Wypełnienie ubytków 

amalgamatem

Fazy opracowania ubytku pod 

amalgamat

• 1.Otwarcie ubytku

• 2.Stworzenie zarysu

• 3.Usuniecie zębiny próchnicowej

• 4.Nadanie kształtu oporowego

• 5.Opracowanie brzegów ubytku 

( wygładzenie)

• 6.Nadanie kształtu retencyjnego

• 7.Przygotowanie materiału

• 8.Umycie i osuszenie ubytku

• 9.Wypełnienie ubytku

• 10.Opracowanie wypełnienia

Otwarcie ubytku

• Dostęp do próchnicowej zębiny- polaga na wycięciu, 

usunięciu nawisów szkliwa zakrywającego wlot do 
ubytku, aby uzyskać dobrą widoczność i możliwość 
dalszej preparacji. Otwarcie ubytku wykonuje się za 
pomocą wierteł diamentowych na turbinę w 
kształcie kulki, płomyka lub walca.

Nadanie zarysu

• Zarys to łagodna linia łącząca tkanki 

zeba z przyszłym wypełnieniem

• Linia zarysu nie powinna się znaleść 

w punkcie stycznym ani w miejscu 
kontaktu z zębem przeciwstawnym.

• Zabieg wykonuje się wiertłem 

diamentowym na turbinę w kształcie 
płomyka lub walca.

Usunięcie zębiny 

próchnicowej

Najpierw usuwamy zębinę próchnicową ze ścian 

bocznych, a potem z dna ubytku.

Należy dokładnie usunąć zdemineralizową zębinę z 

granicy szkliwno-zębinowej aby zapobiec 

powstaniu próchnicy wtórenej

Zabieg ten wykonujemy wiertłem różyczkowym na 

mikrosilnik o odpowiednim rozmiarze.

Należy pamiętać o ch łodzeniu wodą w celu ochrony 

zębiny przed przegrzaniem.

Ten etap uznajemy za zakończony jeśli zębina w 

ubytku pozostaje twarda i nie ulega zarysowaniu 

przy badaniu zgłebnikiem.

Nadanie kształtu oporowego

• Nadanie kształtu oporowego nadajemy  w 

celu zabezpieczenia tkanek zęba przed 

popękaniem na skutek sił żucia

• Usuwamy fragmenty szkliwa niepodpartego 

zębiną

• Należy usunąć zbyt wysokie i cienkie ściany 

ubytku tak aby zachować proporcję 

wysokości ścian do ich grubości

• Wypełnienie o dużej powierzchni musi być 

odpowiednio głebokie aby sprostać siłom 

żucia

Nadanie kształtu oporowego

• Za minimalną grubość amalgamatu przyjmuje się 

2mm

• W przypadku ubytków II osiowych (II klasa) należy 

zaokrąglić ścianę dokomorową w miejscu przejścia z 

pow. zgryzowej na pow. styczną co zapobiega 

powstaniu niekorzystnych naprężeń i może 

doprowadzić do odłamania wypełnienia.

• Zabieg wykonujemy za pomocą wierteł 

diamentowych na turbinę (szkliwo) i na mikrosilnik 

walców i różyczek (zębinę)

Nadanie kształtu oporowego

• Szerokość ściany dodziąsłowej która jest 

ścianą nośną dla wypełnienia musi wynosić 

co najmniej 2mm

• Brzegi szkliwa należy opracować w taki 

sposób aby powierzchnia zęba i amalgamaty 

leżały w jednej płaszczyźnie, a  ściana ubytku 

z powierzchnią zęba tworzyły kąt 90-110°

Opracowanie brzegów 

ubytku

• Wygładzenie brzegów ubytku służy do 

maksymalnego przylegania 

wypełnienia do szkliwa.

• Gładzenie brzegów dokonuje się za 

pomocą wierteł diamentowych o 

malejącej ziarnistości lub kamieni 

Arkansas na mikrosilnik.

• Można również użyć Sof-lex lub pasków 

ścierających o drobnym nasypie.

Nadanie kształtu 

retencyjnego

• Odpowiedni kształt retencyjny umożliwia mechaniczne 

utrzymanie amalgamatu w ubytku i zabezpiecza go 

przed wypadnięciem w całości w trakcie żucia.

• Najlepszą retencje zapewnia ubytek w którym ściany 

boczne są zbieżne do wylotu, czyli powierzchnia zarys 

ubytku jest mniejszy niż jego pow. dna.

• Duże znaczenie ma także płaskie dno, gdyż 

zabezpiecza wypełnienie przed wyważaniem.  Płaskie 

dno można uzyskać za pomocą podkładu, który 

wyrównuje nierówności w ścianie dokomorowej.

