Spazmolityki

www.themegallery.com

Company Logo

Definicja:

Spazmolityki (Spasmolitica):



leki wpływające rozkurczająco na mm.
gładkie



Np. oskrzeli, naczyń krwionośnych, dróg
moczowych, dróg żółciowych lub przewodu
pokarmowego.

www.themegallery.com

Company Logo

Skurcz mięśnia:

Inicjowany jest przez napływ jonów wapnia do
wnętrza komórki, (↓ C

Ca 2+

 rozkurcz mięśnia,

↑ C

Ca 2+

 skurcz mięśnia), który aktywuje kinazę

lekkich łańcuchów miozyny, powodując ich
fosforylację,

Uwrażliwienie miofilamentów na wapń dzięki
zahamowaniu fosfatazy miozynowej

Leki rozkurczające mm. gładkie działają poprzez:

zmianę C

Ca 2+

zmianę wrażliwości układu kurczliwego na wapń

www.themegallery.com

Company Logo

Mechanizmy kom. biorące udział w

skurczu mięśnia gładkiego:

Uwalnianie wewnątrzkomórkowego wapnia, wtórnie do

aktywowanej receptorowo syntezy IP

Depolaryzacja błony kom.

Napływ wapnia przez kanały
zależne od potencjału

Napływ wapnia przez kanały wapniowe
regulowane przez receptory

www.themegallery.com

Company Logo

Podział mechanizmów działania:

Pośrednie (neuromuskulotropowe)

Bezpośrednie (muskulotropowe)

www.themegallery.com

Company Logo

Ad. 1 – Mechanizm pośredni



działający poprzez określone receptory
błonowe,



Przykłady:



cholinolityki rozkurczające mm. p. pokarmowego,



β-sympatykomimetyki działające na oskrzela,



α-adrenolityki rozkurczające nn. krowinośne

www.themegallery.com

Company Logo

Do spazmolityków pośrednich

należą :

Parasympatykolityki,
np. atropina



Leki te hamują skurcze i obniżają
napięcie mm. gładkich p. pokarmowego i
oskrzeli,



Nie znoszą natomiast skurczu mm. gładkich
naczyń krwionośnych.



Są stosowane w kolkach (jelitowej, wątrobowej i
nerkowej) oraz rzadziej w astmie oskrzelowej.

www.themegallery.com

Company Logo

Do spazmolityków pośrednich

należą :

2. Leki -adrenolityczne,
np. tolazolina.



Leki te znoszą skurcze mm.
gładkich naczyń krwionośnych,



Szczególna grupę leków - adrenolitycznych
stanowią wybiórczo działające 1-adrenolityki,
np. prazosyna

prazosyna

, które są stosowane w

leczeniu nadciśnienia tętniczego.

www.themegallery.com

Company Logo

Do spazmolityków pośrednich

należą :

3. Leki β-adrenergiczne,
np. fenoterol.



działają spazmolitycznie na mm. gładkie

oskrzeli i hamują skurcze mięśniówki macicy.



Stosowane są przede wszystkim w astmie

oskrzelowej oraz jako leki tokolityczne w
zagrażającym poronieniu.

www.themegallery.com

Company Logo

Do spazmolityków pośrednich

należą :

4. Leki wpływające na receptory

enkefalinergiczne w mm.
gładkich.



W lecznictwie stosowana
jest trymebutyna, która jest
syntetycznym agonistą enkefalin,
działającym wyłacznie obwodowo (nie
przenika do OUN) na receptory α i κ.

www.themegallery.com

Company Logo

Ad. 2 – Mechanizm bezpośredni



działający poprzez cykliczne nukleotydy – cAMP i
cGMP, metabolity fosfatydyloinozytolu lub jony
wapnia,



wywieraja swoje działanie przez hamowanie
fosfodiestrazy ↑ stężenia cAMP  zwiotczenie

mm. gładkich i ich rozkurcz,



w wyniku tego następuje rozkurcz oskrzeli,
naczyń wieńcowych, zwolnienie perystaltyki jelit,
rozkurcz pęcherza moczowego i moczowodu,
pęcherzyka żółciowego i macicy.

