Edukacja plastyczna, 

techniczna i muzyczna na

 I etapie edukacyjnym.

Wszystkie deficyty, które charakteryzują 

dzieci z upośledzeniem umysłowym w 

stopniu lekkim nie muszą powodować 

zaburzeń w innych sferach życia. 

Najczęściej dzieci te maja pewne 

uzdolnienia związane z wykonywanie 

artystycznych, plastycznych dzieł.

 

Muzyka

Cele nauczania

Umiejętność muzyczne dotyczą 

świadomego spostrzegania głównych 

elementów muzyki, którymi są:

- dźwięk i jego wysokość,
- czas trwania,
- barwa,
- linia melodyczna,
- rytm,
- dynamika,
- tempo.

Interpretacja programu

Treści nauczania przedmiotu muzyka 

podzielone są na pięć działów:

- śpiew,
- zabawy przy muzyce,
- muzykowanie,
- słuchanie muzyki,
- wiadomości o muzyce.

Metody nauczania

Realizacja poszczególnych działów 

programowych powinna uwzględniać 

trzy ważne etapy działalności ucznia:

- odtwarzanie prezentowanych wzorców 

muzycznych,

- spontaniczną lub inspirowaną 

twórczość dziecięcą, 

- odbiór muzyki. 

Śpiew 

Ucząc emisji głosu należy pamiętać, że:
- najbardziej szkodliwe dla głosu są wszelkie 

dające się wyczuwać napięcia mięśniowe w 

okolicach krtani, gardła i szyi,

- podczas śpiewania samogłosek żuchwa 

powinna swobodnie opadać,

- wydatne ruchy języka konieczne są tylko w 

chwili kształtowania spółgłosek, natomiast 

poprawne brzmienie samogłosek wymaga, 

aby język nie dotykając swym końcem 

dolnych zębów był spokojny i rozluźniony,



nauka śpiewu polega głównie na 

kształtowaniu prawidłowych ruchów 

i współdziałaniu mięśni krtani, 

mięśni oddechowych i mięśni 

biorących udział w artykulacji,



podstawą wstępnego wychowania 

muzycznego jest piosenka. 

Zabawy przy muzyce

Wpływają na: 



stopniową koordynację ruchową,



na estetykę ruchu,



rozbudzają zainteresowanie 

muzyką.

Wyróżnia się zabawy:



rytmiczne,



inscenizowane,



taneczne,



 przy akompaniamencie 

instrumentu.

Muzykowanie:



początkiem jest gra na instrumentach 

perkusyjnych,



obowiązuje zasada stopniowania trudności,



stanowi wstępny etap do systematycznej 

nauki gry na wybranym instrumencie 

muzycznym,



należy zwrócić uwagę na unikanie 

hałaśliwej gry.

Słuchanie muzyki:



wprowadza dziecko w świat sztuki 

poprzez słuchanie utworów 

muzycznych,



zalecane są utwory o pogodnym 

nastroju, żywym tempie oraz bogatej 

i barwnej instrumentacji.

Wiadomości o muzyce



Podstawowe warunki przekazu 

elementarnych wiadomości o muzyce:

- ścisły związek zjawisk muzycznych z 

wprowadzanymi pojęciami,

- maksymalne wykorzystanie środków 

dydaktycznych,

- eliminowanie pojęć abstrakcyjnych,
- podtrzymywanie zainteresowań 

muzycznych dziecka

- utrwalanie przekazywanych wiadomości.

Środki dydaktyczne:



zestaw instrumentów perkusyjnych,



tablice instrumentów muzycznych,



adapter stereofoniczny,



zestaw płyt,



taśmy z nagraniami,



magnetofon,



radio,



ilustracje i obrazy o tematyce muzycznej.

Organizacja nauczania 

muzyki

Tygodniowe zajęcia muzyczne muszą 

uwzględniać zasady korelacji z tematyką 

dzienną lub okresową ośrodka pracy.

Program nauczania muzyki 

obejmuje:



rozwijanie wrażliwości muzycznej,



rozśpiewanie i umuzykalnienie,



poznanie zabaw muzyczno – ruchowych,



rozwijanie uzdolnień muzycznych,



kształtowanie emocjonalnego stosunku 

do muzyki,



rozbudzenie zainteresowań muzycznych.

