Różne typy źródeł historycznych

Periodyzacja

Dzieje społeczności ludzkich dzielimy

na pewne okresy nazywane epokami

historycznymi. Początek i koniec

każdej z nich wyznaczają pewne

cezury czyli daty doniosłych,

znaczących wydarzeń.

Historia a prehistoria

Historia jako dziedzina naukowa zajmuje

się badaniem przeszłości ludzkich

społeczeństw od momentu pojawienia

się pisma, którym ok. 3,5 tys. lat p.n.e.

zaczęto posługiwać się w Mezopotamii.

Prehistoria to wcześniejsze dzieje

człowieka, ale przed pojawieniem się

pisma.

Paleolit

- Obejmuje czasy od pojawienia się

pierwszych hominidów do końca

epoki lodowcowej, czyli od ok. 2,8

mln lat temu (1, 2 mln lat temu) do

ok. 10 tys. lat temu.

Mezolit

- Obejmuje czasy od wykształcenia się

społeczności zbieracko – łowieckich,

czyli od ok. 10 tys. lat temu aż do ok.

5400 lat temu (na ziemiach polskich)

i 6800 lat temu dla ziem Europy,

kiedy to pojawiły się nowe modele

społeczności.

Neolit

Wyznacznikiem neolitu w Europie jest

powstanie społeczności operującej

gospodarką rolniczo – hodowlaną

oraz potrafiącą wypalać naczynia

ceramiczne. Koniec tej epoki to ok.

4000. lat B.P i nastanie społeczności

potrafiących wykonywać narzędzia

miedziane.

Eneolit (epoka miedzi) i

epoka brązu

- To epoka charakteryzująca się

występowaniem narzędzi miedzianych,

czyli na ziemiach polskich jest to okres

od ok. 3700 lat B.P do ok. 2200 lat B.P.,

kiedy to pojawia się umiejętność

wytwarzania narzędzi z brązu. Daje to

początek następnej epoce – brązu

trwającej od ok. 2200 lat B.P do ok. 1000

lat B.P.

Epoka żelaza

Epoka ta trwa w Europie od ok. 1000

roku B.P do VI w. n.e.

W Polsce okres ten trwa od VII w p.n.e.

do VII w .n.e., czyli do pojawienia się

Słowian na ziemiach polskich.

Epoka żelaza dzieli się na kilka

okresów.

Okres halsztacki

Jest pierwszym okresem epoki żelaza,

trwającym od ok. 1000 r p.n.e. do IV

w. a.C.

Nazwa pochodzi od ośrodka

wzmożonej produkcji metalurgicznej

w Hallstatt w dzisiejszej Austrii.

Okres lateński

To drugi okres epoki żelaza trwający od

ok. 400 r. a.C do I w. p.C.

Często nazywany jest okresem

przedrzymskim, bo poprzedza okres

rzymski.

Nazwa pochodzi od znanego ośrodka

kultury celtyckiej – La T

ène w

Szwajcarii nad jeziorem Neuchâtel.

Okres wpływów rzynskich

Okres ten przypadał na lata

oddziaływań Cesarstwa Rzymskiego

na barbarzyńską Europę, czyli od

początku I w. p.C. do ok. 375 roku,

czyli początku kryzysu Imperium

Romanum

Okres wędrówek ludów

Okres ten został zapoczątkowany najazdem

Hunów na Europę w końcu IV w .n.e. i

trwał do połowy VI w. n. e. ( Europa) lub

początków VII w .n.e. (Polska). Za koniec

tej epoki naukowcy uznają zajęcie Kotliny

Karpackiej przez Awarów lub też

dominację Słowian w środkowej Europie w

początkach VII w.n.e.

Po tych okresach zaczyna się średniowiecze.

Średniowiecze

Za datę symboliczną początku

średniowiecza uznaje się historycznie

datę 476 r. – upadek Cesarstwa na

Zachodzie.

Ze względu na mnogość zmian

zachodzących w tym czasie tę epokę

podzielono na kilka okresów.

