Władimir Antonow

SZTUKA

BYCIA

SZCZ

ĘŚLIWYM

SYSTEM AUTOREGULACJI PSYCHICZNEJ

OPRACOWANIE METODYCZNE

2

Tytuł oryginału:

Искусство

 

быть

 

счастливым

Система

 

психической

 

саморегуляции

(pierwsze wydanie rosyjskie: l984 r.)

Przekład i redakcja

Irina Lewandowska

www.swami-center.org

©Copyright tor the Polish edition
by Wydawnictwo Centrum Autoregulacji Psychicznej,
Gliwice 1990

3

OD WYDAWCY

Praca  niniejsza  stanowi  podr

ęcznik  wprowadzający  w  sztukę

autoregulacji psychicznej.

Proponowany  system  został  opracowany  na  pocz

ątku  lat

osiemdziesi

ątych w Leningradzie przez doktora biologii W. W. Antonowa.

Metoda  ta  zawiera  zarówno  zaadaptowane  zmodyfikowane

sposoby,  wypracowane  w  szkołach  duchowych  Indii,  Chin,  Bułgarii,
Meksyku, Rosji jak i szereg elementów powstałych po raz pierwszy.

Obecnie  istnieje  wielu  zwolenników  tej  oryginalnej  metody  nie

tylko w ZSRR, lecz i w innych krajach 

świata.

Równie

Ŝ w Polsce powstało Centrum Autoregulacji Psychicznej,

Oddajemy  Czytelnikowi  prac

ę,  obejmującą  I  kurs  systemu.

Jeste

śmy przekonani, ze będzie ona pomocna dla tych, którzy są gotowi

i

ść  drogą  samodoskonalenia  w  poszukiwaniu  wewnętrznego  spokoju,

harmonii i rado

ści Ŝycia.

Przygotowuj

ący pierwsze wydanie niniejszej pracy składa tą drogą

serdeczne  podzi

ękowania  wszystkim,  którzy  w  ten  czy  inny  sposób

przyczynili si

ę do jego powstania.

IRINA LEWANDOWSKA

4

WST

Ę

P

“Człowiek człowiekowi przyjacielem, współw

ę

drowcem i bratem”.

Có

Ŝ

 mo

Ŝ

e by

ć

 ponad t

ę

 zasad

ę

?

Jednak

Ŝ

e  społecze

ń

stwo,  mimo  deklaracji  nawet  najszczytniejs-

zych  ideałów,  samo  przez  si

ę

  nie  stanie  si

ę

  idealne.  Wymaga  to

odpowiedniej nauki i pracy.

Harmonijne  stosunki  w  społecze

ń

stwie  zale

Ŝą

  od  umiej

ę

tno

ś

ci

ka

Ŝ

dego  jego  członka  “gaszenia”  w  sobie  emocji  negatywnych,

ust

ę

powania w tych sytuacjach konfliktowych, gdy “zagro

Ŝ

one” s

ą

 jego

prywatne  interesy,  jak  równie

Ŝ

  zdolno

ś

ci  stałego  podtrzymywania  w

sobie i szczodrego darowania innym harmonii i rado

ś

ci 

ś

ycia i Miło

ś

ci.

Aby osi

ą

gn

ąć

 ten cel, trzeba dysponowa

ć

 skutecznymi metodami

samodoskonalenia.  Nikt  nie  mo

Ŝ

e  si

ę

  sta

ć

  doskonałym  bez  własnego

wysiłku i wytrwałej pracy nad sob

ą

.

Na  przykład  sport,  bez  w

ą

tpienia,  daje  ludziom  bardzo  wiele  dla

rozwoju  siły  fizycznej,  zdrowia  i  urody.  Sprzyja  on  równie

Ŝ

  rozwojowi

siły  woli  i  poczucia  wspólnoty.  S

ą

  tak

Ŝ

e  dyscypliny  sportowe,

rozwijaj

ą

ce zdolno

ś

ci  intelektualne.  Turystyka  z  kolei  ma  uczy

ć

  miło

ś

ci

do przyrody. To jednak za mało. Ani jedna dyscyplina sportowa nie jest
specjalnie  ukierunkowana  na  wykształcenie  umiej

ę

tno

ś

ci  harmonijnego

współistnienia  z  innymi  lud

ź

mi.  T

ę

  funkcj

ę

  spełniaj

ą

  ró

Ŝ

ne  systemy

autoregulacji  psychicznej,  w  szczególno

ś

ci  za

ś

  systemy  treningu

autogennego.

Systemy,  o  których  mowa,  maj

ą

  mi

ę

dzy  innymi  t

ę

  ogromn

ą

przewag

ę

  nad  farmakologicznymi  i  psychoterapeutycznymi  metodami

oddziaływania  na  psychik

ę

, 

Ŝ

e  mo

Ŝ

liwo

ść

  ich  zastosowania  istnieje

praktycznie  zawsze.  Nie  trzeba  w  tym  celu  i

ść

  do  apteki  lub  po  porad

ę

do lekarza. Ponadto jedynie i wła

ś

nie samowychowanie, a nie okresowa

ingerencja z zewn

ą

trz jest zdolne ostatecznie ukształtowa

ć

 rzeczywi

ś

cie

harmonijn

ą

 osobowo

ść

.

Systemy 

autoregulacji 

psychicznej 

stwarzaj

ą

 

mo

Ŝ

liwo

ść

nauczenia  si

ę

  samodzielnego  niwelowania  napi

ę

cia  psychicznego,

aktywnego  wpływu  na  swój  nastrój,  prowadz

ą

c  do  wytworzenia  i

podtrzymywania tych lub innych emocji pozytywnych. Z drugiej strony w
trakcie  nauki  dokonuje  si

ę

  znaczny  rozwój  intelektualny  uczestników

zaj

ęć

, który pozwala znacznie lepiej pozna

ć

 zarówno siebie, jak i innych

ludzi.  Opanowanie  tych  metod  daje  mo

Ŝ

liwo

ść

  realnego  niesienia

okre

ś

lonych rodzajów pomocy psychologicznej innym ludziom.

Z  praktyki  wynika, 

Ŝ

e  racjonalne  jest,  aby  w  zaj

ę

ciach  według

proponowanego programu uczestniczyły osoby, które uko

ń

czyły 13 rok

Ŝ

ycia. Grupa uczestników mo

Ŝ

e liczy

ć

 od 20 do 100 i wi

ę

cej osób.

W  naszej  dotychczasowej  działalno

ś

ci  doskonale  sprawdziła  si

ę

metoda  prowadzenia  zaj

ęć

  grupowych  na  sali  gimnastycznej  w

przeciwie

ń

stwie do sali typu koncertowego. Sala gimnastyczna stwarza

5

lepsze  warunki  dla  psychicznego  zbli

Ŝ

enia  ludzi,  a  tak

Ŝ

e  pozwala  na

wprowadzenie 

do 

programu 

zaj

ęć

 

dynamicznych 

ć

wicze

ń

gimnastycznych  koniecznych  do  pokonania  skr

ę

powania  ruchowego.

Ponadto zaj

ę

cia w sali gimnastycznej umo

Ŝ

liwiaj

ą

 urozmaicenie pozycji,

w których realizowane s

ą

 

ć

wiczenia koncentruj

ą

ce i medytacyjne, dzi

ę

ki

czemu proces uczenia si

ę

 jest dla uczestników zaj

ęć

 bardziej zajmuj

ą

cy.

Wypada 

tak

Ŝ

e 

wspomnie

ć

, 

Ŝ

e 

ć

wiczenia 

gimnastyczne:

przeprowadzane  na  pocz

ą

tku  ka

Ŝ

dych  zaj

ęć

,  przynosz

ą

  efekty

sportowo-zdrowotne  oraz  sprzyjaj

ą

  pozbyciu  si

ę

  niepo

Ŝą

danych

natr

ę

tnych my

ś

li. Przy takiej formie zaj

ęć

 konieczne jest, aby uczestnicy

byli  ubrani  na  sportowo  oraz  posiadali  indywidualne  koce,  na  których
mo

Ŝ

na  siedzie

ć

  i  le

Ŝ

e

ć

.  Jeszcze  lepiej,  je

ś

li  sala  b

ę

dzie  wyło

Ŝ

ona

dywanem lub ci

ą

gł

ą

 warstw

ą

 mat.

