background image

 

 

CIEMNA STRONA 

FARMAKOLOGII:

WSPÓŁPRACA  LEKARZA  Z  

FARMACEUTĄ

Jacek Spławiński
emeryt

jaceksplawinski@yahoo.com

background image

 

 

ŻEBY LECZYĆ TRZEBA NAPISAĆ 
RECEPTĘ

Pomińmy zadanie lekarza: diagnozę
Załóżmy, że to reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)
• określić cel leczenia:
- zmniejszenie bólu przez zmniejszenie odczynu zap,
- zatrzymanie procesu zapalnego
(uwaga: różne leki !)
• wybrać lek (

wiek, płeć, waga; czynniki genetyczne; inne choroby 

interakcje) 

czy uczulenie na ASA, czy owrzodzenia, czy koszt, 

czy konieczność podawania raz dziennie ?

• np. wybieramy ibuprofen 

(najmniej toksyczny z NSAID) 

ale 

pamiętajmy, że ibuprofen blokuje korzystne 
działanie ASA na serce (chorzy z RZS po zawale w 
90% przypadków otrzymują ASA)  

background image

 

 

ŻEBY LECZYĆ TRZEBA NAPISAĆ 

RECEPTĘ, cd

• Ustalić reżym dawkowania:
- dawkowanie determinuje PK – jeśli pacjent ma 

chory narząd, który odpowiada za eliminację 
np. nerki wtedy trzeba zmienić dawkę

- ibuprofen jest eliminowany przez nerki i jego 

t1/2 (2 g) może być znacznie wydłużony

- zwykła dawka ibuprofenu: 0.4 – 0.8 g cztery x 

dziennie

• Monitorowanie pacjentów:
- ibuprofen może uszkodzić nerki
- lekarz nie ma możliwości monitorowania

background image

 

 

                WAŻNY  TEMAT

Celem wykładu jest odpowiedź na pytanie czy idea 

„pracujmy razem” ma szanse powodzenia

Arch Intern Med 2009 (Nov): leczenie nadciśnienia
• met tradycyjna:  po 6 m-cach:skuteczność 30%
• współpraca lek + farm: po 6 m-cach skuteczność 64 

%

2003:
w Anglii wprowadzono  (DoH) pozycję „consultant 

pharmacist”

Ann Pharmacother 2004: „In recent years, efforts to 

improve the care of patients have focused on a team 
approach in which professionals… physicians and 
pharmacists…”

Podstawą współpracy lek-farm jest MEDYCYNA        
                                                             

FARMACEUTYCZNA

background image

 

 

LEKARZE ZAJĘCI SĄ CZYMŚ 

INNYM

Pod zapisaną w ustawie karą muszą uniknąć:
• braku określenia stopni refundacji
• braku kodu pocztowego pacjenta
• braku kodu uprawnień pacjenta 
lub źle postawiony krzyżyk może być powodem 

kary dla lekarza i zerwania umowy 
refundacyjnej z apteką. Lekarze będą bali się 
wypisywać leki refundowane, a aptekarze - je 
wydawać. Będzie wesoło, bo:

o pacjenta nie trzeba się martwić tylko o prezesa 
NFZ, On to bowiem oświadczył: fundusz nie jest 
gotowy
 na wejście ustawy: nie ma komputerów i 
urzędników !

background image

 

 

       

JESZCZE  GORZEJ:  LEKARZE  SĄ  

OMYLNI
             i pod wpływem firm 
farmaceutycznych !

   

stetoskopy, walizki, pizze, mydła, kasety, książki 

naukowe, darmowe wycieczki po Mississipi, T-
shirts, parasole, bilety lotnicze, postery na 
ścianę, kalendarze, termosy, piłki tenisowe, 
ołówki, wskaźniki laserowe, noże kieszonkowe i 
kilka innych czasem w zaskakującej formie, i tak, 
firma W. rozesłała nauszniki narciarskie do 19 
000 lekarzy i obiecała szalik jeśli przyjmą "repa" 
(44% lekarzy odpisało i przyjęło ofertę !!) – wg 
T.J. Moore („Deadly Medicine”)

background image

 

 

CO  ZAWDZIĘCZAMY  

LEKARZOM  ?

background image

 

 

