Jakub Dzieża
Monika Haptar
Olga Kornosz
Gr. I
Jakub Dzieża
Monika Haptar
Olga Kornosz
Gr. I
Jakub Dzieża
Monika Haptar
Olga Kornosz
Gr. I
Jakub Dzieża
Monika Haptar
Olga Kornosz
Gr. I
Jedną z głównych idei jego
twórczości była poruszana
kwestia powrotu do Polski ziem
zachodnich a w szczególności
Pomorza z jak najszerszym
dostępem do Morza
Bałtyckiego.
Był również jednym
z najbardziej zasłużonych
działaczy społecznych
zajmujących się sprawą
chłopską. Poprzez swoją pracę
organiczną oraz pisarstwo
uświadamiał masy wiejskie co
do ich roli w kształtowaniu się
nowożytnego narodu polskiego.
1854-1908
Polityk, publicysta
polityczny, Minister
Spraw Zagranicznych
RP. Delegat polski na
konferencję paryską
w 1919.
Brał udział ze strony
polskiej
w podpisywaniu
traktatu
wersalskiego.
Polityk, publicysta
polityczny, Minister
Spraw Zagranicznych
RP. Delegat polski na
konferencję paryską
w 1919.
Brał udział ze strony
polskiej
w podpisywaniu
traktatu
wersalskiego.
3
W obliczu nowych sytuacji wydał w 1907 r.
książkę „Niemcy, Rosja i kwestia polska”;
uważał, że interes Polski każe jej stanąć
w przyszłej wojnie po stronie Rosji
przeciw Niemcom.
Dmowski stwierdził, że głównym wrogiem
niepodległości Polski są Niemcy, natomiast
polskie dążenia do zjednoczenia podzielonych
między zaborców ziem oraz do odbudowy
samodzielnego państwa powinny oprzeć się
na Rosji.
W obliczu nowych sytuacji wydał w 1907 r.
książkę „Niemcy, Rosja i kwestia polska”;
uważał, że
interes Polski
każe jej stanąć
w przyszłej wojnie
po stronie Rosji
przeciw Niemcom.
Dmowski stwierdził, że
głównym wrogiem
niepodległości Polski są
Niemcy
, natomiast
polskie dążenia do zjednoczenia podzielonych
między zaborców ziem oraz do odbudowy
samodzielnego państwa powinny
oprzeć się
na Rosji
.
4
Roman Dmowski
Zdaniem Dmowskiego, dla
przyszłości Polski największe
znaczenie będą miały ziemie
etnograficzne, które zamieszkuje
ludność posiadająca głębokie
poczucie polskości, wyrażające się
w kultywowaniu tradycji, języka
i znajomości ojczystej historii.
Zdaniem Dmowskiego, dla
przyszłości Polski największe
znaczenie będą miały
ziemie
etnograficzne
, które zamieszkuje
ludność posiadająca
głębokie
poczucie polskości
, wyrażające się
w
kultywowaniu tradycji, języka
i znajomości ojczystej historii
.
5
Roman Dmowski
Przyszła zachodnia część Polski, według planu
Dmowskiego (1907) miałaby ogarniać
Przyszła
zachodnia część Polski
, według planu
Dmowskiego (1907) miałaby ogarniać
6
Prusy
Zachodni
e
Prusy
Wschodnie
Pozn
ańsk
ie
Górny
Śląsk
Średni
Śląsk?
Roman Dmowski
Po zwycięstwie Prus nad Austrią i Francją
politykę niemiecką charakteryzuje
EKSPANSJA,
stawiającą sobie za cel
zdobycie hegemonii w Europie,
a następnie stworzenie imperium
kolonialnego.
Po zwycięstwie Prus nad Austrią i Francją
politykę niemiecką
charakteryzuje
EKSPANSJA
,
stawiającą sobie za cel
zdobycie hegemonii w Europie
,
a następnie
stworzenie imperium
kolonialnego
.