Członkowie  grupy  powinni  by

ć

  uprzedzeni, 

Ŝ

e  nie  wolno

uczestniczy

ć

  w  zaj

ę

ciach  w  ubraniu  z  tkanin  syntetycznych.  Syntetyki

wytwarzaj

ą

  wokół  siebie  pole  elektryczne,  które  przenikaj

ą

c  w  ciało

zakłóca  procesy  elektrochemiczne  zachodz

ą

ce  w  komórkach  oraz

wzajemnie skoordynowana prac

ę

 komórek.

Sala mo

Ŝ

e by

ć

 o

ś

wietlona 

ś

wiatłem naturalnym lub 

Ŝ

arówkami.

Zaj

ę

cia prowadzone s

ą

 raz w tygodniu.

Czas trwania ka

Ŝ

dego spotkania około 4—5 godzin.

ZAJ

Ę

CIA l

Rozmowa wst

ę

pna. Na  pocz

ą

tku  pierwszych  zaj

ęć

  prowadz

ą

cy  mo

Ŝ

e

poinformowa

ć

  grup

ę

  o  celach  pracy,  zwracaj

ą

c  szczególn

ą

  uwag

ę

  na

ogólne  zadanie:  ka

Ŝ

dy  powinien  nauczy

ć

  si

ę

  harmonijnie  uczestniczy

ć

  w

Ŝ

yciu  społeczno

ś

ci.  Drog

ą

  do  osi

ą

gni

ę

cia  tego  celu  jest  opanowanie

wielkiej cechy — zdolno

ś

ci do Miło

ś

ci.

Miło

ść

 matki do dziecka, miło

ść

 dziecka do matki, miło

ść

 mał

Ŝ

onków,

miło

ść

  do  krewnych  i  przyjaciół,  miło

ść

  do  współtowarzyszy  wspólnej

sprawy, miło

ść

 do ojczyzny, miło

ść

 do wszystkich ludzi na Ziemi, miło

ść

 do

pracy,  któr

ą

  słu

Ŝ

ysz  ludziom,  miło

ść

  do  zwierz

ą

t  i  ro

ś

lin,  miło

ść

  do

wszystkiego  co 

Ŝ

ywe  i  nieo

Ŝ

ywione,  miło

ść

  do  całej  planety,  na  której

Ŝ

yjemy, miło

ść

 do całego Wszech

ś

wiata, miło

ść

 jako czuło

ść

, jako oddanie,

jako po

ś

wi

ę

cenie, wyrzeczenie si

ę

 własnych interesów dla dobra innych a

Ŝ

do  ofiarowania  własnego 

Ŝ

ycia  ...  —  to  jeszcze  nie  wszystkie  aspekty  tego

wielkiego poj

ę

cia, które zwie si

ę

 Miło

ść

.

Dla wszystkich wymienionych aspektów Miło

ś

ci istnieje jedno prawo:

w Miło

ś

ci nie ma egoizmu.

Lecz  jak  si

ę

  tego  nauczy

ć

?  Jak  odnale

źć

  harmoni

ę

  ze  wszystkimi

lud

ź

mi i z ka

Ŝ

dym człowiekiem? Przecie

Ŝ

 z tym si

ę

 człowiek nie rodzi.

St

ą

d te

Ŝ

, aby nauczy

ć

 si

ę

 naprawd

ę

 kocha

ć

, trzeba gł

ę

biej pozna

ć

 za-

równo siebie, jak i obiekt swojej miło

ś

ci.

Proponowany cykl zaj

ęć

 stwarza takie mo

Ŝ

liwo

ś

ci.

Nast

ę

pnie  wskazane  jest  zaznajomienie  grupy  z  histori

ą

  powstania

systemów  autoregulacji  psychicznej.  Mi

ę

dzy  innymi  nale

Ŝ

y  wspomnie

ć

, 

Ŝ

e

systemy  te  si

ę

gaj

ą

  swoimi  korzeniami  staro

Ŝ

ytnych  Indii.  Jednak

proponowany system ró

Ŝ

ni si

ę

 od indyjskiej rad

Ŝ

a-jogi brakiem interpretacji

religijnych oraz nie udowodnionych twierdze

ń

-

Zainteresowanie  kultur

ą

  indyjsk

ą

,  której  nieodł

ą

czn

ą

  cz

ęść

  stanowi

joga,  jest  znaczne  równie

Ŝ

  w  naszym  kraju.  Podkre

ś

li

ć

  jednak  nale

Ŝ

y, 

Ŝ

e

cz

ę

ste s

ą

 przypadki pasjonowania si

ę

 jog

ą

 na podstawie fragmentarycznej i

zniekształconej  wiedzy,  co  prowadzi  do  opłakanych  skutków,  negatywnie
odbijaj

ą

c  si

ę

  na  zdrowiu  lub  wykluczaj

ą

c  niektórych  ludzi  z 

Ŝ

ycia  w

społeczno

ś

ci.  Dlatego  bardzo  wa

Ŝ

ne  jest  odpowiednie  ukierunkowanie

zainteresowania  jog

ą

,  opieraj

ą

c  je  na  zdrowych  zasadach  współ

Ŝ

ycia

społecznego  oraz  pogl

ą

dach  etycznych  czołowych  przedstawicieli  kultury

Indii.

Na  ko

ń

cu  obecnych  zaj

ęć

  rozpoczniemy  krótki  przegl

ą

d  głównych

zasad etycznych jogi.

Teraz  za

ś

  siadamy  na  pi

ę

tach  z  wyprostowanymi  plecami  i

przeprowadzamy nast

ę

puj

ą

c

ą

 medytacj

ę

:

Zamykamy oczy.
Odwracamy uwag

ę

 od wszystkich trosk dnia.

Witamy w my

ś

lach cały 

ś

wiat.

Witamy w my

ś

lach współuczestników zaj

ęć

.

7

Czujemy  sympati

ę

  do  wszystkich  obecnych.  Rozprzestrzeniamy  to

uczucie na wszystkich ludzi, zamieszkuj

ą

cych Ziemi

ę

.

Ł

ą

czymy  si

ę

  z  nimi  w  my

ś

lach  w  jedn

ą

  cało

ść

, 

Ŝ

ycz

ą

c  im  szczerze

szcz

ęś

cia, harmonii, pokoju ...

Nast

ę

pne  zaj

ę

cia  równie

Ŝ

  rozpoczniemy  od  tego 

ć

wiczenia.  Stanowi

ono wa

Ŝ

ny element w naszej pracy.

Rozgrzewka.

 

Ć

wiczenia  b

ę

dziemy  wykonywa

ć

  nie  ruszaj

ą

c  si

ę

  z

miejsca.  Główn

ą

  uwag

ę

  w 

ć

wiczeniach  nale

Ŝ

y  zwróci

ć

  na  rozwini

ę

cie

zdolno

ś

ci  swobodnego  rozlu

ź

niania  mi

ęś

ni,  jak  równie

Ŝ

  zwi

ę

kszenie

elastyczno

ś

ci mi

ęś

ni i wi

ą

zadeł oraz  gi

ę

tko

ś

ci  kr

ę

gosłupa.  To  ostatnie  jest

szczególnie  istotne  jako  przygotowanie  do 

ć

wicze

ń

  przewidzianych  w

drugiej cz

ęś

ci kursu.

Ć

wiczenia  rozgrzewkowe  nie  powinny  by

ć

  fizycznie  m

ę

cz

ą

ce.  Ka

Ŝ

de

ć

wiczenie  nale

Ŝ

y  wykonywa

ć

  tak  długo,  aby  dobrze  wej

ść

  w  jego  rytm,  a

tak

Ŝ

e  odczu

ć

  rado

ść

  z  jego  wykonywania.  Konieczne  jest,  aby 

ć

wiczenia

sprawiały wszystkim uczestnikom przyjemno

ść

, nale

Ŝ

y je wi

ę

c wykonywa

ć

 z

pozytywnym  nastawieniem  emocjonalnym.  Jasny,  emocjonalnie  pozytywny
stan  ka

Ŝ

dego  uczestnika  stanowi  r

ę

kojmi

ę

  post

ę

pów  w  zaj

ę

ciach  całej

grupy. Tak wi

ę

c ka

Ŝ

dy uczestnik zaj

ęć

 powinien mie

ć

 

ś

wiadomo

ść

, 

Ŝ

e przez

swój zły nastrój działa na szkod

ę

 całej grupy, gdy

Ŝ

 wszystkich uczestników

zaj

ęć

  ł

ą

czy  wspólne  biopole.  St

ą

d  te

Ŝ

  pozostawanie  w  zespole  w  złym

nastroju  stanowi  przejaw  egoizmu,  gdy

Ŝ

  obowi

ą

zkiem  ka

Ŝ

dego  członka

zespołu 

jest 

stworzenie 

dla 

innych 

korzystnego 

ś

rodowiska

bioenergetycznego.

