gwoździe

Endera lub dynamiczna śrubopłytka

-DHS)



Złamanie trzonu kości udowej

może być duży ubytek krwi



Leczenie operacyjne gwoździem

ntschera sposobem zamkniętym

lub ryglowanie obu końców gwoździa

śródszpikowego za pomocą śrub

przechodzących prostopadle przez

otwór w gwoździu i kość



Złamanie nasady dalszej kości udowej

- złamania nadkłykciowe

- złamania międzykłykciowe

- izolowane złamania kości udowej

Złamania nadkłykciowe można leczyć

zachowawczo- wyciąg szkieletowy 8-

10 tygodni.

Złamania przezstawowe- najczęściej

leczenie operacyjne

Złamanie rzepki

Objawy:

ból, krwiak,obrzęk

Leczenie:

operacyjne (pętla z

drutu w celu stabilizacji

odłamów), później tutor

gipsowy na 4-6 tygodni



Złamanie kłykci kości piszczelowej:



-przy niedużym obniżeniu

powierzchni stawowej po stronie

złamania stosujemy wyciąg

szkieletowy za kość piętową z

bocznym wyciągiem taśmowym za

okolicę stawu kolanowego (wraz z

włączeniem ćwiczeń zginania i

prostowania stawu kolanowego)



-przy znacznych przemieszczeniach

leczenie operacyjne

Złamanie trzonu kości piszczelowej i

strzałkowej



Po repozycji unieruchamiamy w gipsie

udowym 10-12 tygodni



Leczenie operacyjne: śródszpikowe

zespolenie gwoździem K

ntschera

metodą zamkniętą



W złamaniach wieloodłamowych ze

zmiażdżeniem tkanek i ranami goleni

stabilizacja zewnętrzna lub wyciągiem

szkieletowym za kość piętową



Złamanie strzałki nie wymaga leczenia

ZŁAMANIE DALSZYCH NASAD GOLENI



Najczęściej izolowane złamanie

kostki bocznej



Leczenie- nieoperacyjne nastawienie

odłamów i unieruchomienie stawu

skokowo-goleniowego na 4-6 tygodni

w opatrunku gipsowym goleniowym.



Złamanie dwu- i trójkostkowe na 8-10

tygodni w gipsie udowym.

ZŁAMANIE KOŚCI PIĘTOWEJ



Izolowane złamanie - stosujemy

unieruchomienie stopy opaską elastyczną

od palców do 1/3 bliższej goleni i

zalecamy nie obciążać kończyny przez 4

tygodnie



Oderwanie guza piętowego wymaga

opatrunku gipsowego na 4-6 tygodni przy

końskim ustawieniu stopy



Przy złamaniach przezstawowych-

odtwarzamy powierzchnie stawowe(duży

odsetek niepowodzeń) z

unieruchomieniem 4-6 tygodni



Złamania kości sródstopia :



Nie wymaga ścisłego

unieruchomienia



Stosujemy opaski elastyczne i

zalecenie chodzenia na sztywnej

podeszwie.

Złamania kości palców:



Unieruchomienie plastrowe założone

okrężnie na złamany palec

Krwawienie, krwotok,

wstrząs krwotoczny



KRWAWIENIE

- zaburzenie w krążeniu

polegające na wydostaniu się krwi w

pełnym składzie poza obręb łożyska

naczyniowego.



RODZAJE:

tętnicze, żylne, miąższowe,

krwotok z serca.



KRWOTOK

- POWYŻEJ 500 ml.



WSTRZĄS KRWOTOCZNY

- POWYŻEJ 30%

OBJĘTOŚCI KRWI KRĄŻĄCEJ.

W przypadku wydostawania się krwi na powierzchnię

ciała mówimy o krwotoku zewnętrznym, a krew

gromadząca się w naturalnych jamach ciała nosi nazwę

krwotoku wewnętrznego. Objawy krwotoku zależą od

ilości i szybkości traconej krwi. Utrata 30 % objętości

krwi krążącej powoduje wystąpienie objawów wstrząsu

krwotocznego.

Podział oparzeń na cztery stopnie:
I

- charakteryzuje się rumieniem skóry;

a - na skórze powstają pęcherze;

b - w dnie pęcherzy można dostrzec ogniska

powierzchownej martwicy skóry;
III

- całkowita martwica skóry wraz z przydatkami bez

możliwości regeneracji naskórka. Stopień ten obejmuje
również martwicę tkanki tłuszczowej;
IV

- martwica narządów położonych pod skórą, a więc

obejmuje zmiany w powięzi, mięśniach, torebce
stawowej, naczyniach, nerwach i kościach.