Punkty z których w 
wiekach średnich 
upuszczano krew, 
na podstawie:

 krew jest tylko 

wytworzona,
 krew nie krąży,  

tylko „zużywa”   
  się
 upust chroni przed 

zakażeniem

W piśmiennictwie opis 
przypadku sierżanta 
ciętego szablą (utrata 
krwi), któremu 
upuszczono 4.8 l (!!) i 
u którego cofnął się 
stan zapalny rany, co 
uznano za wynik 
upustu

background image

 

 

               JESZCZE W 
1799r

Najbardziej znany, leczony upustami krwi z 

powodu anginy, Jerzy Waszyngton zmarł w 
wiekiu 67 lat, upuszczono: 

       12-14 ounces - Mr Albin Rawlins 
       20 ounces - Dr James Craik 
       20 ounces - Dr James Craik 
       40 ounces - Dr James Craik 
       32 ounces - Dr Elisha Dick, razem: 3.75 litra 

krwi

Ostatnie słowa prezydenta: „Pray take no more 

trouble about me. Let me go quietly”

  

background image

 

 

         

„KOPERNIK” W  MEDYCYNIE: 

PCA LOUIS

Louis posługując się statystyką dowiódł, że upust 

krwi nie przynosi żadnej korzyści choremu 

Dowodów naukowych dostarczył Wiedeńczyk, 

Józef Dietl, który leczył zapalenie płuc dietą 
(n=189) lub upustami (n=191). Śmiertelność 
wśród leczonych upustami 20.4%, dietą: 7.4%

 

(Der Aderlass in den Lungenentzündungen. Klinisch 
und physiologisch erörtert, 1849)

W uznaniu Krakowianie nazwali jedną z ulic 

alejami Dietla ale zapytajcie Krakusów 
czym zasłużył się Dietl to nie wiedzą !

background image

 

 

SZCZYTY  OMYLNOŚCI

• upusty krwi: od czasów egipskich do XIX w 

– liczba ofiar – ponad setki milionów ! 

• leki:

background image

 

 

Picrotoxin case:

ŚMIERTELNOŚĆ W DUŃSKICH 

SZPITALACH PO WYCOFANIU 

ANALEPTYKÓW

śmiertelność wśród samobójców z 

22% spadła do 2.2%

background image

 

 

KLASYCZNY  PRZYKŁAD: 
niedostatek wiedzy

               Dipiridamol (Curantyl): 

spektakularny rozkurcz n.wieńcowych 
(izolowane serce i eksperymenty na 
zwierzętach) – lek wprowadzono do klinik 
i na szczęście nie był dostępny dla 
wszystkich chorych (ograniczenia w 
imporcie) tylko tych zza żółtych firanek 
lub z dużą kasą 

background image

 

 

CO NAM SPADA, CO NAM 

ROŚNIE

• Spada nam poziom wiedzy ponieważ (to są 

twarde wyliczenia !) kiedy kończymy studia 
wiedza przekazana nam na pierwszych trzech 
latach jest już nieaktualna !

• Rośnie nam liczba osób z chorobą Alzheimera 

(ch.A): pośród 65-latków 1000 nowych ch.A. 
stwierdza się na 100 000 osób

• Rośnie nam liczba osób z demencją, 

proporcjonalnie do wieku: w 2008 13.5 % 
populacji – osoby powyżej 65 roku życia, a za 20 
lat już 23.2 % populacji !! 

background image

 

 

Obsza
r

ische
mii

w tym obszarze naczynia 
sparaliżowane w rozkurczu

przeszkoda miażdżycowa

      

ISCHEMIA WYMUSZA 

ROZSZERZENIE NACZYŃ

naczynia

wieńcowe:

krew z okolicy zdrowej 
płynie do obszaru ischemii, 
ale nie po dipirydamolu !

background image

 

 

   

ISCHEMIA

DIPYRIDAMOL

STARSI PAMIĘTAJĄ ILE PŁACONO ZA 
CURANTYL

ARTERIOLES

JEST KORZYŚĆ: Dipirydamol (Curantyl) 
stosuje się do wykrycia ischemii mięśnia 
serca..kosztem..

background image

 

 

CARDIAC ARRHYTHMIA 

CARDIAC ARRHYTHMIA 

SUPPRESSION                  

SUPPRESSION                  

                  TRIAL  (CAST)

                  TRIAL  (CAST)

Przesłanki

• komorowe zaburzenia rytmu zwiększają 

ryzyko zgonu chorych po zawale serca

• leki antyarytmiczne zmniejszają liczbę 

komorowych zaburzeń rytmu

Hipoteza badawcza
   skuteczne leczenie komorowych 

zaburzeń rytmu zmniejsza 

śmiertelność chorych po zawale serca

NEJM 1989

NEJM 1989

background image

 