Ujmujemy  od  góry  nadgarstek  prawej  r

ę

ki  lew

ą

  r

ę

k

ą

.  Podnosimy  j

ą

nad głow

ą

. Prawa r

ę

ka jest zupełnie rozlu

ź

niona. Zwalniamy uchwyt palców

lewej  r

ę

ki.  Prawa  r

ę

ka  powinna  opa

ść

  zupełnie  swobodnie,  bez  oporu  jej

mi

ęś

ni.  Stanowi  to  kryterium  skuteczno

ś

ci  rozlu

ź

nienia  tych  ostatnich.

Powtarzamy 

ć

wiczenie  kilkakrotnie  a

Ŝ

  do  osi

ą

gni

ę

cia  zupełnej  relaksacji

(rozlu

ź

nienia) mi

ęś

ni.

Podobne 

ć

wiczenia wykonujemy z drug

ą

 r

ę

k

ą

.

Mi

ę

dzy  napi

ę

ciem  psychicznym  (stresem)  i  odruchowym  napi

ę

ciem

muskulatury  istnieje  niezaprzeczalny  zwi

ą

zek,  tj.  pojawienie  si

ę

  stresu

poci

ą

ga  za  sob

ą

  odruchowe  napi

ę

cie  mi

ęś

ni.  Je

Ŝ

eli  jednak  doło

Ŝ

y  si

ę

stara

ń

,  aby  zniwelowa

ć

  tonus  mi

ęś

niowy,  to  uda  si

ę

  w  ten  sposób

zmniejszy

ć

 lub pozby

ć

 si

ę

 stresu.

Teraz  stajemy  na  jednej  nodze,  a  drug

ą

  zginamy  i  przyci

ą

gamy  do

miednicy. Zł

ą

czamy palce r

ą

k pod stop

ą

 i podwieszamy w ten sposób nog

ę

,

rozlu

ź

niamy  j

ą

.  Rozł

ą

czamy  palce.  Noga  powinna  zupełnie  swobodnie,  bez

oporu mi

ęś

ni opada

ć

 w dół. Opanowujemy to 

ć

wiczenie dla obu nóg.

Przechylamy  si

ę

  w  prawo  tak,  by  prawa  r

ę

ka  zwisała  nie  dotykaj

ą

c

ciała.  Palce  lekko  zaciskamy  w  pi

ęść

.  Rozlu

ź

niamy  mi

ęś

nie  ramienia.

Wyobra

Ŝ

amy  sobie, 

Ŝ

e  prawa  r

ę

ka  —  to  sznur  z  przywi

ą

zanym  na  ko

ń

cu

kamieniem.  Podkurczamy  lekko  nogi  i  wykonuj

ą

c  spr

ęŜ

yste  ruchy  ciałem

zaczynamy  kołysa

ć

  r

ę

k

ę

  do  przodu  i  do  tyłu,  zwi

ę

kszaj

ą

c  stopniowo

8

amplitud

ę

  waha

ń

.  Nast

ę

pnie  nadajemy  r

ę

ce  ruch  obrotowy.  W 

ć

wiczeniu

tym mi

ęś

nie r

ę

ki uczestnicz

ą

 aktywnie, gdy

Ŝ

 s

ą

 w pełni rozlu

ź

nione.

Teraz  wymachujemy  do  tyłu  rozło

Ŝ

onymi  na  boki  wyprostowanymi

r

ę

koma, a nast

ę

pnie podniesionymi na ró

Ŝ

n

ą

 wysoko

ść

.

Opuszczamy  głow

ę

  na  jedno  rami

ę

  i  przetaczamy  j

ą

  dookoła  (w

przód, do drugiego ramienia, w tył i tak dalej).

Przyswoimy 

sobie 

bardzo 

wa

Ŝ

ne 

ć

wiczenie: 

przesuwanie

pozostaj

ą

cej  w  pionie  głowy  na  boki  i  dookoła  po  okr

ę

gu  wzgl

ę

dem

nieruchomych ramion.

Podnosimy  r

ę

ce  do  góry  z  dło

ń

mi  zwróconymi  do  siebie.

Wykonujemy  skłony  ciała  na  boki  zginaj

ą

c  górn

ą

  cz

ęść

  kr

ę

gosłupa

(l

ę

d

ź

wiowy odcinek ciała pozostaje nieruchomy).

Teraz wykonujemy skłony ciała zginaj

ą

c si

ę

 w talii.

Opanujemy 

ć

wiczenie  z  przesuni

ę

ciem  miednicy  w  prawo  i  w  lewo

(przy  czym  miednica  nie  ulega  przechyłom;  przesuni

ę

cie  dokonuje  si

ę

kosztem wygi

ę

cia cz

ęś

ci kr

ę

gosłupa poni

Ŝ

ej p

ę

pka w kształcie litery S).

Wykonujemy 

siad 

skrzy

Ŝ

ny. 

Zawieszamy 

praw

ą

 

nog

ę

 

na

przedramieniu  zgi

ę

tej  w  łokciu  prawej  r

ę

ki  (dło

ń

  od  siebie).  Nog

ę

podtrzymujemy  pod  łydk

ą

  bli

Ŝ

ej  stopy.  Rozlu

ź

niamy  mi

ęś

nie  nogi.  Lew

ą

r

ę

k

ą

 intensywnie obracamy stop

ę

 a

Ŝ

 do osi

ą

gni

ę

cia zupełniego rozlu

ź

nienia

mi

ę

sni  podudzia  i  pojawienia  si

ę

  wra

Ŝ

enia  ciepła  w  stawie.  Nast

ę

pnie

kładziemy  stop

ę

  prawej  nogi  na  udo  lewej,  odwracaj

ą

c  j

ą

  stop

ą

  do  góry.

R

ę

k

ą

  kilkakrotnie  nachylamy  kolano  w  dół,  przyciskaj

ą

c  je  do  podłogi.

(Je

Ŝ

eli  wykonywaniu  tego 

ć

wiczenia  towarzyszy  uczucie  bólu  wykonujemy

je  bardzo  ostro

Ŝ

nie,  aby  nie  uszkodzi

ć

  wi

ą

zadła  stawów!).  Identyczne

ć

wiczenie wykonujemy z drug

ą

 nog

ą

.

Takie  jak  poprzednie  oraz  podobne 

ć

wiczenia  b

ę

dziemy  teraz

wykonywa

ć

  na  ka

Ŝ

dych  zaj

ę

ciach  jak  równie

Ŝ

  codziennie  w  domu  obok

innych 

ć

wicze

ń

,  które  opanujemy.  Lepiej  nie  zmienia

ć

  kolejno

ś

ci 

ć

wicze

ń

.

Optymaln

ą

  por

ą

  dla  przeprowadzenia  samodzielnych  zaj

ęć

  w  domu  jest

wczesny 

ranek. 

Wieczorem 

mo

Ŝ

na 

powtarza

ć

 

szereg 

ć

wicze

ń

relaksacyjnych,  koncentruj

ą

cych  i  medytacyjnych.  Wstawa

ć

  najlepiej  nieco

wcze

ś

niej, za

ś

 kła

ść

 si

ę

 spa

ć

 o 10 wieczorem.

Odpoczniemy  po  rozgrzewce  w  pozycji  (asanie),  która  w  Indiach

nazywana jest “pozycj

ą

 pół

Ŝ

ółwia”. Siadamy na pi

ę

tach (czubki palców nóg

zwrócone do tyłu) i rozsuwamy kolana. Kładziemy na podłog

ę

 czoło, a tak

Ŝ

e

wyci

ą

gni

ę

te  do  przodu  r

ę

ce  ze  zło

Ŝ

onymi  dło

ń

mi.  Rozlu

ź

niamy  całkowicie

ciało  i  umysł.  Zauwa

Ŝ

amy, 

Ŝ

e  w  miar

ę

  pogł

ę

biania  si

ę

  rozlu

ź

nienia  coraz

bardziej  opada  nam  brzuch.  Jest  to  doskonałe 

ć

wiczenie  dla  usuni

ę

cia

zm

ę

czenia  fizycznego  i  umysłowego.  W  takiej  pozycji  pozostajemy  przez

około 10 minut.

