Problemy globalne we 

współczesnej gospodarce 

światowej

• przełom XIX i XX w. – B. Russell, G. Orwell, 

A. France wskazywali, że postęp 

techniczny niesie nie istniejące wcześniej 

zagrożenia, ponadto wśród 

niebezpieczeństw grożących cywilizacji 

wymieniano np.. Eksplozję demograficzną, 

dehumanizację pracy, totalitaryzm;

• przełom lat 60. i 70. – kryzys 

energetyczny, spadek światowej produkcji 

żywności, pierwsze duże katastrofy 

ekologiczne;

Klub Rzymski

• powstała w latach 70. organizacja 

pozarządowa której celem jest 
uświadomienie ludzkości skali 
zagrożeń globalnych.

• Raporty Klubu, przekładane na wiele 

języków (także pol.), przygotowywane 

przez zespoły wybitnych uczonych, 

wywoływały ogólnoświatową dyskusję. 

Pierwszy raport pt. Granice wzrostu 

(1972) zawierał pesymistyczną 

prognozę losów ludzkości: zakładając 

dalszy szybki wzrost liczby ludzi, 

zużywanie zasobów i zanieczyszczenie 

środowiska, przewidywał totalną 

katastrofę. Aby jej uniknąć, należy 

zahamować przyrost naturalny i 

zatrzymać rozwój gospodarczy. 

http://www.clubofrome.org/

Cechy problemów globalnych

• światowy charakter – 

dane zagrożenie 

staje się problemem globalnym, kiedy w 
sposób istotny dotyczy większości państw  
(np. kwestie rozbrojenia, wyżywienia, 
ubóstwo Trzeciego Świata)

• złożoność, zależność od działania 

wielu czynników i wzajemne 
powiązanie; 

cecha najbardziej widoczna 

w przypadku problemów krajów 
rozwijających się (np. relacje cen 
artykułów rolnych i przemysłowych, 
niszczenie gleby, transfer technologii, 
korupcja)

• ważne konsekwencje wiążące się z 

nierozwiązaniem problemów 

globalnych 

lub ze zwłoką w 

podejmowaniu środków zaradczych; 

   ostateczną konsekwencją dalszego 

zaostrzania się

 

problemów byłoby 

poważne zagrożenie życia lub zdrowia 

znacznej części ludzkości, w krańcowych 

przypadku nawet upadek cywilizacji (np. 

wojna nuklearna, załamanie równowagi 

ekologicznej, trwały deficyt 

podstawowych surowców)

 

• przedsięwzięcia zmierzające do ich 

rozwiązania muszą mieć złożony 
charakter i dotyczyć wielu sfer życia 
społecznego 

(np. intensyfikacja produkcji 

rolnej w krajach rozwijających się)

• rozwiązanie problemów globalnych 

jest możliwe jedynie wówczas, gdy 
odpowiednie przedsięwzięcia 
obejmują swym zasięgiem cały świat 

(szanse rozwiązania problemu globalnego 
wzrastają wraz ze wzrostem liczby 
podmiotów gospodarki światowej aktywnie 
uczestniczących w ich rozwiązywaniu) 

Przykłady problemów globalnych

• niebezpieczeństwo wojny nuklearnej;
• nie kontrolowany przyrost ludności;
• wyczerpywanie zasobów energii i surowców;
• kryzys zadłużeniowy;
• sytuacja krajów rozwijających się;
• zagrożenie środowiska naturalnego 

(niszczenie powłoki ozonowej, niszczenie 
lasów, brak wody, erozja gleby)

Podstawowe problemy 

globalne i sposoby ich 

rozwiązania

1.

• Wyczerpywanie nieodnawialnych 

zasobów naturalnych

• Globalne ocieplenie, dziura ozonowa, 

zmiana klimatu

• Skażenie środowiska naturalnego
• Utrata różnorodności biologicznej
• Dążenie firm do wprowadzenia 

modyfikowanych genetycznie 

organizmów o niesprawdzonym 

bezpieczeństwie dla ludzi i środowiska

rozwiązania globalne

• Ustawodawstwo i edukacja na rzecz 

zdrowej i zrównoważonej gospodarki 
globalne w zgodzie z naturą

• Powierzenie odpowiednim instytucjom 

odpowiedzialnego i zrównoważonego 
zarządzania środowiskowego

• Przyjęcie na całym świecie „zasady 

ostrożnościowej” dla wszystkich nowych 
technologii 

2.

• Problemy demograficzne:
• Bezrobocie
• Nędza, pogłębiające się rozwarstwienie 

między bogatą Północą a biednym 

Południem, a także rozwarstwienie 

wewnątrz społeczeństw

• Zjawisko niedożywienia i głodu
• Problemy społeczne
• Brak podstawowej higieny i opieki 

zdrowotnej

rozwiązania globalne

• Międzynarodowy fundusz pomocy 

bazujący na podatkach z 
międzynarodowego handlu bronią

• Podatek w rodzaju podatku Tobina na 

spekulacje walutową, z którego 
dochody liczone w mld USD zasiliłyby 
fundusz redystrybujący bogactwo 

3.

• Zadłużenie międzynarodowe

rozwiązania globalne

• Przedsięwzięcia zmierzające do jego 

rozwiązania muszą dotyczyć zarówno 
dłużników, jak i wierzycieli

• Konieczne jest całkowite anulowanie 

długów krajom najbardziej 
zadłużonym

4.

• Potęga instytucji globalnych, takich 

jak Bank Światowy, WTO i MFW

rozwiązania globalne

• Zreformowanie wszystkich 

istniejących instytucji o charakterze 
globalnym

• Stworzenie nowych, w pełni 

demokratycznych i 
reprezentatywnych instytucji 
globalnego zarządzania

5.

• „korporatokracja” czyli niewłaściwa 

potęga i wpływy w rękach 
prywatnych inwestorów, takich jak 
korporacje transnarodowe

rozwiązania globalne

• Międzynarodowe ustawodawstwo 

zapewniające przede wszystkim 
interes ludzi i planety

6.

• Broń masowego rażenia
• Terroryzm
• Wojna
• Zjawisko „prania brudnych 

pieniędzy”

• Przestępczość międzynarodowa

rozwiązania globalne

• Zakaz produkcji i wykorzystania broni 

masowego rażenia wsparty powstaniem 

nowej sekcji wywiadowczej i 

bezpieczeństwa w ramach ONZ

• Zakaz prowadzenia wojny jako 

przestarzałego środka rozwiązywania 

konfliktów

• Ratyfikacja przez wszystkie kraje świata 

Międzynarodowego Sądu  Kryminalnego, 

który sądziłby terrorystów i innych 

podobnych przestępców

Coraz większa polaryzacja, 

polegająca na integracji silnych i 
marginalizacji słabych w 
gospodarce światowej, ma 
wyraźnie konfliktogenny charakter, 
grożąc poważnym zachwianiem 
bezpieczeństwa 
międzynarodowego. 
Bezpieczeństwo ekonomiczne i 
socjalne są komponentami 
globalnego bezpieczeństwa 
międzynarodowego.