3 Systemy Edukacji


System edukacji w Polsce
na tle systemów w innych
krajach europejskich
D R H A B . P R O F . N A D Z W . J O L A N T A Ż Y Ś K O
Struktura prezentacji
� Polityka ponadnarodowa w odniesieniu do edukacji
� Diagnoza stanu edukacji europejskiej na początku
wieku
� Polityka europejska w obszarze edukacji
Ą� Strategia Lizbońska
Ą� Zapisy Traktatu o Unii Europejskiej
� Analiza systemów edukacji w Europie
� Porównywalność systemów
Pojawienie się polityki ponadnarodowej
Globalizacja
Proces integracji
europejskiej
Narodowe systemy
edukacji Realne struktury
Kreowana polityka
Gdyby można było zmniejszyć ludność
całego świata do wioski o 100 mieszkańcach,
zachowując proporcje
wszystkich ludzi mieszkających na Ziemi,
wioska składałaby się z:
57 Azjatów
21 Europejczyków
14 Amerykanów (Północna, Środkowa i Południowa)
8 Afrykanów
6 osób posiadałoby 59% całego bogactwa
i wszyscy oni pochodziliby z USA
80 mieszkałoby w ubogich domach
70 byłoby analfabetami
50 cierpiałoby niedożywienie
1 umierałaby właśnie
1 właśnie by się rodziła
1 posiadałaby komputer
1 (tak, tylko jedna) posiadałaby dyplom uniwersytecki
Wpływ polityki ponadnarodowej
" UNESCO (Org. NZ ds.
Polityka
Oświaty, Nauki i Kultury)
" OECD (Org. Współpracy
globalna
Gosp. i Rozwoju)
" Rada Europy
Polityka
" Unia Europejska
" CEDEFOP
europejska
Polityka
" Organizacje rządowe
" Organizacje pozarządowe
narodowa
Wydatki na edukację
UE/2002 USA Japonia
Ze środków 4,9% PKB 5,0% PKB 3,6 % PKB
publicznych
Ze środków 0,6% PKB 2,2% PKB 1,2% PKB
prywatnych
Umiejętności potrzebne dla społeczeństwa wiedzy
Średnia
Średnia UE trzech USA Japonia
(1)
najlepszych
wyników
w UE
Umiejętność
liczenia/
494 528 493 557
matematyka
(punkty)
Umiejętność
pisania i
498 532 504 522
czytania
(punkty)
yródło: PISA, OECD, 2001.
(1)
W danych nie uwzględniono Holandii  średnia dla 14 państw członkowskich.
PISA 2000-2006  Wnioski
(Programme for International Student Assessment)
Pięta achillesowa polskiej oświaty 
rozwijanie umiejętności
samodzielnego myślenia,
rozumowania naukowego,
modelowania i rozumowania
matematycznego, formułowania
hipotez, zwięzłego zapisania
wniosków, dostrzegania
alternatywnych rozwiązań problemu
Umiejętność rozumowania w naukach
przyrodniczych
- wynik ogólny  498 pkt nie różni się od
przeciętnego w krajach OECD
- Wyjaśnianie zjawisk przyrodniczych w sposób
naukowy - tutaj polscy uczniowie uzyskali
stosunkowo najlepsze wyniki (506 pkt). W tym
obszarze ważne są posiadane wiadomości (wiedza)
Wydatki na edukację w krajach europejskich
Polska
Wydatki na jednego ucznia
Polska
Strategia Lizbońska
 Gospodarka europejska powinna stać się
najbardziej konkurencyjną i dynamiczną
gospodarką w świecie - gospodarką opartą
na wiedzy, zdolną do trwałego wzrostu,
tworzącą coraz większą liczbę lepszych
miejsc pracy i zapewniającą większą
spójność społeczną.
Strategia europejska
yródło: (Wójcik, 2003)
Art. 165 Traktatu o Unii Europejskiej
Unia przyczynia się do rozwoju edukacji o wysokiej
jakości, poprzez zachęcanie do współpracy między
Państwami Członkowskimi oraz, jeśli jest to
niezbędne, poprzez wspieranie i uzupełnianie ich
działalności, w pełni szanując odpowiedzialność
Państw Członkowskich za treść nauczania
i organizację systemów edukacyjnych, jak również
ich różnorodność kulturową i językową.