S

ą

  jeszcze  dwie  pozycje,  w  których  nale

Ŝ

y  nauczy

ć

  si

ę

  siedzie

ć

  bez

napi

ę

cia, swobodnie — co mo

Ŝ

na osi

ą

gn

ąć

 tylko przez trening.

W pierwszej z nich — “pozycji ucznia” — trzeba po prostu usi

ąść

 na

pi

ę

ty  z  wyprostowanymi  plecami.  Siedzie

ć

  b

ę

dzie  wygodniej,  je

Ŝ

eli  na

pi

ę

tach  b

ę

d

ą

  si

ę

  opiera

ć

  nie  mi

ęś

nie  po

ś

ladków,  a  cz

ęś

ci  ciała  znajduj

ą

ce

si

ę

  poni

Ŝ

ej.  R

ę

ce  kładziemy  swobodnie  na  udach.  Druga  pozycja  —

9

“pozycja ze skrzy

Ŝ

owanymi nogami”. Przyjmuj

ą

c t

ę

 pozycj

ę

  równie

Ŝ

  nale

Ŝ

y

zachowa

ć

 proste plecy.

U wielu ludzi bywaj

ą

 takie okresy, gdy uwolnienie si

ę

 od presji takich

negatywnych  emocji,  jak  obraza,  pot

ę

pienie,  zazdro

ść

  jest  ponad  ich  siły.

Wyczerpuj

ą

ce dialogi wewn

ę

trzne z “przeciwnikiem” mog

ą

 trwa

ć

 całe dnie i

tygodnie ... A nie starcza sił, aby przerwa

ć

 ten stan, nawet gdy u

ś

wiadamia

si

ę

 sobie jego niestosowno

ść

.

Kładziemy  si

ę

  na  wznak  i  wstrzymujemy  oddech  na  wdechu.

Koncentrujemy  si

ę

  na  biciu  serca  lub  odruchowych  ruchach  klatki

piersiowej. Sugerujemy sobie: “Oddycha

ć

 si

ę

 nie chce! ... Oddycha

ć

 si

ę

 nie

chce! ...” Uduszenia nie nale

Ŝ

y si

ę

 obawia

ć

 — to nie mo

Ŝ

e si

ę

 zdarzy

ć

. Gdy

tylko  pojawi  si

ę

  silna  potrzeba  oddychania  —  wykonujemy  wydech.  Po

zako

ń

czeniu 

ć

wiczenia odczuwa si

ę

 uwolnienie od natr

ę

tnych my

ś

li i emocji

negatywnych.  Pojawia  si

ę

  mo

Ŝ

liwo

ść

  skierowania  my

ś

li  na  inne  tory.

Powy

Ŝ

szego 

ć

wiczenia nie nale

Ŝ

y wykonywa

ć

 systematycznie, a tylko wtedy

gdy istnieje taka konieczno

ść

.

Usi

ą

dziemy. U

ś

wiadomimy sobie, 

Ŝ

e obra

Ŝ

anie si

ę

, rozdra

Ŝ

nienie oraz

inne  podobne  wady,  bazuj

ą

ce  na  skłonno

ś

ci  do  os

ą

dzania  (pot

ę

piania)

innych  wskazuj

ą

  na  wysoki  stopie

ń

  własnego  egocentryzmu,  który  ze  swej

strony 

ś

wiadczy  o  jeszcze  bardzo  du

Ŝ

ej  niedoskonało

ś

ci.  Walk

ę

  za

ś

  o

doskonało

ść

 nale

Ŝ

y rozpocz

ąć

 od walki z własnymi, a nie cudzymi wadami.

Nie  nale

Ŝ

y  jednak  myli

ć

  wady  os

ą

dzania  (pot

ę

piania)  z  krytyczn

ą

  ocen

ą

sytuacji  i  post

ę

powania  innych  ludzi.  To  ostatnie  jest  niezb

ę

dne.  Bez  tego

niemo

Ŝ

liwe 

jest 

pełnowarto

ś

ciowe 

spełnianie 

obowi

ą

zku 

słu

Ŝ

by

społeczno

ś

ci.  Wada  os

ą

dzania  (pot

ę

piania)  ma  miejsce  wówczas,  gdy  do

obiektywnej  oceny  doł

ą

cza  si

ę

  emocja  negatywna.  Emocje  negatywne  nie

s

ą

 nam potrzebne. Nie przynosz

ą

 one niczego dobrego  ani  nam,  ani  innym

ludziom.  Jednym  z  zada

ń

  na  drodze  rozwoju  duchowego  jest  zupełne

uwolnienie si

ę

 od emocji negatywnych. Stały radosny nastrój i dzielenie si

ę

t

ą

 rado

ś

ci

ą

 z innymi — to te

Ŝ

 jedna z form słu

Ŝ

enia ludziom.

Teraz  zapoznamy  si

ę

  z  jednym  z  najwa

Ŝ

niejszych 

ć

wicze

ń

pocz

ą

tkowego  etapu  naszego  cyklu  zaj

ęć

  —  sawasan

ą

.  Sawasana  jest  to

całkowite rozlu

ź

nienie ciała i umysłu w pozycji le

Ŝą

cej na wznak.

Kładziemy  si

ę

  na  wznak.  Upewniamy  si

ę

, 

Ŝ

e  le

Ŝ

y  si

ę

  nam  wygodnie.

Nic nie powinno odwraca

ć

 naszej uwagi. Rozlu

ź

niamy ciało, rozpoczynaj

ą

c

od  palców  nóg.  Wyobra

Ŝ

amy  sobie  płaszczyzn

ę

  prostopadł

ą

  do  osi  ciała  i

przesuwamy  j

ą

  przez  całe  ciało  zaczynaj

ą

c  od  palców  nóg  do  głowy;  poza

płaszczyzn

ą

  nie  pozostaj

ą

 

Ŝ

adne  napi

ę

cia.  Traci  si

ę

  zupełnie  odczuwanie

tych cz

ęś

ci ciała, które pozostały poza płaszczyzn

ą

. Odcinamy si

ę

 od nich,

mówi

ą

c sobie w my

ś

lach:

“To  nie  moje,  to  nie  moje!  ...”.  Je

Ŝ

eli  na  jakimkolwiek  odcinku  ciała,

przez  który  przeszła  płaszczyzna,  odczucie  znów  si

ę

  pojawia  —

przesuwamy  płaszczyzn

ę

  przez  niego  jeszcze  raz.  Gdy  przejdzie  ona  przez

głow

ę

 mog

ą

 mie

ć

 miejsce nast

ę

puj

ą

ce główne stany:

Stan pierwszy: 

ś

wiadomo

ść

 (samo

ś

wiadomo

ść

) znika. Zapadamy jak

gdyby  w  gł

ę

boki  sen,  lecz  nie  jest  to  sen. 

Ś

wiadomo

ść

  wraca  zwykle  po

10

upływie  18—20  minut.  Czujemy  si

ę

  przy  tym  w  pełni  wypocz

ę

ci,  jak  po

długim  gł

ę

bokim 

ś

nie.  Stan  —  błogi.  Nie  b

ę

dziemy  gwałtownie  wstawa

ć

,

lecz nasycimy si

ę

 t

ą

 błogo

ś

ci

ą

.

Stan drugi: 

ś

wiadomo

ść

 pozostaje, lecz ogarnia nas  zupełny  spokój.

Mo

Ŝ

na  prze

ś

ledzi

ć

  “wzrokiem  wewn

ę

trznym”  swój  organizm.  Wchodzimy

nim  wewn

ą

trz  ciała.  Przemieszczamy  si

ę

  jak  gdyby  w  jasnej  przestrzeni,  w

której napotyka si

ę

 cienie lub nawet czarne plamy. Kolor szary i czarny — s

ą

to  zakłócenia  bioenergetyczne,  odpowiadaj

ą

ce  czynnym  lub  czasowo

ukrytym  stadiom  chorób.  Postaramy  si

ę

  jak  gdyby  grabiami  zgarn

ąć

wszystko to co ciemne w kupy i wyrzuci

ć

 poza granice ciała.

Sawasan

ą

  jest  doskonał

ą

 

metod

ą

 

autoregulacji 

psychicznej.