 

                  

                  

PRÓBA CAST

PRÓBA CAST

POPULACJA:  chorzy po zawale serca, frakcja wyrzutowa 

<40%,
                          komorowe pobudzenia przedwczesne 

(PCV; >6/h)
                          lub częstoskurcz komorowy (VT; <15s)

PLAN:

ETAP I : ocena efektu 
antyarytmicznego
               (n=2309)

ETAP II : ocena przeżycia 
                (n=1727)

FLEKAINID (F)

FLEKAINID (F)

ENKAINID (E)

ENKAINID (E)

+

+

-

-

wyłączeni (n=582)

wyłączeni (n=582)

E vs PLACEBO

E vs PLACEBO

F vs PLACEBO

F vs PLACEBO

NEJM

NEJM

 

 

1989, 

1991

background image

 

 

  

Próba CAST: encainid i flecainid

WYNIKI:

   

   

Grupa  E + F           Grupa  PLACEBO

ZGONY:        60 / 755             21 / 743

            

            

                      

                      

7,9

 %                  

2,8

 %

Względne ryzyko zgonu w grupie leczonej 

Względne ryzyko zgonu w grupie leczonej 

zwiększone prawie 3 razy ! 

zwiększone prawie 3 razy ! 

    

    

NNH: co 12 leczony ginie, w grupie placebo co 

36.

background image

 

 

LEKI SĄ TOKSYCZNE !

1999, 21 Maj: Vioxx (rofekokcib) 

zarejestrowany, podstawa:

• badanie 8076 chorych (Rh.A.)

• opublikowane dopiero 23 List. 2000

2004, 30 Wrzes: Vioxx wycofany
stosowany przez 5,5 roku:

– 80 mln chorych

(Merck: $ 100 mln/rok – DTC)

– roczna sprzedaż: $ 2,5 mld

background image

 

 

JAK  POWSTAŁ  VIOXX ?

Wiadomo było, że inhibitory COX-2 

działają p-zapalnie i p-wrzodowo i nie 
wywołują wrzodów – czy ta cecha 
powtórzy się w dużym (> 8000) badaniu?

Cel: Czy u chorych z Rh.A. w 

prospektywnym, randomizowanym 
badaniu (ok. 8000 chorych) inhibitor 
COX-2, rofekokcib (Vioxx) będzie 
wywoływał mniej „zdarzeń” z pp aniżeli 
inhibitor COX-1 (naproxen) ? 

background image

 

 

              

VIGOR  -  WYNIKI

Co to takiego „zdarzenia” ze strony PP ?

Perforacja wrzodu

Przeszkoda „wrzodowa” w żołądku lub 
dwunastnicy

Krwawienia

Wynik badania:      Vioxx tylko 0.6 %
                                naproxen    1.4 %  CI: 

0.2 do 0.8

na 100 pacjentów-lat; różnica: 0.8, stąd
NNT 1/0.008 = 125
lecząc 125 chorych przez rok Vioxxem 
unika się jednego „zdarzenia”

background image

 

 

VIOXX  WYCOFANY

Zawał lub udar (w %):
naproxen

1,9

Vioxx

3,5  

NNH:

 1/0,016 = 62

„Owrzodzenie” pp (w %)
naproxen

1,4

Vioxx

0,6

NNT:

1/0,008 = 125

różnica  1.6

różnica  0.8

background image

 

 

CO JEST NAJWAŻNIEJSZE W 
BADANIACH ?

W 1999 Vioxx został wprowadzony 

ponieważ:

naproxen

rofekokcib

Zdarzeni

e

PP

„Zdarzenie” pp (w %):
naproxen

1,4

Vioxx

0,6 

NNT: 1/0,008=

125

Ale: ZAWAŁ, UDAR

liczba
chorych

16

1 000

160 000

10 000 000

VIGOR

POPULACJA

2004: Vioxx wycofany, był 
stosowany 5.5 roku i 
spowodował:

Zawał lub udar (w %):
naproxen

1,9

Vioxx

3,5  

NNH: 1/0,016 = 

62

background image

 

 

              

VIGOR - DYSKUSJA

• Nie wiadomo czy naproxen działał: 

punkty na skali funkcji chorych były tak 
blisko (poprawa o 0.11 i 0.12, a poziom 
podstawowy ten sam: 0.59)

