Wczesne wspomaganie
rozwoju mowy
Diagnozowanie i
Diagnozowanie i
postępowanie logopedyczne
postępowanie logopedyczne
mgr Danuta Bolesławska - logopeda
mgr Danuta Bolesławska - logopeda
Wczesne wspomaganie
rozwoju mowy
Diagnozowanie i
Diagnozowanie i
postępowanie logopedyczne
postępowanie logopedyczne
mgr Danuta Bolesławska - logopeda
mgr Danuta Bolesławska - logopeda
Mowa umożliwia
porozumiewanie się
porozumiewanie się
nawiązywanie kontaktów
nawiązywanie kontaktów
społecznych
społecznych
poznawanie otaczającego świata
poznawanie otaczającego świata
rozwój poznawczy
rozwój poznawczy
pełne uczestnictwo w życiu
pełne uczestnictwo w życiu
społecznym
społecznym
Okresy rozwoju mowy
według L. Kaczmarka
okres przygotowawczy
okres przygotowawczy
– 3-9 miesiąc
– 3-9 miesiąc
życia płodowego
życia płodowego
okres melodii
okres melodii
- 0-1 rok życia dziecka
- 0-1 rok życia dziecka
okres wyrazu
okres wyrazu
– 1 – 2 rok życia dziecka
– 1 – 2 rok życia dziecka
okres zdania
okres zdania
– 2 – 3 rok życia dziecka
– 2 – 3 rok życia dziecka
okres swoistych form językowych
okres swoistych form językowych
–3
–3
– 7 rok życia dziecka
– 7 rok życia dziecka
Tempo i przebieg rozwoju
mowy zależy od wielu
czynników i u różnych
dzieci jest on odmienny
Warunki prawidłowego
rozwoju mowy
Czynniki zewnętrzne
Czynniki zewnętrzne
( winno je zapewnić
( winno je zapewnić
środowisko):
środowisko):
-
-
właściwy
właściwy
kontakt językowy,
kontakt językowy,
-
kontakt emocjonalny.
kontakt emocjonalny.
Czynniki wewnętrzne
Czynniki wewnętrzne
( tkwiące w
( tkwiące w
dziecku) :
dziecku) :
-
-
prawidłowy słuch,
prawidłowy słuch,
-
norma intelektualna,
norma intelektualna,
-
sprawność fizyczna, szczególnie w zakresie
sprawność fizyczna, szczególnie w zakresie
motoryki narządów mownych
motoryki narządów mownych
Do Specjalistycznej Poradni
Wczesnej Diagnozy i
Rehabilitacji
zgłaszają się rodzice z
małymi dziećmi (przed 3 oraz po 3 r.
życia), które:
nie rozumieją , co się do nich mówi
nie rozumieją , co się do nich mówi
nie mówią
nie mówią
rozumieją , lecz nie mówią
rozumieją , lecz nie mówią
mówią mało
mówią mało
mówią niezrozumiale
mówią niezrozumiale
mówią niepłynnie
mówią niepłynnie
Objawy-
Objawy-
mogą być wspólne dla wielu zaburzeń.
mogą być wspólne dla wielu zaburzeń.
Określenia wymaga, czy świadczą o patologii,
Określenia wymaga, czy świadczą o patologii,
czy patologią nie są ( uwzględniając wiek
czy patologią nie są ( uwzględniając wiek
dziecka i etapy rozwoju mowy) oraz
dziecka i etapy rozwoju mowy) oraz
poszukiwania
poszukiwania
przyczyn
przyczyn
ich występowania.
ich występowania.
Diagnoza logopedyczna
Odpowiada na pytanie:
Odpowiada na pytanie:
Jaką kompetencję językową
Jaką kompetencję językową
i komunikacyjną oraz
i komunikacyjną oraz
jaką wiedzę o
jaką wiedzę o
rzeczywistości diagnozowana
rzeczywistości diagnozowana
osoba ma i jakimi
osoba ma i jakimi
sprawnościami
sprawnościami
komunikacyjnymi dysponuje?
komunikacyjnymi dysponuje?