Koniecznie  b

ę

dziemy  j

ą

  wykonywa

ć

  codziennie  rano  na  zako

ń

czenie

zestawu 

ć

wicze

ń

. Wykonujemy j

ą

 równie

Ŝ

 ka

Ŝ

dorazowo, gdy mamy potrzeb

ę

zniwelowania  napi

ę

cia,  lub  te

Ŝ

  po  prostu  odpoczynku.  W  przypadku

trudno

ś

ci z zasypianiem mo

Ŝ

na poleci

ć

 wykonanie sawasany przed snem w

łó

Ŝ

ku. Wówczas zasypia si

ę

 bez kłopotów. Poza tym przypadkiem 

ć

wiczenie

to lepiej jest wykonywa

ć

 na kocu na podłodze.

Medytacja “Kr

ą

g

”.  Utworzymy  kr

ą

g.  Obejmiemy  jeden  drugiego  za

ramiona.  Odczujemy  wzajemn

ą

  sympati

ę

  do  siebie.  Jednoczy  nas  wspólny

cel  —  poszukiwanie  doskonało

ś

ci  duchowej.  Nasza  wspólna  praca  b

ę

dzie

mo

Ŝ

liwa  jedynie  wówczas  gdy  b

ę

dziemy  znajdowa

ć

  si

ę

  w  stanie  szczerej

miło

ś

ci  wzajemnej.  Niechaj  ka

Ŝ

dego  z  nas  przeniknie  do  gł

ę

bi  my

ś

l:

“Kocham 

was 

wszystkich!”, 

“

ś

ycz

ę

 

wam 

wszystkim 

szcz

ęś

cia!”,

“Wszystkim  razem  i  ka

Ŝ

demu  z  osobna”.  A  teraz  rozprzestrzeniamy  to

uczucie  na  wszystkich  ludzi  Ziemi.  Poczujemy  si

ę

  członkami  ogromnej

rodziny, zamieszkuj

ą

cej na planecie Ziemi.

Cz

ęść

  teoretyczna

.  Zaczniemy  omawia

ć

  podstawowe  zasady

etyczne filozofii jogi.

Pierwsz

ą

  i  główn

ą

  zasad

ą

  tego  systemu  jest  a  h  i  m  s  a  —

nieczynienie zła. Zasada ta brzmi: “Nieczynienie zła czynem, słowem i my

ś

l

ą

w miar

ę

 mo

Ŝ

liwo

ś

ci 

Ŝ

adnej istocie 

Ŝ

ywej”.

Wniknijmy gł

ę

boko w ka

Ŝ

de słowo tej zasady. Co

ś

 z tego, o czym ona

mówi mo

Ŝ

e si

ę

 wyda

ć

 zrozumiałe samo przez si

ę

, na pewno jednak pojawi

ą

si

ę

 te

Ŝ

 w

ą

tpliwo

ś

ci.

Jest  na  przykład  jasne, 

Ŝ

e  nie  nale

Ŝ

y  zabija

ć

  i  powodowa

ć

  kalectwo

ludzi.  Niedobrze  jest  sprawia

ć

  im  ból  nie  tylko  czynem,  lecz  równie

Ŝ

słowem.  Dla  wielu  z  nas,  którzy  rozwin

ę

li  w  sobie  autentyczn

ą

  sil

ę

  woli  i

m

ą

dro

ść

,  nie  wyda  si

ę

  dziwne, 

Ŝ

e  prawdziwa  godno

ść

  nie  polega  na  tym,

aby nastaj

ą

cemu na nasz

ą

 cze

ść

 “odda

ć

” czynem lub słowem, lecz co jest o

wiele  lepsze,  aby  okaza

ć

  mu  wyrozumiało

ść

,  wypływaj

ą

c

ą

  ze  zrozumienia

jego niedoskonało

ś

ci.

Jak  jednak  zachowa

ć

  si

ę

,  je

Ŝ

eli  niebezpiecze

ń

stwo  grozi  nie  nam

osobi

ś

cie,  lecz  naszej  rodzinie,  przyjaciołom,  a  my,  aby  powstrzyma

ć

krzywdziciela,  nie  mamy  innej  mo

Ŝ

liwo

ś

ci,  ni

Ŝ

  zastosowanie  przemocy?

Albo  te

Ŝ

  we

ź

my  takie  straszne  nieszcz

ęś

cie  jak  wojna.  Czy

Ŝ

by  wszyscy,

11

którzy pragn

ą

 osi

ą

gn

ąć

 doskonało

ść

, musieli w przypadku napadu na swój

kraj uchyla

ć

 si

ę

 od powołania do wojska? Podobnie te

Ŝ

, czy nale

Ŝ

y s

ą

dzi

ć

,

Ŝ

e naganna jest słu

Ŝ

ba w organach ochrony porz

ą

dku publicznego? Nie, to

nie tak.

Wybitni teoretycy jogi, tacy na przykład jak Mahatma Gandhi, mówili o

ahimsie  kszatrija  (wojownika)  zobowi

ą

zanego  do  beznami

ę

tnego,  tzn.  bez

strachu,  gniewu  i  innych  emocji  negatywnych  sumiennego  spełniania  swo-
jego obowi

ą

zku. Taka sama my

ś

l przewija si

ę

 w jednym z fundamentalnych

tekstów  jogi  —  Bhagawadgicie,  gdzie  Kriszna  poucza  swojego  ucznia
Ard

Ŝ

un

ę

,  który  zw

ą

tpił  w  celowo

ść

  uczestnictwa  w  bitwie.  Równie

Ŝ

  za

bł

ę

dne  nale

Ŝ

y  uzna

ć

  wpajanie  dzieciom  idei  bezkompromisowego

niesprzeciwiania  si

ę

  sił

ą

  złu.  Rzecz  w  tym, 

Ŝ

e  absolutna  ahimsa  jest

udziałem  tylko  ludzi  silnych,  natomiast  zewn

ę

trzne  przejawianie  uległo

ś

ci

wobec  zła  przez  człowieka  słabego  doprowadzi  jedynie  do  rozwoju  w  nim
tchórzostwa.

Ka

Ŝ

dy  człowiek  w  trakcie  rozwoju  osobowego  powinien  koniecznie

przej

ść

 przez stadium kształtowania si

ę

 siły woli. St

ą

d wła

ś

nie, na przykład,

Jogananda uczył w swoim aszramie dzieci sztuki walki.

Lecz  ma  si

ę

  rozumie

ć

  nie  tylko  opanowanie  sztuki  walki  rozwija  sił

ę

woli.  Nie  mniejsze,  a  raczej  wi

ę

ksze  znaczenie  ma  opanowanie  zdolno

ś

ci

obrony  swoich  przekona

ń

,  przeciwstawiania  si

ę

  nieprawdzie  zawsze  i

wsz

ę

dzie.  Najwy

Ŝ

szym  za

ś

  przejawem  siły  woli  jest  pogarda  dla  własnego

bólu i współczucie dla tego, kto go zadaje.

Wyznawanie  zasady  ahimsy  poci

ą

ga  za  sob

ą

  naturalnie  kwesti

ę

Ŝ

ywienia.  Wysokie  warto

ś

ci  moralne  jogi  wymagaj

ą

  współczuj

ą

cego

stosunku  do  wszystkiego  co 

Ŝ

yje.  St

ą

d  te

Ŝ

  wa

Ŝ

n

ą

  zasad

ą

  jogów  jest  tzw.

Ŝ

ywienie  “nieubojne”  rozumiane  jako  odst

ą

pienie  od  bezpo

ś

redniego  i

po

ś

redniego 

udziału 

w 

zadawaniu 

jakichkolwiek 

cierpie

ń

wysokorozwini

ę

tym  organizmom 

Ŝ

ywym.  Wyj

ą

tki  od  tej  zasady  mog

ą

  by

ć

brane pod uwag

ę

 jedynie wówczas gdy innego po

Ŝ

ywienia brak lub te

Ŝ

 gdy

nie mo

Ŝ

e ono całkowicie zaspokoi

ć

 potrzeb organizmu.

Nowoczesna  nauka  o 

Ŝ

ywieniu  potwierdza  pełnowarto

ś

ciowo

ść

  i

racjonalno

ść

 

Ŝ

ywienia  “nieubojnego”  (z  koniecznym  wł

ą

czeniem  w

urozmaicone menu produktów mlecznych i jaj).