• Wykazano, że Vioxx znamiennie mniej 

zdarzeń pp

• Stwierdzono, że zażywający Vioxx mieli 

więcej zawałów serca (0.4%, naproxen 
0.1%)

• Możliwe, że na 10 mln Vioxx przyczynił 

się do 160 000 zawałów ! 

background image

 

 

   

REWOLUCJA  W  BADANIACH  

KLINICZNYCH

W ciągu ostatnich 40 lat dzięki zastosowaniu 

metody badawczej (randomizowane, 
kontrolowane badanie) odkryto, że następujące 
postępowanie zmniejsza śm. i zachorowalność:

w zawale serca: trombolityki, aspiryna, klopidogrel, beta-  

blokery, ACEI, leki obniżające cholestrol, angioplastyka

w chorobie wieńcowej: aspiryna, klopidogrel, inh.trombi.
w niewydolności serca: ACEI, beta-bl., spironolakton
w chirurgii: „by-passy”, wszczepiane defibrylatory serca
w zapobieganiu: statyny, obniżające ciśń., aspiryna

 

background image

 

 

   

JESZCZE WAŻNIEJSZE 

ODKRYCIA:

Nie pomagają i mogą przyspieszyć zgon:
w chorobach serca: za długi pobyt w łóżku, blokery 

k. wapniowych (nifedypina), podwiązanie tętnicy 
sutkowej wewnętrznej, niektóre leki p-arytmiczne, 
inhibitory fosfodwuesterazy (np. viagra)

w położnictwie: stilbestrol
we wstrząsie: albumina
w zapobieganiu: witamina A i E, HRT
Zapobieganie jest szczególnie trudne do oceny 

ponieważ panuje przekonanie, że im więcej zjemy 
witamin tym bardziej będziemy zdrowsi. Ale 
uwaga: można być „zdrowszym” tylko w wyniku 
WKT czyli „wino+kobiety+trening” ale nigdy przez 
zażywanie leków !

background image

 

 

JEDNAKŻE PRZENIEŚĆ WYNIKI Z 
BADAŃ KLINICZNYCH DO CODZIENNEJ 
PRAKTYKI JEST BARDZO TRUDNO…

SZCZEGÓLNIE GDY CHODZI O KOBIETY

background image

 

 

JAMA  2002;288:321

 

Populacja: 16 608 k; wiek: 50-79; 40 ośrodków 
Interwencja:    skonjugowany estrogen 0.625 z
                         medroxyprogesteronem 2.5 mg
Obserwacja:   5.2 lat (badanie przerwano !)
                              Ryzyko względne     NNH
CHD                        1.29 (1.02-1.63)     (348)
rak piersi                1.26 (1.0-1.59)       (1285)
udar mózgu           1.41 (1.07-1.85)      (1164)
zator płucny          2.13 (1.39-3.25)      (565

)

background image

 

 

  

Pfizer Loses Two HRT Suits Over Breast Canc
er

 

The drugmaker was ordered to pay 
a total of $103 million in punitive damages 
to two women who were found to have 
breast cancer after they used the Prempro 
or Premarin hormone replacement therapies
Some 1,500 lawsuits have been filed in 
Philadelphia and another 10,000 are lodged 
in other courts around the country. Lawyers 
for many plaintiffs say they have won 
financial settlements for undisclosed 
amounts 
PREMPRO®: 
(conjugated 
estrogens/medroxyprogesterone acetate) 
Tablets 

background image

 

 

PRZYKŁAD Z INNEJ „BECZKI”

Poziom hemoglobiny i stosowanie 

erytropoetyny (EPO)

background image

 

 

       WPROWADZENIE:  POWIKŁANIA 
PNN

 

*

Niedokrwistość
 rozpoznanie gdy Hb:

• u kobiet: < 11.5 g/dl
• u mężczyzn: < 13.5 g/dl

 przyczyna: niedobór erytropoetyny
 leczenie: erytropoetyna od 1993r
 cel leczenia: 

• stężenie Hb: 11-12 g/dl, cukrzycy: > 12.5 g/dl
• poprawa PNN

 * 

i zmniejszenie 

śmiertelności

*

PNN: przewlekła niewydolność nerek

background image

 

 

                  

KANON

EPO to konieczność w PNN (wiara tak silna, 

że w badaniach w których stosowano EPO 
nie wolno było placebo)

Stąd po 15 latach pytanie: czy EPO przez  

Hb zmniejszy śmiertelność w PNN z 
cukrzycą ?

background image

 

 

                  

WYNIKI  TREAT

2012 pts z PNN i cukrzycą otrzymało EPO (cel: Hb 

13 g) vs 2026 na placebo. Wyniki, EPO:

• nie wpływa na przebieg PNN
• nie wpływa na śmiertelność
• zmniejsza znamiennie konieczność transfuzji
• znacząco klinicznie i statystycznie zwieksza 

ryzyko udaru   HR: 

1.92

; 95% CI: 1.38 do 

2.68 

!! 

oraz

 raka !!

