Udzial skal osadowych w budowie skorupy Ziemi
Udzial skal osadowych w budowie skorupy Ziemi
Środowiska
sedymentacji
http://csmres.jmu.edu/geollab/Fichter/SedRx/classify.html
Środowiska sedymentacji:
Lądowe
pustynne
rzeczne
jeziorne
glebowe
glacjalne
Morskie litoralne
szelfowe
semi-pelaiczne
pelagiczne
Sedimentary
Rocks
Origin and classification
A Ternary
System
for
Classifyin
g
Sediment
ary Rocks
Parameters used in
Parameters used in
the Index to Marine
the Index to Marine
and Lacustrine
and Lacustrine
Geological Samples
Geological Samples
Database
Database
http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/curator/curatorcoding.html
Parameters used in the Index to Marine
Parameters used in the Index to Marine
and Lacustrine Geological Samples Database
and Lacustrine Geological Samples Database
•Lithologic codes:
(coding see ternary diagrams)
•Calcareous
•B biocalcareous material
•A nonbiogenic calcareous
material
•(no dominant component)
•C foraminifera
•D pteropods
•E calcareous nannofossils
•F shells
•G coral
•H calcareous spines
•I oolites
•J ostracods
•K dolomite
•L calcareous algae
•Biosiliceous
•M biosiliceous material (no
dominant component)
•N radiolaria
•O diatoms
•P sponge spicules
+ carbonates (opoka)
+ quartz (geza)
•Terrigenous
•Q terrigenous material
+ carbonates (margle)
•R volcanics
http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/curator/curatorcoding.html
Minerały
ilaste
Illit
K
0.75
Al
1.3
Mg
0.25
Fe
+3
0.25
Si
3.7
Al
0.3
10
(OH )
2
Wermikulit
[Mg
0.5
4H
2
O] (Mg,Fe
+2
)
3
Si
3
Al
O
10
(OH )
2
Montmorylonit
(smektyty)
"low-charge"
Na
0.3
Al
1.7
Mg
0.3
Si
4
O
10
(OH )
2
"high-charge"
Ca
0.3
Al
1.6
Mg
0.3
Si
4
O
10
(OH )
2
Kaolinit
Al
2
Si
2
O
5
(OH)
4
Minerały
serpentynitowe
Mg
3
Si
2
O
5
(OH)
4
•Amesite (Mg, Fe)4Al4Si2O10(OH)8
•Baileychlore (Zn, Fe+2, Al, Mg)6(Al,
Si)4O10(O, OH)8
•Chamosite (Fe, Mg)3Fe3AlSi3O10(OH)8
•Clinochlor (kamemerite) (Fe,
Mg)3Fe3AlSi3O10(OH)8
•Cookeite LiAl5Si3O10(OH)8
•Corundophilite (Mg, Fe, Al)6(Al,
Si)4O10(OH)8
•Daphnite (Fe, Mg)3(Fe, Al)3(Al,
Si)4O10(OH)8
•Delessite (Mg, Fe+2, Fe+3, Al)6(Al,
Si)4O10(O, OH)8
•Gonyerite (Mn,
Mg)5(Fe+3)2Si3O10(OH)8
•Nimite (Ni, Mg, Fe, Al)6AlSi3O10(OH)8
•Odinite (Al, Fe+2, Fe+3, Mg)5(Al,
Si)4O10(O, OH)8
•Orthochamosite (Fe+2, Mg,
Fe+3)5Al2Si3O10(O, OH)8
•Penninite (Mg, Fe, Al)6(Al, Si)4O10(OH)8
•Pannantite (Mn, Al)6(Al, Si)4O10(OH)8
•Rhipidolite (prochlore) (Mg, Fe, Al)6(Al,
Si)4O10(OH)8
•Sudoite (Mg, Fe, Al)4 - 5(Al,
Si)4O10(OH)8
•Thuringite (Fe+2, Fe+3, Mg)6(Al,
Si)4O10(O, OH)8
Najczęściej występujące
chloryty
Group
Layer
Type
Layer Charge
(x)
Type of Chemical Formula
Kaolinite
1:1
<0.01
[Si
4
]Al
4
O
10
(OH)
8
.nH
2
O (n= 0 or 4)
Illite
2:1
1.4-2.0
M
x
[Si
6.8
Al
1.2
]Al
3
Fe.025Mg
0.7
5O20(OH)
4
Vermiculite
2:1
1.2-1.8
M
x
[Si
7
Al]AlFe.05Mg0.5O
2
0(OH)
4
Smectite
2:1
0.5-1.2
M
x
[Si
8
]Al
3.2
Fe
0.2
Mg
0.6
O
2
0(OH)
4
Chlorite
2:1:1
Variable
(Al(OH)
2.55
)4[Si
6.8
Al0
1.2
}Al
3.4
Mg
0.6
)20(OH)
4
Adapted from Sposito1989. The Chemistry of Soils. Oxford University Press
.
