Zadłużenia zagraniczne
Polski
Zadłużenia zagraniczne
Polski
ZADŁUŻENIE
ZAGRANICZNE
istnienie na dany moment zobowiązań
finansowych w stosunku do zagranicy,
wynikających z importu kapitału w
różnych formach, na przykład emisji
obligacji na rynek światowy, pożyczek
bankowych i rządowych, kupna towarów
i usług na warunkach kredytowych.
Dlaczego szuka się
pieniędzy za granicą?
Istnieje wiele powodów dla których państwa, firmy i
osoby indywidualne decydują się na zadłużenie za
granicą. Jednak najczęstsze dwa motywy to:
•
Pierwszy - brak wystarczającej ilości pieniędzy na
krajowym rynku. Pożyczki zagraniczne często
traktowane są też jako dobry sposób na
przyspieszenie wzrostu gospodarczego. Można wtedy
zrealizować inwestycje, na które nie starcza środków
z krajowych oszczędności.
•
Drugi powód to niższy koszt pożyczania pieniędzy,
czyli mniejsze oprocentowanie niż w przypadku
zobowiązań krajowych. Zdaniem specjalistów,
zaciąganie długu za granicą wiąże się jednak z
ryzykiem wyższym, niż w przypadku pożyczki
krajowej.
Jakie są zagrożenia?
Jak zawsze przy korzystaniu z kapitałów obcych, nie tylko
zagranicznych występuje:
•
ryzyko płynności, czyli braku środków na obsługę
zobowiązań. Błędne decyzje finansowe, w sprawie
wykorzystania pieniędzy z kredytu mogą spowodować
problemy z wypłacalnością.
•
Drugim rodzajem zagrożenia jest ryzyko finansowe, gdy z
powodu zmiany kursów walut lub stóp procentowych
obsługa zobowiązań staje się kosztowniejsza niż planowano.
•
Oprócz ryzyka kursowego występują także inne ryzyka
walutowe: ryzyko wymienialności, czyli braku możliwości
obsługi zadłużenia w wyniku wprowadzenia ograniczeń w
wymienialności waluty krajowej na obcą oraz ryzyko
transferu, gdy restrykcje dotyczą możliwości dysponowania
posiadanymi zagranicznymi środkami finansowymi, na
przykład gdy zamrożone zostają bankowe konta walutowe.
Ewolucja zadłużenia
po II WŚ Polska rozpoczęła odbudowę swojej
gospodarki z długiem około 200 mln USD
do 1971r. stan niskiego zadłużenia
w 1973r. stan zadłużenia w walutach
wymienialnych przekroczył ówczesny poziom
rocznych wpływów z eksportu w tych walutach.
w 1976 r. 8,4 mld USD
w 1980 r. zadłużenie zagraniczne osiągnęło
poziom 25 mld USD
w 1985 r. zadłużenie zagraniczne wynosiło 53,1%
wytworzonego dochodu narodowego, tj. 32,8 mld
USD
w końcu 1989 r. całkowity dług zagraniczny
wynosił 42,3 mld USD - była to równowartość
64,8% ówczesnego dochodu narodowego
Przyczyny zadłużenia
międzynarodowego
ZEWNĘTRZNE
•
Liberalizacja wymiany
międzynarodowej
•
Stabilizacja cen surowców
nieprzetworzonych
•
Wzrost cen ropy naftowej;
•
Występowanie rynku
kredytobiorcy;
•
Niskie stopy procentowe i
wysoki poziom inflacji w
niektórych państwach
wysokorozwiniętych;
•
Wzrost stóp procentowych
jako narzędzia walki z
inflacją
•
Recesja gospodarcza –
spadek cen surowców
WEWNĘTRZNE
•
Brak wystarczających
wewnętrznych źródeł
finansowania
•
Ambitne plany
uprzemysłowienia
•
Chybione projekty
inwestycyjne
•
Finansowanie z kredytów
deficytu bilansu płatniczego
•
Realizacja na cele
konsumpcyjne
•
Stale rosnąca suma
niespłaconych odsetek od
kredytów
•
Sprzężenie między
zadłużeniem i rozwojem
Instytucje finansowe
związane z zadłużeniem
międzynarodowym
Banki komercyjne
Regionalne banki rozwoju
Klub Londyński i Klub Paryski
Banki Narodowe innych państw
Międzynarodowy Fundusz
Walutowy
Bank Światowy
Klub Londyński i Paryski
Klub Londyński grupa ok. 460 banków
prywatnych, które od lat 70-tych udzielały
wsparcia krajom rozwijającym się i
państwom byłego bloku wschodniego
Klub Paryski - nieformalna grupa wysokich
urzędników do spraw finansów z 19
najbogatszych państw świata, która zajmuje
się usługami finansowymi, jak
restrukturyzacja i umarzanie długów
państw.