9
Roman Dmowski
11
Ein Volk,
Ein Reich
Ein Fuhrer
„w pierwszej więc kolejności
postanowiono połączyć
w jedno wszystkie ludy
germańskie: Niemców,
Holendrów, Szwajcarów,
Alzatczyków i Austriaków”
Roman Dmowski, 1907
Roman Dmowski
13
Znacznie groźniejsze dla nas były plany
dotyczące Polski. Podstawą ich było dążenie do
połączenia dwóch skupisk niemieckich: w
Prusach Wschodnich i w Prusach Zachodnich,
które oddzielała polska enklawa, biegnąca
wzdłuż Wisły do Gdańska. Odcięcie Polski od
Bałtyku stanowiło pierwszy etap realizacji dążeń
niemieckich.
Znacznie groźniejsze dla nas były plany
dotyczące Polski. Podstawą ich było
dążenie do
połączenia dwóch skupisk niemieckich: w
Prusach Wschodnich i w Prusach Zachodnich
,
które
oddzielała polska enklawa, biegnąca
wzdłuż Wisły do Gdańska
. Odcięcie Polski od
Bałtyku stanowiło pierwszy etap realizacji dążeń
niemieckich.
Roman Dmowski
Równie podstępne plany mieli Niemcy
w stosunku do Rosji. Przede wszystkim
więc, zamierzali odciąć ją od obu mórz:
Bałtyckiego i Czarnego, m.in. poprzez
opanowanie państw nadbałtyckich:
Litwy, Łotwy, Estonii; drugie - w drodze
utworzenia „niepodległej „ Ukrainy
rozciągającej się od Bugu do morza
Czarnego i Kaspijskiego.
Równie podstępne plany mieli Niemcy
w stosunku do Rosji. Przede wszystkim
więc, zamierzali odciąć ją od obu mórz:
Bałtyckiego i Czarnego, m.in. poprzez
opanowanie państw nadbałtyckich:
Litwy, Łotwy, Estonii; drugie - w drodze
utworzenia „niepodległej „ Ukrainy
rozciągającej się od Bugu do morza
Czarnego i Kaspijskiego.
16
Roman Dmowski
Roman Dmowski
niemie
cka ek
spansj
a w
Rosji
Moskwa stawia następne cele
Moskwa stawia następne cele
imperialne:
imperialne:
wybicie „okna na Zachód”
wybicie „okna na Zachód”
poprzez
poprzez
dotarcie do brzegów
dotarcie do brzegów
Morza Bałtyckiego
Morza Bałtyckiego
i Czarnego
i Czarnego
oraz zebranie w jedną całość
oraz zebranie w jedną całość
wszystkich ziem ruskich.
wszystkich ziem ruskich.
Cele to może osiągnąć tylko w walce
Cele to może osiągnąć tylko w walce
ze Szwecją i państwem litewskim,
ze Szwecją i państwem litewskim,
a po Unii Lubelskiej, z Rzeczypospolitą.
a po Unii Lubelskiej, z Rzeczypospolitą.
Moskwa stawia następne cele
Moskwa stawia następne cele
imperialne:
imperialne:
wybicie „okna na Zachód”
wybicie „okna na Zachód”
poprzez
poprzez
dotarcie do brzegów
dotarcie do brzegów
Morza Bałtyckiego
Morza Bałtyckiego
i Czarnego
i Czarnego
oraz zebranie w jedną całość
oraz zebranie w jedną całość
wszystkich ziem ruskich.
wszystkich ziem ruskich.
Cele to może osiągnąć tylko w walce
Cele to może osiągnąć tylko w walce
ze Szwecją i państwem litewskim,
ze Szwecją i państwem litewskim,
a po Unii Lubelskiej, z Rzeczypospolitą.
a po Unii Lubelskiej, z Rzeczypospolitą.
19
Roman Dmowski
Zdaniem Dmowskiego dobre stosunki
rosyjsko -niemieckie są dla Polski
niebezpieczne i odwrotnie: pogorszenie
stosunków niemiecko-rosyjskich działa
na korzyść Polski.
Zdaniem Dmowskiego
dobre stosunki
rosyjsko -niemieckie są dla Polski
niebezpieczne i odwrotnie: pogorszenie
stosunków niemiecko-rosyjskich działa
na korzyść Polski
.
21
Roman Dmowski
24
Polski polityk
Polski polityk
i publicysta
i publicysta
orientacji
orientacji
proniemieckiej
proniemieckiej
.
.
