Posługa charytatywna 

wobec więźniów

Natalia Baj

Przestępstwo

Popełnienie go wzbudza często niechęć społeczeństwa.
Aby zaradzić jego ponownemu zaistnieniu stosuje się 
resocjalizację.  Jest to zmiana wartości więźnia, odbudowa na 
nowo jego wnętrza. Jest to zadanie niesamowicie trudne. 
Wynika to ze złożoności natury człowieka, która jest 
połączeniem sfery biologicznej, psychicznej, duchowej i 
społecznej, jak i warunków zewnętrznych.

Wiktymizacja 
penitencjarna…

… proces stawania się ofiarą, pokrzywdzenie, czyli doznanie 
krzywd i szkód w wyniku jakiegoś zdarzenia, a także 
działania prowadzące do tego, że dana osoba staje się ofiarą 
przemocy. Pokrzywdzenie obejmować może szkody 
materialne, krzywdy moralne, zmiany w psychice.

Źródła wiktymizacji penitecjarnej:

•

Izolacja fizyczna, psychiczna i społeczna

•

Przeludnienie jednostek penitecjarnych

•

Deprywacja potrzeb

•

Obecność podkultury więziennej

•

Trudności ekonomiczne więziennictwa

 

Resocjalizacja i godność 
człowieka

Naprzeciw międzynarodowym standardom wykonywania 
kary pozbawienia wolności wychodzi oparcie oddziaływań 
resocjalizacyjnych na zasadzie dobrowolności i 
indywidualizacji.
Człowiek jest niepowtarzalną osobowością, która stwarza 
własny, subiektywny świat wartości, znaczeń i symboli. 
Oznacza to, że podczas odbywania kary środki 
oddziaływania powinny dążyć do stworzenia jednostce 
sprzyjających warunków jej rozwoju psychospołecznego.
Aby doprowadzić do realizacji resocjalizacji należy poznać 
charakter więźnia, jego dążenia, a także poziom dojrzałości 
biopsychospołecznej.

Uwarunkowania, które mają 
wpływ na resocjalizację więźnia:

•

Stan mechanizmów regulacyjnych, występujący przed 
uruchomieniem oddziaływań penitencjarnych

•

Stopień dojrzałości interpersonalnej i biologicznej

•

Stopień podatności na perswazję

•

Okres pobytu w zakładzie karnym

•

Istnienie systemu prawidłowo realizowanej opieki 
zastępczej po wyjściu na wolność

•

Zakres podkulturowej presji środowiska społecznego, do 
którego wraca skazany.

NAJWAŻNIEJSZYM ELEMENTEM RESOCJALIZACJI JEST 
WIARA!

Aktywizacja więźniów

Odbywa się poprzez umożliwienie im korzystania z książek, 
prasy, urządzeń audiowizualnych.

Przepis art. 135 kodeksu karnego wykonawczego wskazuje 
na 

cel działalności kulturalno – oświatowej, 

społecznej, kultury fizycznej i zajęć sportowych, 
określając go jako stwarzanie skazanym 

warunków 

odpowiedniego spędzania czasu 

wolnego.

Ocena postępów 
resocjalizacji

Powinna zawsze uwzględniać to, że powodzenie 
prowadzonych oddziaływań w największym stopniu 
uzależnione jest od nastawienia osoby im poddawanej.

Dwie płaszczyzny uwarunkowań, na których podstawie 
można mówić o tym, że indywidualizacja penitencjarna 
jest:

•

Uwarunkowania wewnętrznie – zależność 
indywidualizacji od możliwości skazanego, jego chęci, 
nastawienia, właściwości zależnych od cech osobowości 
i charakteru skazanego.

•

Uwarunkowania zewnętrzne – możliwości wynikające z 
rodzajów i typów zakładów karnych, systemów 
oddziaływań,  stosowanych środków i metod oraz 
szczegółowych uwarunkowań konkretnych zakładów 
karnych.

Podział społeczności 
więziennej

•

Grypsujący

•

Niegrypsujących

•

chronieni

•

Grupa poszkodowanych zwanymi „cwelami”.

Taki stan trwa ok. 40 lat i wyrasta z poprzedniego systemu 
polityczno – gospodarczego, w którym milicja i Służba 
Więzienna często bestialsko traktowały przestępców i 
więźniów.