Obsługa długu i rynek
kredytobiorcy
•
Obsługa długu: płatność
przypadających rat kapitałowych i
odsetek od zaciągniętego kredytu,
zazwyczaj w skali roku
•
Rynek kredytobiorcy: występowanie
przewagi środków finansowych na
rynku finansowym w stosunku do
popytu na nie
Restrukturyzacja
zadłużenia Polski
1 Etap redukcji:
1991 r. państwa Klubu Paryskiego zmniejszyły
polskie zadłużenie o 30% (zwrot polskiego długu
wobec Klubu Paryskiego powinien nastąpić do
2014 r.)
2 Etap redukcji:
1994 r. zmniejszenie zadłużenia o kolejne 20%
porozumienie z Klubem Londyńskim (spłata
długu ma nastąpić do 2024 r.)
1996 r. - umorzenie zadłużenia wobec ZSRR i
innych krajów RWPG na zasadzie opcji zerowej tj.
kompensacji wzajemnych zobowiązań (5,8%
całego polskiego zadłużenia)
Obsługa zadłużenia zagranicznego
Polski względem wierzycieli z Klubu
Paryskiego
Struktura zadłużenia Polski wobec
Klubu Paryskiego na dzień 31
grudnia 2004 r.
Źródło: http://www.mf.gov.pl/dokument.php?const=1&dzial=153&id=40302&PortalMF=
Międzynarodowy Fundusz
Walutowy
Niezależna międzynarodowa organizacja w
ramach ONZ, zajmująca się kwestiami
stabilizacji. Dostarcza pomocy finansowej
zadłużonym krajom członkowskim, które w
zamian są zobowiązane do dokonywania
reform ekonomicznych i innych działań
stabilizujących. Obecnie zrzesza 185 państw
.
Bank Światowy
Nie jest bankiem w ścisłym tego słowa znaczeniu. Zapewnia
długoterminowe pożyczki o preferencyjnym
oprocentowaniu dla najbardziej potrzebujących krajów
członkowskich oraz przedsiębiorstw publicznych (po
otrzymaniu gwarancji rządowych), dotacje, pomoc
techniczną – obecnie wszystko do celów walki z
ubóstwem i finansowania rozwoju takich dziedzin życia
społecznego jak ochrona zdrowia, edukacja, ochrona
środowiska czy też rozbudowa infrastruktury. W zamian
za to wymaga jednak pewnych działań politycznych,
takich jak walka z korupcją, rozwój demokracji, czy też
najważniejszego – rozwoju sektora prywatnego.
Fundusze na udzielanie kredytów państwom słabiej
rozwiniętym pochodzą ze składek państw członkowskich,
spłaty przez państwa wcześniejszych długów oraz dzięki
emisji obligacji na światowych rynkach kapitałowych.
Harmonogram obsługi polskiego zadłużenia
zagraniczne go w Klubach Londyńskim i
Paryskim w latach 2000-2005(w mln USD)
2001 2002 2003 2004 2005 2006
Sposoby rozwiązywania
zadłużenia :
BEZPOŚREDNIE
Restrukturyzacja
długu
Redukcja długu
Konwersja długu
POŚREDNIE
Tworzenie
wewnętrznych i
zewnętrznych
warunków rozwoju
gospodarczego
Restrukturyzacja długu
Zmiana zasad spłaty długu
polegająca na odraczaniu płatności
rat kapitałowych lub/i odsetek na
dalsze lata, udzielaniu okresu
karencji spłaty długu i udzielaniu
nowych kredytów (nie zawsze)
Plany Baker’a, Fishera, Bradley’a,
Brady’ego itp., jako projekty
restrukturyzacji długu
Konwersja długu
Transakcję konwersji długu można
określić jako porozumienie
polegające na sprzedaży lub
zamianie na międzynarodowym
rynku finansowym zobowiązania
dłużnika.