W
W
1910 wydał
1910 wydał
Sprawę polską
Sprawę polską
,
,
w której głosił
w której głosił
potrzebę odbudowy
potrzebę odbudowy
niepodległej Polski w
niepodległej Polski w
oparciu
oparciu
o państwa centralne.
o państwa centralne.
Polski polityk
Polski polityk
i publicysta
i publicysta
orientacji
orientacji
proniemieckiej
proniemieckiej
.
.
W
W
1910 wydał
1910 wydał
Sprawę polską
Sprawę polską
,
,
w której głosił
w której głosił
potrzebę odbudowy
potrzebę odbudowy
niepodległej Polski w
niepodległej Polski w
oparciu
oparciu
o państwa centralne.
o państwa centralne.
25
Przewidując w okresie międzywojennym konflikt
Przewidując w okresie międzywojennym konflikt
mocarstw zachodnich z Niemcami
mocarstw zachodnich z Niemcami
, postulował
, postulował
zbrojną neutralność Polski wobec wojny
zbrojną neutralność Polski wobec wojny
(przed II wojną św.).
(przed II wojną św.).
Oskarżył Anglików o próby wciągnięcia Polski
Oskarżył Anglików o próby wciągnięcia Polski
do wojny
do wojny
. Sojusz Polski z Anglią zostałby uznany
. Sojusz Polski z Anglią zostałby uznany
przez Niemcy za nieprzyjacielski.
przez Niemcy za nieprzyjacielski.
26
Władysław Studnicki
Mogło to mieć dla Polski fatalne skutki.
Mogło to mieć dla Polski fatalne skutki.
W wojnie na dwa fronty szuka się najpierw
W wojnie na dwa fronty szuka się najpierw
przeciwnika słabszego, aby go wyeliminować,
przeciwnika słabszego, aby go wyeliminować,
a w tym przypadku jest nim właśnie Polska.
a w tym przypadku jest nim właśnie Polska.
27
Władysław Studnicki
Z rosyjskiego punktu widzenia
posiadanie polskich ziem
wschodnich ma geopolityczne znaczenie, gdyż
ułatwia
jej pochód na Bałkany i do Środkowej Europy i uzależnia
przy okazji Polskę od Rosji
.
Natomiast
posiadanie Kresów przez Polskę jest
warunkiem utrzymania niepodległości państw bałtyckich
.
29
Władysław Studnicki
Przebieg i wynik II wojny światowej utwierdziły go w
przekonaniu
o słuszności swej postawy przedwojennej.
Na emigracji
ubolewał nad utratą Kresów Wschodnich
i
co najciekawsze, stał się wielkim
przeciwnikiem granicy
na Odrze i Nysie
.
30
Władysław Studnicki
Uważał taką granicę za
dar Stalina
dla pogłębienia antagonizmu polsko-
niemieckiego,
co musi Polskę
przygważdżać do polityki rosyjskiej,
szukać oparcia i obrony ze strony Rosji.
Po wojnie obawiał się
ponownego
porozumienia niemiecko-sowieckiego
,
a taka konfiguracja oznacza dla Polski
katastrofę.
31
Władysław Studnicki
32
Pisał, że politykę rosyjską cechuje współzależność
pomiędzy pozycją Rosji w Azji a jej pozycją
w Europie. Szeroko omówił cele strategiczne Rosji:
Pisał, że politykę rosyjską cechuje współzależność
pomiędzy pozycją Rosji w Azji a jej pozycją
w Europie. Szeroko omówił cele strategiczne Rosji:
kontynuowanie polityki Iwana IV zmierzającej
do opanowania wybrzeża Morza Bałtyckiego;
na zachodzie utrzymać Białą i Małą Ruś (terytorium
Białorusi i Ukrainy);
na południu podtrzymać konflikt z Turcją w celu
nowych zdobyczy, granice Rosji oprzeć na Morzu
Czarnym;
kontynuowanie polityki Iwana IV zmierzającej
do
opanowania wybrzeża Morza Bałtyckiego;
na
zachodzie utrzymać Białą i Małą Ruś (terytorium
Białorusi i Ukrainy
);
na południu
podtrzymać konflikt z Turcją
w celu
nowych zdobyczy,
granice Rosji oprzeć na Morzu
Czarnym;
36
Pisał, że politykę rosyjską cechuje współzależność
pomiędzy pozycją Rosji w Azji a jej pozycją w
Europie. Szeroko omówił cele strategiczne Rosji:
Pisał, że politykę rosyjską cechuje współzależność
pomiędzy pozycją Rosji w Azji a jej pozycją w
Europie. Szeroko omówił cele strategiczne Rosji:
na południowym wschodzie kontynuować politykę
Fiodora Iwanowicza i Borysa Godunowa, Morze
Kaspijskie musi zostać wewnątrzrosyjskim;
w Azji posiadłości rozszerzyć w dwóch kierunkach:
w stronę Azji Mniejszej i Wielkiego Oceanu.
