PKB i inne
wskaźniki poziomu
życia
PKB i inne
wskaźniki poziomu
życia
Produkt Krajowy Brutto – PKB
(Gross Domestic Product – GDP)
Produkt Krajowy Brutto – PKB
(Gross Domestic Product – GDP)
wartość rynkowa wszystkich finalnych
dóbr i usług, wytworzonych w kraju w
danym okresie
2
wartość rynkowa – kwota, jaką
nabywcy są skłonni zapłacić za
poszczególne dobra
wszystkich finalnych dóbr i usług –
nie uwzględnia się wartości dóbr
pośrednich
wytworzonych w kraju w danym
okresie – zazwyczaj jest to rok albo
kwartał
Produkt Krajowy Brutto – PKB
(Gross Domestic Product – GDP)
Produkt Krajowy Brutto – PKB
(Gross Domestic Product – GDP)
3
PKB = konsumpcja + inwestycje +
wydatki państwa + (eksport -
import)
4
Produkt Krajowy Brutto – PKB
(Gross Domestic Product – GDP)
Produkt Krajowy Brutto – PKB
(Gross Domestic Product – GDP)
konsumpcja – wydatki gospodarstw
domowych na dobra (trwałe i nietrwałe)
oraz usługi
inwestycje – wydatki na zakup maszyn
i urządzeń, budynków oraz
nagromadzenie zapasów
wydatki państwa – rządowe +
samorządowe
eksport netto
5
Produkt Krajowy Brutto – PKB
(Gross Domestic Product – GDP)
Produkt Krajowy Brutto – PKB
(Gross Domestic Product – GDP)
PKB nominalny a PKB realny
PKB nominalny a PKB realny
PKB nominalny oblicza się według cen
bieżących
PKB realny oblicza się według stałej ceny
z roku bazowego
Deflator PKB = (PKB nominalny/PKB
realny) · 100
6
Lata
Nominalny PKB
2003
2004
2005
(1$ · 100 hot-dogów) + (2$ · 50 hamburgerów) = 200$
(2$ · 150 hot-dogów) + (3$ · 100 hamburgerów) =
600$
(3$ · 200 hot-dogów) + (4$ · 150 hamburgerów) = 1
200$
Lata
Realny PKB
2003
2004
2005
(1$ · 100 hot-dogów) + (2$ · 50 hamburgerów) = 200$
(1$ · 150 hot-dogów) + (2$ · 100 hamburgerów) =
350$
(1$ · 200 hot-dogów) + (2$ · 150 hamburgerów) =
500$
Lata
Deflator PKB
2003
2004
2005
(200$/200$) · 100 = 100
(600$/350$) · 100 = 171
(1 200$/500$) · 100 = 240
7
PKB nominalny a PKB realny
PKB nominalny a PKB realny
Tabela nr 1. Realny i nominalny PKB
Źródło: N. Gregory Mankiw, Mark P. Taylor. Makroekonomia. Polskie Wydawnictwo
Ekonomiczne, Warszawa 2009, s. 41
POLSKA
liczba ludności:
38,2 mln
POLSKA
liczba ludności:
38,2 mln
2005
2006
2007
2008
2009
0
100
200
300
400
500
600
Lata
[mld USD]
8
Wykres nr 1. PKB w Polsce w latach 2005 – 2009
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://data.worldbank.com
POLSKA
Składniki PKB w 2009 r.
POLSKA
Składniki PKB w 2009 r.
60,00%
20,00%
18,00%
2,00%
Konsumpcja
Inwestycje
Wydatki państwa
Eksport netto
9
Wykres nr 2. Składniki PKB w Polsce w 2009 r.
