Definicja transportu
•
W ujęciu czynnościowym, jako działalność polegająca na
przemieszczaniu osób, przedmiotów, ładunków.
•
W ujęciu funkcjonalnym, jako działalność technicznie,
organizacyjnie i ekonomicznie z innych czynności
technologicznych.
Definicja transportu
•
W ujęciu czynnościowym, jako działalność polegająca na
przemieszczaniu osób, przedmiotów, ładunków.
•
W ujęciu funkcjonalnym, jako działalność technicznie,
organizacyjnie i ekonomicznie z innych czynności
technologicznych.
Pozioma klasyfikacja transportu
1. Według kryterium przedmiotu przewozu:
•
transport osób
•
transport ładunków
2. Według kryterium formy własności:
•
transport prywatny
•
transport spółdzielczy
•
transport państwowy
Pozioma klasyfikacja transportu
3.
Według kryterium statusu organizacyjno-prawnego:
transport publiczny
transport branżowy
transport gospodarczy
4.
Według kryterium geograficznego:
transport krajowy
transport międzynarodowy
Pozioma klasyfikacja transportu
5. Według innej klasyfikacji:
transport regularny
transport nieregularny
Pionowa klasyfikacja transportu
1.
Według kryterium stosunku drogi przewozu do środka
transportu:
•
transport wehikułowy
•
transport przesyłowy
2. Według kryterium środowiska transportowego:
•
transport lądowy
•
transport wodny
•
transport lotniczy
•
transport przewodowy
•
transport bliski
Pionowa klasyfikacja transportu
3.
Według kryterium gałęzi transportu:
•
transport bezszynowy (samochodowy)
•
transport szynowy (koleje)
•
transport morski
•
żegluga śródlądowa
•
transport lotniczy
•
transport kosmiczny
•
transport rurociągowy
•
elektrotransport
•
transport przenośnikowy
•
transport pionowy
Z logistycznego punktu widzenia transport
charakteryzuje się następującymi
cechami
:
•
Kompletność
•
Zintegrowanie techniczno-technologiczne i organizacyjne
•
Koordynacja wewnętrzna
•
Terminowość
•
Pewność
•
Bezpieczeństwo
•
Krótki czas trwania
•
Elastyczność
Transport może się przyczynić do
powstania określonych korzyści poprzez:
•
Poprawę terminowości, czego efektem jest zmniejszenie
rezerw towarowych
•
Zwiększenie częstotliwości dostaw przy jednoczesnym
zmniejszeniu jednorazowych wielkości dostaw, co pozwala na
obniżenie wielkości zapasów, zmniejszenie zamrożenia
środków obrotowych i zapotrzebowania na powierzchnię
magazynową
•
Zwiększenie wielkości jednorazowej dostawy i zmniejszenie
częstotliwości dostaw, w rezultacie czego ulegają obniżeniu
koszty dostawy
Transport może się przyczynić do
powstania określonych korzyści poprzez:
•
Poprawę technologii przewozów-paletyzacja, konteneryzacja
•
Zmniejszenie uszkodzeń transportowych i reklamacji
jakościowych
•
Zwiększenie szybkości dostaw, co pozwala na utrzymanie
wartości użytkowej towaru łatwo psującego się oraz
zmniejszenie środków obrotowych w fazie ruchu
Podstawowe gałęzi transportu
•
Transport samochodowy.
•
Transport kolejowy.
•
Transport morski.
•
Transport rurociągowy.
•
Żegluga śródlądowa.
•
Transport lotniczy.
Transport samochodowy
Transport samochodowy jest gałęzią mającą
największy udział w wymianie towarowej. Swoją
popularność
zawdzięcza
czynnikom
geograficznym i kosztowym.
Czynniki geograficzne transportu
samochodowego
•
największa spośród wszystkich gałęzi gęstość i spójność dróg
•
najkorzystniejsze dostosowanie sieci dróg do rozmieszczenia
produkcji
•
przystosowanie środków transportu do przewozu niemal
wszystkich rodzajów ładunków
•
dobre właściwości związane z czasem trwania transportu
•
największe możliwości wykonywania przewozów w relacji
dom-dom bez czasochłonnych operacji przeładunkowych
•
sferę zastosowania wyznaczają jedynie obszary kontynentów
Transport samochodowy
Transport samochodowy jest gałęzią mającą największy udział w wymianie
towarowej. Swoją popularność zawdzięcza czynnikom geograficznym i
kosztowym.