Wczesne średniowiecze - od końca V

wieku – do końca X wieku (w Polsce

do wieku XII a nawet XIII)

Rozkwit średniowiecza - od XI do XIV

wieku; w Polsce są to wieki XII – XIV;

- „jesień średniowiecza” lub schyłek

średniowiecza – od XIV do XV wieku

w Europie, a w Polsce od poł. XIV

wieku do początków wieku XVI

(konstytucja „nihil novi)

Koniec średniowiecza

Za koniec średniowiecza uznaje się rok 1492 czyli

odkrycie nowego kontynentu przez Krzysztofa

Kolumba, aczkolwiek historycy podaja kilka innych

dat:



wynalezienie druku przez Jana Gutenberga (ok.

1450)



zdobycie Konstantynopola przez Turków i upadek

Cesarstwa Bizantyjskiego (1453)



powrót Krzysztofa Kolumba do Hiszpanii (1493)



wystąpienie Marcina Lutra (1517).

Epoka nowożytna

To epoka trwająca od XV wieku ( zależnie

od daty jaką przyjmiemy za koniec

średniowiecza) do 1914 roku …..ale

Historycy z epoki nowożytnej

wyodrębniają tzw. „długi wiek XIX”,

który rozpoczęła Wielka Rewolucja

Francuska w 1789 a zakończyła I

wojna światowa w 1914 roku.

Chronologia prehistorii

Najstarszym okresem w dziejach jest

tzw.

EPOKA KAMIENIA , którą dzielimy na 3

podokresy:

Starszy (paleolit)

Środkowy (mezolt)

Młodszy (neolit)

Epoka najnowsza

Trwa od 1914 czyli wybuchu I wojny

światowej i końca „starego świata” do

dziś.

Niektórzy historycy uważają, że epoka

najnowsza zakończyła się w 1989

upadkiem komunizmu lub też wraz z

dniem 11 września 2001 roku – atakiem

terrorystycznym na WTC w Nowym Yorku.

Źródła historyczne

Przeszłość można poznać tylko i

wyłącznie na podstawie pozostałości

po dawnych epokach. Nazywamy je

źródłami historycznymi.

Źródła te dzielą się na poszczególne

rodzaje. Najpopularniejszy podział

jest taki:

Najmniej źródeł zachowało się z

najstarszych epok, natomiast badacze

epoki najnowszej są przysypywani

coraz to nowymi źródłami

historycznymi.

Badacze dawniejszych epok musza

korzystać więc nie tylko ze źródeł

pisanych, ale również materialnych,

jak pieczęcie, monety, dzieła sztuki

czy architektury. Bardzo pomocna jest

w tym względzie praca archeologów.

Badanie

Mając do dyspozycji wiele różnych

źródeł, historyk powinien poddać je

badaniu. Dzieli się ono na kilka

etapów, podczas których badacz

postępuje wg ściśle ustalonych reguł.

Każde źródło musi na początki zostać

poddane krytyce zewnętrznej.

Krytyka źródła

- Zewnętrzna – dokonuje się jej na

podstawie badania materiału z której

zostało zrobione źródło, typu pisma,

stylu dzieła artystycznego; na tej

podstawie każdy historyk powinien

stwierdzić gdzie i kiedy oraz w jakich

okolicznościach powstało; kto jest

autorem i czy jest ono autentyczne;

Krytyka źródła

- Wewnętrzna – celem jest ustalenie

wiarygodności źródła na podstawie

informacji w nim zawartych – czy

źródło przekazuje prawdziwe treści, czy

autor miał dostęp do wiarygodnych

informacji o opisywanych faktach, czy

mógł i chciał przekazać prawdę, czy

zniekształcał fakty

Interpretacja i opracowanie

Polega na ustaleniu faktów i zjawisk o

których mówi źródło

Po interpretacji źródła badacz może

przystąpić do opracowania źródła

czyli opisu przeszłości na jego

podstawie.

Document Outline