Niedoskonałość rynku, a niedoskonałość państwa.

Rodzaje zawodności rynku

Niedoskonałość konkurencji;

Zawodność wynikając z istnienia dóbr

publicznych;

Zawodność wynikająca z efektów

zewnętrznych;

Brak (niekompletność) pewnych rynków

;

Niedoskonałość informacji;

Bezrobocie i inne zakłócenia

makroekonomiczne.

1. Zawodność

konkurencji

Przyczyny zawodności konkurencji:

korzyści skali

niedoskonała informacja

bariery wejścia na rynek

ograniczona przenośność

produkcji

przyznawanie producentom

patentów

przez państwo

2. Zawodność wynikając z

istnienia dóbr publicznych

Dobrymi przykładami tego typu dóbr są:

chodniki i oświetlenie ulic, latarnie morskie

oraz usługi dostarczane przez armię, policję i

straż pożarną.

Rynek nie dostarczyłby sam takich usług albo

dostarczyłby ich za mało, gdyż uznano by je

za mało efektywne

3. Zawodność wynikająca

z efektów zewnętrznych

Z efektami zewnętrznym mamy do

czynienia wtedy gdy pewne podmioty

gospodarcze przerzucają na inne

podmioty lub całe społeczeństwo część

skutków lub kosztów swojej

działalności (negatywne efekty

zewnętrzne) albo korzystają bez

ponoszenie odpowiednich wydatków z

rezultatów działalności innych

podmiotów (pozytywne efekty

zewnętrzne).

4. Niekompletność rynków

Występuje wówczas, gdy

prywatne

rynki nie dostarczają dobra lub usługi,

mimo że koszt ich zaoferowania jest

niższy od ceny którą nabywcy są skłonni

za nie zapłacić, pojawia się zawodność

rynku.

Przykładem może być rynek

ubezpieczeń.

5. Zawodność wynikająca z

niepełnej informacji

Jednym z założeń, na którym opiera

się dowód obu podstawowych twierdzeń

ekonomii dobrobytu jest istnienie

doskonałej informacji lub dokładniej to że

działania przedsiębiorstw i gospodarstw

domowych w żaden sposób nie wpływają na

preferencje i informacje. Niedoskonałość

informacji jest przyczyną wiel

innych

rodzajów zawodności rynku.

6. Bezrobocie, inflacja i brak

równowagi

Najbardziej rzucającymi się w oczy

przejawami zawodności rynku są

powtarzające się okresy niepełnego

wykorzystania zasobów pracy i kapitału

rzeczowego.

Wysoki poziom bezrobocia świadczy o

niewykorzystanych zasobach siły roboczej

czyli można taki stan uznać za

marnotrawstwo zasobów, Bezrobocie wpływa

także na ograniczenie mocy produkcyjnych.

Niedoskonałość Państwa

Państwo występuje w gospodarce w dwóch

aspektach: realnym i regulacyjnym

a)realny

- państwo występuje na rynku jako

podmiot gospodarczy

b)regulacyjny

– państwo występuje w pozycji

nadrzędnej regulując rynek

Funkcje państwa

Alokacyjna

– polega na podejmowaniu działań

sprzyjających optymalnej alokacji zasobów

gospodarczych

Stabilizacyjna

– polega na podejmowaniu przez

państwo działań stabilizujących gospodarkę przez

realizacje głownie takich celów jak osiągniecie i

utrzymanie w długim okresie wysokiego tempa

wzrostu gospodarczego, wyeliminowanie lub

ograniczenie do minimum inflacji i bezrobocia oraz

zmniejszenie amplitudy wahań poziomu aktywności

gospodarczej

Redystrybucyjna

- polega na działaniach

zmierzających do niwelowania zbyt dużych nie

akceptowanych społecznie różnic dochodowych i

majątkowych oraz pomocy ludziom starym

upośledzonym i chorym

Źródła nieefektywności w

sektorze publicznym

1. Różnice organizacyjne:

•

Miękkie ograniczenie budżetowe(subwencje

otrzymywane od państwa, niemożliwość bankructwa

•

Duże znaczenie czynników politycznych

•

Brak konkurencji

•

Dodatkowe ograniczenia:

W polityce kadrowej (w służbie cywilnej trudno jest zwolnić

pracowników oraz zapewnić konkurencyjne wynagrodzenia),

W zakresie zamówień publicznych

W zakresie planowania budżetowego trudno jest skonstruować

długoterminowy budżet niezbędny do realizacji dużych

przedsięwzięć inwestycyjnych)

2.Różnice indywidualne:

•

Niewielka siła motywacyjna systemu wynagrodzeń

oraz trudności w zwalnianiu pracowników

ograniczają oddziaływanie bodźców ekonomicznych

(nie działa zasada

kija i marchewki

)

•

Problem mocodawcy i pełnomocnika:Dążenie do

osiągania celów typowych dal biurokracji –

maksymalizacja rozmiarów organizacji,

•

Zbyt wysoki poziom niechęci do ryzyka- prowadzi

ona do biurokratyzacji działania tj. ścisłego

przestrzegania obowiązujących procedur.

Zawodność stabilizacyjna

Zawodność stabilizacyjna państwa wyraża się w

rzeczywistej niemożności stabilizowania gospodarki

(w krótkim i długim okresie) za pomocą

instrumentów popytowych

Przejawia się ona w postaci :

Efektu wypierania

(ang.

crowding out

) występuje, gdy

powodem początkowej zmiany wielkości produkcji jest

wzrost wydatków państwa. Dochodzi wtedy do wzrostu

popytu na pieniądz oraz wzrostu stopy procentowej, a

tym samym do ograniczenia popytu inwestycyjnego i

konsumpcyjnego sektora prywatnego. Wypieranie to

inaczej zastąpienie inwestycji prywatnych wydatkami

państwa

2. P

olitycz

cykl koniunkturaln

zakłada ona, że

przebieg cyklu koniunkturalnego jest modyfikowany przez

polityków, którzy manipulują instrumentami polityki

makroekonomicznej (narzędzia polityki monetarnej i fiskalnej)

w celu pozyskania wyborców i zapewnienia sobie reelekcji.

Teoria ta wyjaśnia zatem dość regularne zmiany priorytetów

polityki gospodarczej w państwach demokratycznych.

3. Oczekiwania inflacyjne

- sprawia, że pobudzanie popytu jest

nieskuteczne w krótkim okresie , wyróżniamy:

•

adaptacyjne oczekiwania inflacyjne

okresowo wolniejsza

inflacja skłania ludzi do oczekiwania podobnego trendu w

przyszłości, uznają oni,że skoro teraźniejsze tempo inflacji

maleje, stopniowo zmniejsza się również przewidywana

przyszła stopa inflacji

•

racjonalne oczekiwania inflacyjne

- w tym wypadku ludzie

potrafią dobrze wykorzystać dostępne informacje o sytuacji

gospodarczej, "profesjonalnie" przewidują jej zmiany i

natychmiast się do nich dostosowują

Document Outline