Praca za mniej niż minimum

Praca za mniej ni

minimum

Cztery złote za godzin

pracy. Bez ubezpieczenia, bez umowy i

wiadcze

. Na zielonej wyspie

sukcesu znalezienie pracownika, który b

dzie pracował na takich warunkach, nie jest

problemem. Gorzej,

e w ogóle jest to mo

liwe.

Poszukiwania zaczynam od osób wchodz

cych na rynek pracy. Dlaczego? Zdaniem Dawida Sobolaka

z firmy Sedlak & Sedlak młodzi ludzie wol

zacz

ąć

prac

nawet za ni

sze wynagrodzenie, ni

mie

status bezrobotnego. - W czasach, gdy powszechna jest presja robienia kariery, niektórym osobom

e by

wstyd,

e s

na zasiłku - wyja

nia.

Młodzi bior

wszystko

Tak

osob

jest Agnieszka. Sko

czyła

studia

, jest kulturoznawc

. Blondynka, pozytywnie nastawiona

wiata, na pytanie, za jak

minimaln

kwot

pójdzie do pracy, odpowiada: - Tysi

c dwie

cie złotych

na r

. Ale gdyby przyszło co do czego, to pewnie brałabym to, co by mi zaproponowali.

Agnieszka jest uparta i nie chce by

zale

na od innych. Chciałaby utrzymywa

z tego, co zarobi.

Jednocze

nie nie chce, tak jak jej znajomi, pracowa

na stanowisku kompletnie niezwi

zanym z

wyuczonym zawodem. Wysoko postawiona poprzeczka sprawia,

e musi si

bardziej wysili

. - Po

sko

czeniu studiów objechałam chyba wszystkie instytucje kulturalne na Górnym

sku i w okolicy.

Wsz

dzie pytałam o prac

na etacie, wsz

dzie dostawałam t

sam

odpowied

. W ko

zdecydowałam si

przyj

ąć

sta

, na którym dostawałam tyle, co wszyscy - 680 zł brutto, czyli nieco

ponad sze

ść

stów na r

- opowiada. Od trzech miesi

cy ponownie szuka jakiego

zaj

cia. Z

obiecanej przez poprzedniego szefa umowy zlecenia nic nie wyszło. Agnieszce najbardziej

straconych mo

liwo

ci. - W czasie studiów zrobiłam kurs grafika komputerowego, przez trzy lata

pracowałam. Sytuacja, w której si

znalazłam, zabija ambicj

- podsumowuje.

Tysi

c dwie

cie na r

, za który poszłaby do pracy Agnieszka (chocia

w rzeczywisto

ci zgodziłaby

na mniej), to suma nieosi

galna na razie dla Adama. On tak

e był na sta

u, tak

e dostawał nieco

ponad 600 zł na r

. Teraz, na umowie zlecenia, zarabia mniej wi

cej tyle samo. Mimo

e jego

dochody s

tak niskie, nie traci humoru. Rozmowa z nim przypomina rozmow

z kim

, kto odniósł

zawodowy sukces. - Robi

to, co lubi

. Zajmuj

kultur

, pracuj

w fantastycznym zespole -

mieje

Adam. - A pieni

dze zarabia moja dziewczyna. Nie jest

le - mówi.

Co pi

ty zarabia

Czy rzeczywi

cie nie jest

le? Z raportu przygotowanego przez Eurostat, a dotycz

cego ludzi

pracuj

cych za "niskie wynagrodzenia" wynika,

e w Polsce do tej kategorii nale

y ponad 20 proc.

zatrudnionych. Eurostat definiuje "niskie wynagrodzenia" jako te, które w uj

ciu rocznym nie

przekraczaj

dwóch trzecich mediany wynagrodze

. Co pi

ty pracuj

cy Polak zgadza si

zarabia

mniej ni

2,5 euro za godzin

W całej Unii Europejskiej odsetek osób z kategorii "nisko zarabiaj

cych" wynosi 17 proc. Najwi

cej na

Łotwie i Litwie, w Bułgarii i Rumunii. W tym pierwszym kraju ponad 30 proc. pracuj

cych zarabia mało.