Wersje skonsolidowane Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej
Art. 165 cd.
Działanie Unii zmierza do:
� rozwoju wymiaru europejskiego w edukacji, zwłaszcza przez
nauczanie i upowszechnianie języków Państw Członkowskich,
� sprzyjania mobilności studentów i nauczycieli, między innymi
poprzez zachęcanie do akademickiego uznawania dyplomów
i okresów studiów,
� promowania współpracy między instytucjami edukacyjnymi,
� rozwoju wymiany informacji i doświadczeń w kwestiach wspólnych
dla systemów edukacyjnych Państw Członkowskich,
� sprzyjania rozwojowi wymiany młodzieży i wymiany instruktorów
społeczno-oświatowych, a także zachęcania młodzieży do
uczestnictwa w demokratycznym życiu Europy,
� popierania rozwoju kształcenia na odległość&
Wersje skonsolidowane Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej
Kompetencje Unii Europejskiej
po Traktacie Lizbońskim
Kompetencje Kompetencje Kompetencje
wyłączne dzielone wspomagające
funkcjonowanie rynku ochrona i polepszanie
wspólny rynek,
wewnętrznego, ludzkiego zdrowia,
polityka społeczna (w
unia celna, przemysł,
zakresie spraw
wymienionych w
polityka monetarna kultura,
Traktacie),
krajów, które przyjęły
turystyka,
walutę euro,
spójność ekonomiczna,
edukacja, młodzież,
społeczna i
zasoby morskie i
sport i doradztwo
terytorialna,
polityka rybołówstwa,
zawodowe,
rolnictwo i połów ryb
wspólna polityka
ochrona obywatelska,
(wyłączając morskie
handlowa
współpraca
zasoby),
administracyjna
ochrona środowiska,
ochrona konsumencka,
transport, sieci, drogi,
Subsydiarność jako kluczowa zasada
funkcjonowania Unii Europejskiej
Organizacje Organizacje
rządowe pozarządowe
transnarodowe transnarodowe
europejskie europejskie
narodowe narodowe
regionalne regionalne
lokalne lokalne
Subsydiarność horyzontalna
Subsydiarność wertykalna
Dokumenty strategiczne
Edukacja i szkolenie 2010 - dokument Unii
Europejskiej dotyczący rozwoju systemów opieki
społecznej i edukacji. Został przyjęty 14 lutego 2002
roku przez ministrów edukacji oraz Komisję
Europejską.
Uzgodnione w nim najważniejsze cele, jakie należy
osiągnąć w wyznaczonym terminie, to:
� poprawa jakości i efektywności systemów edukacji,
� ułatwienie powszechnego dostępu do systemów
edukacji,
� otwarcie systemów edukacji na świat.
Cele strategii:
� osiągnąć w Europie najwyższy poziom edukacji, tak aby mogła
ona stanowić wzór dla całego świata pod względem jakości i
użyteczności społecznej;
� zapewnić kompatybilność systemów edukacyjnych, umożliwiającą
obywatelom swobodny wybór miejsc kształcenia, a następnie
pracy;
� uznawać w Unii Europejskiej kwalifikacje szkolne i zawodowe,
wiedzę i umiejętności zdobyte w poszczególnych krajach UE;
� zagwarantować Europejczykom - niezależnie od wieku -
możliwość uczenia się przez całe życie (kształcenie ustawiczne);
� otworzyć Europę - dla obopólnych korzyści - na współpracę z
innymi regionami, tak aby stała się miejscem najbardziej
atrakcyjnym dla studentów, nauczycieli akademickich i
naukowców z całego świata.
