WSPÓŁCZENE TENDENCJE
WSPÓŁCZENE TENDENCJE
W POMOCY SPOŁECZNEJ
W POMOCY SPOŁECZNEJ
I Geneza i ewolucja pomocy społecznej
I Geneza i ewolucja pomocy społecznej
w Europie i Ameryce Północnej
w Europie i Ameryce Północnej
1.
1.
Model liberalny
Model liberalny
2.
2.
Model socjalnej gospodarki rynkowej
Model socjalnej gospodarki rynkowej
3.
3.
Model instytucjonalny
Model instytucjonalny
II Kierunki rozwoju pomocy społecznej
II Kierunki rozwoju pomocy społecznej
1.
1.
Kryzys państwa opiekuńczego
Kryzys państwa opiekuńczego
2.
2.
Polityka społeczna w Polsce po 1989 roku
Polityka społeczna w Polsce po 1989 roku
Geneza i ewolucja pomocy społecznej w
Geneza i ewolucja pomocy społecznej w
Europie i Ameryce Północnej
Europie i Ameryce Północnej
Układ społeczno
-kulturowy
Pomoc społeczna
Praca socjalna
Role pracownika
socjalnego
Role klienta
Formy pomocy
•
Dzieje pomocy
Dzieje pomocy
•
1750 r.p.n.e Kodeks Hammurabiego- wzajemna pomoc obywateli
1750 r.p.n.e Kodeks Hammurabiego- wzajemna pomoc obywateli
w obliczu zagrożenia ,potrzeba niesienia pomocy ze strony osób
w obliczu zagrożenia ,potrzeba niesienia pomocy ze strony osób
zdrowych i zamożnych wobec chorych i ubogich (Izrael ,Grecja).
zdrowych i zamożnych wobec chorych i ubogich (Izrael ,Grecja).
•
Czasy cesarstwa – Rzym-przyznawanie państwowych zapomóg na
Czasy cesarstwa – Rzym-przyznawanie państwowych zapomóg na
dzieci w najuboższych rodzinach ,rozdawnictwo zboża.
dzieci w najuboższych rodzinach ,rozdawnictwo zboża.
•
Schyłek starożytności ,średniowiecze- rola Kościoła- miłość wobec
Schyłek starożytności ,średniowiecze- rola Kościoła- miłość wobec
bliźniego (Jezus Chrystus) organizacja i utrzymanie instytucji
bliźniego (Jezus Chrystus) organizacja i utrzymanie instytucji
charytatywnych
charytatywnych
•
Czasy nowożytne- rola Kościoła i Państwa-rozwój systemu
Czasy nowożytne- rola Kościoła i Państwa-rozwój systemu
prawnego dla potrzebujących (Wielka Brytania 1601 r
prawnego dla potrzebujących (Wielka Brytania 1601 r
Elżbietańskie Prawo Ubogich)
Elżbietańskie Prawo Ubogich)
•
1883
1883
Zjednoczone Niemcy – wprowadzenie kompleksowego
Zjednoczone Niemcy – wprowadzenie kompleksowego
systemu ubezpieczeń społecznych
systemu ubezpieczeń społecznych
•
XX wiek-rozwój państwa opiekuńczego ->rozwój publicznego
XX wiek-rozwój państwa opiekuńczego ->rozwój publicznego
systemu pomocy społecznej (amerykański program
systemu pomocy społecznej (amerykański program
przezwyciężenia kryzysu –
przezwyciężenia kryzysu –
New Deal
New Deal
1832 oraz angielski raport
1832 oraz angielski raport
Beveridge’a 1942
Beveridge’a 1942
•
Po II Wojnie Światowej na terenie Europy i Ameryki rozwinęło się
Po II Wojnie Światowej na terenie Europy i Ameryki rozwinęło się
państwo opiekuńcze (3 typologie)
państwo opiekuńcze (3 typologie)
Model liberalny
Model liberalny
•
Liberalizm
Liberalizm
(z łac.
(z łac.
liberalis
liberalis
– wolnościowy, od łac.
– wolnościowy, od łac.
Liber
Liber
– wolny) -
– wolny) -
ideologia, kierunek polityczny głoszący, iż szeroko rozumiana
ideologia, kierunek polityczny głoszący, iż szeroko rozumiana
wolność jest nadrzędną wartością. Najogólniej mówiąc liberalizm
wolność jest nadrzędną wartością. Najogólniej mówiąc liberalizm
odwołuje się do indywidualizmu, stawia wyżej prawa jednostki
odwołuje się do indywidualizmu, stawia wyżej prawa jednostki
niż znaczenie wspólnoty, głosi nieskrępowaną (aczkolwiek w
niż znaczenie wspólnoty, głosi nieskrępowaną (aczkolwiek w
ramach prawa) działalność poszczególnych obywateli we
ramach prawa) działalność poszczególnych obywateli we
wszystkich sferach życia zbiorowego.
wszystkich sferach życia zbiorowego.