www.themegallery.com

Company Logo

Podział spazmolityków bezpośrednich

ze wzgl. na ich działanie

Antagoniści
wapnia:
Np..
pochodne
dihydropiryd
yny

Spazmolityki

muskulotropowe

Leki ↑
stężenie
cyklicznych
nukleotydów
:

•Aktywacja
cyklazy –
np..azotany

•Hamowanie
fosodiestrazy
np..
papaweryna

Leki
aktywujące
kanały K

kromokalim,
minoksydyl

www.themegallery.com

Company Logo

Podział spazmolityków bezpośrednich

ze wzgl. na budowę chemiczną:

Alkaloidy
izochinolino
we
i ich
pochodne

Spazmolityki

muskulotropowe

Estry
aminoalkoho
li i kwasów
aromatynczy
ch oraz leki
o różnej
budowie

Metyloksantyn
y i ich
pochodne

www.themegallery.com

Company Logo

Antagoniści wapnia –

Pochodne piperazyny:

Cinnarizyna –

dodatkowo hamuje

działanie serotoniny i kinin, działa
długotrwale,

Flunarizyna –

dobra rozp. w lipidach,

przenika do OUN,

Lidoflazyna, medibazyna

Leki te nie wpływają

na ciśnienie tętnicze krwi.

www.themegallery.com

Company Logo

Leki ↑ stężenie cyklicznych

nukleotydów:

Aktywacja cyklazy

• ↑ stężenia cGMP 

azotany, nitropursydek sodu,

peptydy natriuretyczne (ANP, BNP, CNP),

• ↑ stężenia cAMP 

-agoniści receptorów

adrenergicznych, adenozyna,

prostacyklina

2. Hamowanie fosofodiestrazy:

•

metyloksantyny, papaweryna

www.themegallery.com

Company Logo

Leki powodujące↑ stężenie cGMP

- AZOTANY:



organiczne estry kw. azotowego lub azotawego,

posiadające char. ugrupowanie węgiel-azot-tlen,



Mechanizm ich działania polega na uwolnieniu w
tk. NO i jonów NO

www.themegallery.com

Company Logo

Nitrogliceryna –

mechanizm działania:

Pod wpływem reduktazy glutanozależnej wydziela

się rodnik NO·

wytwarzania cGMP

kinaz proteinowych

STYMULACJA

AKTYWACJA

zahamowanie fosforylacji łańcucha miozyny tworzenie elementów kurczliwych

* szybkie, ale krótkie
działanie

www.themegallery.com

Company Logo

Efekt farmakologiczny:



działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie naczyń
(zwłaszcza żylnych),



polepsza ukrwienia m. sercowego i
↓ jego zapotrzebowanie na tlen,

Zastosowanie:



choroba wieńcowa



zapobiegawczo i leczniczo w dusznicy bolesnej



przewlekła niewydolność krążenia

www.themegallery.com

Company Logo

Leki powodujące↑ stężenie cAMP –

β-adrenomimetyki:



Pobudzają metabotropowe receptory β-
adrenergiczne, które znajdują się w:



mięśniu sercowym,



mięśniach gładkich oskrzeli, macicy i obwodowych
naczyń krwionośnych.

Stosuje się je w:



wstrząsie kardiogennym,



POChP, astmie,



przerywaniu skurczów macicy ciężarnej.

www.themegallery.com

Company Logo

Receptory β są sprzężone z białkiem Gs.