• Wniosek autorów: „in patients with diabetes, chronic 

kidney disease, and anemia, increased risk of stroke 
and possibly death outweigh any potential benefit of 
EPO”

background image

 

 

EPO JEST CZYNNIKIEM 

WZROSTU

Jeśli w wywiadzie przebyta choroba 

nowotworowa to (jak wykazało 
badanie):

• w grupie EPO 14 zgonów na 188 pts
• w grupie placebo 1 zgon na 160 pts
p<0.002

background image

 

 

ALE PRZESTRZEGAM PRZED 

POUCZANIEM LEKARZY: 

farmaceuta ma ich uzupełniać

Czego nie znają lekarze

:

• związków farmakokinetyki z farmakodynamiką 

(PK/PD)

• lekarz nie wie co to jest biorównoważność
• lekarz nie wie jakie warunki są wymagane przy 

rejestracji leku

• lekarz nie wie co to jest objętość dystrybucji leku
• lekarz nie wie co to jest klirens i t1/2 leku
• lekarz nie wie co to jest efekt kumulacyjny
• lekarz nie wie jak obliczyć dawkowaniedawkę 

podtrzy-mującą i stosować strategię stężenia 
docelowego

background image

 

 

FDA: PACJENCI Z PNN

Badanie

:

NHS 1265

CHOIR 

1432

TREAT 4038

year

1993-1996

2003-2006 2004-2009

Pts z CHF

Pts z CHF

Pts z 

cukrzycą

Hb 

target

    14.0

    13.5

    12.5

End-

point

† v nonf MI

†, MI, hosp †, MI, HF

HR

1.28 1.06-

1.6

1.3 1.03-

1.7

1.05 ns

End-

point

stroke

HR

1.3 1.04-1.5 1.5   ns

1.9 1.4-2.7

Zważywszy na popularność EPO (dochodowe stacje 
dializ !) – czy nie zwiększamy liczbę udarów i nowotworów 
?!

background image

 

 

               

ZALECENIA FDA

The lowest EPO dose sufficient to reduce the need 

for transfusions should be used

Consider EPO treatment only when the 

hemoglobin level is less than 10 g/dL 

If the hemoglobin level exceeds 10 g/dL, reduce 

or interrupt the dose of EPO

This advice does not define how far below 10 g/dL 

is appropriate for an individual to initiate 

Uwaga: u nas nadal cel Hb: 11-12 g/dl a u 

cukrzyków: 12.5 g/dl 

background image

 

 

OKAZUJE SIĘ, ŻE ZDROWIE NIE 
ZALEŻY LEKÓW

         ale od:

• właściwego stylu życia, w 50% 
• środowisko (fizyczne, społeczne, 

pracy, nauki) w 20%

• genów, w 20%
• służby zdrowia, w 10% 

(w tym leków, ok. 2-5%)

Lalouda, 1973

background image

 

 

  

WŁAŚCIWEGO  STYLU  

ŻYCIA

Wszyscy go znamy:
• wino,
• kobieta, mężczyzna (tzn. seks),
• trening fizyczny.

background image

 

 

Ethanol intake       rate of                      hazard 
ratios  (
 CI)

                             death/1000
 
<10 g/day              

3.58

                  1.00                     

            1.00
10 to <30 g/day     

2.42

           0.74 (0.53–1.03)         

     0.73 (0.52–1.01)
 ≥30 g/day             

2.27

           0.92 (0.63–1.35)         

     0.86 (0.58–1.27)

 

Adherence to a Mediterranean Diet and 
Survival  in a Greek Population

                                                       

10 g  = pół szklanki wina

30 g  = trzy razy tyle

>30g= więcej niż trzy razy tyle

background image

 

 

Mleczko nie jest 
lekarzem i dlatego 
się myli

-prawda jest 
zupełnie inna:

SEKS  PRZEDŁUŻA   
   

          ŻYCIE !

background image

 

