Pojęcie sytuacji 

Potoczna interpretacja pojęcia „sytuacja” 

Interpretacja psychologiczna 

–

Umysł + otoczenie 

–

Model poznawczy sytuacji 

–

Dynamiczność sytuacji 

 

 

Sytuacja w sensie 
psychologicznym 

Sytuacja to uporządkowany ciąg par – interakcji 
umysłu i otoczenia – dwóch ściśle powiązanych 
ze sobą zakresów informacji i typów struktur 

– Bodźce, sygnały i struktury informacyjne zawarte w 

oddziaływaniach otoczenia 

– Schematy pojęciowe i profile doświadczenia 

stanowiące podstawę kategoryzowania, reagowania i 
formułowania celów działania – istniejące w osobie 

Nie da się stworzyć reprezentacji kompletnych i 
logicznie spójnych – jesteśmy skazani na 
poznanie fragmentaryczne 

 

 

Wymiary sytuacji 

Złożoność 

Zmienność 

Niepewność – 

stan umysłu

 

Obiektywne wymiary otoczenia 

 

 

Złożoność sytuacji 

Sytuacje proste vs. złożone 

Duża liczba elementów, wymiarów, cech, 
jakości, kategorii itp. 

Zbyt duża złożoność sytacji wymaga myślenia 
upraszczającego 

Problem: czy uproszczenia nie idą zbyt daleko, z 
jakim stopnie, adekwatności rozpoznano 
sytuację?  

 

 

Zmienność sytuacji 

Sytuacje statyczne vs. dynamiczne 

W intuicyjnym sensie zmienność jest 
ważniejsza niż złożoność (generuje 
większą niepewność) 

 

 

Niepewność 

Niepewność to stan umysłu poznającego 
(kategoryzującego) otoczenie i działającego w 
nim 

Sytuacje: 

– Deterministyczne 

– Ryzykowne 

– Niepewne 

Każda sytuacja decyzyjna sprowadza się do 
rozwiązywania problemu niepewności 

 

 

Ź

ródła niepewności (Kahnemann, 

Tversky, 1982) 

Niepewność zewnętrzna  

– wynikająca z braku lub niekompletności wiedzy o 

obiektywnie istniejących cechach i mechanizmach 
powstawania zdarzeń 

– Może być reprezentowana w umyśle jako rozkład 

zdarzeń lub jako niepowtarzalne (wyjątkowe) 
zdarzenie jednostkowe 

Niepewność wewnętrzna 

– Wynikające ze świadomości własnych ograniczeń 

poznawczych, typu umysłowości, braku kompetencji, 
doświadczeń itp. 

– Może mieć formę niepewności wnioskowanej lub 

doświadczanej 

 

 

 

Sytuacje pod względem stopnia 

swobody wyboru 

Sytuacje otwarte (szerokie) 

– Decydent ma poczucie dużej swobody wyboru 

rozwiązania 

– Decydent sam określa zbiór wariantów działania i 

kryteria ich oceny 

Sytuacje zamknięte (wąskie) 

– Swoboda wyboru decyzji jest ograniczona 
– Zamknięty może być np. zbiór wariantów działania, 

zdeterminowany przez strategie, technologię itp. 

Swoboda wyboru lub przymus stanowi istotną 
determinantę oceny decyzji jako ostrożnej lub 
ryzykownej 

 

 

Decyzje w organizacji 

Istotą zarządzania jest myślenie strategiczne i 
podejmowanie decyzji  

Organizacja – „zbiorowy umysł” 

Decydent – osoba lub grupa osób 

Wymiary: 

−

Adekwatność poznawcza 

−

Formalna struktura myślenia decyzyjnego 

−

Podział kompetencji decyzyjnych wewnątrz 
organizacji 

−

Społeczne uczestnictwo w podejmowaniu 
decyzji 

 

 

Adekwatność poznawcza 

Adekwatność poznawcza - trafne rozpoznanie charakteru 
sytuacji, w jakiej znalazła się organizacja 

Dobry poziom adekwatności i całkowita nieadekwatność 

Jeśli sytuacje rozpoznano nietrafnie, to kompletna formalna 
procedura decyzyjna nie usunie popełnionego błędu 

Typologia sytuacji: 

– Zamknięte, rutynowe 
– Zamknięte, zorientowane na redukcję lub wyeliminowanie niepewności 
– Zamknięte, zorientowane na usunięcie sprzeczności lub konfliktu 

poznawczego 

– Otwarte, rozbudowane analitycznie ze względu na złożoność sytuacji 
– Otwarte, wymagające intuicyjnego podejmowania decyzji z powodu 

braku czasu lub znacznej niekompletności informacji  

– Otwarte, ryzykowne 
– Krótkoterminowe vs. Długoterminowe 
– Lokalne vs. globalne 

 

 

Formalna struktura myślenia 
decyzyjnego 

Jakie składniki struktury musi zawierać 
myślenie decyzyjne, aby jego skutki można 
było uznać za racjonalne i warte realizacji? 

– Pełna reprezentacja sytuacji decyzyjnej 
– Określony zbiór wariantów działania 
– Sformułowane kryteria oceny wariantów działania 
– Dokonana ocena w układzie kryteria x warianty 
– Wybór właściwej reguły decyzyjnej, zagregowana 

ocena i podjęcie decyzji  

– Wpływ podjętej decyzji na przyszłe decyzje 
– Podjęcie decyzji w trafnym momencie czasu 

 

 

Podział kompetencji 
decyzyjnych 

Podejmowanie decyzji jest trafne w wymiarze 
procedur i podziału kompetencji, jeśli decydenci 
nie naruszają poziomów i zakresów kompetencji 
przewidzianych w strukturze systemu 
decyzyjnego danej organizacji 

Przyczyny naruszania reguł kompetencji – 
istnienie błędnych podziałów lub powstanie 
nieformalnego systemu decyzyjnego 

Wielokryterialne decyzje, o zasięgu globalnym a 
struktury organizacyjne 

 

 

 

Społeczne uczestnictwo  
w podejmowaniu decyzji 

Decyzje indywidualne i zbiorowe 

Stopień uczestnictwa w decyzji 

Problemy i kwestie sporne: 

–

Autonomia i zakres odpowiedzialności decydentów 

–

Głosowanie – nie rozwiązuje ono problemu 
racjonalności decyzji 

–

„Przejrzystość” decyzji dla uczestników organizacji – 
warunek poczucia odpowiedzialności za decyzję 

–

Reprezentanci – jak wybierać, jaką funkcje mają 
pełnić, kwestia mandatów wolnych i wiązanych 

 

 

 

Podsumowanie  

Wymiary decyzji w organizacji charakteryzują jej 
system decyzyjno-informacyjny traktowany jako 
całość 

– Adekwatność poznawcza i formalna struktura 

myślenia decyzyjnego – myślenie jako proces 
indywidualny, zachodzący w umyśle menedżera 

– Podział kompetencji i społeczne uczestnictwo – 

dotyczą wykonania decyzji i rozumienia jej sensu 
przez wszystkich uczestników organizacji 

Procedury decyzyjne stosowane w organizacjach 
są skuteczne tylko wtedy, gdy respektują one 
adekwatność poznawczą i formalną strukturę 
myślenia decyzyjnego