•
Liberalizm jako postawa społeczna w uproszczeniu jest
Liberalizm jako postawa społeczna w uproszczeniu jest
tolerancyjnym stosunkiem wobec poglądów lub czynów innych
tolerancyjnym stosunkiem wobec poglądów lub czynów innych
ludzi
ludzi
•
Państwo liberalne może interweniować w sprawach socjalnych
Państwo liberalne może interweniować w sprawach socjalnych
tylko w sytuacjach skrajnych.
tylko w sytuacjach skrajnych.
•
Jednostka jest traktowana podmiotowo i sama odpowiada za
Jednostka jest traktowana podmiotowo i sama odpowiada za
swoją sytuację, a pomoc z zewnątrz jest naruszeniem jej
swoją sytuację, a pomoc z zewnątrz jest naruszeniem jej
wolności –działa demobilizująco ,demoralizująco ,odbiera
wolności –działa demobilizująco ,demoralizująco ,odbiera
motywację.
motywację.
•
Silnie rozwinięta sieć działalności charytatywnej
Silnie rozwinięta sieć działalności charytatywnej
•
Pomoc społeczna ma charakter selektywny (model marginalny
Pomoc społeczna ma charakter selektywny (model marginalny
polityki społecznej)
polityki społecznej)
•
Model ten występuje np. w Stanach Zjednoczonych
Model ten występuje np. w Stanach Zjednoczonych
Model socjalnej gospodarki
Model socjalnej gospodarki
rynkowej
rynkowej
•
Model ten rozwinął się w Niemczech
Model ten rozwinął się w Niemczech
–(społeczna gospodarka rynkowa stała się programem politycznym
–(społeczna gospodarka rynkowa stała się programem politycznym
Ludwika Erharda ,autora reformy gospodarczej Niemiec po II Wojnie Światowej)
Ludwika Erharda ,autora reformy gospodarczej Niemiec po II Wojnie Światowej)
•
Pełni 3 funkcje:
Pełni 3 funkcje:
1.
1.
Funkcję socjalno-opiekuńczą
Funkcję socjalno-opiekuńczą
(zmniejszającą skutki nierówności społecznych)
(zmniejszającą skutki nierówności społecznych)
2.
2.
Funkcję reformatorską
Funkcję reformatorską
(podejmowanie zmian systemowych dla utrzymania
(podejmowanie zmian systemowych dla utrzymania
pokoju społecznego
pokoju społecznego
3.
3.
Funkcję gwaranta praw obywatelskich jednostki
Funkcję gwaranta praw obywatelskich jednostki
•
Państwo podejmuje działania gospodarcze utrwalające mechanizmy rynkowe i
Państwo podejmuje działania gospodarcze utrwalające mechanizmy rynkowe i
chroniące rynek
chroniące rynek
•
Zasada pomocniczości (subsydiarności) zawarta w encyklice Quadragesimo
Zasada pomocniczości (subsydiarności) zawarta w encyklice Quadragesimo
Anno z 1931 r –państwo gwarantuje jednostce warunki pozwalające jej na
Anno z 1931 r –państwo gwarantuje jednostce warunki pozwalające jej na
samodzielne zaspokojenie podstawowych potrzeb
samodzielne zaspokojenie podstawowych potrzeb
•
Rozwiązywanie problemów zaczyna się na poziomie rodziny ,grupy sąsiedzkiej i
Rozwiązywanie problemów zaczyna się na poziomie rodziny ,grupy sąsiedzkiej i
społeczności lokalnej –pomoc państwa zaczyna się po wyczerpaniu ich
społeczności lokalnej –pomoc państwa zaczyna się po wyczerpaniu ich
możliwości
możliwości
•
Państwo zachowując funkcję legislacyjną prowadzi bezpośrednią działalność
Państwo zachowując funkcję legislacyjną prowadzi bezpośrednią działalność
socjalną jedynie wobec wybranych grup czy kategorii społecznych (np. dzieci)
socjalną jedynie wobec wybranych grup czy kategorii społecznych (np. dzieci)
Model instytucjonalny
Model instytucjonalny
•
Występuje głównie w państwach skandynawskich (Szwecja) i
Występuje głównie w państwach skandynawskich (Szwecja) i
opiera się na założeniach socjalistycznych
opiera się na założeniach socjalistycznych
•
Działaniami polityki społecznej (która ma charakter uniwersalny)
Działaniami polityki społecznej (która ma charakter uniwersalny)
kieruje zasada równości i sprawiedliwości społecznej
kieruje zasada równości i sprawiedliwości społecznej
•
Potrzeby społeczne i zobowiązania dominują nad mechanizmami
Potrzeby społeczne i zobowiązania dominują nad mechanizmami
rynkowymi
rynkowymi
•
Świadczenia socjalne realizowane są w oparciu o kryterium
Świadczenia socjalne realizowane są w oparciu o kryterium
potrzeb i nie mają żadnego związku z działaniami jednostki
potrzeb i nie mają żadnego związku z działaniami jednostki