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS
10
NIEMCY
liczba ludności:
81,7 mln
NIEMCY
liczba ludności
:
81,7 mln
2005
2006
2007
2008
2009
0
400
800
1200
1600
2000
2400
2800
3200
3600
4000
Lata
[mld USD]
Wykres nr 3. PKB w Niemczech w latach 2005 – 2009
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://data.worldbank.com
11
FRANCJA
liczba ludności:
63,7 mln
FRANCJA
liczba ludności
:
63,7 mln
2005
2006
2007
2008
2009
0
300
600
900
1200
1500
1800
2100
2400
2700
3000
Lata
[mld USD]
Wykres nr 4. PKB we Francji w latach 2005 – 2009
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://data.worldbank.com
12
NORWEGIA
liczba ludności: 4,8
mln
NORWEGIA
liczba ludności
: 4,8
mln
2005
2006
2007
2008
2009
0
100
200
300
400
500
Lata
[mld USD]
Wykres nr 5. PKB w Norwegii w latach 2005 – 2009
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://data.worldbank.com
13
BRAZYLIA
liczba ludności:
193,7 mln
BRAZYLIA
liczba ludności
:
193,7 mln
2005
2006
2007
2008
2009
0
400
800
1200
1600
2000
Lata
[mld USD]
Wykres nr 6. PKB w Brazylii w latach 2005 – 2009
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://data.worldbank.com
14
USA
liczba ludności: 307 mln
USA
liczba ludności
: 307 mln
2005
2006
2007
2008
2009
11600
12000
12400
12800
13200
13600
14000
14400
Lata
[mld USD]
Wykres nr 7. PKB w USA w latach 2005 – 2009
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://data.worldbank.com
15
CHINY
liczba ludności: 1 331,5
mln
CHINY
liczba ludności
: 1 331,5
mln
2005
2006
2007
2008
2009
0
500
1000
1500
2000
2500
3000
3500
4000
4500
5000
Lata
[mld USD]
Wykres nr 8. PKB w Chinach w latach 2005 – 2009
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://data.worldbank.com
RPA
liczba ludności:
49,3 mln
RPA
liczba ludności
:
49,3 mln
16
Wykres nr 9. PKB w RPA i Botswanie w latach 2005 – 2009
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://data.worldbank.com
BOTSWANA
liczba ludności: 1,95 mln
BOTSWANA
liczba ludności
: 1,95 mln
2005
2006
2007
2008
2009
0
50
100
150
200
250
300
RPA
Botswana
Lata
[mld USD]
PKB per capita
PKB per capita
PKB w przeliczeniu na jedną osobę
PKB per capita = PKB/liczba
mieszkańców
17
PKB per capita w 2009 r.
0
10
20
30
40
50
60
70
80
Polska
Niemcy
Francja
Norwegia
USA
Brazylia
Chiny
RPA
Botswana
18
Wykres nr 10. PKB per capita w wybranych krajach świata w 2009 r.
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://data.worldbank.com
Słabości PKB jako miernika
poziomu życia
o
pomija ilość czasu wolnego od pracy
o
nie uwzględnia żadnej aktywności
gospodarczej prowadzonej poza rynkiem
1.
dobra wytwarzane na własne potrzeby
2.
szara strefa
o
pomija stan środowiska naturalnego
o
nie obejmuje dóbr trwałych, które już
posiadamy w gospodarstwie domowym
19
o
ujmuje produkcję tzw. antydóbr
1.
efekty zewnętrzne zakłócające środowisko
naturalne (zanieczyszczenia, hałas)
2.
broń, rakiety, armaty, czołgi, narkotyki, tytoń
itp.
o
PKB per capita nie wskazuje na
dysproporcje w strukturze dochodu
20
Słabości PKB jako miernika
poziomu życia
Słabości PKB jako miernika
poziomu życia
Produkt Narodowy Brutto – PNB
(Gross National Product – GNP)
Produkt Narodowy Brutto – PNB
(Gross National Product – GNP)
różni się od PKB tym, że obejmuje
dochody uzyskiwane przez Polaków za
granicą, a pomija dochody uzyskiwane
przez obcokrajowców w Polsce
PNB per capita – w przeliczeniu na jedną
osobę
21
Dochód narodowy a dochód
osobisty
Dochód narodowy a dochód
osobisty
dochód narodowy (national income –
NI) to łączny dochód stałych
mieszkańców kraju uzyskany dzięki
produkcji dóbr i usług
dochód osobisty (personal income –
PI) to suma dochodów uzyskanych przez
gospodarstwa domowe i
przedsiębiorstwa niebędące spółkami
22
Racjonalizacje PKB
Racjonalizacje PKB
W związku z licznymi wadami PKB lub
PNB, powstają nowe miary dobrobytu
ekonomicznego, uwzględniające
różne składniki konsumpcji, np.:
23
1.
Wskaźnik Dobrobytu Ekonomicznego
Netto (NEW)
Odejmuje od PNB wartość antydóbr i
dodaje czas wolny.
2.
Wskaźnik Trwałego Dobrobytu
Ekonomicznego (ISEW)
Uwzględnia zróżnicowane pola działalności,
które mają wpływ na jakość życia, np.
ochronę zdrowia i edukację.