Do czynników geograficznych zaliczamy m.in.:
•
największa spośród wszystkich gałęzi gęstość i spójność dróg
•
najkorzystniejsze dostosowanie sieci dróg do rozmieszczenia produkcji
•
przystosowanie środków transportu do przewozu niemal wszystkich
rodzajów ładunków
•
dobre właściwości związane z czasem trwania transportu
•
największe możliwości wykonywania przewozów w relacji dom-dom bez
czasochłonnych operacji przeładunkowych
•
sferę zastosowania wyznaczają jedynie obszary kontynentów
Transport kolejowy
Transport kolejowy lokuje się na drugiej pozycji
po transporcie samochodowym pod względem
wielkości przewożonej masy towarowej. Jest on
najkorzystniejszą
gałęzią
transportu
przy
przewozach ładunków na średnie i duże
odległości w obrębie kontynentów i między nimi.
Transportu kolejowy -zalety
•
zdolność do przewozów masowych
•
relatywnie niskie stawki przewozowe
•
stosunkowo
rozległa
sieć
połączeń
kolejowych
dobrze
dostosowana do lokalizacji głównych rynków zaopatrzenia i zbytu
•
duża dostępność przestrzenna
•
korzystna oferta z punktu widzenia czasu transportu
•
dostępność specjalistycznego taboru
•
możliwość dowozu do przewoźników innych gałęzi transportu
•
stosunkowo duża prędkość techniczna, stale rosnąca
Transport kolejowy - wady
•
relatywnie niższe bezpieczeństwo przewozu ładunków
wrażliwych na wstrząsy i przeładunki
•
duże niebezpieczeństwo kradzieży
•
dłuższy w porównaniu z transportem samochodowym czas
dostawy towarów
•
nierównomierność w przestrzennym rozmieszczeniu sieci
linii kolejowych i punktów transportowych
Transport morski
Transport morski pod względem masy towaru znajduje się na
trzeciej pozycji po transporcie samochodowym i kolejowym.
Statki mogą obsługiwać ładunki kraju armatora (właściciela
statku), ładunki tranzytowe (porty macierzyste pełnią rolę
„stacji pośrednich”) oraz ładunki będące przedmiotem
wymiany krajów trzecich.
Transport morski
Najbardziej opłacalną gałęzią transportu na dalekie odległości jest
żegluga dalekomorska.
Jej cechy charakterystyczne to:
•
nieograniczona struktura towarowa wymiany handlowej
•
silna depresja jednostkowych kosztów przemieszczania towarów
•
łatwy dostęp do głównych światowych centrów gospodarczych
•
nieograniczony zasięg pływania statków
Transport morski - wady
Do elementów ograniczających wykorzystanie żeglugi dalekomorski należą:
•
niewielka prędkość eksploatacyjna statków
•
relatywnie mała częstotliwość kursów oraz czasochłonne operacje
portowe
•
względnie długi czas transportu-zamrożenie środków obrotowych
•
relatywnie niskie bezpieczeństwo ładunków wrażliwych na wilgoć,
przeładunki czy dłużej trwający czas dostaw
•
konieczność wykorzystania usług dowozowo – odwozowych w związku ze
stosunkowo niską dostępnością przestrzenną portów morskich
Żegluga liniowa (regularna)
Żegluga liniowa charakteryzuje się:
•
regularną obsługą portów, załadunku i wyładunku dokonywaną
według ustalonego rozkładu rejsów
•
sztywno ustalonymi przez przewoźnika stawkami transportowymi
•
dominacją ładunków drobnicowych
Żegluga nieregularna
(trampowa)
Żeglugę trampową charakteryzują:
•
korzystanie z tego samego statku na różnych szlakach
•
obsługa przede wszystkim ładunków masowych
•
ustalanie stawki transportowej na zasadzie indywidualnej umowy
z armatorem (umowa czarterowa)
•
niższe koszty w porównaniu z żeglugą liniową ze względu na brak
stałych wydatków na utrzymanie infrastruktury w portach linii
oraz mniejsze nakłady na administrację i zarządzanie
Transport przesyłowy
(rurociągowy)
Transport rurociągowy ogranicza się do przestrzennego przemieszczania płynów,
skroplonych gazów, wody i niektórych towarów sypkich. Na szeroką skalę jest on
wykorzystywany w rafineriach oraz kopalniach.