↓

Przyłączenie agonisty do receptora

↓

Oddysocjowanie podjednostki α-GTP 

aktywacja cyklazy adenylowej

↓

↑ poziom cAMP 

aktywacja kinaz białkowych

↓

Wydalanie jonów wapnia na zewnątrz komórki zahamowanie powstawania

kompleksu Ca-Kalmodulina-kinazy lekkich łańcuchów miozyny

↓

Rozkurcz mięśni gładkich

Schemat działania:

www.themegallery.com

Company Logo

Alkalioidy izochinolinowe oraz ich

pochodne



Papaweryna,



Pochodne papaweryny:

•

Cholidonina,

•

Drotaweryna,

•

Moksaweryna,



Mechanizm działania:



Hamowanie fosfodiestrazy  ↑ stężenia

wew.kom. cAMP

www.themegallery.com

Company Logo

Papaweryna:



Główny przedstawiciel alkaloidów

izochinolinowych,



Występuje w opium,



Otrzymywana głównie syntetycznie,



Stosowana jest w formie chlorowodorku,



Słabo wchłania się z p. pokarmowego i działa

stosunkowo krótko (t

0,5

1-2h),



Podaje się ją również pozajelitowo,



Metabolizowana jest wątrobie, ulega częściowej

demetylacji, wydalana z moczem w postaci

glukuronianu

www.themegallery.com

Company Logo

Papaweryna - zastosowanie:



w skurczach i nadmiernej pobudliwości

mięśniowej w obrębie p. pokarmowego,
układu moczowo-płciowego oraz w
zaburzeniach krążenia obwodowego i
wieńcowego,



ponadto ma działanie miolityczne,

www.themegallery.com

Company Logo

Drotaweryna:



analog papaweryny,



Działa szybciej i silniej od papaweryny,
łatwo wchłania się z p. pokarmowego,



Postać handlowa: No-Spa

www.themegallery.com

Company Logo

Moksaweryna:



stosowana w ostrych i przewlekłych
zaburzeniach krążenia tętniczego i mózgowego,
obwodowego i wieńcowego oraz w zawale
mięśnia sercowego,



Postać handlowa: Eupaverin

(niedostępny w Polsce)

www.themegallery.com

Company Logo

Estry aminoalkoholi i kw.

aromatycznych, leki o różnej budowie



Działają zarówno muskulo- i

neurotropowo,



Przykłady:



Denaweryna,



Oksybutynina,



Mebeweryna,



Alweryna

www.themegallery.com

Company Logo

Metyloksantyny i ich pochodne:



Alkaloidy występujące naturalnie w surowcach

roślinnych,



działaja głównie poprzez hamowanie

fosfodiesterazy (PDE) oraz adenozyny,



rozszerzają nn. nerkowe,  ↑ przepływu krwi

przez nerki,



Są to związki słabo rozpuszczalne w wodzie, 

stosuje się ich sole.

www.themegallery.com

Company Logo

Powszechnie stosowanych w

lecznictwie są :



Kofeina,



Teofilina (działa na oskrzela),



Aminofilina,



Euprofilina,



Tebromina (działa na naczynia),

www.themegallery.com

Company Logo

Leki aktywujące kanały K

MINOKSYDYL:



Rozszerza naczynia, bardzo
silne i długie działanie działanie,



Powoduje nasiloną retencje sodu i wody,



Wywołuje hirsutyzm,



może spowodować spadek ciśnienia i
przyczynić się do niedokrwienia serca

www.themegallery.com

Company Logo

Spazmolityki regulujące motyrkę

p. pokarmowego:



Stosowane są pomocniczo w

przewlekłych biegunkach:

• Syntetyczne leki cholinolityczne:

» Adyfenina,
» Metantelina,

• Spazmolityki muskulotropowe:

» Papaweryna,
» Drotaweryna,

• Leki normalizujące pracę p. pokarmowego:

» Trymebutyna,
» Cyzapryd.

www.themegallery.com

Company Logo

Bibliografia:



„Farmakologia kliniczna”, pod red. prof. dr hab. M. Wielosza



„Farmakologia – podstawy farmakoterapii i farmakologii
klinicznej”, pod red. Dr hab.. Med. Wojciecha Kostwoskiegio
i prof. dr hab. med Piotra Kubikowskiego,



„Chemia leków”, Alfred Zejc, Maria Gorczyca, PZWL



http://www.farmacja.e-lama.pl/farma/farmakol_all.pdf

Document Outline