Ro

ś

liny  przyjmowane  przez  nas  jako  po

Ŝ

ywienie  równie

Ŝ

  s

ą

organizmami 

Ŝ

ywymi,  cho

ć

  jako  stosunkowo  nisko  zorganizowane  nie  s

ą

zdolne do intensywnego prze

Ŝ

ywania bólu i strachu  na  sposób  człowieka  i

zwierz

ą

t. Tym niemniej, ka

Ŝ

dy ziemniak, ka

Ŝ

de ziarno stanowi

ą

 samodzielne

Ŝ

ywe organizmy, zasługuj

ą

ce na szacunek i współczucie. Ani jeden z takich

organizmów nie powinien by

ć

 przez nas zmarnowany.

Na  koniec,  ostatnia  kwestia,  któr

ą

  nale

Ŝ

y  poruszy

ć

  w  zwi

ą

zku  z

zasada ahimsy — nieczynienie zła my

ś

l

ą

.

Wielu  z  nas  nieraz  zwróciło  uwag

ę

,  jak  trudno  czasem  bywa

przebywa

ć

  w  towarzystwie  człowieka,  który  jest  do  nas 

ź

le  usposobiony

(nawet  gdy  nie  objawia  tego 

Ŝ

adnym  otwartym  działaniem,  lub

nieprzyjemnym  słowem).  Jak  przyjemnie  natomiast  i  łatwo  jest  obcowa

ć

  z

kim

ś

, kto emanuje rado

ś

ci

ą

 i miło

ś

ci

ą

!

12

Bierze  si

ę

  to  st

ą

d, 

Ŝ

e  pole  bioenergetyczne  powstaj

ą

ce  podczas

prze

Ŝ

ywania tych lub innych emocji oddziałuje na innych ludzi i wywiera na

ich  sfer

ę

  emocjonaln

ą

  odpowiedni  wpływ.  Ludzie  wra

Ŝ

liwi  bez  trudu

rozpoznaj

ą

  stan  emocjonalny  innych,  odczuwaj

ą

c  rodzaj  skierowanych  na

nich pól bioenergetycznych.

Jednym  z  wa

Ŝ

nych  kierunków  pracy  nad  samodoskonaleniem  jest

pokonywanie  w  sobie  skłonno

ś

ci  do  negatywnych  reakcji  emocjonalnych.

Jednocze

ś

nie  nale

Ŝ

y  piel

ę

gnowa

ć

  w  sobie  emocje  pozytywne.  Podejmuj

ą

c

te wysiłki mo

Ŝ

emy przynie

ść

 szcz

ęś

cie zarówno innym jak i sobie.

Dobrze  jest  przy  tym  pami

ę

ta

ć

, 

Ŝ

e  wła

ś

nie  my

ś

l  le

Ŝ

y  u  podstaw

wi

ę

kszo

ś

ci naszych czynów zarówno dobrych jak i złych. Tak wi

ę

c je

Ŝ

eli nie

uchwycisz w por

ę

 niedobrej my

ś

li, nie odp

ę

dzisz jej — to nie zauwa

Ŝ

ysz jak

ju

Ŝ

 trzeba 

Ŝ

ałowa

ć

 dokonanego czynu.

Omawianie zasad etycznych jogi b

ę

dziemy kontynuowa

ć

 na kolejnych

zaj

ę

ciach.

ZAJ

Ę

CIA 2

Medytacj

ę

  wst

ę

pn

ą

  mo

Ŝ

na  przeprowadzi

ć

  według  nast

ę

puj

ą

cej

formuły  stosowanej  na  Wschodzie:  “Niech  wszyscy  b

ę

d

ą

  zgodni!  Niech

wszyscy b

ę

d

ą

 spokojni!  Niech  wszyscy  b

ę

d

ą

  szcz

ęś

liwi!”.  Te  słowa  wraz  z

fal

ą

  emocjonaln

ą

,  wysyłan

ą

  z  piersi  kieruje  si

ę

  przed  siebie,  nast

ę

pnie  w

prawo, do tylu, w lewo, w gór

ę

 i w dół.

Rozgrzewka

Relaksacja 

 w “pozycji pół

Ŝ

ółwia”.

A teraz zapoznamy si

ę

 z 

ć

wiczeniem “oddechowym” — pranajam

ą

.

Wstaniemy.  Lekko  przechylimy  si

ę

  w  prawo,  tak  aby  prawa  r

ę

ka

zwisała, nie dotykaj

ą

c ciała. Dokładnie odczujemy j

ą

 od ramienia do palców.

Teraz  przy  ka

Ŝ

dym  oddechu  wyobra

Ŝ

amy  sobie, 

Ŝ

e  wdech  i  wydech

przechodz

ą

  przez  r

ę

k

ę

.  Głowy  nie  odczuwamy.  Jest  tylko  pompa  w  klatce

piersiowej i w

ąŜ

 do niej — r

ę

ka. Powietrze wchodzi i wychodzi przez dło

ń

 i

palce.  Szczególn

ą

  uwag

ę

  zwró

ć

my  na  wydech.  Teraz  odczujemy, 

Ŝ

e  na

wydechu nast

ę

puje jak gdyby wydłu

Ŝ

enie r

ę

ki. Doprowadzimy do tego, aby

odczu

ć

 to wyra

ź

nie. Oddychamy bezgło

ś

nie.

Takie  same 

ć

wiczenia  przeprowadzimy  z  drug

ą

  r

ę

k

ą

,  a  nast

ę

pnie  z

obiema nogami.

Dana  pranajam

ą

  pozwala  nie  tylko  przyswoi

ć

  sobie  pierwsze  nawyki

w  koncentracji  i  odczuwaniu  bioenergii  własnego  organizmu,  lecz  równie

Ŝ

skutecznie  oczyszcza  tak  zwane  “meridiany  akupunktury”,  odpowiadaj

ą

ce

kanałom  bioenergetycznym,  na  które  oddziałuj

ą

  w  szczególny  sposób

lekarze lecz

ą

cy akupunktur

ą

. Meridiany przechodz

ą

 przez całe ciało, ł

ą

cz

ą

c

13

jego  ró

Ŝ

ne  organy.  Usuni

ę

cie  zakłóce

ń

  w  ich  przewodnictwie  za  pomoc

ą

specjalnych  oddziaływa

ń

  poprzez  “aktywne  biologicznie  punkty”  skóry,

stanowi

ą

ce wyj

ś

cia meridianów na powierzchni

ę

 ciała jest  jednym  z  celów,

które stawiaj

ą

 sobie metody leczenia akupunktur

ą

.

Sawasan

ą

Medytacja “Kr

ą

g”

Cz

ęść

 teoretyczna.

 B

ę

dziemy kontynuowa

ć

 rozmow

ę

 o etyce jogi.

Drug

ą

  zasad

ą

  etyczn

ą

  jogi  jest  s  a  t  j  a  —  prawdomówno

ść

.

Nieprzestrzeganie  tej  zasady  dopuszcza  si

ę

  jedynie  w  tych  przypadkach,

gdy  wypowied

ź

  prawdziwa  mogłaby  doprowadzi

ć

  do  wyrz

ą

dzenia  szkody

innej osobie (nie sobie!), tzn. gdy satja powstaje w sprzeczno

ś

ci z ahimsa.

Trzecia zasada — asteja — wolno

ść

 od po

Ŝą

dania rzeczy cudzych.

Czwarta  zasada  —  aparigraha  —  wolno

ść

  od  posiadania  rzeczy  zby-

tecznych (takich, które nie s

ą

 niezb

ę

dne).

Pi

ą

ta zasada —brahmaczarja — kontrola nad pop

ę

dem  płciowym.  Ta

ostatnia zasada nierzadko jest w

ą

sko traktowana jako wymóg zupełnej i sta-

łej  wstrzemi

ęź

liwo

ś

ci  płciowej.  W  rzeczywisto

ś

ci  za

ś

  wstrzemi

ęź

liwo

ść

płciowa.  je

ś

li  to  konieczne,  mo

Ŝ

e  by

ć

  praktykowana  wył

ą

cznie  jako 

ś

rodek

do  wyzwolenia  człowieka  od  dominacji  przez  po

Ŝą

danie  płciowe.  Wówczas

za

ś

  gdy  tak  rozumiane  wyzwolenie  zostanie  osi

ą

gni

ę

te  pojawia  si

ę

mo

Ŝ

liwo

ść

  wykorzystania  funkcji  płciowej  na  wy

Ŝ

szym  ni

Ŝ

  pierwotnie

poziomie. Tak wi

ę

c wstrzemi

ęź

liwo

ść

 płciowa nie jest celem samym w sobie

lecz 

ś

rodkiem.