Cechami transportu rurociągowego są:
•
zdolność do masowych przewozów produktów płynnych i gazowych
•
niskie koszty przemieszczania
•
korzystna oferta z punktu widzenia czasu transportu wynikająca z ogromnej
przepustowości rurociągów i dużej niezawodności dostaw
•
słaba dostępność przestrzenna
•
niewielka szybkość transportu (ok.15km/h)
•
niepodatność ładunków na warunki atmosferyczne
•
wysoki udział kosztów stałych
•
niska uciążliwość dla środowiska naturalnego
Żegluga śródlądowa
Żegluga śródlądowa jest zależna od istnienia
naturalnej drogi (rzeki, kanału lub innego
zbiornika wodnego) o odpowiedniej głębokości i
szerokości. Najkorzystniejsze zastosowanie ma
przy przewozach na średnie i dalsze odległości
przede wszystkim ładunków masowych o niskiej
wartości.
Żegluga śródlądowa
Głównymi cechami tej gałęzi transportu są:
•
zdolność do masowych przewozów ładunków o niskiej wartości
•
niskie ceny przewozowe
•
wysoki stopień bezpieczeństwa przewozu towarów wrażliwych
na wstrząsy i wibracje
•
małe zużycie zasobów naturalnych (energii, siły roboczej,
terenu)
•
niewielki wpływ na środowisko naturalne
•
możliwość przewozu ładunków wielkogabarytowych
Żegluga śródlądowa - wady
•
długi
czas
dostawy
będąca
efektem
małej
szybkości
eksploatacyjnej i dużej nieregularności przewozów
•
słaba dostępność przestrzenną
•
relatywnie niskie bezpieczeństwo ładunków wrażliwych na wilgoć
•
dłuższy czas dostawy i przeładunku
Transport lotniczy
Transport lotniczy pod względem przewożonej
masy
ładunków
ma
niewielki
udział
w
towarowym. Najczęściej stosowany jest do
przewozów towarów na duże odległości w
relacjach
kontynentalnych
lub
międzykontynentalnych.
Zalety transportu lotniczego
•
zdolność do przewozu produktów o specyficznej podatności
naturalnej, technicznej i ekonomicznej
•
najkorzystniejszą ofertę czasową
•
bardzo wysokie bezpieczeństwo przemieszczania ładunków,
szczególnie produktów wrażliwych na czas przewozu, wilgoć,
czy wstrząsy
Transport lotniczy - wady
•
niewielką ładowność samolotów,
•
niekorzystne rozmieszczenie przestrzenne sieci punktów
transportowych
•
wysokie koszty przemieszczania zawężające rolę transportu
lotniczego do obsługi ładunków wysokowartościowych, dla
których udział kosztów transportu w cenie finalnej nie jest
zbyt znaczący
Wybór gałęzi transportu
Podstawowym czynnikiem oceny przydatności danego środka
transportu jest jego koszt oraz inne mierzalne cechy decydujące o
wyborze środka transportu:
•
Dostępność – wielkość infrastruktury tego transportu wraz z
dostępnością w relacji dom-dom
•
Szybkość – czas potrzebny na przetransportowanie ładunku od
nadawcy do odbiorcy
•
Rzetelność – zabezpieczenie towaru przed utratą lub
uszkodzeniem
•
Wielkość przewożonej przesyłki – jednorazowa
wielkość/masa przewożonego ładunku
GAŁĄŹ/
GAŁĄŹ/
CZYNNIK
CZYNNIK
Koszt
Koszt
Dostęp-
Dostęp-
ność
ność
Szybkoś
Szybkoś
ć
ć
Rzetel-
Rzetel-
ność
ność
Wielkoś
Wielkoś
ć
ć
przesył
przesył
ki
ki
Samochodo
Samochodo
wy
wy
2
2
1
1
2
2
1
1
5
5
Kolejowy
Kolejowy
3
3
2
2
3
3
2
2
4
4
Żegluga
Żegluga
śródlądowa
śródlądowa
4
4
3
3
4
4
2
2
3
3
Morski
Morski
5
5
4
4
4
4
2
2
2
2
Lotniczy
Lotniczy
1
1
5
5
1
1
2
2
6
6
Rurociągowy
Rurociągowy
6
6
6
6
-
-
-
-
1
1