 

Frequency of orgasm

Age adjusted

Fully adjusted

*

                            All cause 
mortality

Low

2.0

 (1.1 to 3.5)

1.9

 (1.0 to 3.4)

Medium

1.6 (1.0 to 2.6)

1.6 (1.0 to 2.8)

High

1.0

1.0

P value for trend

0.02

0.04

                   Coronary heart 
disease

Low

2.2

 (1.0 to 5.2)

2.1

 (0.9 to 5.1)

Medium

1.7 (0.8 to 3.6)

1.8 (0.8 to 4.0)

High

1.0

1.0

P value for trend

0.06

0.10

„SEX AND DEATH: ARE THEY RELATED ?”

                                          British Medical Journal 
1997;315:1641

Ryzyko zgonu było 50% mniejsze w grupie o dużej 
często

tliwości orgazmów. Zwiększenie liczby orgazmów w 

roku 

o 100 zmniejsza ryzyko zgonu o 40%

background image

 

 

Smith, G. D. et al. BMJ 1997;315:1641-1644

Gdy akcja przenosiła się do alkowy, okrzyk 
„och, umieram !” NIE oznaczał zgonu

background image

 

 

MINISTERSTWO WIE !

Wiadomość o tym, że odpowiedni tryb życia:
• spożywanie flawonoidów w winie,
• seks,
• ćwiczenia fizyczne, trening
dotarła na Miodową, i …

background image

 

 

NAPISAĆ RECEPTĘ…Rozdz. 3  Art.. 10. 3 

Refundowanym nie może być:

Lek, środek spożywczy specjalnego przeznaczenia 

żywieniowego, wyrób medyczny w stanach klinicznych, w 

których możliwe jest skuteczne zastąpienie leku, środka 

spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, 

wyrobu medycznego poprzez zmianę stylu życia pacjenta;
A styl życia pacjenta, który skutecznie wpływa na 

rokowanie to (np. wg kardiologów) zamiast statyn:

– wino,
– seks,
– trening fizyczny

 

czyli festiwal w Rio

czyli tajga, 
tundra…

a w cukrzycy typu 2, zamiast leków :
 • ścisła dieta 
 • dużo ruchu na świeżym powietrzu

i uzyskuje się zerowe współpłacenie pacjenta !

background image

 

 

LEKARZ POTRZEBUJE FARMACEUTY 

!

 

Porównano skuteczność leczenia nadciśnienia przez 

lekarzy bez wsparcia farmaceuty i ze wsparciem 
(farmaceuci współpracowali z lekarzami POZ wg 
ustalonego protokołu): 463 pacjentów. Wyniki: 
obniżenie RR:

gdy interwencja: 137/75; gdy brak: 143/78, p<.007;
gdy interwencja: 62% odp., gdy brak: 44%, p<.003

                                                          

(J Gen Intern Med. 2008)

To aptekarz wydaje generyki a lekarz ich nie zna !

background image

 

 

WYMIENNOŚĆ TERAPEUTYCZNA 
OPARTA JEST NA BE

 

Badania kliniczne i biorównowazności (BE) są 

możliwe bo Amerykanie uchwalili trzy ważne 
akty prawne:

• 1938: Food, Drugs, and Cosmetics Act
• 1962: Kefauver-Harris Drug Act Ammendments
• 1984: Drug Price Competition and Patent Term 

Restoration Act

background image

 

 

KEFAUVER-HARRIS DRUG ACT 

AMMENDMENTS, 1962

 

Prace nad ustawą od 1954; przesłuchania dotyczyły 

leków „me-too” – afera „talidomidowa” przyspieszyła 
prace Ustawa wprowadziła:

• Producent musi udowodnić, że wyrób jest skuteczny 

gdy stosowany zgodnie z wskazaniami a także, że 
jest bezpieczny

• Firmy muszą przestrzegać GMP i FDA ma prawo 

kontroli produkcji

• FDA ma prawo nadzorować metody badawcze 

stosowane przy testowaniu leków

• Wymogi badań rejestracyjnych (w tym klinicznych !) 

obejmują także „generyki” !!

background image

 

 

W WYNIKU POPRAWKI KEFAUVERA-

HARRISA:

• Dramatyczny wzrost kosztów  i wydłużenie czasu 

pracy:

– konieczność badań klinicznych nowych leków 

oryginalnych (wymóg skuteczności !)