Zastanówmy  si

ę

,  jakie  s

ą

  najcz

ę

stsze  motywy  stosunków  płciowych

mi

ę

dzy  lud

ź

mi?  Czy  jest  to  pragnienie  ofiarowania  swojej  miło

ś

ci  drugiej

osobie, uczynienia jej szcz

ęś

liw

ą

, czy te

Ŝ

 pocz

ę

cie nowego 

Ŝ

ycia lub raczej

hołdowanie  egoistycznej  nami

ę

tno

ś

ci  płciowej?  Stosunki  mał

Ŝ

e

ń

skie

obna

Ŝ

aj

ą

  altruizm  czy  te

Ŝ

  na  odwrót  egoizm.  St

ą

d  te

Ŝ

  przyczyna  niemal

wszystkich  rozwodów  le

Ŝ

y  w  tym, 

Ŝ

e  ka

Ŝ

dy  z  partnerów  oczekiwał  jedynie

wygód i przyjemno

ś

ci dla siebie.

I  tylko  wówczas,  gdy  ł

ą

cz

ą

  si

ę

  ludzie,  których 

Ŝ

ycie  przepełnia

pragnienie  jedynie  oddawania,  a  nie  brania,  gotowi  do  bezinteresownego
po

ś

wi

ę

cenia  si

ę

  dla  drugiego,  wówczas  ich  zwi

ą

zek  b

ę

dzie  w  najwy

Ŝ

szym

stopniu harmonijny.

Je

Ŝ

eli 

ś

wiadomie,  z  tej  pozycji  podchodzi  si

ę

  do  kwestii  stosunków

płciowych, to mo

Ŝ

na tu znale

źć

 du

Ŝ

e mo

Ŝ

liwo

ś

ci do pracy nad sob

ą

.

ZAJ

Ę

CIA 3

Przeprowadzimy 

medytacj

ę

  wst

ę

pn

ą

,  nast

ę

pnie 

rozgrzewk

ę

.

Rozgrzewk

ę

  uzupełnimy  o  nast

ę

puj

ą

ce:  siedz

ą

c  w  pozycji  ucznia  płynnymi

rytmicznymi  ruchami  b

ę

dziemy  przesuwa

ć

  z  boku  na  bok  oraz  w  przód  i  w

14

tył pionowo uło

Ŝ

on

ą

 górn

ą

 cz

ęść

 ciała wzgl

ę

dem nieruchomej cz

ęś

ci dolnej.

Jest  to  doskonałe 

ć

wiczenie  dla  l

ę

d

ź

wiowego  odcinka  kr

ę

gosłupa  i

miednicy.

Odpoczniemy w pozycji pół

Ŝ

ółwia.

Powtórzymy “oddychanie” przez r

ę

ce i nogi.

Opanujemy jeszcze jedno 

ć

wiczenie relaksacyjne, za pomoc

ą

 którego

mo

Ŝ

na  łatwo  usun

ąć

  zm

ę

czenie  fizyczne  i  psychiczne.  Jest  to  jeden  z

wariantów “pozycji krokodyla”.

Kładziemy si

ę

 na brzuchu. Opieramy łokcie na podłodze przed głow

ą

,

za

ś

  głow

ę

  poło

Ŝ

ymy  podbródkiem  na  dłoniach.  Rozlu

ź

niamy  wszystkie

mi

ęś

nie. Wyobra

Ŝ

amy sobie, 

Ŝ

e le

Ŝ

ymy na pla

Ŝ

y. Łagodne, ciepłe promienie

sło

ń

ca  wygrzewaj

ą

  nam  plecy.  Poczujemy  ich  ciepło  w  kr

ę

gosłupie,

zobaczymy  jak  napełnił  si

ę

  on 

ś

wiatłem  słonecznym.  Pozostajemy  w  tym

stanie przez 10—15 min.

Usi

ą

dziemy.  Zamykamy  oczy.  Teraz  w  my

ś

lach  kolejno  dotykamy

ś

cian,  sufitu  i  podłogi  sali,  dokładnie  wczuwamy  si

ę

  w  jej  cał

ą

  obj

ę

to

ść

.

“Wbijamy”  w 

ś

ciany  i  inne  przedmioty  wzrok  wyobra

ź

ni,  dotykamy  je

stworzon

ą

 w wyobra

ź

ni r

ę

k

ą

. Osi

ą

gamy pełn

ą

 realno

ść

 tych wra

Ŝ

e

ń

. Przyda

si

ę

 to w przyszło

ś

ci. Je

ś

li komu

ś

 nie udaje si

ę

 z pocz

ą

tku musi po

ć

wiczy

ć

 w

domu:  dotyka

ć

  rzeczywi

ś

cie  przedmiotów,  a  nast

ę

pnie  powtarza

ć

  to  samo

w  wyobra

ź

ni.  Mo

Ŝ

na  równie

Ŝ

  przeprowadza

ć

  w  wyobra

ź

ni  manipulacje

przedmiotami. Wyobrazi

ć

 sobie na przykład pudełko zapałek, wyj

ąć

 z niego

zapałk

ę

, zapali

ć

 j

ą

, odkr

ę

ci

ć

 gaz, zapali

ć

 go od zapałki ... I tak dalej.

A teraz przenikniemy promieniem oczu naszej wyobra

ź

ni przez sufit w

niesko

ń

czon

ą

  otchła

ń

  kosmosu.  Jeste

ś

my  w  nieograniczonej  przestrzeni  i

milczeniu  nieogarnionych  przestworzy  ...  Rozlewamy  si

ę

  w  nich

ś

wiadomo

ś

ci

ą

 ... Sycimy si

ę

 panuj

ą

cym tu spokojem.

Sawasan

ą

Wstaniemy. Przeprowadzimy 

medytacj

ę

.

Pomy

ś

lmy o wio

ś

nie.

Wyobra

ź

my sobie

jasny słoneczny dzie

ń

,

taj

ą

cy 

ś

nieg, biegn

ą

ce, szemrz

ą

ce strumyczki,

pierwsze odtajałe miejsca ...
I 

ś

piew ptaków ...

Oto na gał

ę

zi siedzi ptak

i 

ś

piewa.

Wsłuchajmy si

ę

!

Zapatrzymy si

ę

!

Jak przy 

ś

piewie otwiera dzióbek,

15

Jak w promieniach radosnego sło

ń

ca

                            mieni

ą

 mu si

ę

 piórka!

Jak dr

Ŝą

 w takt pie

ś

ni

                            jego skrzydełka!
Słuchamy! Patrzymy!

O czym on 

ś

piewa?

On 

ś

piewa  o  tej  powszechnej  rado

ś

ci  całej 

Ŝ

ywej  Przyrody,  która

ogarnia całe budz

ą

ce si

ę

 wiosn

ą

 

ś

ycie.

Spróbujmy  okre

ś

li

ć

  uczucie,  które  powstało  przy  tej  medytacji  w

okolicy  tarczycy  (dolna  przednia  cz

ęść

  szyi)  oraz  w  piersi.  Tu

rozmieszczone  s

ą

  bardzo  wa

Ŝ

ne  dla  nas  o

ś

rodki  refleksogenne,  o  których

b

ę

dziemy rozmawia

ć

 na nast

ę

pnych zaj

ę

ciach,

Równie

Ŝ

 

w 

przyszło

ś

ci 

odtwarzajcie 

sobie 

w 

pami

ę

ci

najprzyjemniejsze  Wspomnienia  oraz  wyobra

Ŝ

ajcie  sobie  wiosenne  dni,

wschody i zachody sło

ń

ca, subtelno

ść

 

ś

wie

Ŝ

ych p

ą

ków i aromat kwiatów,

O  naszej  miło

ś

ci  do  Przyrody  b

ę

dziemy  my

ś

le

ć

  tak,  aby  ,,a

Ŝ

  dech

zapierało”!  Wszystko  to  s

ą

  skuteczne 

ś

rodki  autoregulacji  sfery

emocjonalnej.

Prowadz

ą

cy  zaj

ę

cia  powinien  nie  tylko  recytowa

ć

  tekst  medytacji,

lecz  wywoływa

ć

  w  sobie  z  maksymaln

ą

  wyrazisto

ś

ci

ą

  wszystkie

odpowiadaj

ą

ce jej prze

Ŝ

ycia. Zapewni to powodzenie w pracy całej grupy.