24
Racjonalizacje PKB
Racjonalizacje PKB
Ceny podobnych, a nawet takich
samych towarów kształtują się w
różnych państwach na różnym
poziomie.
Dlatego tworzy się tzw. koszyki dóbr
składające się z jednego towaru.
Jednym z nich jest tzw. Indeks Big
Maca publikowany przez brytyjski
tygodnik The Economist.
25
Indeks Big Maca
(Big Mac Index)
Indeks Big Maca
(Big Mac Index)
Indeks Big Maca
(Big Mac Index)
Indeks Big Maca
(Big Mac Index)
pokazuje ceny kanapki Big Mac
sprzedawanej w sieci Mc Donald’s w
różnych krajach przeliczone na dolary
po kursie bieżącym
ceny te są prezentowane w
odniesieniu do cen obowiązujących w
USA
26
27
Indeks Big Maca
(Big Mac Index)
Indeks Big Maca
(Big Mac Index)
1994
2005
2007
2009
Norwegia
b/d
+98
+106
+72
Strefa euro
b/d
+17
+19
+29
Brazylia
-31
-22
-6
+13
USA
0
0
0
0
Polska
-40
-36
-29
-33
RPA
b/d
-31
-34
-39
Chiny
-55
-59
-56
-49
28
Tabela nr 2. Indeks Big Maca w wybranych krajach świata
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://www.anaga.ru
Indeks rozwoju społecznego
ONZ
(Human Development Index – HDI)
Indeks rozwoju społecznego
ONZ
(Human Development Index – HDI)
wprowadzony w 1990 r.
HDI = 1/3 wskaźnik długości życia + 1/3
wskaźnik wykształcenia + 1/3 PKB per
capita
29
Na podstawie indeksu HDI dokonuje się
klasyfikacji państw:
o
o wysokim rozwoju (HDI > 0,800)
o
o średnim rozwoju (0,799 > HDI >
0,500)
o
o niskim rozwoju (0,500 > HDI)
30
Indeks rozwoju społecznego
ONZ
(Human Development Index – HDI)
Indeks rozwoju społecznego
ONZ
(Human Development Index – HDI)
HDI w 2009 r.
HDI w 2009 r.
0
0,1
0,2
0,3
0,4
0,5
0,6
0,7
0,8
0,9
1
Polska
Niemcy
Francja
Norwegia
USA
Brazylia
Chiny
RPA
Botswana
31
Wykres nr 11. HDI w wybranych krajach świata w 2009 r.
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://hdr.undp.org
Wskaźnik ubóstwa dla
wybranych OECD (HPI-2)
Wskaźnik ubóstwa dla
wybranych OECD (HPI-2)
prawdopodobieństwo niedożycia 60
lat
odsetek dorosłych analfabetów
odsetek ludności żyjącej poniżej linii
ubóstwa
długotrwała stopa bezrobocia
32
… i inne wskaźniki
… i inne wskaźniki
W zależności od przyjętych kryteriów
(np. społecznych, gospodarczych,
demograficznych lub
środowiskowych), można dowolnie
tworzyć wiele nowych, mniej lub
bardziej rozbudowanych wskaźników.
Wygenerowanie takiego wskaźnika
jest możliwe m. in. na stronie:
http://
hdr.undp.org
33
Bibliografia:
Bibliografia:
Skawińska E., Sobiech K., Nawrot K. Makroekonomia. Teoretyczne i praktyczne
aspekty gospodarki rynkowej. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa
2008. s. 108-121.
Gruszewska E. Rozwój i czynniki rozwoju gospodarczego [w:] Ekonomia ogólna.
pod. red. Meredyk K. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. Białystok
2007. s. 346-352.
Mankiw G., Taylor M. Makroekonomia. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Warszawa 2009. s. 32-49.
Makroekonomia. pod red. Noga M. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej we
Wrocławiu. Wrocław 1993. s. 22-24.
Wyszyński R. Regionalne dysproporcje dochodowe w Polsce [w:] Wzrost
gospodarczy a bezrobocie i nierówności w podziale dochodu. pod red. Pacho W.,
Garbicz M. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie. Warszawa 2008. s. 219-229.
http://hdr.undp.org
http://www.anaga.ru
http://data.worldbank.com
34
Dziękujemy i życzymy
wielu prezentów w
dniu św. Mikołaja.
35
ADMINISTRACJA – II rok
LSA
1. Kempisty Adam
2. Kowalewska Anna
3. Rezler Honorata
4. Wałdoch Anna
5. Zdunek Bartosz