•
Duże zaangażowanie państwa (finanse & organizacja)
Duże zaangażowanie państwa (finanse & organizacja)
-Redystrybucja oznacza najwyższe podatki i największy stopień
-Redystrybucja oznacza najwyższe podatki i największy stopień
scentralizowania instytucji pomocy społecznej
scentralizowania instytucji pomocy społecznej
•
Okres powojenny przyniósł kompleksowy rozwój systemu
Okres powojenny przyniósł kompleksowy rozwój systemu
socjalnego ,czemu sprzyjał rozwój gospodarczy w okresie II
socjalnego ,czemu sprzyjał rozwój gospodarczy w okresie II
Wojny Światowej
Wojny Światowej
Życie rodzinne
Pokój społeczny
Wiara w zasoby ludzkie
Bezpieczeństwo socjalne
Wartości współczesnej
polityki społecznej
(gł. akceptowane
)
Kierunki rozwoju pomocy
Kierunki rozwoju pomocy
społecznej
społecznej
•
Koniec XX w –zmiany w życiu społecznym i funkcjonowaniu
Koniec XX w –zmiany w życiu społecznym i funkcjonowaniu
Występowanie 2óch negatywnych procesów
Rosnące ubożenie dużych grup
społecznych Europy Zachodniej
Malejący udział państw zachodnich
w pomocy społecznej
PRZYCZYNY PAUPERYZACJI
PRZYCZYNY PAUPERYZACJI
Społeczne
Starzenie się
społeczeństw
Polityczno-
ideologiczne
Gospodarcze
Mechanizacja,
Komputeryzacja,
Globalizacja
•
Inni widzą przyczynę biedy w nadopiekuńczości państwa lub w
Inni widzą przyczynę biedy w nadopiekuńczości państwa lub w
wycofaniu się państwa z opieki
wycofaniu się państwa z opieki
•
J. Sztumski widzi ją w upadku komunizmu
J. Sztumski widzi ją w upadku komunizmu
•
Nieefektywność i biurokratyzacja, etatyzacja i nadmierna
Nieefektywność i biurokratyzacja, etatyzacja i nadmierna
funkcjonalizacja
funkcjonalizacja
•
Nadopiekuńczość wytwarzająca postawy roszczeniowe, tworząca
Nadopiekuńczość wytwarzająca postawy roszczeniowe, tworząca
klientele pomocy społecznej
klientele pomocy społecznej
•
Niemożność przeciwstawienia się dyskryminacji
Niemożność przeciwstawienia się dyskryminacji
,przeciwdziałania biedzie
,przeciwdziałania biedzie
•
Utrata-przez rozbudowę sektora socjalnego-konkurencyjności
Utrata-przez rozbudowę sektora socjalnego-konkurencyjności
ekonomicznej państw opiekuńczych
ekonomicznej państw opiekuńczych
•
Wizja negatywna Ralfa Dahrendorfa (przyjęcie modelu
Wizja negatywna Ralfa Dahrendorfa (przyjęcie modelu
azjatyckiego)
azjatyckiego)
•
Alternatywą jest pluralistyczne społeczeństwo opiekuńcze
Alternatywą jest pluralistyczne społeczeństwo opiekuńcze
Kryzys państwa opiekuńczego XX w – brak
Kryzys państwa opiekuńczego XX w – brak
realizacji założeń
realizacji założeń
Alternatywa: PLULARISTYCZNE
SPOŁECZEŃSTWO OPIEKUŃCZE
Uspołecznienie pomocy
(włączenie trzeciego sektora
)
Urynkowienie
(reprywatyzacja usług pomocowych)
Ma to na celu przywrócić równowagę pomiędzy 4 systemami
Ma to na celu przywrócić równowagę pomiędzy 4 systemami
pomocy:
pomocy:
Systemem publicznym
(państwowym i samorządowym)
Systemem publicznym
, rynkowym
Systemem tzw. Społecznych organizacji pozarządowych
Systemem rodzinnym
i społeczności
lokalnej
Polityka społeczna w Polsce po 1989 roku
Polityka społeczna w Polsce po 1989 roku
•
Zmiana sytuacji społeczno-gospodarczej i warunków życia
Zmiana sytuacji społeczno-gospodarczej i warunków życia
ludności
ludności
•
Zmiana polityki społecznej- reformy gospodarcze Leszka
Zmiana polityki społecznej- reformy gospodarcze Leszka
Balcerowicza
Balcerowicza
•
Likwidacja starego systemu = brak narodzin nowego modelu
Likwidacja starego systemu = brak narodzin nowego modelu
polityki społecznej
polityki społecznej
•
Julian Aulaytner
Julian Aulaytner
Polityka społeczna jest miejscem ujawnienia i
Polityka społeczna jest miejscem ujawnienia i
ścierania się interesów różnych grup ,jest dziedziną
ścierania się interesów różnych grup ,jest dziedziną
konfliktogenną a przez to niewygodną dla elit rządzących
konfliktogenną a przez to niewygodną dla elit rządzących
•
Pesymistyczne prognozy snują komentatorzy zachodni
Pesymistyczne prognozy snują komentatorzy zachodni
uważający Polskę za kraj wysoce nieprzewidywalny
uważający Polskę za kraj wysoce nieprzewidywalny
Document Outline