Cele strategiczne
Cel strategiczny 1: Poprawa jakości i
efektywności systemów edukacji w UE wobec
nowych zadań społeczeństwa wiedzy oraz zmieniających
się metod i treści nauczania i uczenia się:
� Cel 1.1.: Podniesienie jakości kształcenia i doskonalenia
zawodowego nauczycieli i osób prowadzących szkolenia
� Cel 1.2.: Rozwijanie kompetencji i umiejętności
potrzebnych dla społeczeństwa wiedzy
� Cel 1.3.: Zapewnienie powszechnego dostępu do
technologii informacyjno-komunikacyjnych
� Cel 1.4.: Zwiększenie rekrutacji w dziedzinach nauk
ścisłych i technicznych
� Cel 1.5.: Optymalne wykorzystywanie zasobów
Cele strategiczne
Cel strategiczny 2: Ułatwienie powszechnego
dostępu do systemów edukacji zgodnie z nadrzędną
zasadą kształcenia ustawicznego, działanie na rzecz
zwiększenia szans zdobycia i utrzymania zatrudnienia
oraz rozwoju zawodowego, jak również aktywności
obywatelskiej, równości szans i spójności społecznej:
� Cel 2.1.: Tworzenie otwartego środowiska edukacyjnego
� Cel 2.2.: Uatrakcyjnianie procesu kształcenia
� Cel 2.3.: Wspieranie aktywności obywatelskiej,
zapewnienie równości szans i spójności społecznej
Cele strategiczne
� Cel strategiczny 3: Otwarcie systemów edukacji
na środowisko i świat w związku z koniecznością
lepszego dostosowania edukacji do potrzeb pracy
zawodowej i wymagań społeczeństwa oraz sprostania
wyzwaniom wynikającym z globalizacji:
� Cel 3.1.: Wzmocnienie powiązań ze światem pracy,
działalnością badawczą i społeczeństwem
� Cel 3.2.: Rozwijanie przedsiębiorczości
� Cel 3.3.: Poprawa sytuacji w zakresie nauki języków
obcych
� Cel 3.4.: Rozwijanie mobilności i wymiany
� Cel 3.5.: Wzmocnienie współpracy europejskiej
Dokumenty strategiczne w obszarze edukacji w Polsce
� Strategia rozwoju edukacji na lata 2007-2013
� Narodowy Plan Rozwoju 2004-2006,
� Strategia Rozwoju Kształcenia Ustawicznego do 2010 r.
(MENiS 2003),
� Strategia Państwa dla Młodzieży 2003-2012 (MENiS
2003 r.),
�  e-Polska. Plan działań na rzecz rozwoju społeczeństwa
informacyjnego w Polsce na lata 2001-2006 (2001r.)
� Narodowy Plan Działań Na Rzecz Dzieci 2004-2012 
 Polska Dla Dzieci (2004 r.)
Strategia rozwoju edukacji na lata 2007-2013
Edukacja to spójny system kształcenia i wychowania
obejmujący różne poziomy kształcenia, w formach
instytucjonalnych i pozainstytucjonalnych. W
systemie tym uczestniczą dzieci, młodzie i dorośli,
nabywając wiedzę ogólną lub zawodową, a także
umiejętności. Edukacja sprzyja także kształtowaniu
postaw niezbędnych do funkcjonowania w
społeczności lokalnej. Efektywna edukacja o wysokiej
jakości jest kluczowym warunkiem rozwoju
społeczeństwa, a także jest drogą do podnoszenia
jakości życia, tak w wymiarze indywidualnym, jak i
społecznym.