• Używa się wierteł w kształcie walca lub odwróconego 

stożka w ubytkach średnio głębokich.

Nadanie kształtu 

retencyjnego

Nadanie kształtu 

retencyjnego

• Nacięcia retencyjne w zębinie na ściankach 

bocznych ubytku wykonuje się uważając aby 
nie podcinać szkliwa na granicy szkliwno 
zębinowej i aby nie obnażyć miazgi wycinając je 
zbyt blisko dna.

• Nacięcia retencyjne są charakterystyczne dla 

poszczególnych klas ubytków i mają kształt 
dołków lub rowków. 

• Rowki retencyjne wycina się za pomocą małych 

wierteł różyczkowych lub odwróconych stożków.

Nadanie kształtu 

retencyjnego

• Retencję dużych wypełnień 

amalgamatowych zwiększa się za 
pomocą ćwieków okołomiazgowych 
(pinów).

Opracowanie ubytku

Klasa I

• Zarys ubytku powinien obejmować wszystkie bruzdy 

i sięgać stoków guzków z wyjątkiem sytuacji gdy 
bruzdy są oddzielone od siebie grubą warstwą 
zdrowych tkanek.

• W celu zapewnienia dobrego kształtu oporowego 

należy pamiętać o odpowiedniej proporcji głębokości 
ubytku do jego rozległości.

• Niezbędne jest wygładzenie brzegów tak, aby 

amalgamat idealnie przylegał do szkliwa w linii 
zarysu.

• Kształt retencyjny uzyskujemy formując wnętrze 

ubytku za pomocą walca lub odwróconego stożka.

Opracowanie ubytku

Klasa I

• Ściany boczne powinny być prostopadłe do 

dna ubytku lub lekko zbieżne do jego wylotu.

• Dno ubytku powinno być płaskie a 

przechodzenie ścian bocznych w dno – ostro 
zaznaczone (kształt pudełka).

• Stosujemy nacięcia retencyjne na ścianach 

bocznych.

Opracowanie ubytku

Klasa II wariant III

• Na powierzchni zgryzowej wszystkie ściany powinny 

być równoległe do siebie, ściana dokomorowa powinna 
być płaska.

• Kąt powierzchniowo-ubytkowy powinien zawierać się 

pomiędzy 90 a 110°.

• Ściana dodziąsłowa powinna być płaska i prostopadła 

do ściany dokomorowej i mieć szerokość co najmniej 
2mm.

• Ściany dokomorowe powinny być zukośnione, a brzegi 

ubytku wygładzone.

Opracowanie ubytku

Klasa V

• Kąt powierzchniowo-ubytkowy powinien wynosić ok. 90°.
• Ubytek ma mieć w każdym miejscu tę samą głębokość, co 

oznacza że przy wypukłości korony również ściana 
dokomorowa ma być wypukła.

• Ściana bliższa i dalsza są ustawione rozbieżnie w stosunku 

do dna ubytku (wynika to z wypukłości korony).

• Ściana dodziąsłowa i dozgryzowa są równoległe do siebie i 

prostopadłe do dna ubytku.

Opracowanie ubytku

Klasa V

• Rowki retencyjne wykonujemy na ścianie 

dodziąsłowej i dozgryzowej za pomocą wiertła 
różyczkowego nr 0.

• Rowki retencyjne muszą znajdować się w zębinie 

co najmniej 0,5 mm od połączenia szkliwno-
zębinowego i od dna ubytku.

Przygotowanie materiału

• Materiały podkładowe (cementy polikarboksylowe 

i fosforanowe) zarabiamy na gładkiej stronie 
szklanej płytki łopatką metalową.

• Cementy glasjonomerowe zarabiamy na papierku.
• Materiały podkładowe zarobione jako „liner” 

(postać gęstej śmietany) przenosimy do ubytku 
za pomocą upychadła kulkowego i 
rozprowadzamy po ścianie dokomorowej.

• Cementy zarobione jako „bose” (postać kitu) 

przenosimy nakładaczem i następnie 
kształtujemy upychadłem.

Umycie i osuszenie ubytku

Ubytek 

myje 

się 

wodą 

destylowaną  lub  solą  fizjologiczną  i 
osusza  za  pomocą  dmuchawki.  W 
przypadku  ubytków  głębokich  należy 
użyć  jałowej  kuleczki  z  waty  i  za 
pomocą  pęsety  delikatnie  oczyścić 
ściany  ubytku  a  następnie  wysuszyć 
również za pomocą wacika.

