OBYWATEL WOBEC WŁADZY W 

RÓŻNYCH SYSTEMACH POLITYCZNYCH

podręcznik str.134 - 
136

Obywatel a władza w systemie:

a) Totalitarnym

b) Autorytarnym

c) Demokratycznym 

 

 

Totalitaryzm

 

łac. totalis – całkowity

Ingerencja władzy 
we wszystkie 
dziedziny życia

Całkowita likwidacja 
praw politycznych

Stosowanie przemocy  
w celu 
wyeliminowania 
przeciwników 
politycznych

Władza 
usytuowana w 
rękach działaczy 
jednej, słusznej 
partii politycznej – 
system 
jednopartyjny 

Eliminowaniem ze 
społeczeństwa 
jednostek , których 
poglądy są 
sprzeczne z 
uznanymi przez 
władzę za słuszne

Istnieniem cenzury 
prewencyjnej i/lub 
następnej – kontrola 
środków masowego 
przekazu – 
ograniczenia w 
wolności słowa

Brak udziału w 
życiu 
gospodarczym

Jakakolwie
k kariera 
tylko w 
ramach 
partii

 

 

Autorytaryzm

 

Pochodzenie z gr. autocrates - samowładny

Jednostki lub 
wąskie grupy 
sprawują 
władzę

brak możliwości 
działania  
społeczeństwa 
obywatelskiego 

Społeczeństwo 
cechuje apatia 
polityczna – udział 
w życiu 
politycznym jest 
ściśle 
kontrolowana

Ograniczone 
możliwości 
podejmowani
a działań 
gospodarczyc
h

Istnieje ścisły 
związek 
pomiędzy 
gospodarką a 
administracją 
rządową

Eliminowani
a czynników 
religijnych 
w 
społeczeńst
wie

Władza 
nie 
wtrąca się 
w życie 
prywatne

Władza organizuje 
czas wolny 
(kontroluje i 
organizuje 
stowarzyszenia 
etc.)

 

 

Demokracja

Współczesne demokratyczne państwo konstytucyjne 
jest państwem prawa, realizującym w szczególności  
trzy podstawowe zasady:

1) Zasadę suwerenności narodu

2) Zasadę pluralizmu politycznego

3) Zasadę podziału władzy (na legislatywę, egzekutywę i 

władze sądowniczą)

Państwo demokratyczne utrwala takie wartości jak: 

•

Wolność

•

Równość

•

Sprawiedliwość

•

Porządek 

 

 

Przykłady państw totalitarnych i 

autokratycznych

Państwo totalitarne :

•Hitlerowskie Niemcy
•Włochy Benita Mussoliniego
•Współcześnie – najbardziej zbliżony jest w Korei 
Północnej

•ZSRR i PRL po śmierci Stalina

Państwo autokratyczne :

•Współcześnie – junty wojskowe w Afryce Południowej
•Kult jednostki – Stalina – ZSRR
•PRL do 1953 roku – śmierć Stalina
•Hiszpania pod rządami generała Franco