Analiza SWOT systemu edukacji
Mocne strony Słabe strony
� niski wskaznik upowszechnienia edukacji przedszkolnej dzieci w
wieku 3-5 lat, zwłaszcza na wsi
� obowiązek nauki do 18 roku życia
� niski poziom umiejętności uczniów w zadaniach wymagających
� rozwinięta sieć szkół podstawowych,
twórczego mylenia;
gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych
� stosunkowo niska liczba uczniów z bardzo dobrymi wynikami w
� poprawa wyników badania PISA 2003 r. w
myleniu naukowym (badanie PISA)
porównaniu do badania z 2000 r. w zadaniach
� niedostateczna liczba nauczycieli języków obcych i informatyki
badających rozumienie tekstu
� niski odsetek osób niepełnosprawnych uczęszczających do szkół
� duża liczba szkół wyższych zróżnicowanych pod
ogólnodostępnych i aktywnych zawodowo
względem oferty edukacyjnej
� zbyt mały udział absolwentów matematyki, nauk przyrodniczych i
� wysoki współczynnik solaryzacji
technicznych w ogólnej liczbie absolwentów szkół wyższych
� niski odsetek osób wcześnie opuszczających
� niedostateczne powianie nauki i szkolnictwa wyższego z gospodarką i
system edukacji w wieku 18-24 lata w
rynkiem pracy oraz brak należytego wykorzystania potencjału
odniesieniu do liczby osób w systemie edukacji
badawczego uczelni
� powszechny system pomocy materialnej dla
� nieefektywny system zarządzania w szkolnictwie wyższym
studentów
� programy nauczania w szkołach wyższych niedostatecznie
� trzyipółkrotne zwiększenie liczby osób przygotowujące do aktywnego wejścia absolwentów na szeroko
uzyskujących stopień doktora rozumiany rynek pracy
� niski wskaznik uczestnictwa ludności w kształceniu ustawicznym
� autonomia szkół wyższych
(słabo rozwinięty system kształcenia ustawicznego i kształcenia na
odległość)
� relatywnie niskie nakłady na ucznia/studenta w USD wg siły
nabywczej pieniądza
� nieefektywny podział kompetencji w zakresie nadzoru między
administracji rządową a organami prowadzącymi szkoły
� niewielkie zaangażowanie społeczności lokalnych w życie placówek
edukacyjnych
Analiza SWOT systemu edukacji
Możliwości (wewnętrzne) Ograniczenia (wewnętrzne)
� wdrażanie nowych przepisów dotyczących kształcenia
nauczycieli (nauczanie dwóch przedmiotów, języki obce,
� brak zewnętrznej oceny pracy
TIK)
szkół  oprócz egzaminów
� rozwój systemu studiów doktoranckich jako trzeciego
zewnętrznych (sprawdzianu
stopnia kształcenia w szkołach wyższych
� przyjcie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym
dla szóstoklasistów i
� przyjcie ustawy o zasadach wspierania działalności
egzaminu gimnazjalnego,
innowacyjnej
matury oraz egzaminu
� wdrożenie większości zada Procesu Bolońskiego
potwierdzającego kwalifikacje
� przyjcie nowego rozwiązania w zakresie określania
elastycznych standardów kształcenia w szkolnictwie
zawodowe)
wyższym
� relatywnie niski wzrost liczby
� utworzenie Systemu Informacji Oświatowej
profesorów i doktorów
� wzrost liczby pracowni komputerowych, w tym z
podłączeniem do Internetu
habilitowanych w stosunku do
� doskonalenie systemu oceny jakości kształcenia w
wzrostu liczby studentów
szkołach wyższych
� doskonalenie systemu akredytacji placówek doskonalenia � brak mechanizmów szybkiego
nauczycieli
awansu naukowego
� doskonalenie systemu akredytacji placówek
prowadzących kształcenie ustawiczne w formach
pozaszkolnych
Analiza SWOT systemu edukacji
Szanse (zewnętrzne) Zagrożenia (wewnętrzne)
� konstytucyjne ograniczenia
� wykorzystanie renty
wprowadzenia odpłatności za studia
demograficznej
� brak wzrostu nakładów na edukację i
nauk z budżetu państwa
� wysokie aspiracje
� dziedziczenie statusu społecznego
rodziców, w tym często poziomu
edukacyjne ludności
wykształcenia
� możliwość wykorzystania
� ograniczone nakłady gospodarstw
domowych na edukację
dodatkowych zródeł
� wysoki poziom bezrobocia absolwentów
finansowania np.
� brak analiz i prognoz rynku pracy dot.
europejskich funduszy zapotrzebowania na absolwentów o
określonych kwalifikacjach
strukturalnych
� brak nawyku uczenia się przez całe
życie oraz korzystania z dóbr kultury
Analiza systemów edukacji  Polska
Analiza systemów edukacji - Niemcy
Niemcy
Kształcenie w pełnym wymiarze jest obowiązkowe w
wieku od 6 do 15 lub 16 lat (zależnie od Landu), a
kształcenie w niepełnym wymiarze jest obowiązkowe
do wieku 18 lat dla osób, które nie uczęszczają do
szkoły w pełnym wymiarze.