Z kolei w Finlandii do tej kategorii nale

y jedynie 6 proc. zatrudnionych. Zdaniem Andrzeja

Jankowskiego, szefa działu prawnego i rzecznika Forum Zwi

zków Zawodowych, powodem dla

którego co pi

ty zatrudniony godzi si

pracowa

za niskie wynagrodzenie jest aktualna sytuacja

społeczno-gospodarcza w Polsce i na

wiecie. - Oczywi

cie zgoda na otrzymywanie niskiego

wynagrodzenia wynika bezpo

rednio ze skali bezrobocia w Polsce i obawy przed utrat

miejsca pracy

- uwa

a Jankowski.

Za krajowe minimum

Kogo mo

na zaliczy

do tej kategorii? Na przykład pani

, sprz

taczk

z biblioteki miejskiej w

jednym ze

skich miast. Jej wynagrodzenie nigdy nie przekroczyło minimum ustawowego. Pani

ena ma szcz

ęś

cie, bo jej szefowa skrupulatnie przestrzega prawa. Mo

e wi

c liczy

na podwy

za ka

dym razem, gdy zmienia si

wysoko

ść

ustawowego minimum. Od 1 stycznia osoba zatrudniona

na pełny etat nie mo

e zarabia

mniej ni

1317 zł brutto. Na r

pani Bo

ena dostaje wi

c nieco

ponad 980 zł. A raczej dostawałaby tyle, gdyby nie przepisy dotycz

ce wysługi lat. Dzi

ki nim i dzi

temu,

e miała prac

, pani Bo

ena dostaje kilkadziesi

t złotych wi

cej.

Osoby, które pracuj

za najni

dopuszczaln

prawem pensj

, korzystaj

z przepisów, które w

Polsce maj

ponad pi

ęć

dziesi

cioletni

histori

. - Minimalne wynagrodzenie ma w Polsce do

ść

dług

tradycj

, bo funkcjonuje ju

od 1956 roku - przypomina Dawid Sobolak z firmy Sedlak & Sedlak,

wła

ciciela portalu wynagrodzenia.pl. Z informacji publikowanych przez Ministerstwo Pracy wynika,

w ostatnim czasie mieli

my wyj

tkowy wzrost warto

ci wynagrodzenia minimalnego - z poziomu

prawie 900 zł brutto w 2006 roku do ponad 1,3 tys. zł brutto obecnie. Po ostatniej podwy

ce minimalne

wynagrodzenie za prac

stanowi około 40 proc.

redniej krajowej. - W wi

kszo

ci krajów OECD płaca

ta kształtuje si

na poziomie 40-50 proc. płacy

redniej - mówi Sobolak.

Pensja minimalna wzbudza kontrowersje od lat. W

ród ekonomistów jednoznacznej opinii na jej temat

nie ma. - Cz

ęść

pracodawców uwa

e tego typu unormowanie nie jest korzystne dla elastyczno

rynku pracy. Chodzi tu m.in. o zatrudnianie młodzie

y i absolwentów - wyja

nia Dawid Sobolak. -

Płaca minimalna ustalona na wysokim poziomie mo

e zniech

pracodawców do tworzenia nowych

miejsc pracy. Dzieje si

tak szczególnie w przypadku osób młodych i o niskich kwalifikacjach - dodaje.

Jego zdaniem warto

ść

pracy takich osób jest w pocz

tkowym etapie cz

sto o wiele ni

sza ni

kwota,

jak

musiałby zapłaci

pracodawca zobowi

zany przepisami o wynagrodzeniu minimalnym. Dlatego

wprowadza si

wyj

tki. - W Polsce kwota najni

szego wynagrodzenia dla pracowników w pierwszym

roku zatrudnienia jest na poziomie 80 proc. podstawowej stawki płacy minimalnej - precyzuje Sobolak.

Na czarno i szaro

Pracodawcy radz

sobie z przepisem o płacy minimalnej na ró

ne sposoby. Jednym z nich jest

zatrudnienie na umow

zlecenia zamiast na umow

o prac

. Tak, jak ma to miejsce w przypadku

Adama. Zgodnie z prawem taka umowa powinna by

zmieniona na umow

o prac

, jednak póki nie

przyjdzie kontrola, nic si

nie dzieje.

- Zatrudnianie pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzenie poni

ej minimum jest

łamaniem przez pracodawców prawa pracy - ostrzega Andrzej Jankowski, który jednak nie ma

złudze

: - Jest to problem powa

ny i, niestety, do

ść

powszechny. Ponadto w Polsce funkcjonuje

jeszcze tzw. czarna strefa wynagrodze

polegaj

ca na tym,

e pracownicy otrzymuj

ęść

wynagrodzenia nigdzie nie ewidencjonowanego - dodaje.