Utwory przeznaczone do 

nauki śpiewu powinny 

charakteryzować się:



małą rozpiętością melodii,



małymi odległościami między 

poszczególnymi dźwiękami w 

melodii,



miarowym, spokojnym rytmem,



krótkim i zrozumiałym tekstem.

Metody, formy i środki 

dydaktyczne:



skuteczne metody wychowania 

muzycznego zależą od możliwości 

uczniów i zdolności nauczyciela,



dostosowanie muzyki do „metody 

ośrodków pracy”,



różnorodność form oddziaływania.

Plastyka

Cele nauczania:



Kształcenie wrażliwości estetycznej,



Kształcenie śmiałości wypowiedzi plastycznej,



Kształtowanie umiejętności różnicowania, 

oceny i wyrażania cech otoczeni (barwa, 

kształt, wielkość),



Kształtowanie umiejętności obserwacji 

sytuacji i stosunków przestrzennych,



Kształtowanie umiejętności plastycznej 

interpretacji tekstów i opisów słownych.



Kształtowanie umiejętności stosowania 

określonych technik pracy,



Zapoznanie ucznia z elementarnymi 

pojęciami,



Rozwijanie zainteresowań plastycznych.

Interpretacja programu



Treści nauczania plastyki w klasach 1-3 

zawarte są w trzech działach:

- zadanie ilustracyjne,
- kompozycja,
- posługiwanie się barwą.

Zadania ilustracyjne

Dotyczą najbliższego środowiska dziecka, 

wydarzeń w domu, uroczystości 

okolicznościowych, zabaw, wycieczek, 

przedstawień czy obejrzanych filmów.

Kompozycja 

To równomierne rozmieszczenie 

elementów plastycznych na płaszczyźnie 

lub przestrzeni z równowaga tych 

elementów pod względem nasycenia 

linią, barwą, fakturą, wielkością formy. 

Techniki plastyczne



rysunkowa,



malarska,



rzeźbiarska,



graficzna. 

Posługiwanie się barwą

Od pierwszych kontaktów z barwami 

zapoznajemy uczniów z ich nazwami. 

Nazwy dotyczą przede wszystkim sześciu 

barw chromatycznych:

- żółtej,
- pomarańczowej,
- czerwonej,
- zielonej,
- niebieskiej,
- fioletowej.

Sposób realizacji programu



Podstawową metodą prowadzenia zajęć z 

plastyki jest praktyczna działalność 

dziecka – samodzielna i pod kierunkiem,



W związku ze sposobem prowadzenia 

zajęć wyróżnia się trzy rodzaje prac:

- na określony temat,
- prace dowolne,
- prace według wzoru 

W pracy nad danym tematem występują 

następujące etapy:

- wprowadzenie do zajęć,
- podanie tematu zajęć,
- praca uczniów,
- ocena prac uczniów.

Rola plastyki w nauczaniu:

Odbieranie i 

rozumienie 

przekazu twórcy 

dzieła:



tematyki,



ładunku emocjonalnego



nastroju,



celowości użytych barw.

Wyrażanie:



zjawisk i wydarzeń 

rzeczywistych,



zjawisk i wydarzeń 

fantastycznych,



nastrojów i stanów 

uczuciowych wywołanych 

np. przeżyciem.

Rysowane wierszyki:



forma rysunku narastającego, 

związanego ze słowem;



stwarza możliwości kojarzenia 

słowa z elementem graficznym, 

rysunkiem.

Przykładowy wierszyk:

Piesek:
Z tych sześciu kresek, będzie głowę miał piesek.
Potem kresek pół tuzina i już siedzi nasza psina.
Potem uszko, oczko, małe.
I zwierzątko jest tu całe.

Przy opracowywaniu metod 

pracy z materiałami trzeba 

pamiętać o tym, że:

-  każde  dziecko  samo  musi  wypracować  swoje  własne 

techniki,

-  w  każdej  pracy  plastycznej  trzeba  uwzględnić  swoiste 

cechy materiału,

-  dziecko  w  wieku  7  –  9    lat  nie  interesuje  się 

przedstawieniem głębi,

-  materiały  plastyczne  powinny  dostarczać  sposobności 

do  rozmaitych  doznań  oraz  umożliwiać  głębię 

ekspresji.