Analiza systemów edukacji  Wielka Brytania
Wielka Brytania
Kształcenie jest obowiązkowe w wieku od 5 (4  w
Irlandii Północnej) do 16 lat. W Anglii i Walii wiele
dzieci rozpoczyna naukę w klasie zerowej szkoły
podstawowej w wieku 4 lat. Większość uczniów
przechodzi ze szkoły podstawowej (primary school)
do szkoły średniej (secondary school) w wieku 11 lat,
choć w niektórych regionach Anglii uczniowie
uczęszczają do middle school w wieku, odpowiednio,
od 8 lub 9 do 12 lub 13 lat. Wiele szkół średnich 1
stopnia prowadzi również kształcenie na poziomie
średnim 2 stopnia dla uczniów w wieku od 16 lat i
powyżej do 18 lat i powyżej.
Wielka Brytania
� Władze krajowe zapewniają całościowa koncepcję
usług edukacyjnych, określają politykę/strategię
edukacji i planują kierunki rozwoju
� Władze lokalne są odpowiedzialne za zapewnienie
jakości kształcenia oraz promocję wysokich
standardów europejskich
Analiza systemów edukacji  Hiszpania
Hiszpania
Kształcenie jest obowiązkowe w wieku od 6 do 16 lat i
dzieli sie na dwa poziomy: kształcenie na poziomie
podstawowym, składające sie z trzech dwuletnich
etapów, oraz kształcenie na poziomie średnim 1
stopnia, trwające cztery lata.
Analiza systemów edukacji  Francja
Francja
Kształcenie jest obowiązkowe w wieku od 6 do 16 lat i
dzieli sie na trzy etapy.
Analiza systemów edukacji  Włochy
Włochy
� Konstytucja przewiduje kształcenie obowiązkowe do
ukończenia przez ucznia 14 roku życia, ale najnowsza
legislacja (2006) wprowadziła kształcenie
obowiązkowe do 16 roku życia. Obok kształcenia
obowiązkowego przewidziane jest diritto-dovere
(edukacja jest nie tylko obowiązkowa, ale równie
zagwarantowana wszystkim uczniom przez 12 lat lub
do uzyskania kwalifikacji przed osiągnięciem 18 roku
życia).
Analiza systemów edukacji  Dania
Europejskie Ramy Kwalifikacji (EQF)
� sprzyja lepszemu dopasowaniu do siebie potrzeb rynku
pracy (jego zapotrzebowania na określoną wiedzę,
umiejętności i kompetencji) i oferty edukacyjno-
oświatowej;
� ułatwia uznanie kształcenia nieformalnego i
incydentalnego;
� usprawnia przenoszenie zdobytych kwalifikacji między
różnymi krajami i różnymi systemami edukacji i szkoleń.
Europejskie Ramy Kwalifikacji dla uczenia się przez całe
życie  poziomy zasadnicze
EQF Szkolnictwo polskie
(rozważana propozycja)
Poziom 1 Szkoła podstawowa
Poziom 2 Gimnazjum
Poziom 3 Szkoła zawodowa
Poziom 4 Liceum
Poziom 5 Studium policealne / seminaria
Poziom 6 Studia licencjackie
Poziom 7 Studia magisterskie
Poziom 8 Studia doktoranckie
Koncentracja na efektach kształcenia
Loukas Zahilas
9
NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA
Nowa podstawa programowa
kształcenia ogólnego
REFORMA PROGRAMOWA KSZTAACENIA OGÓLNEGO
Proces kształcenia Efekty kształcenia
Nowa podstawa programowa
kształcenia ogólnego
Stara podstawa programowa
kształcenia ogólnego
Europejskie Ramy Kwalifikacji
Możliwość porównywania kwalifikacji
Pytania ??????????
Uwagi !!!!!!!!


Wyszukiwarka