background image

TEATR  

TEATR  

ANTYCZN

ANTYCZN

Y

Y

background image

Narodziny teatru

Narodziny teatru

Geneza teatru antycznego wiąże się z  

kultem Dionizosa – boga wina, 

odradzającej się natury i plonów.

Dionizos był synem Zeusa i Semele. 

background image

Wizerunki DIONIZOSA

Wizerunki DIONIZOSA

Najstarszymi wizerunkami Dionizosa były proste słupy, na które 

Najstarszymi wizerunkami Dionizosa były proste słupy, na które 

nakładano brodatą maskę i ubierano w powłóczyste szaty.

nakładano brodatą maskę i ubierano w powłóczyste szaty.

Maska  i popiersie Dionizosa

Maska  i popiersie Dionizosa

background image

Później powszechny 

Później powszechny 

stał się wizerunek 

stał się wizerunek 

nagiego młodzieńca 

nagiego młodzieńca 

z przerzuconą skórą 

z przerzuconą skórą 

jelonka.

jelonka.

Dionizos z winną latoroślą

Dionizos z winną latoroślą

background image

Przedstawiano go także w 

Przedstawiano go także w 

wieńcu z bluszczu lub z liści 

wieńcu z bluszczu lub z liści 

winorośli z tygrysem, kiścią 

winorośli z tygrysem, kiścią 

winogron lub dwuusznym 

winogron lub dwuusznym 

pucharem. 

pucharem. 

Zwykle miał przy sobie 

Zwykle miał przy sobie 

panterę, lamparta, tygrysa i 

panterę, lamparta, tygrysa i 

często poił je winem z 

często poił je winem z 

dzbana. 

dzbana. 

Dionizos

Dionizos

background image

Kult DIONIZOSA

Kult DIONIZOSA

W  starożytnej 

W  starożytnej 

Grecji odbywały się 

Grecji odbywały się 

dwa najważniejsze 

dwa najważniejsze 

święta ku czci boga 

święta ku czci boga 

Dionizosa – 

Dionizosa – 

Wielkie

Wielkie

 

 

Małe Dionizje

Małe Dionizje

.

.

Dionizos – bóg wina i zabawy

Dionizos – bóg wina i zabawy

background image

Wielkie DIONIZJE

Wielkie DIONIZJE

Wielkie Dionizje

Wielkie Dionizje

 odbywały się w miastach pod koniec 

 odbywały się w miastach pod koniec 

marca i na początku kwietnia, początkowo przez 5 potem 6 dni. 

marca i na początku kwietnia, początkowo przez 5 potem 6 dni. 

Święto na cześć Dionizosa

Święto na cześć Dionizosa

background image

Wielkie DIONIZJE

Wielkie DIONIZJE

Pierwszego dnia składano ofiary 

Pierwszego dnia składano ofiary 

z kozła Dionizosowi, 

z kozła Dionizosowi, 

towarzyszył temu śpiew 

towarzyszył temu śpiew 

chłopięcego chóru. 

chłopięcego chóru. 

Posąg boga przenoszono ze 

Posąg boga przenoszono ze 

świątyni do gaju Akademosa, 

świątyni do gaju Akademosa, 

gdzie odbywało się 

gdzie odbywało się 

nabożeństwo i uczta. Po 

nabożeństwo i uczta. Po 

zachodzie słońca posąg 

zachodzie słońca posąg 

przenoszono w blasku pochodni 

przenoszono w blasku pochodni 

do Aten.

do Aten.

W następnych dniach odbywały 

W następnych dniach odbywały 

się występy chórów 

się występy chórów 

chłopięcych i męskich.

chłopięcych i męskich.

Święto na cześć Dionizosa

Święto na cześć Dionizosa

background image

Małe DIONIZJE

Małe DIONIZJE

Małe Dionizje

Małe Dionizje

 odbywały 

 odbywały 

się jesienią. Obchodzone 

się jesienią. Obchodzone 

były na wsiach. 

były na wsiach. 

Miały charakter wesołej, 

Miały charakter wesołej, 

ludowej zabawy. 

ludowej zabawy. 