Kroki badawcze:
Określenie problemu
Określenie problemu
1.
1.
Badania wstępne
Badania wstępne
wywiad (
wywiad (
ogólny przebieg rozwoju, mowy, stanu
ogólny przebieg rozwoju, mowy, stanu
zdrowia);
zdrowia);
obserwacja dziecka
obserwacja dziecka
w aktywności spontanicznej
w aktywności spontanicznej
i
i
zadaniowej;
zadaniowej;
orientacyjne badanie mowy
orientacyjne badanie mowy
(nawiązywanie
(nawiązywanie
kontaktu werbalnego, ilościowe i jakościowe cechy
kontaktu werbalnego, ilościowe i jakościowe cechy
wypowiedzi, płynność, tempo
wypowiedzi, płynność, tempo
)
)
Kroki badawcze
2.
2.
Badania specjalistyczne (
Badania specjalistyczne (
lekarskie,
lekarskie,
psychologiczne, pedagogiczne i innych
psychologiczne, pedagogiczne i innych
specjalistów).
specjalistów).
Kroki badawcze
Sformułowanie hipotez
Sformułowanie hipotez
Badania podstawowe
Badania podstawowe
– rozumienie,
– rozumienie,
mówienie
mówienie
( dokładne ustalenie poziomu mowy już
( dokładne ustalenie poziomu mowy już
ukształtowanej. U dziecka, które nie
ukształtowanej. U dziecka, które nie
ukończyło 3 r. życia mowa nie jest jeszcze
ukończyło 3 r. życia mowa nie jest jeszcze
w pełni wykształcona, tym bardziej dotyczy
w pełni wykształcona, tym bardziej dotyczy
to dzieci z poważnym opóźnieniem
to dzieci z poważnym opóźnieniem
rozwoju mowy
rozwoju mowy
,
,
które nawet po zakończeniu
które nawet po zakończeniu
etapu kształtowania
etapu kształtowania
mowy- powyżej 3 roku
mowy- powyżej 3 roku
życia nie osiągają poziomu zdania).
życia nie osiągają poziomu zdania).
Weryfikacja hipotez
Weryfikacja hipotez
Wykorzystywane
narzędzia badawcze
Od obrazka do słowa
Od obrazka do słowa
( Rodak, Nawrocka
( Rodak, Nawrocka
1993)
1993)
AFA- Skala
AFA- Skala
(Paluch, Mikosza, Drewniak,
(Paluch, Mikosza, Drewniak,
Wołosz)
Wołosz)
Kwestionariusze obrazkowe
Kwestionariusze obrazkowe
(Billewicz, Zioło
(Billewicz, Zioło
2001), D.Antos, G. Demel
2001), D.Antos, G. Demel
Sfonem
Sfonem
–
–
badanie słuchu fonematycznego
badanie słuchu fonematycznego
(B. Rocławski – wersja komputerowa)
(B. Rocławski – wersja komputerowa)
Logopedia
Logopedia
– (Young Digital Poland)
– (Young Digital Poland)
„Najlepszy i jedyny okres
wykształcenia mowy to
pierwsze trzy lata. Jest to
bezwzględny warunek
prawidłowego rozwoju
mowy”
(Hellbugge, von Wimpffen, za: E.Stecko
„ Zaburzenia mowy u dzieci-
wczesne rozpoznawanie i postępowanie
logopedyczne”).
Wykształcenie zdolności
mowy w pierwszym okresie
dzieciństwa ma ogromne
znaczenie, ponieważ po
czwartym roku życia
odpowiadające za rozwój
mowy partie mózgu
osiągają swoją dojrzałość.