Trzy typy zakładów 
karnych

•

Zamknięty – skazany w sposób kontrolowany przez 
funkcjonariuszy i ograniczony grafikami może 
uczestniczyć w przysługujących mu na oddziale zajęciach. 
W skrócie: wieloletnie, całodobowe zamknięcie więźnia na 
klucz w celi.

•

Półotwarty – skazany może swobodnie poruszać się po 
terenie swojego oddziału mieszkalnego od porannego do 
wieczornego apelu. Może również podejmować pracę i 
naukę poza terenem zakładu karnego.

•

Otwarty – skazani mogą poruszać się po terenie całego 
obiektu. W budynku nie ma cel, są sale mieszkalne ze 
zwykłymi drzwiami. 

Klasyfikacja więźniów

Nowy kodeks karny z 1998 roku mówi o indywidualnym, 
programowym sposobie oddziaływania na skazanych jako o 
nowym standardzie pracy w polskich zakładach karnych. 
W związku z tym ustalono grupy więźniów, których dzieli się 
na:

•

Oddziaływanie terapeutyczne – dla osób z silnymi 
zaburzeniami osobowości

•

Oddziaływanie programowe – dla skazanych 
deklarujących chęć do poddania się wychowaniu 
resocjalizującemu

•

Grupa zamknięta – dla więźniów odrzucających wszelką 
pracę nad swoją poprawą

Grupa oddziaływania 
duszpasterskiego w Zakładzie 
Karnym w Iławie

Została założona w 1999 roku. Pracuje tam wielu 
wolontariuszy.
Zajęcia prowadzone w grupie:

•

Nauka i praca związana  komputerami

•

Pozostawanie pod wychowawczym wpływem ojca 
kapelana jako duszpasterza

•

Modlitwa i uczestniczenie w liturgii

•

Zajęcia  z ludźmi spoza zakładu karnego

•

Utrzymywanie kontaktu z rodzinami przez uczestników 
grupy

•

Zajęcia sportowe i prace porządkowe

ŻYCIE SAKRAMENTALNE

Sakrament pokuty jest podstawowym impulsem do 
przemiany życia więźnia na lepsze. Najczęściej jest to 
pierwsza spowiedź więźnia od wielu lat, podczas gdy bierze 
on wszystkie winy na siebie i prosi o rozgrzeszenie. 
Świadomość Bożego przebaczenia i miłości nadaje sens i 
radość całości starań. W ten sposób następuje proces 
przywracania szacunku do samego siebie i bliźniego. Jest to 
postrzeganie wartości swojego i cudzego życia oraz zdrowia, 
mienia, uczuć, czasu itp. 
Aby nawrócenie było skuteczne musi objąć różne dziedziny 
życia, choć wiadomo, że nie wszystkie od razu będą 
poukładane i uporządkowane. Niektórzy uczestnicy np. 
Iławskiej Grupy Oddziaływania Duszpasterskiego 
uczęszczają do przywięziennej Szkoły dla Dorosłych.

Sukcesy pastoralne

Pierwszym sukcesem zrealizowanym w iławskim 
duszpasterstwie był częsty kontakt z wolontariuszami. 
Najczęściej są to młode kobiety ze środowiska studenckiego i 
duszpasterstw młodzieży.
Duszpasterstwo więzienne jest jedynym miejscem, gdzie 
więzień może nawiązać trwałą wartościową przyjaźń. 
W roku 2000 kilku uczestników Grupy Oddziaływania 
Duszpasterskiego wzięło udział w pielgrzymce na Jasną Górę. 
Dali oni świadectwo nawrócenia i potrafili nawiązać nowe 
kontakty w warunkach wolności. 
Tradycją jest cokwartalne spotykanie się z rodzinami 
skazanych. Rozpoczyna się to wydarzenie Mszą Świętą w 
ciepłym kameralnym gronie. Szczególnie ważne spotkania są 
w okresie świąt Wielkanocnych oraz Bożego Narodzenia. 
Pozwalają docenić znaczenie bycia rodziną.

Dyskusja



Ile czasu według Was potrzeba na 
kompletną resocjalizację więźnia?



Czy Kościół w pełni spełnia swoją rolę w 
nawracaniu więźnia?



Jakie są wasze osobiste odczucia 
wobec więźniów?