Nierzadko w praktyce podział sprowadza się do

rozróżnienia oparzeń powierzchownych i głębokich, a dla
ceny rozległości powierzchni oparzonej posługujemy się
tzw.” reguła 9” Wallace

’

a. Praktyczną obserwacją jest też

stwierdzenie, że powierzchnia dłoni odpowiada 1 %
powierzchni ciała.

Pierwsza  pomoc:  usunięcie  czynnika  szkodliwego,
ochłodzenie  oparzonej  powierzchni  silnym  strumieniem
zimnej  wody  (nie  poleca  się  stosowania  alkoholu
i wszelkich   tłuszczów, które upośledzają utratę ciepła),
zabezpieczenie miejsca oparzenia - jałowym opatrunkiem,
podanie

silnych środków

przeciwbólowych

z narkotykami włącznie. Pomoc polega też na jak
najwcześniejszym przetaczaniu płynów koloidalnych
i krwiozastępczych.

W  przypadku  oparzenia  dróg  oddechowych  zabiegiem
nierzadko ratującym życie jest tracheostomia. W ramach
pomocy  lekarskiej  dokonuje  się  chirurgicznego
opracowaniu  rany  oparzeniowej  z  odbarczeniem  tkanek
miękkich  i  usunięciem  ich  spalonych  części.
Bezwzględnie

należy

podać

anatoksynę

i surowicę przeciwtężcową.

Głębokość

zmian

tkankowych

jest

podstawą

czterostopniowego podziału odmrożeń:
I

- zmiany dotyczą powierzchownych warstw naskórka

(rumień,

obrzęk

skóry);

- zostają zniszczone wszystkie warstwy skóry

z wyjątkiem warstwy rozrodczej (pęcherze);
III

- martwica obejmuje pełną grubość skóry;

- martwica obejmuje pełny przekrój narządu lub

sięgająca do kości.

Raną (vulnus) nazywamy przerwanie ciągłości

tkanek z rozejściem się brzegów, krwawieniem i bólem.

Rany dzielimy na: cięte, kłute, tłuczone, rąbane, szarpane

i kąsane. Szczególne postacie ran: zatruta, płatowa,

przenikająca, postrzałowa. W każdej ranie, niezależnie

od jej rodzaju, wyróżnia się brzegi, ściany i dno.

RANA POSTRZAŁOWA

(VULNUS SCLOPETARIUM)



Odmienności rany postrzałowej:

–

posiada najczęściej „wlot” i „wylot”

–

otwór wlotowy mniejszy niż wylotowy

Pierwsza

pomoc:

zatamowanie

krwawienia

i założeniu opatrunku. Przy ranach postrzałowych jedną

jego poduszką należy przykryć otwór wlotowy, a drugą -

wylotowy kanału rany. Zanieczyszczone uszkodzenia

tkanek

wymagają

przemycia

wodnymi

bądź

alkoholowymi antyseptykami, a obecność ciał obcych -

ich usunięcia. Postępowanie chirurgiczne polega na

zaopatrzeniu krwawienia, wycięciu zakażonych bądź

zmiażdżonych brzegów rany i jej zeszyciu.

Rany postrzałowe-

postępowanie przedszpitalne i

wczesnoszpitalne



Na miejscu wypadku: prowizoryczne

opatrzenie rany- dezynfekcja, sterylny

opatrunek, zahamowanie ewentualnego

krwawienia, „bezpieczny” transport do

szpitala



w szpitalu: ocena stanu ogólnego pacjenta,

ocena skutków doznanej rany- uszkodzenia

narządów, układów (diagnostyka: rewizja

rany, badania biochemiczne, RTG, USG, CT,

NMR).

Zespół zgniecenia i zmiażdżenia (crush syndrome) -

występuje u poszkodowanych w wyniku przygniecenia

ziemią, gruzem czy tępymi przedmiotami. Kliniczne

objawy tego zespołu występują dopiero w pewnym

odstępie czasu od chwili zadziałania urazu. W obrazie

przedmiotowym, stan poszkodowanego początkowo

zadawalający, szybko ulega pogorszeniu, aż do

wystąpienia objawów wstrząsu urazowego.

Zmiany

miejscowe:

narastający

obrzęk

niedokrwionych

kończyn,

martwicze

pęcherze

wypełnione  płynem  surowiczym,  ból,  ograniczenie    lub
nawet zniesienie ruchomości kończyn. Po upływie 1 do 3
dni  od  urazu  pojawiają  się  objawy  niewydolności
wielonarządowej,  z  dominującą  rolą  nerek  (początkowo
oliguria,  a  następnie  anuria),  następnie  wątroby  i  płuc
(ARDS). Śmiertelność wśród tych chorych sięga 60%.