Wczesne postępowanie
logopedyczne
Profilaktyka zaburzeń ( uwzględnić należy
Profilaktyka zaburzeń ( uwzględnić należy
sytuacje, w których istnieje
sytuacje, w których istnieje
prawdopodobieństwo wystąpienia
prawdopodobieństwo wystąpienia
opóźnionego rozwoju mowy), podejmowanie
opóźnionego rozwoju mowy), podejmowanie
działań profilaktycznych w obrębie narządu
działań profilaktycznych w obrębie narządu
żucia, funkcji motorycznych.
żucia, funkcji motorycznych.
Główne sposoby oddziaływań: instruowanie
Główne sposoby oddziaływań: instruowanie
rodziców – masaż logopedyczny, zabawy
rodziców – masaż logopedyczny, zabawy
stymulujące rozwój mowy.
stymulujące rozwój mowy.
Wczesne wykrywanie zaburzeń mowy i słuchu.
Wczesne wykrywanie zaburzeń mowy i słuchu.
Wczesne postępowanie
logopedyczne
Terapia logopedyczna dzieci z
Terapia logopedyczna dzieci z
opóźnionym rozwojem mowy ( o
opóźnionym rozwojem mowy ( o
zróżnicowanej etiologii).
zróżnicowanej etiologii).
Stymulacja rozwoju mowy dzieci
Stymulacja rozwoju mowy dzieci
przedszkolnych, podnoszenie ich
przedszkolnych, podnoszenie ich
kompetencji językowej i
kompetencji językowej i
komunikacyjnej
komunikacyjnej
Aktywizacja rodziców w
Aktywizacja rodziców w
usprawnianie zaburzeń mowy.
usprawnianie zaburzeń mowy.
Metody stosowane w
terapii logopedycznej
Metody dostosowane są do indywidualnych
Metody dostosowane są do indywidualnych
problemów dziecka, jego wieku, tempa
problemów dziecka, jego wieku, tempa
pracy, kondycji psychofizycznej.
pracy, kondycji psychofizycznej.
Częste zastosowanie mają elementy
Częste zastosowanie mają elementy
metody
metody
werbo – tonalnej,
werbo – tonalnej,
wykorzystywanej w
wykorzystywanej w
pracy z dziećmi z uszkodzonym narządem
pracy z dziećmi z uszkodzonym narządem
słuchu, a także innymi problemami
słuchu, a także innymi problemami
rozwojowymi, w której ruchy ciała zostają
rozwojowymi, w której ruchy ciała zostają
przełożone na ruchy artykulacyjne.
przełożone na ruchy artykulacyjne.
Wybrane ćwiczenia z kinezjologii
Wybrane ćwiczenia z kinezjologii
edukacyjnej P. Dennisona.
edukacyjnej P. Dennisona.
Metody stosowane w
terapii logopedycznej
Ćwiczenia logopedyczne:
Ćwiczenia logopedyczne:
oddechowe, fonacyjne, artykulacyjne,
oddechowe, fonacyjne, artykulacyjne,
usprawniające motorykę narządów
usprawniające motorykę narządów
mowy, słuchu fonematycznego.
mowy, słuchu fonematycznego.
Metody mechaniczne
Metody mechaniczne
,
,
lingwistyczne (metody
lingwistyczne (metody
fonetyczne), pedagogiczne
fonetyczne), pedagogiczne
w
w
późniejszym etapie terapeutycznym.
późniejszym etapie terapeutycznym.
Formy pracy
Praca terapeutyczna z dzieckiem
Praca terapeutyczna z dzieckiem
prowadzona jest
prowadzona jest
indywidualnie
indywidualnie
w
w
obecności rodziców dziecka.
obecności rodziców dziecka.
Rodzice włączani są w pracę
Rodzice włączani są w pracę
terapeutyczną z dzieckiem.
terapeutyczną z dzieckiem.