Konwersja długu
Biorąc pod uwagę przedmiot wymiany wyróżnia
się sześć podstawowych transakcji zamiany:
•
zamiana długu na dług (debt for debt swap)
•
zamiana długu na udziały kapitałowe (debt for
capital swap)
•
zamiana lub sprzedaż długu na walutę kraju
dłużniczego (debt for cash swap)
•
zamiana długu na towary pochodzące z kraju
dłużniczego (debt for comodiity swap)
•
zamiana długu na wydatki na ochronę środowiska
(debt for natire swap)
•
zamiana długu na obligacje( debt for bond swap)
•
wykup długu przez kraje dłużnicze (buy-backs)
Wyznaczniki analizy
rozmiarów zadłużenia
państwa
•
Obsługa zadłużenia
•
Relacja długu do:
-
eksportu państwa
-
dochodu narodowego
-
PKB
POLSKA: ZADŁUŻENIE ZAGRANICZNE
Zestawienie sporządzone na podstawie danych dostępnych na 26 września 2008 r.
w mln USD
POZYCJA ZADŁUŻENIA
ZAGRANICZNEGO
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
Stan na
koniec IV
kwartału
Stan na
koniec IV
kwartału
Stan na
koniec IV
kwartału
Stan na
koniec IV
kwartału
Stan na
koniec IV
kwartału
Stan na
koniec IV
kwartału
Stan na
koniec IV
kwartału
Stan na
koniec II
kwartału
Narodowy Bank Polski
428
110
199
107
1977
1228
8279
17143
Sektor rządowy i
samorządowy
1
29255
35728
45068
57834
58840
67777
79180
85045
DŁUŻNE PAPIERY
WARTOŚCIOWE W POSIADANIU
ZAGRANICZNYCH
INWESTORÓW
PORTFELOWYCH
10248
14956
22254
36356
45600
54647
66098
71700
POZOSTAŁE INWESTYCJE
ZAGRANICZNE
23748
19007
20772
22814
13240
13130
13082
13345
Sektor bankowy
6733
7535
11285
14786
15026
23370
41512
54955
KREDYTY INWESTORÓW
BEZPOŚREDNICH
129
219
250
427
388
471
1 102
1 334
DŁUŻNE PAPIERY
WARTOŚCIOWE W POSIADANIU
ZAGRANICZNYCH
INWESTORÓW
PORTFELOWYCH
167
434
713
1273
2394
3648
1722
1562
POZOSTAŁE INWESTYCJE
ZAGRANICZNE
6437
6882
10322
13086
12244
19251
38241
52059
Sektor pozarządowy i
pozabankowy
35555
41185
50722
57262
57083
77259
104550
129139
KREDYTY INWESTORÓW
BEZPOŚREDNICH
10 261
12 248
19 080
22 018
22 573
34 130
46 155
56 585
DŁUŻNE PAPIERY
WARTOŚCIOWE W POSIADANIU
ZAGRANICZNYCH
INWESTORÓW
PORTFELOWYCH
4 179
4253
4719
5335
4706
3610
4696
5684
POZOSTAŁE INWESTYCJE
ZAGRANICZNE
21115
25001
26923
29909
29804
39519
53699
66870
ZADŁUŻENIE OGÓŁEM
71971
84875
107274
129338
132926
169634
233074
286282
Zagrożenia związane z
rosnącym zadłużeniem:
Ogromne obciążenie krajów dłużniczych obsługą
długu
Skutki społeczne:
potrzeba przeznaczania bardzo dużych środków na
obsługę długu w krótkim czasie prowadzi do
drastycznego ograniczania importu, próby
zwiększenia eksportu oraz oszczędności budżetowych
ponieważ środki te nie są z reguły wystarczające, w
następnym etapie kraje zadłużone, działając pod
wpływem MFW, przystępują do realizacji programów
stabilizacyjnych i dostosowawczych
jednym z ich następstw w krótkim okresie jest
pogorszenie się warunków życia ludności,
spowodowane redukcją zatrudnienia, cofnięciem
dotacji do środków żywności i energii czy
wstrzymaniem programów pomocy społecznej
Zagrożenia związane z
rosnącym zadłużeniem:
ujemny wpływ na dynamikę wzrostu
gospodarki światowej:
spadek importu krajów dłużniczych
spadek eksportu krajów wierzycielskich
spadek tempa ich wzrostu gospodarczego
osłabienie importu tych państw
spadek eksportu z państw dłużniczych
pogorszenie sytuacji państw dłużniczych.
Koniec
Dziękujemy za uwagę