Postępowanie lecznicze – przyczynowe i objawowe.

Zespół zmiażdżenia ( crush

syndrome)

Do krwiobiegu uwalnia się mioglobina,

która następnie przedostaje się do

cewek nerkowych, w których wywołuje

zmiany zwyrodnieniowe oraz martwicę

komórek nabłonka.

POWSTAJE: ostra niezapalna

niewydolność nerek

(dawniej zespół dolnego nefronu).

LECZENIE: dializoterapia

OBRAŻENIA KLATKI PIERSIOWEJ



Na miejscu wypadku lekarz powinien przede

wszystkim podjąć działania mające na celu:



-usunięciu zaburzeń bezpośrednio

zagrażających życiu



-zapobieganiu powstania wstrząsu



Na miejscu wypadku można więc stwierdzić i

usunąć:



1-brak oddechu



2-zaburzenia oddechu u chorego

nieprzytomnego, wynikające z niedrożności

dróg oddechowych (np. zapadanie się języka)



3-ostrą duszność u chorego przytomnego np.

w wyniku złamania wielu żeber, odmy

opłucnowej

Postępowanie na miejscu wypadku



1-sztuczne oddychanie usta-usta, ambu,

respirator



2-uniesienie żuchwy, odgięcie głowy ku

tyłowi (uwaga- złamanie kręgosłupa)



3-stabilizacja żeber rękami z jednoczesnym

nakłonieniem chorego do kaszlu



odma

zamknięta

nie

wymaga

odma

zamknięta

nie

wymaga

intensywnych działań na miejscu wypadku



odma otwarta- zamknąć



odma wentylowa nakłucie opłucnej igłą

WIOTKA KLATKA PIERSIOWA



Złamanie wielu żeber lub też

tzw.

okienkowe

mogą

tzw.

okienkowe

mogą

powodować

patologiczną

powodować

patologiczną

ruchomość klatki piersiowej i

ciężkie zaburzenia oddychania.

Powstaje tzw. wiotka klatka

piersiowa i ta wiotka część

ściany klatki piersiowej podlega

tzw. ruchom opacznym.

Odma  opłucnowa  (pneumothorax)  –  obecność
powietrza  lub  gazu  w  jamie  opłucnej.  Przyczyny:
przerwanie  ciągłości  ścian  w  jakimkolwiek  miejscu
układu  oddechowego  (np.  pęknięcie  płuca,  oskrzeli,
tchawicy),  przedziurawienia  przełyku  lub  ściany  klatki
piersiowej,  czy  też  może  to  być  gaz  uwolniony
w  przebiegu  przemian  chemicznych  drobnoustrojów
rozwijających się w samej jamie opłucnej. W zależności
od  etiologii  odmę  dzielimy  na:  samoistną,  pourazową
i jatrogenną.

ODMA URAZOWA

OPŁUCNEJ



OBJAWY ODMY:



odgłos opukowy bębenkowy



brak szmeru oddechowego



wzmożone drżenie piersiowe



RTG- decyduje o rozpoznaniu

ODMA ZASTAWKOWA



OBJAWY:

–

ból i szybko narastająca duszność

–

wdechowe ustawienie „chorej” połowy

klatki piersiowej

–

wysoki odgłos opukowy

–

zniesienie szmeru oddechowego

–

poszerzenie żył szyjnych

–

duszność, sinica, wstrząs

Rodzaje odmy:

1. otwarta – uraz działający na ścianę klatki piersiowej

powoduje ranę drążącą do jamy opłucnej. Po stronie
rany dochodzi do zapadnięcia płuca oraz rytmicznego
przemieszczania  się  śródpiersia,  synchronicznego
z  akcją  oddechową  (tzw.  trzepotanie  śródpiersia).
Pierwsza  pomoc  polega  na  założeniu  szczelnego,
nieprzepuszczającego

powietrza

opatrunku

zamykającego ubytek w powłokach klatki piersiowej,
przekształcającego  odmę  otwartą  w  zamkniętą.
Ostateczne  leczenie  polega  na  zamknięciu
operacyjnym  rany  powłok  klatki  piersiowej,
z  następowym  kilkudniowym  drenażem  jamy
opłucnej w celu rozprężenia płuca.