Narzędzia stosowane w
terapii logopedycznej
W terapii logopedycznej wykorzystywane są
W terapii logopedycznej wykorzystywane są
programy:
programy:
Logopedia
Logopedia
(Young Digital Poland) – do
(Young Digital Poland) – do
diagnozy, terapii, można budować bazę danych,
diagnozy, terapii, można budować bazę danych,
nagrywać wypowiedzi.
nagrywać wypowiedzi.
Logo- gry
Logo- gry
(Linia. Piłka. Poziom. Wysokość.
(Linia. Piłka. Poziom. Wysokość.
Papuga. Samolot. Armata. Szum. Rybka. Tenis).
Papuga. Samolot. Armata. Szum. Rybka. Tenis).
Mówiące obrazki
Mówiące obrazki
– w 2 wersjach.
– w 2 wersjach.
Sfonem
Sfonem
- do badania i terapii słuchu
- do badania i terapii słuchu
fonematycznego.
fonematycznego.
Echokorektor
Echokorektor
- do terapii jąkania.
- do terapii jąkania.
„
„
Co to? Kto to?”-
Co to? Kto to?”-
zabawy z dźwiękiem
zabawy z dźwiękiem
Multimedialny pakiet logopedyczny
Multimedialny pakiet logopedyczny
- do
- do
usprawniania głosek ( Komlogo).
usprawniania głosek ( Komlogo).
Pakiet „Zabawa czyni mistrza”
Pakiet „Zabawa czyni mistrza”
- pomoce
- pomoce
logopedyczne w formie tradycyjnych gier.
logopedyczne w formie tradycyjnych gier.
Zabawki logopedyczne, zestawy
Zabawki logopedyczne, zestawy
obrazków
obrazków
„Od obrazka do słowa”, „Język i
„Od obrazka do słowa”, „Język i
mowa”,
mowa”,
puzzle, historyjki obrazkowe itd.
puzzle, historyjki obrazkowe itd.
Autorskie programy logopedyczne D.
Autorskie programy logopedyczne D.
Bolesławskiej „
Bolesławskiej „
Zrób to dla mnie – mamo”;
Zrób to dla mnie – mamo”;
„ Najpierw sam (sama) się dowiem,
„ Najpierw sam (sama) się dowiem,
potem tobie opowiem” ; „Powiem głoskę ,
potem tobie opowiem” ; „Powiem głoskę ,
potem słowa i bajeczka już gotowa”
potem słowa i bajeczka już gotowa”
Korygowanie wymowy dziecka z
Korygowanie wymowy dziecka z
rozszczepem podniebienia.
rozszczepem podniebienia.
Podsumowanie
U małych dzieci, zanim pojawią się konkretne formy
U małych dzieci, zanim pojawią się konkretne formy
zaburzeń mowy z charakterystycznymi dla nich
zaburzeń mowy z charakterystycznymi dla nich
objawami, wcześniej obserwuje się
objawami, wcześniej obserwuje się
różnorodne
różnorodne
przejawy zaburzeń procesu kształtowania się
przejawy zaburzeń procesu kształtowania się
i rozwoju mowy
i rozwoju mowy
(brak rozwoju, zatrzymanie
(brak rozwoju, zatrzymanie
zahamowanie), które przyczyniają się do
zahamowanie), które przyczyniają się do
powstawania opóźnień w przebiegu tego procesu.
powstawania opóźnień w przebiegu tego procesu.
Konieczne jest więc:
Konieczne jest więc:
wczesne rozpoznanie
wczesne rozpoznanie
właściwe postępowanie
właściwe postępowanie
w celu przeciwdziałania i niwelowania przejawów
w celu przeciwdziałania i niwelowania przejawów
zaburzeń mowy oraz poprawy funkcjonalności
zaburzeń mowy oraz poprawy funkcjonalności
dziecka zagrożonego lub dotkniętego
dziecka zagrożonego lub dotkniętego
niepełnosprawnością.
niepełnosprawnością.
Dziękuję za uwagę