Technika

 Cele nauczania



Praktyczne przygotowanie ucznia do 

świadomego i planowego działania,



opanowanie podstaw wiedzy technicznej,



rozwijanie zainteresowań technicznych,



wdrażanie do organizowania pracy własnej,



opanowanie czynności związanych z 

samoobsługą,



zdobycie umiejętności posługiwania się 

prostymi narzędziami,



uczenie szacunku dla pracy i rozumienia 

jej wartości,



wdrażanie do oszczędnego 

gospodarowania materiałami,



przyswojenie i stosowanie podstawowych 

zasad bhp,



pobudzanie do współzawodnictwa. 

Interpretacja programu

Program zakłada realizacje treści nauczania 

w  następujących działach:

- materiały i ich właściwości,
- narzędzia i urządzenia techniczne,
- kształtowanie materiału,
- prace porządkowo- gospodarcze,
- zadania techniczne.

Materiały i ich właściwości

Dział zawiera wiadomości na temat 

materiałów z którymi dzieci zapoznają się 

w poszczególnych klasach.

Narzędzia i urządzenia 

techniczne

W ramach tego działu uczniowie uczą się:
- nazw podstawowych narzędzi i urządzeń 

technicznych,

- określania ich właściwości,
- celowego i bezpiecznego posługiwania się 

nimi,

- utrzymywanie narzędzi i urządzeń w 

ładzie.  

Kształtowanie materiałów

Techniki pracy:
- składanie,
- zaginanie,
- darcie papieru,
- budowanie i przebijanie otworów kolcem,
- segregowanie przedmiotu,
- formowanie kształtu w glinie.

Prace porządkowo- 

gospodarcze

Uczeń wykonuje proste czynności na rzecz 

klasy, szkoły np. porządkuje 

pomieszczenia,sporządza proste posiłki.

Zadania techniczne

 Przykłady zadań :
-wykonywanie zabawek,
- przedmiotów użytkowych,
- prace porządkowe.

Sposób realizacji programu:



łączenie metod opartych na obserwacji, 

słowie i działaniu praktycznym,



zdobycie wiedzy i umiejętności 

technicznych,



stosowanie wiedzy w praktyce.

Formy organizacyjne:



zajęcia jednostkowe,



zajęcia w grupie,



wycieczka.

Planowanie i organizacja 

pracy



Nauczyciel uwzględnia cel 

wychowawczy i dydaktyczny oraz 

ustala kiedy i na co należy położyć 

główny nacisk w toku pracy.



Przygotowuje:

- narzędzia, urządzenia i przybory,
- materiał,
- organizację pracy.

Materiały i środki

Program zakłada stosowanie 

następujących materiałów:

- materiały naturalne,
- materiały sztuczne.

Narzędzia, przybory i 

urządzenia techniczne 



Narzędzia kłujące lub wiercące:

-kolec, igła, świderek.



Narzędzia tnące:

-nóż, nożyczki, szczypce,



Młotek, kostka introligatorska.

Podstawowe 

narzędzia,przybory, 

urządzenia:



ołówki,



kreda biała i kolorowa,



grabie,



nożyczki,



magnetofon,



igły,



kątowniki.

Ocena pracy ucznia:



stanowi bodziec do wysiłku,



informuje o brakach i osiągnięciach 

dziecka,



jest subiektywna – zależna od upodobań, 

wiedzy nauczyciela,



uczy krytycznego stosunku do pracy,



sprzyja stwarzaniu określonych 

nawyków,



duże znaczenie mają oceny mimiczno- 

gestykulacyjno-słowne.

Bibliografia:

1. Mikrut A., Wyczesany J., Elementy 

metodyki nauczania początkowego dzieci 

upośledzonych umysłowo, Wydawnictwo 

Naukowe WSP, Kraków, 1998.

2. Stawowy-Wojnarowska I.(red.), 

Nauczanie w klasach I-III szkoły 

specjalnej, WSiP Warszawa, 1981.