• Florian Znaniecki

• Współczesny socjolog zapomina o konkretnym materiale, jaki został już zgromadzony niekoniecznie przez socjologów

• Nurt historyczny i uogólniający biegną w przeciwnych kierunkach i zwalczają się wzajemnie

• Droga dla socjologii: dokładne określenie ogólnego typu tych systemów zamkniętych, których badanie stanowi szczególne prawo i obowiązek socjologa i konsekwentne skupienie się na nich

• Oddziaływanie wzajemne pomiędzy systemami socjologów i innych nauk - żaden z systemów nie jest szczelni zamknięty dla wpływów zewnętrznych - pożądana jest współpraca między socjologią a innymi naukami

• Fundamentalne różnice między systemami przyrodniczymi a kulturowymi - dotyczą one składu, struktury, charakteru elementów oraz sił wiążących te elementy ze sobą

• Oczywistość w.w. cech, wyznaczają one kierunek dalszych badań

• Cokolwiek wie się nt. rzeczywistości to dlatego, że doświadcza się jej i czynnie o niej myśli - doświadczenia + aktywność uczonego

• Wszelka nauka tak samo usiłuje przybliżyć się do pełnej obiektywności

• Różnica leży w charakterze samej rzeczywistości danej uczonemu w chwili, gdy bierze on ją sobie za przedmiot swoich badań:

- Systemy przyrodnicze istnieją niezależnie od działalności ludzi, ich elementy są właśnie takie niezależnie czy ktoś ich doświadcza, a siły je wiążące nie mają nic wspólnego z ludźmi

• systemy kulturowe - istnieją dla pewnych świadomych i czynnych podmiotów historycznych - w sferze doświadczenia i działalności ludu, jednostek, zbiorowości żyjących w d. miejscu, w d. Czasie; dane badacza kultury są zawsze czyjeś (Triobrandczyków) - to tzw. Współczynnik humanistyczny

• gdyby uczony zaczął badać system jako istniejący niezależnie od człowieka system zniknąłby i zamiast niego byłaby jedynie masa nie powiązanych ze sobą przyrodniczych przedmiotów i procesów

• istnieje wielość autonomicznych nauk, a socjologia jest nauką indukcyjną - gdzie indukcja to system hipotez organizujących teoretyczne myślenie o pewnym rodzaju faktów doświadczanych przez ludzi oraz nadających temu myśleniu kierunek

• doświadczanie = uświadamianie sobie faktu empirycznego, którego tożsamość uznaje jednostka oraz inni ludzie

• zdarzenia mogą stać się faktami, gdy się je zapamięta i będzie o nich rozmawiało z innymi, którzy uświadomią je sobie rozpoznając w nich to samo

• doświadczenia pierwotne (w czasie gdy się je przeżywa) i odtwórcze (przypominanie sobie)

• fakty stają się przedmiotami myślenia teoretycznego; standaryzacja zmiennych doświadczeń (głównie pierwotnych), doświadczenia odchylające się od standardu - subiektywne

• doświadczenia pierwotne są standaryzowane aksjologicznie i normatywnie (są definiowane jako dodatnie lub ujemne wartości)

• badacz może wykorzystywać własne doświadczenia i działania jako materiał, o ile odtworzy je w zgodzie z tymi samymi standardami, jaki używa do innych ludzi

• każda jednostka uczestniczy w tradycjach kulturowych, jej doświadczenie obejmuje również jej umysł, fakt myślowy; fakt myślowy jej doświadczenia to obecne ciało i umysł, przeszłość i przewidywana przez nią przyszłość

• grupy społeczne jako fakty (np. Stany Zjednoczone Ameryki) - są pierwotnie doświadczane przez jednostki do niej należące oraz outsiderów; ich doświadczenia mają charakter wartościujący i czynny; grupa nigdy nie jest statyczna

• z punktu widzenia teoretycznej standaryzacji nie istnieją grupy społeczne, ale przestrzenne aglomeracje organizmów (plamy atramentu na papierze to nie Pan Pickwick Dickensa)

• teoria stosunku między jednostkami i grupami może więc być jedynie systemem hipotez na temat jednostek danych w ich własnym doświadczeniu i doświadczeniu innych jednostek w relacji do grup danych w doświadczeniu ich uczestników i outsiderów - hipotezy opierają się wyłącznie na standaryzowanych doświadczeniach odtwórczych badaczy różnych nauk, którzy badają drogą obserwacji połączonej z komunikacją słowną/pisemną

• rola społeczna jako czynnik definiujący członkostwo w grupie - to system wartości i działań poddany standaryzacji praktycznej; wzór kulturowy, społeczny, estetyczny

• składniki roli społecznej: - krąg społeczny (pacjenci, klienci)

• jaźń społeczna - oceniana wg tego czy jest dostosowana do wzorca

• status osoby wykonującej rolę - uprawnienia

• funkcja osoby

• kształtowanie się grupy - wyodrębnienie ich od nieczłonków

• wspólny system wartości

• jądro społeczne grupy - jednostkowe lub kilkuosobowe

• synteza jaźni społecznych; świadomość zbiorowa - narzucony wspólny typ psychiczny

• własność materialna grupy - zyskanie podmiotu moralnego

• początkowe czynności są postrzegane jako spontaniczne, później poddawane normom  uznawane za instytucje grupowe