Radość była powszechna, 

Radość była powszechna, 

bo nawet niewolnicy w tym 

bo nawet niewolnicy w tym 

dniu mieli zupełną 

dniu mieli zupełną 

swobodę.

swobodę.

Święto na cześć Dionizosa

Święto na cześć Dionizosa

background image

Rola KORYFEUSZA

Rola KORYFEUSZA

dytyrambu

dytyrambu

, czyli 

, czyli 

chóralnej pieśni z 

chóralnej pieśni z 

towarzyszeniem tańca ku 

towarzyszeniem tańca ku 

czci Dionizosa, z czasem 

czci Dionizosa, z czasem 

wyodrębniono tzw. 

wyodrębniono tzw. 

DIALOG KORYFEUSZA

DIALOG KORYFEUSZA

(przewodnika chóru) z 

(przewodnika chóru) z 

chórem.

chórem.

Koryfeusz

Koryfeusz

 dał początek 

 dał początek 

pierwszemu aktorowi.

pierwszemu aktorowi.

Wizerunek Koryfeusza

Wizerunek Koryfeusza

background image

Geneza gatunków 

Geneza gatunków 

DRAMATYCZNYCH

DRAMATYCZNYCH

Doniosłe Wielkie Dionizje dały początek 

Doniosłe Wielkie Dionizje dały początek 

tragedii

tragedii

.

.

Wesołe Małe Dionizje - 

Wesołe Małe Dionizje - 

komedii

komedii

.

.

Maska płaczu.                                                        Aktor w masce 

Maska płaczu.                                                        Aktor w masce 

śmiechu.

śmiechu.

background image

AKTORZY

AKTORZY

 

 

Aktorzy, tylko 

Aktorzy, tylko 

mężczyźni, występowali 

mężczyźni, występowali 

przeważnie w maskach 

przeważnie w maskach 

bardzo jaskrawych 

bardzo jaskrawych 

strojach, i na koturnach.

strojach, i na koturnach.

Wizerunek aktora

Wizerunek aktora

background image

Skąd się wzięli 

Skąd się wzięli 

AKTORZY?

AKTORZY?

Początkowo na scenie 

Początkowo na scenie 

w ogóle nie występowali 

w ogóle nie występowali 

aktorzy, tylko chór i jego 

aktorzy, tylko chór i jego 

przewodnik - Koryfeusz.

przewodnik - Koryfeusz.

Aktorzy byli wprowadzani 

Aktorzy byli wprowadzani 

na scenę stopniowo:

na scenę stopniowo:

- pierwszego 

- pierwszego 

wprowadził

wprowadził

 

 

legendarny 

legendarny 

Tespis

Tespis

- drugiego – 

- drugiego – 

Ajschylos

Ajschylos

- trzeciego – 

- trzeciego – 

Sofokles.

Sofokles.

Tespis w powozie z Dionizosem

Tespis w powozie z Dionizosem

Ajschylos

Ajschylos

Sofokles

Sofokles

background image

MASKI

MASKI

W tragedii na 

W tragedii na 

scenie mogło 

scenie mogło 

występować 

występować 

jednocześnie tylko 

jednocześnie tylko 

trzech aktorów.

trzech aktorów.

Aktor mógł 

Aktor mógł 

wystąpić w jednej 

wystąpić w jednej 

z czterech masek:

z czterech masek:

masce śmiechu

masce śmiechu

masce płaczu

masce płaczu

masce gniewu

masce gniewu

masce strachu.

masce strachu.

Maski

Maski

background image

Gdzie odbywały się 

Gdzie odbywały się 

PRZEDSTAWIENIA?

PRZEDSTAWIENIA?

Ciepły klimat Grecji pozwalał na to, by 

Ciepły klimat Grecji pozwalał na to, by 

przedstawienia odbywały się na powietrzu.

przedstawienia odbywały się na powietrzu.

Dionizje

Dionizje

background image

Jak wyglądał teatr 

Jak wyglądał teatr 

ANTYCZNY?

ANTYCZNY?