na południowym wschodzie kontynuować politykę
Fiodora Iwanowicza i Borysa Godunowa,
Morze
Kaspijskie musi zostać wewnątrzrosyjskim
;
w Azji posiadłości rozszerzyć w dwóch kierunkach:
w stronę Azji Mniejszej i Wielkiego Oceanu
.
37
M
or
ze
B
ał
ty
ck
ie
Morze
Czarne
Morze
Kaspijskie
Terytorium
Białorusi i
Ukrainy
38
Kierunki ekspansji
Rosji
Studnicki
do
Pa
cy
fk
u
Historyk wojskowości,
inżynier, pułkownik WP.
39
zasadniczym wyzwaniem
dla Polski po I w. św. była
obrona i rozszerzenie
stanu posiadania nad
Bałtykiem.
W odzyskaniu niewielkiego
pasa nad Bałtykiem
upatrywał szansę dla
rozwoju tzw. świadomości
morskiej Polaków.
Głównym warunkiem
istnienia niepodległej
Polski jest jej wolność
na morzu.
zasadniczym wyzwaniem
dla Polski po I w. św. była
obrona i rozszerzenie
stanu posiadania nad
Bałtykiem
.
W odzyskaniu niewielkiego
pasa nad Bałtykiem
upatrywał szansę dla
rozwoju tzw. świadomości
morskiej Polaków.
Głównym warunkiem
istnienia niepodległej
Polski jest jej wolność
na morzu.
40
Henryk Bagiński
Uważał, że pod
względem
geograficznym Europa
dzieli się na dwie
zasadnicze części:
jednostajną rozległą
płytę rosyjską –
Europa wschodnio-
różnokształtna;
różnowiekową resztę –
Europa Zachodnia.
Uważał, że pod
względem
geograficznym Europa
dzieli się na dwie
zasadnicze części:
jednostajną rozległą
płytę rosyjską –
Europa wschodnio-
różnokształtna;
różnowiekową resztę –
Europa Zachodnia.
41
Henryk Bagiński
Polska leży we
wschodniej części Europy
Zachodniej
. Jedną z najważniejszych cech
indywidualności geograficznej Polski jest
jej położenie na pomoście bałtycko-
czarnomorskim i bałtycko-adriatyckim
przy Bramie Morawskiej
.
Obok
pomostowości
, wymienia Bagiński
jeszcze
spójność hydrograficzną
, symetrię
budowy oraz klimat Polski.
42
Henryk Bagiński
pomost
bałtycko
adriatycki
po
m
os
t
ba
łt
yc
ko
cz
ar
no
m
or
sk
i
Henryk Bagiński
Brama Morawska
Indywidualność geograficzna Polski wynika
przede wszystkim z
naturalnych więzów
komunikacyjnych
.
Południkowo rozwinięte
rzeki jak Odra, Wisła
wiążą wał górski
z Bałtykiem lub też umożliwiają połączenia
Bałtyku z Morzem Czarnym.
Polska leży
na skrzyżowaniu ważnych dróg
równoleżnikowych z drogami
południkowymi
. Przez opanowanie tych dróg
stała się Polska wielka i potężna i na tych
drogach rozgrywała się historia Polski.
44
Henryk Bagiński
Naturalny rozwój państwa polskiego został zahamowany według
Bagińskiego przez niemieckie parcie na wschód.