– konieczność pełnych badań klinicznych 

„generyków”

(Przed ustawą leki generyczne nie podlegały rejestracji 

w FDA gdyż uznawano, że są identyczne z 
oryginalnymi)

• „zamrożenie” leków „generycznych” (konieczność 

powtarzania badań) 

• spadła liczba „generyków” a 

także

  leków 

oryginalnych

BEZ GENERYKÓW NARODOWE BUDŻETY W KRYZYSIE

background image

 

 

KRYZYS WYWOŁANY

 

BRAKIEM 

GENERYKÓW

Jak zagwarantować wymienność terapeutyczną 

generyków jeśli dla dobra wszystkich ludzi na 
świecie zrezygnuje się z pełnych badań 
klinicznych ?

Punktem końcowym tych badań klinicznych 

jest (zależnie od choroby): zgon, zawał, udar, 
złamanie kości, itp.

Czy jest możliwy jakiś surogat w/w badania 

klinicznego, który pozwoliłby na odróżnienie 
generyku od leku oryginalnego ? 

background image

 

 

  

O CO CHODZI W BADANIU BE ?

Istotą badania jest odpowiedź na pytanie czy inna 

formulacja postaci doustnej w leku generycznym 
może zmienić (w stosunku do leku oryginalnego) 
wchłanianie substancji aktywnej leku. 

Wobec tego odpowiedź znajdziemy porównując 

liczbę cząsteczek wchłoniętej substancji 
aktywnej z postaci leku generycznego i 
oryginalnego, pod warunkiem, że spełniają one 
kryteria równoważności farmaceutycznej.

Tę liczbę określa dokładnie AUC. Jeśli więc AUC 

leku testowanego równa się AUC leku badanego 
można stwierdzić, że wielkość wchłaniania jest 
taka sama.

background image

 

 

  

BADANIA 

FARMAKOKINETYCZNE

• AUC

– Area under the 

concentration(AUC) w 
czasie

• C

max

– Stężenie maksymalne

• T

max

– Czas po którym 

C

max

Badany
Referencyjny

Czas

S

że

n

ie

C

max

T

max

AUC

background image

 

 

  

KIEDY DWA LEKI SĄ 

BIORÓWNOWAŻNE

• Wtedy, kiedy  stosunek wchłaniania aktywnej 

substancji (mierzone przez AUC i C

max

) po podaniu 

leku generycznego do referencyjnego (w tej samej 
dawce i w tych samych warunkach) w grupie 
ochotników w badaniu klinicznym mieści się w 
określonym przedziale, 0.8-1.25 

(UWAGA: mogą 

wystąpić znamienne statystycznie różnice ale leki 
nadal będą BE gdy wyniki zmieszczą się w określonym 
przedziale !) 

• Przedział ustalają agencje rejestrujące i wynosi zwykle 

dla danych zlogarytmowanych 0.8-1.25 lub, w 
przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym, 
0.9-1.11, ale też 0.7 i 1.3, jeśli leki o dużej zmienności 

background image

 

 

  

BADANIA 

FARMAKOKINETYCZNE

• AUC

– Area under the 

concentration(AUC) w 
czasie

• C

max

– Stężenie maksymalne

• T

max

– Czas po którym 

C

max

Badany
Referencyjny

Czas

S

że

n

ie

C

max

T

max

AUC

background image

 

 

                Wynik  badania

AUC

tested

AUC

reference

0.8                    1

        1.2

Point estimates ± CI 
(90%)

           a

      

b

     

c

     

d

background image

 

 

        

BIORÓWNOWAZNOŚĆ

Lekarze kwestionują skuteczność generyków bez 

znajomości podstaw biorównoważności 

stetoskopy, walizki, pizze, mydła, kasety, książki 

naukowe, darmowe wycieczki po Mississipi, T-
shirts, parasole, bilety lotnicze, postery na 
ścianę, kalendarze, termosy, piłki tenisowe, 
ołówki, wskaźniki laserowe, noże kieszonkowe i 
kilka innych czasem w zaskakującej formie, i 
tak, firma W. rozesłała nauszniki narciarskie do 
19 000 lekarzy i obiecała szalik jeśli przyjmą 
"repa" (44% lekarzy odpisało i przyjęło ofertę !!) 
– wg T.J. Moore („Deadly Medicine”)

background image

 

 

       

