UKŁAD PIRAMIDOWY
UKŁAD PIRAMIDOWY
schat struktur pnia mózgu, droga
piramidowa (pyramidal tract)
zaznaczona na czerwono, na samym
dole zaznaczono skrzyżowanie
piramid (pyramid decussation).
POJĘCIE RUCHU
Klasyfikacja ruchów ze względu na sposób ich powstawania:
*ruchy dowolne (celowe, precyzyjne, zamierzone)
zachodzą przy udziale świadomości
kontroluje je UKŁAD PIRAMIDOWY
*ruchy mimowolne (automatyczne, współczuły)
zachodzą bez udziału świadomości
kontroluje je UKŁAD POZAPIRAMIDOWY
Ruchy mimowolne towarzyszą ruchom dowolnym i uzupełniają je!
podczas chodzenia ruch dowolny
podczas chodzenia
ruch kończyn górnych ruch mimowolny
Piętrem nadrzędnym, od którego każdy ruch zależy jest kora
mózgowa.
UKŁAD PIRAMIDOWY
* układ piramidowy = droga piramidowa lub droga korowo-
rdzeniowa* droga jednoneuronalna
* rozpoczyna się od ciał komórkowych neuronów piramidowych
Betza w pierwotnej korze ruchowej w zakręcie przedśrodkowym
(V warstwa kory mózgowej)
* neurony piramidowe Betza posiadają bardzo długie aksony
(włókna rdzenne, mielinowe)- ich mielinizacja rozpoczyna się krótko
przed urodzeniem i trwa do 2-3 roku życia
W układzie pozapiramidowym wyróżnia się następujące składowe
anatomiczne:
jądra wzgórza: brzuszne przednie, brzuszne boczne i środkowo-pośrodkowe
Schemat przebiegu dróg
piramidowych w płaszczyźnie
czołowej. Motor area of cortex – kora
ruchowa; internal capsule – torebka
wewnętrzna; geniculate fibers –
włókna kolana torebki wewnętrznej;
decussation of pyramids –
skrzyżowanie piramid; anterior
cerebrospinal fasciculus – przedni
pęczek korowo-rdzeniowy; lateral
cerebrospinal fasciculus – pęczek
boczny; anterior nerve roots –
korzenie rdzeniowe przednie
UKŁAD PIRAMIDOWY
*ciała komórkowe neuronów
Betza znajdują
się w pierwotnej korze ruchowej
w zakręcie
przedśrodkowym
*aksony neuronów Betza po
wyjściu z
pierwotnej kory ruchowej
przechodzą przez
istotę białą półkul mózgowych,
torebkę
wewnętrzną i brzuszną część
konaru mózgu,
most, rdzeń przedłużony
*na przedniej powierzchni rdzenia
przedłużonego aksony tworzą
„piramidy”
*w dolnej części rdzenia
przedłużonego w
obszarze nazwanym
skrzyżowaniem piramid
80-85% aksonów neuronów Betza
krzyżuje
się, tzn. włókna biegnące od
lewej półkuli
przechodzą na prawą stronę
rdzenia kręgowego i
na odwrót
UKŁAD PIRAMIDOWY
*aksony, które uległy
skrzyżowaniu
(80-85%) tworzą drogę korowo-
rdzeniową
boczną
*pozostałe 15-20% aksonów
omija
piramidy, nie ulega skrzyżowaniu
i biegnie
po tej samej stronie rdzenia
kręgowego, co
półkula mózgowa z której
wyszłyte
aksony tworzą drogę korowo
rdzeniową
przednią
*aksony neuronów Betza kończą
się
bezpośrednio w jądrach
ruchowych w
jądrach przednich rdzenia
kręgowego lub
dochodzą do neuronów
wstawkowych
ROLA
kontroluje ruch dowolny poszczególnych mięśni
szkieletowych po
przeciwnej stronie ciała
im lepiej rozwinięta droga piramidowa, tym
większa zależność od kory mózgowej
OBJAWY USZKODZENIA
*ograniczenie lub zniesienie
wykonywania ruchów dowolnych
NIEDOWŁAD lub PARALIŻ
*nadmierne (wzmożone) napięcie
mięśni, tzw. SPASTYCZNOŚĆ
UKŁAD POZAPIRAMIDOWY
Posiada bardziej złożoną budowę
niż układ piramidowy i pod
względem rozwoju stanowi
starszą część układu
kontrolującego ruch
Układ pozapiramidowy
rozpoczyna się w
dodatkowej korze ruchowej,
neurony
dodatkowej kory ruchowej
wysyłają aksony
do jąder podkorowych, z kolei
neurony jąder
podkorowych wysyłają swoje
aksony do
innych jąder podkorowych lub
aksony te z
pominięciem piramid docierają do
rdzenia
kręgowego.
UKŁAD POZAPIRAMIDOWY TO
DROGA WIELONEURONALNA
Układ pozapiramidowy jest
układem neuronów połączonych
w charakterystyczne pętle. Są to
połączenia o typie
sprzężeń zwrotnych.
Zasadnicze pętle -
istota czarna - jądro brzuszno-
boczne wzgórzaneuronalne:
1.kora mózgowa - jądro ogoniaste
i impulsacja wraca z powrotem do
kory mózgowej (pętla
podstawowa)
2.kora mózgowa - jądro ogoniaste
-
istota czarna - jądro brzuszno-
boczne wzgórza
i impulsacja wraca do jądra
ogoniastego;
stąd kierowana jest do rdzenia
kręgowego
3.kora mózgowa - jądro ogoniaste
-
istota czarna i impulsacja wraca
do jądra
ogoniastego; stąd kierowana jest
do rdzenia
kręgowego
ROLA
* kontrola ruchów mimowolnych
* współdziałanie z układem piramidowym w
kontroli ruchów
dowolnych- uzupełnia je i czyni płynnymi
* regulacja napięcia mięśniowego, układ
pozapiramidowy jest
odpowiedzialny za rozmieszczenie napięcia
w
antagonistycznych grupach mięśni
OBJAWY USZKODZENIA
* zespoły pozapiramidowe
- zaburzenia wykonywania
ruchów dowolnych
- występowanie
niefizjologicznych ruchów
mimowolnych
- zmiana napięcia mięśniowego
porównanie