Widzi on trzy kierunki niemieckiego naporu na wschód, które
zdecydowały o rozbiciu politycznym Słowian na pomoście
adriatycko-bałtyckim:
46
Henryk Bagiński
wzdłuż Bałtyku, klinem brandenbursko-pomorskim,
oddzielającym Polskę od Połabian i Pomorza
Zachodniego, w celu zawładnięcia Prusami
Wschodnimi a przez to Żmudzią, Łotwą i Estonią;
klinem łużycko-śląskim oddzielili Polskę od
Czech
klinem dunajskim tworząc Austrię na ziemi
morawskiej, oddzielili Czechów, Morawian
i Słowaków od Słoweńców, Chorwatów i
Serbów
Gęstość sieci hydrograficznej ziem polskich,
spojonej sztucznymi kanałami daje Polsce
olbrzymią szansę uniezależnienia gospodarczego
od dróg wschód-zachód. Trzy wielkie rzeki
narodowe Odra, Wisła i Niemen poprzez liczne
dopływy zbliżające się do rzek zlewiska
czarnomorskiego, tworzą z Europy Środkowej
wspólny, naturalny obszar gospodarczy.
Daje to Polsce możliwość ominięcia Niemiec i
Rosji, celem nawiązania bezpośredniego kontaktu
z zachodem i państwami znajdującymi się na
wysokim szczeblu rozwoju kultury, jak Wielka
Brytania, Francja i Ameryka.
Gęstość sieci hydrograficznej ziem polskich,
spojonej sztucznymi kanałami daje Polsce
olbrzymią szansę uniezależnienia gospodarczego
od dróg wschód-zachód.
Trzy wielkie rzeki
narodowe Odra, Wisła i Niemen
poprzez liczne
dopływy zbliżające się do rzek zlewiska
czarnomorskiego,
tworzą z Europy Środkowej
wspólny, naturalny obszar gospodarczy
.
Daje to Polsce możliwość ominięcia Niemiec i
Rosji, celem nawiązania bezpośredniego kontaktu
z zachodem i państwami znajdującymi się na
wysokim szczeblu rozwoju kultury, jak Wielka
Brytania, Francja i Ameryka.
48
Henryk Bagiński
Geograf, kartograf
i geopolityk,
twórca
nowoczesnej
kartografii polskiej.
Uważany za ojca
polskiej geopolityki
– swoje poglądy
wyłożył w pracy
Ziemia i Państwo.
50
Zauważa, że struktura lądu Europy wskazuje na podział
północ-południe. Badania struktury lądu europejskiego
doprowadziły go do wniosku, że Europa dzieli się na 4 części:
51
Eugeniusz Romer
MAPA EUROPY według E. Romera
52
W
ys
py
B
ry
ty
jsk
ie
ze
Sk
an
dy
na
wi
ą
i F
in
la
nd
ią
;
ob
sza
ry
n
iżo
we
o
d
A
tla
nty
ku
p
o
Ura
l
Eur
opa
Me
dyt
era
ńsk
a,
rozc
iąga
jąca
się
ku
półn
ocy
po
wie
ńce
gór
łań
cuc
how
ych
pa
s g
ór
śre
dn
ich
od A
tlan
tyku
po
Wis
łę
Eugeniusz Romer
Jako pierwszy w Polsce zauważył
geostrategiczną rolę rzek
.
Przypisywał im
rolę rozstrzygającą
o kierunkach i rozmiarach ekspansji państwa
.
Zwracał uwagę na wzajemną współzależność
sieci wodnej z rzeźbą ziem polskich,
co doprowadziło do wykształcenia
równoleżnikowej strefowości terytorialnej Polski
53
rola rzek
Eugeniusz Romer
54
Eugeniusz Romer
Wyróżnia trzy pasy w Polsce
55
Eugeniusz Romer
56
I pas, to szeroka kraina
wielkich dolin
z kolebką jądrem Polski,
Wielkopolską, Kujawami
i Mazowszem;
II pas podgórski w obrębie
wyżyn, wzniesionych po lewym
brzegu górnej Wisły, a ciągnący
się po Sudety
i Karpaty, to Śląsk i Małopolska,
a w ich przedłużeniu Ruś
Czerwoną;
III pas zwany pomorskim
z Pomorzem i Prusami.
Gabiś T.: Powrót geopolityki, Staczyk,
1995, nr 1 (24)
Wapiński R.: Roman Dmowski,
Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1988.
Gabiś T.: Powrót geopolityki, Staczyk,
1995, nr 1 (24)
Wapiński R.: Roman Dmowski,
Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1988.
58