Silicate Clay Mineral Groups:
http://jan.ucc.nau.edu/doetqp/courses/env320/lec12/Lec12.html
Inne minerały skał osadowych
Metal Oxides and Hydrous Oxides
Found in finer component in soils as Si is depleted by leaching
Gibbsite is the most common Al oxide mineral found in highly weatherd soils in
tropical areas.
Common iron oxides are goetihte FeO(OH) and hematite Fe
2
O
3
found in highly
weathered „red” soils.
Phosphates
Clastic: Fluorapatite Marine: environment: Francolite,,
Soil: apatites, struvite, leucophosphite, variscite, strengite, taranakite, minyulite,
vivianite
Carbonate and Sulfate Minerals
The carbonate and sulfate minerals are soluble and are more prevalent in arid and
semi arid regions.
The major carbonates are calcite CaCO
3
magnesite MgCO
3
, dolomite (CaMg)(CO
3
)
2
,
siderite FeCO
3
.
The major sulfate mineral is gypsum CaSO
4
x 2 H
2
O and anhydrite CaSO
4
.
Easy soluble minerals in
marine
,
terrestrial
•Halides
:
halite,sylvite (KCl), and fluorite
•Sulfates
: such as gypsum, anhydrite, barite, and mirabilite.
•Nitrates
: nitratite (soda niter) and niter
•Borates
: typically found in arid-salt-lake deposits.
•Carbonates
: such as trona, formed in inland brine lakes.
Allophanes and Imogolite
These are structurally disordered aluminosilicates normally derived from volcanic ash
materials and constitute a major component of volcanic soils. Allophane is often
associated with kaolinite.
Imogolite has the empirical formula SiAl
4
O
10
.5H
2
O.
Sulfides
Clastic: pyrite, chalcopyrite Marine environment: polimetalic sulfites Soil:
monosulfides
Skaly
krzemionko
we
Opoka - skała mieszana zbudowana z
organogenicznej krzemionki
(opal,
chalcedon, przeważnie pochodzącej z krzemionkowych gąbek)
i węglanu
wapnia
. Może zawierać niewielkie ilości glaukonitu i substancji ilastych. W
wyniku wietrzenia chemicznego może ulec odwapnieniu, powstaje wtedy tak
zwana opoka lekka.
W Polsce opoki są pospolite w osadach górnej kredy pozakarpackiej, zaś opoki
lekkie występują na Wyżynie Lubelskiej i w obrzeżeniu Gór Świętokrzyskich
Geza (
piaszczysty spongiolit
) - krzemionkowa
, która zawiera
krzemionkę organogeniczną (przeważnie z
krzemionkowych, często także igły gąbek, czasem
). Poza
tym w jej skład może wchodzić:
tlenki żelaza i często
fosforany
. Niektóre odmiany mogą
zawierać sporo
węglanów i wtedy nazywa się je gezami wapnistymi. Gezy są dość
lekkie i
czasem mocno porowate. Posiada białą, szarą lub żółtawozielonkawą barwę.
Jest charakterystyczna dla osadów okresu kredowego, ale może być
również starsza (np. w keloweju) i młodsza (np. utwory danu w rejonie
Puław). W Polsce spotykana
także na Wyżynie Lubelskiej i w Karpatach.
Skały luźne a skały
zwięzłe, struktury,
cykle
Co zapamiętać
• Podział skał osadowych
• Opisz skały klastyczne
• Opisz skały węglanowe
• Opisz skały krzemionkowe
• Scharakteryzuj minerały ilaste
• Scharakteryzuj inne minerały skał osadowych i wymień środowiska, w
których występują
• ZASADA PROJEKCJI TRÓJKĄTNEJ