Wypełnienie ubytku

• Pod wypełnienia z amalgamatu 

stosujemy podkłady lub specjalne 
żywice (amalgambond). Podkład 
zakładamy tylko na ścianę 
dokomorową.

• Ściany boczne i ściana dodziąsłowa 

pozostają wolne od podkładu aby 
amalgamat mógł bezpośrednio 
przylegać do tkanek zęba.

Wypełnienie ubytku

• Materiał podkładowy przenosi się do 

ubytku za pomocą zgłębnika lub 
upychadła kulkowego i rozprowadza 
na dnie ubytku.

• Amalgamat zarabia się we 

wstrząsarce tuż przed wypełnieniem.

Wypełnienie ubytku

pistolety, napełniacze

• Amalgamat do ubytku przenosi się 

małymi porcjami za pomocą 
specjalnych nakładaczy lub tzw. 
„pistoletów”.

• Działanie tłoczni polega na 

wepchnięciu materiału do krótkiej 
rurki zakończonej tłoczkiem i 
uwolnieniu zawartości po 
przeniesieniu do ubytku.

• Pistolety do amalgamatu mogą być 

wykonane z metalu lub tworzywa. 

Wypełnienie ubytku

pistolety, nakładacze, tłocznie

Wypełnienie ubytku

Upychadło

Każdą porcję należy skondensować upychadłem do 
amalgamatu starając się wciskać materiał w 
zagłębienia retencyjne i dociskać do ścian bocznych. 
Pozwoli to uzyskać maksymalne przyleganie 
niezbędne do szczelności połączenia. Ostatnią 
warstwę zakłada się z niewielkim nadmiarem, który 
usuwa się zanim materiał stężeje.

Wypełnienie ubytku

Upychadło

• Upychadła do amalgamatu mogą mieć końcówkę 

gruszkowatą, walcowatą, trapezowatą lub romboidalną.

•  Upychadła gruszkowate mają zaokrąglone końce, 

nadające się do kondensacji amalgamatu w okolicach 
krawędzi ścian ubytku. 

• Podczas dalszej kondensacji używa się upychadeł o 

zakończeniach płaskich.

•  Do kondensacji amalgamatu można również używać 

upychadeł maszynowych na końcówkę wolnoobrotową, 
szybkoobrotową oraz upychadeł ultradźwiękowych. Te 
ostatnie nie są specjalnie polecane, gdyż powodują 
wzrost temperatury, a przez to parowanie rtęci. 

Wypełnienie ubytku

Karwer

• Karwery są narzędziami do odcięcia nadmiaru 

amalgamatu przy brzegach wypełnienia oraz 
modelowania powierzchni zgryzowej przed jego 
stwardnieniem. Mają one ostro zakończone części 
pracujące. 

Wypełnienie ubytku

Karwer

• Najczęściej używane kształty to Cleoid, Dyscoid i Warda2. 
• Narzędziami Cleoid i Dyscoid zaokrągla się guzki, rzeźbi bruzdy i 

listewki brzeżne.

•  Instrumentu  Warda 2 używa się do odsłonięcia zarysu. Prowadzi 

się go wzdłuż pobrzeża wypełnienia tak, aby część końcówki 
pracującej spoczywała na szkliwie, a pozostała część odcinała 
amalgamat.

Opracowanie wypełnienia

• Za pomocą kalki artykulacyjnej lokalizuje się 

miejsca nieprawidłowego zwarcia i dostosowuje.

• Końcowo wypełnienie wygładza się kulką waty 

nasączoną spirytusem lub ręcznym gładzikiem

• Po 24h przeprowadza się polerowanie amalgamatu, 

po uprzednim obejrzeniu powierzchni amalgamatu 
celem wykrycia błyszczących miejsc wskazujących 
na nadmierne obciążenie zgryzowe.

• Błyszczące pola redukuje się wiertłem do 

wykończenia (finirem) lub kamieniem Arkansas, 
aby łagodnie przechodziły w sąsiednie miejsca.

Opracowanie wypełnienia

• Następnie używa się gumek o odpowiednim kształcie i 

malejącej abrazyjności.

• Kiedy powierzchnia ma wygląd atłasu kończy się 

polerowanie za pomocą miękkiej szczoteczki w 
kształcie kielicha albo gumki z drobnoziarnistą pastą 
lub tlenkiem cynku zarobionym alkoholem 
metylowym.

• Nie poleruje się powierzchni stycznych ale w rejonie 

przyszyjkowym wygładza się amalgamat delikatnymi 
paskami abrazyjnymi.

Dziękuję za uwagę 

    hehehe