2. zastawkowa – określana niekiedy mianem „odmy

duszącej” lub odmyz nadciśnieniem – powstaje wówczas,

gdy wskutek wytworzenia mechanizmu zastawkowego,

powietrze przedostaje się w okresie wdechu do jamy

opłucnej, lecz przy wydechu nie może jej opuścić.

Wynikiem tego jest stały i postępujący wzrost ciśnienia

w jamie opłucnej, zapadnięcie płuca, skrajne

przemieszczenie śródpiersia w stronę zdrową i związane z

tym znaczne upośledzenie wymiany gazowej w zdrowym

płucu. Najczęstszą przyczyną odmy zastawkowej jest

przerwanie ciągłości tkanki płucnej lub drobnych czy

średnich oskrzeli bez towarzyszącej rany powłok.

Obraz kliniczny: silna duszność, pozycja stojąca

z uruchomieniem dodatkowych mięśni oddechowych,

sinica,

występuje

wygładzenie

międzyżebrzy,

powłóczenie

chorą

połową

klatki

piersiowej,

przemieszczenie tchawicy ku stronie zdrowej, nad całym

obszarem odmy występuje odgłos opukowy bębenkowy,

brak stłumienia serca oraz szmerów oddechowych.

Znaczne przemieszczenie narządów śródpiersia objawia

się tym, że uderzenie koniuszka serca jest najlepiej

słyszalne w linii pachowej po stronie zdrowej. W celu

doraźnego opanowania odmy należy wkłuć grubą igłę

punkcyjną z założonym na wolny koniec gumowym

palcem od rękawiczki, przedziurawionym w szczycie,

w II międzyżebrzu od przodu w linii środkowo-

obojczykowej.

3. zamknięta – najłagodniejsza odmiana odmy

pourazowej. Dochodzi do niej wskutek drobnego

uszkodzenia miąższu płucnego z następczym przeciekiem

powietrza do jamy opłucnej, który jednak szybko ustaje.

Miewa często charakter odmy płaszczowej, a zależnie od

zrostów podstawnej lub szczytowej. Brak zazwyczaj

wyraźniejszych

objawów

upośledzenia

czynności

oddechowej. Rozpoznanie najczęściej zostaje ustalone na

podstawie badania radiologicznego

Leczenie może być w początkowym okresie
zachowawcze

(reżim

łóżkowy,

gimnastyka

oddechowa),  zwłaszcza  gdy  komora  odmy  jest
niewielka  (do  15  %  objętości  płuca,  lub  do  2  cm
szerokości od ściany klatki piersiowej). Przy większej
komorze  odmowej,  lub  też  gdy  odma  nie  wykazuje
skłonności  do  zmniejszania  się  należy  wykonać
powtarzane nakłucia lub drenaż i odessać powietrze.

Miejsca drenażu:
1. II przestrzeń międzyżebrową w linii środkowo-

obojczykowej (w niektórych przypadkach odmy
opłucnowej);

2. V-VIII przestrzeń międzyżebrową w linii pachowej

środkowej (w pozostałych przypadkach);

3. W przypadku ograniczonego zbiornika powietrza lub

płynu miejsce wprowadzenia drenu wyznacza się w
zależności od umiejscowienia zbiornika.

Urządzenia ssące stosowane do drenażu opłucnowego
powinny mieć następujące cechy: utrzymywanie
podciśnienia w zakresie od 0 do –60 cm H

O, możliwość

uzyskania dużego przepływu (20 l/min przy ciśnieniu –10
cm H

O), zapewnienie stałego ujemnego ciśnienia w

układzie, usuwanie drenowanego powietrza do atmosfery
dzięki drenowi odprowadzającemu, nawet gdy ssanie nie
działa.

Rodzaje:

1. system trójbutlowy;
2. system czterobutlowy – zawiera dodatkową butlę

z zastawką wodną połączoną z zestawem
trójbutlowym.

Dodatkowa

butla

zawierająca

odpowietrznik zabezpiecza układ przed wzrostem
ciśnienia powietrza w razie awarii ssania.

Czas  trwania  drenażu:  odma  opłucnowa  –  3-5  dni  od
chwili  całkowitego  rozprężenia  się  płuca  i  ustania
przecieku powietrza przez dren, ropniak opłucnej – 3 dni
od chwili całkowitego ustąpienia wypływu treści ropnej,
przy  radiologicznym  obrazie  rozprężenia  płuca,  krwiak
jamy opłucnej, stan po torakotomii – dren usuwa się gdy
dobowa objętość drenowanego płynu wyniesie mniej niż
100  ml,  nie  ma  przecieku  powietrza  i  w  obrazie
radiologicznym płuco jest całkowicie rozprężone.