W ten sposób mo

na zatrudnia

ludzi za kwoty ni

sze, ni

wyliczone jako niezb

dne do prze

ycia.

Instytut Pracy i Spraw Socjalnych przygotowuje co roku informacj

o wysoko

ci minimum socjalnego

w Polsce. We wrze

niu 2009 roku wynosiło ono od 881 zł na osob

w gospodarstwie jednoosobowym

do 685 zł dla gospodarstwa pi

cioosobowego. Adam i jego dziewczyna wspólnie zarabiaj

cej.

Pani Bo

ena ju

nie. Dlaczego? Bo jej m

ąŜ

od lat nie pracuje. Do dyspozycji na osob

maj

c po

500 zł.

ęć

złotych za godzin

Obok pracuj

cych na umow

zlecenia studentów i osób zatrudnionych za wynagrodzenie minimalne

osoby, które zgodz

pracowa

za jeszcze mniejsze pieni

dze. Za ile? Aby sprawdzi

, za jak

nisk

kwot

gotowi s

pracowa

ludzie w Polsce, decyduj

zamie

ogłoszenie. W darmowym

serwisie daj

anons, w którym poszukuj

osoby do sprz

tania biura. W ci

gu pierwszej godziny mam

kilkana

cie odpowiedzi - dzwoni

i pisz

głównie kobiety. Wszystkie godz

na proponowane

warunki: praca przez sze

ść

dni w tygodniu w godzinach porannych, bez umowy o prac

. Stawka: 6 zł

za godzin

Kiedy telefon dzwoni po raz kolejny, proponuj

o złotówk

mniej. Kobieta, pani Kamila, zgadza si

tak

stawk

. Jedyny problem w jej przypadku to praca w sobot

. Ma dwójk

dzieci i nie bardzo ma je z

kim zostawi

. Poza tym wszystko jej pasuje Na pytanie czy naprawd

zgadza si

pracowa

za 5 zł na

godzin

bez

ubezpieczenia

adnych gwarancji odpowiada: "tak, oczywi

cie". Dla niej ka

da kwota

liczy, jest w stanie pracowa

nawet za tak niewiele. - Odpowied

na pytanie, dlaczego ludzie

godz

pracowa

za ni

płac

, b

dzie prawdopodobnie inna dla ka

dego pracownika - mówi

Dawid Sobolak - Zazwyczaj jednak nie maj

oni po prostu alternatywy - wyja

nia. Przyczyny tego

stanu rzeczy mog

bardzo ró

ne. - Na wynagrodzenie poni

ej ustawowego minimum przystaj

sto osoby z niskimi kwalifikacjami lub te, których umiej

tno

ci, np. w wyniku restrukturyzacji, nie s

warto

ciowe na współczesnym rynku pracy. Zgoda na ni

sze wynagrodzenie

wiadczy tak

e o

tym,

e podejmuj

ce tak

prac

osoby uznaj

e im si

to bardziej "opłaca" od pozostawania w domu

- kontynuuje.

Do czego prowadzi praca za zbyt niskie pieni

dze? - Bardzo namacalnymi negatywnymi skutkami dla

gospodarki krajowej jest to,

e przy zani

aniu wynagrodze

pracowniczych do bud

etu pa

stwa

wpływa mniej

rodków z tytułu podatku od wynagrodzenia. Fakt wpływu mniejszych składek z tytułu

ubezpieczenia społecznego ma równie

wymierny wpływ na przyszłe

emerytury

pracownicze -

wylicza Jankowski. Dlatego, jego zdaniem, nale

y d

ąŜ

do zmiany mentalno

ci niektórych

pracodawców, wskazywa

e taka działalno

ść

ma niekorzystne skutki nie tylko dla pracowników, ale

tak

e dla całej gospodarki.

li to nie nast

pi, bez problemu b

dzie mo

na zatrudni

ludzi nawet nie za pi

ęć

, a za cztery złote za

godzin

. Na takie warunki przystaj

kolejne trzy osoby. Praca za jedno euro na godzin

ich nie

przera

a. - Przecie

zawsze mogłoby by

gorzej - przekonuj

. I pewnie maj

racj

, ale wol

tego nie

sprawdza

. Mogłoby si

okaza

e w Polsce, zielonej wyspie sukcesu w

rodku europejskiego morza

recesji, znale

źć

na pracownika, który zgodzi si

zarabia

jeszcze mniej.