Środek teatru 

Środek teatru 

stanowiła 

stanowiła 

ORCHESTRA 

ORCHESTRA 

(

(

tanecznia),

tanecznia),

 na której chór, liczący 

 na której chór, liczący 

do piętnastu osób, 

do piętnastu osób, 

wykonywał rytmiczne 

wykonywał rytmiczne 

ruchy i śpiewy.

ruchy i śpiewy.

Teatr grecki

Teatr grecki

background image

Czy tylko ORCHESTRA?

Czy tylko ORCHESTRA?

Za orchestrą znajdowała 

Za orchestrą znajdowała 

się scena zwana 

się scena zwana 

PROSCENIUM

PROSCENIUM

, na której 

, na której 

występowali aktorzy.

występowali aktorzy.

Za proscenium znajdowała 

Za proscenium znajdowała 

się 

się 

SCENE

SCENE

 

 

– 

– 

ściana, dzięki 

ściana, dzięki 

której głosy odbijały się 

której głosy odbijały się 

i rozchodziły na całą 

i rozchodziły na całą 

widownię. 

widownię. 

Służyła ona też za 

Służyła ona też za 

garderobę i miejsce do 

garderobę i miejsce do 

wieszania dekoracji. 

wieszania dekoracji. 

Teatr grecki

Teatr grecki

background image

Pierwsza WIDOWNIA

Pierwsza WIDOWNIA

Widzowie, którzy początkowo oglądali przedstawienia 

Widzowie, którzy początkowo oglądali przedstawienia 

siedząc na trawie, z czasem zajęli miejsca na kamiennych 

siedząc na trawie, z czasem zajęli miejsca na kamiennych 

lub drewnianych ławach wznoszących się stopniowo w górę. 

lub drewnianych ławach wznoszących się stopniowo w górę. 

Zwane one były 

Zwane one były 

THEATRONEM

THEATRONEM

Teatr grecki

Teatr grecki

background image

Schemat budowy 

Schemat budowy 

TEATRU

TEATRU

background image

Budowa

Budowa

 TRAGEDII antycznej

 TRAGEDII antycznej

PROLOGOS

PROLOGOS

 

 

(wstęp) – 

(wstęp) – 

zawierał zapowiedź treści 

zawierał zapowiedź treści 

tragedii

tragedii

PARADOS

PARADOS

 – wejście na scenę 

 – wejście na scenę 

chóru, który informował, jak 

chóru, który informował, jak 

doszło do konfliktu

doszło do konfliktu

EPEISODIA

EPEISODIA

 (epizody) – 

 (epizody) – 

wydarzenia; było zazwyczaj 5 

wydarzenia; było zazwyczaj 5 

epeisodionów, w 

epeisodionów, w 

4.występował punkt 

4.występował punkt 

kulminacyjny

kulminacyjny

STASIMONY

STASIMONY

 

 

– komentarze 

– komentarze 

chóru

chóru

EXODOS

EXODOS

 – ostatnia pieśń 

 – ostatnia pieśń 

chóru; na wyjście

chóru; na wyjście

Aktorzy

Aktorzy

background image

Podstawowe zasady

Podstawowe zasady

DRAMATU ANTYCZNEGO

DRAMATU ANTYCZNEGO

1.

1.

Zasada 

Zasada 

trzech 

trzech 

jedności

jedności

 – 

 – 

miejsca, 

miejsca, 

czasu i akcji

czasu i akcji

.

.

2.

2.

Zasada decorum, 

Zasada decorum, 

czyli 

czyli 

odpowiedniości 

odpowiedniości 

stylu

stylu

 

 

do gatunku

do gatunku

.

.

3.

3.

Zasada 

Zasada 

nieprzedstawiania 

nieprzedstawiania 

bezpośrednio scen 

bezpośrednio scen 

krwawych

krwawych

.

.

4.

4.

Zasada 

Zasada 

niezmienności 

niezmienności 

charakteru postaci

charakteru postaci

.

.

Aktorzy

Aktorzy

background image
background image
background image
background image
background image

Document Outline