A PROPOS 

BIORÓWNOWAŻNOŚCI

Manager Apteki pisze: „..bada się młodych i zdrowych 

ochotników płci męskiej, podczas gdy leki stosuje się 
u pacjentów chorych, różnej płci i w różnym wieku..” 
po pierwsze, nie ma „pacjentów zdrowych”

    po drugie, badanie BE to nie jest ocena wpływu leku 

na chorobę ale ocena formulacji leku: czy postać leku 
nie wpływa (hamująco lub przyspieszająco) na 
wchłanianie

Wchłanianie różni się pomiędzy osobami a także u tej 

samej osoby: zmienność między- i wewnątrz- 
osobnicza. Ta zmienność może maskować różnice we 
wchłanianiu, które wynikają z różnych formulacji ! Dla 
znalezienia tych ostatnich różnic idealni ochotnicy to 
ochotnicy sklonowani !

background image

 

 

  

WYMIENNOŚĆ TERAPEUTYCZNA

Lekarze domagają się pełnego badania klinicznego w 

porównaniu do leku oryginalnego 
(udokumentowane poglądy: doktorów z ośrodków: 
krakowskiego i in.) 

Jednakże, takie badanie jest niemożliwe, ze względu 

na:

• Etykę
• statystykę
• czas trwania
• finanse
• logikę 

background image

 

 

PEŁNE BADANIE DLA GENERYKA ?

Przeciwnicy genryków powołują się na dopuszczalny 

zakres różnicy (0.8 – 1.25, czyli 20%) z którego może 
się wydawać, że generyk różni się o 20%

Tymczasem wynika to nie z przyjętej a priori różnicy 

ale z faktu, że identyczności dwóch leków nie można 
wykazać: zdrowy rozsądek i matematyka

Prosty przykład: porównujemy ten sam lek podany 

dwukrotnie (w odstępie x-dniowym) temu samemu 
pacjentowi: odpowiedź nigdy nie jest taka sama ! 
Bo:

• zmienność wewnątrzosobnicza (do 50% !)
• błędy: pomiaru, pobrania próbek, zmienność między-
• pełne badanie: jakie wskazanie ? Ilość pacjentów ?

background image

 

 

                         ETYKA

W procesie randomizacji pacjentów w badaniu 

klinicznym, czyli dzieleniu na 2 ramiona badania: 
placebo i badany lek, musi być zachowana 
„uncertainty principle” – ani lekarz ani pacjent nie 
może być przekonany, że pigułka podana w 
jednym ramieniu jest lepsza od pigułki podawanej 
w drugim

W przypadku porównania nowego generyka z lekiem 

referencyjnym (oryginalnym) zasada ta byłaby 
złamana ponieważ właśnie badany generyk może 
być nieaktywny

Czyli narażałoby się połowę pacjentów na ryzyko

 

background image

 

 

                    LOGIKA

Wyobraźmy sobie, że ktoś pomija zasady etyczne 

i statystyczne, gotów jest czekać na wynik 
badania generyku 5 lat, ma 800 mln dolarów do 
wyrzucenia i przeprowadza pełne badanie 
kliniczne generyku w porównaniu do 
oryginalnego z twardymi punktami końcowymi

Ktoś powie, że takiego kogoś nie można sobie 

wyobrazić

U nas ? Nasi potrafią !

background image

 

 

                   NASI  POTRAFIĄ ….

background image

 

 

     

WNIOSKI

• Lek generyczny (odpowiednik) jest równie 

bezpieczny jak lek oryginalny

• Lek generyczny musi spełnić wiele warunków w tym 

najważniejszy – badanie biorównoważności

• Leki generyczne można stosować wymiennie z 

oryginalnymi, spełniają warunki terapeutycznej 
wymienności, z wyjątkiem NTI

• Leków NTI (bez względu na to czy oryginalny czy 

generyk) nie powinno się stosować wymiennie – 
terapia tymi lekami powinna przebiegać pod 
kontrolą monitoringu

background image

 

 

ALE KONIECZNY SCEPTYCYZM !

Oto przykłady, że warto wszystkiemu 

przyglądać się krytycznie:

background image

 

 

background image

 

 

Na zakończenie: przykład

• Japończycy dużo solą i żyją długo, 

Amerykanie pilnują diety bezsolnej i 
żyją krócej

• Włosi jedzą tłusto i żyją długo, 

Australijczycy trzymają dietę 
beztłuszczową i żyją krócej

• Francuzi palą papierosy i żyją długo, 

Anglicy walczą z palaczami i żyją krócej

To nie zła dieta czy tryb życia ale język 
angielski skraca życie !


Document Outline