A teraz przebiegnijmy si

ę

 w my

ś

lach lekkim radosnym biegiem troch

ę

odchylaj

ą

c  do  tyłu  głow

ę

  i  ze  szcz

ęś

liwym  u

ś

miechem  na  ustach.

Wyobra

ź

my sobie

                  jasne sło

ń

ce nad nami,

                                 bł

ę

kitne niebo

 i lekki orze

ź

wiaj

ą

cy wietrzyk.

Medytacja “Kr

ą

g”.

 Utworzymy kr

ą

g. Obejmiemy  jeden  drugiego  za

ramiona.

Odczujemy ramiona s

ą

siadów.

Odczujemy nierozerwaln

ą

 wi

ęź

 całego kr

ę

gu.

Zlejemy si

ę

 z kr

ę

giem, zatracaj

ą

c w nim swoj

ą

 indywidualno

ść

.

Kr

ą

g to jednolity du

Ŝ

y 

Ŝ

ywy organizm.

Niech rado

ść

 b

ę

dzie na ka

Ŝ

dej twarzy!

Niech rado

ść

 stanie si

ę

 wspóln

ą

!

ś

yczymy szcz

ęś

cia wszystkim ludziom Ziemi!

Cz

ęść

 teoretyczna.

 Omówimy jeszcze pi

ęć

 zasad jogi, wa

Ŝ

nych dla

pomy

ś

lnego  dalszego  rozwoju.  W  odró

Ŝ

nieniu  od  pierwszych  pi

ę

ciu

(ogółem nazywanych “jama”), dotycz

ą

 one problemów higieny psychicznej,

co  pozostaje  w  niew

ą

tpliwym  zwi

ą

zku  z  rozwi

ą

zywaniem  problemów

etycznych. Grupa ta nosi nazw

ę

 “ni jama”.

16

Siaucza — konieczno

ść

 utrzymywania ciała w czysto

ś

ci. Joga poleca

cz

ę

ste mycie ciała mi

ę

dzy innymi dlatego, 

Ŝ

e zanieczyszczenie skóry jej wy-

dzielinami,  ze  wzgl

ę

du  na  powstawanie  okre

ś

lonych  zjawisk  biofizycznych

powoduje  pogorszenie  si

ę

  samopoczucia  oraz  sprzyja  rozwojowi  stanów

stresowych.  Szczególnie  dotyczy  to  skóry  głowy.  Wszyscy  znamy  to
poczucie komfortu, jakie daje k

ą

piel, je

Ŝ

eli przedtem nie myło si

ę

 przez kilka

dni. Tak wi

ę

c k

ą

pa

ć

 nale

Ŝ

y si

ę

 tak cz

ę

sto, aby ci

ą

gle odczuwa

ć

 ten komfort.

St

ą

d niewystarczaj

ą

ca jest k

ą

piel jeden raz na tydzie

ń

. Je

Ŝ

eli za

ś

 b

ę

dziemy

si

ę

 k

ą

pa

ć

 codziennie, to wyjdzie nam to tylko na korzy

ść

.

Odno

ś

nie  oblewania  si

ę

  zimn

ą

  wod

ą

  oraz  zimnych  k

ą

pieli,  mo

Ŝ

na

powiedzie

ć

  rzecz  nast

ę

puj

ą

c

ą

.  S

ą

  to  zabiegi  nader  korzystne  dla

zahartowania i stonizowania organizmu. Ponadto wzmacniaj

ą

 one sił

ę

 woli.

Z  drugiej  jednak  strony  odradza  si

ę

  je  tym  osobom,  których  kolejnym

zadaniem b

ę

dzie uzyskanie spokoju i harmonii wewn

ę

trznej.

W  celu  lepszego  opró

Ŝ

nienia  jelit  przy  zaparciach  dobrze  jest  rano

(wkrótce  po  obudzeniu)  wypi

ć

  l—2  szklanki  zimnej  lub  gor

ą

cej  (działa

jednakowo) wody. Nale

Ŝ

y mie

ć

 na uwadze, 

Ŝ

e przy wyst

ę

powaniu w jelitach

procesów  gnilnych  powstaj

ą

  substancje  truj

ą

ce,  które  przenikaj

ą

  do  krwi  i

wywieraj

ą

  zgubny  wpływ  na  w

ą

trob

ę

  i  inne  narz

ą

dy.  Procesy  gnilne  w

przewodzie pokarmowym szczególnie cz

ę

sto maj

ą

 miejsce przy spo

Ŝ

ywaniu

nadmiernej ilo

ś

ci pokarmów białkowych, przede wszystkim na noc.

Mitahara — czyste od

Ŝ

ywianie. Z przyjmowanego przez  nas  pokarmu

budowane  jest  nasze  ciało.  W  zale

Ŝ

no

ś

ci  od  stosowanego  budulca  —

pokarmu  o  dobrych  lub  złych  wła

ś

ciwo

ś

ciach  b

ę

dzie  ono  lepszej  lub

gorszej  jako

ś

ci.  Od  tego  mi

ę

dzy  innymi  zale

Ŝ

y  nasze  zdrowie,  w  tym  stan

psychiczny. St

ą

d te

Ŝ

 joga zwraca du

Ŝą

 uwag

ę

 na czysto

ść

 od

Ŝ

ywiania.

Na  pierwszych  zaj

ę

ciach  poruszyli

ś

my  ju

Ŝ

  problem 

Ŝ

ywienia

“nieubojnego”.  Bł

ę

dnym  byłoby  mniemanie, 

Ŝ

e  przyjmowanie  pokarmu

“ubojnego” stanowi dla rozwoju duchowego przeszkod

ę

 nie do pokonania.

Z  praktyki  wynika  jednak, 

Ŝ

e  ci,  którzy 

Ŝ

ywi

ą

  si

ę

  pokarmem  “ubojnym”  s

ą

niezdolni  przyswoi

ć

  sobie  wielu  skomplikowanych 

ć

wicze

ń

  z  zakresu

autoregulacji  psychicznej.  Równie

Ŝ

  badania  medyczne  wskazuj

ą

  na  zalety

Ŝ

ywienia  “nieubojnego”  wynikaj

ą

ce  z  tego, 

Ŝ

e  sole  kwasu  moczowego,

powstaj

ą

ce  w  organizmie  głównie  z  białka  pochodz

ą

cego  z  mi

ę

sa  i  ryby,

zanieczyszczaj

ą

  rozmaite  tkanki  i  narz

ą

dy  ciała,  staj

ą

c  si

ę

  podło

Ŝ

em

szeregu schorze

ń

.

Nale

Ŝ

y  unika

ć

  nadmiaru  soli  kuchennej.  Najlepiej  w  ogóle

zrezygnowa

ć

  z  soli  podczas  przygotowywania  potraw:  tej  ilo

ś

ci  soli,  która

zawarta jest w produktach naturalnych (warzywa, owoce, mleko itd.) oraz w
chlebie  itd.  zupełnie  wystarcza  dla  zaspokojenia  fizjologicznych  potrzeb
organizmu.  Sól  spo

Ŝ

ywana  w  nadmiarze  prowadzi  do  gromadzenia  si

ę

  w

tkankach ciała nadmiaru wody, co z kolei odbija si

ę

 negatywnie na zdrowiu i

samopoczuciu.  Tak  wi

ę

c  jedynym  racjonalnym  jest  u

Ŝ

ycie  soli  do

przygotowania przetworów zimowych (kapusty kiszonej, grzybów itp.).

17

Nie 

nale

Ŝ

y 

podgrzewa

ć

 

tłuszczów 

ro

ś

linnych. 

Podczas 

ich

podgrzewaniu  w  obecno

ś

ci  tlenu  zachodz

ą

  procesy  utleniania  z

jednoczesnym tworzeniem si

ę

 substancji toksycznych.

Potrawy  z  produktów  surowych  i  gotowanych  s

ą

  bardziej  wskazane

ni

Ŝ

 sma

Ŝ

one.

Obróbce  termicznej  ma  sens  poddawa

ć

  tylko  te  produkty,  które  nie

nadaj

ą

 si

ę

 do spo

Ŝ

ycia w stanie surowym.

Najlepiej  zrezygnowa

ć

  ze  zwyczaju  systematycznego  u

Ŝ

ywania

mocnej  herbaty  i  kawy.  Dzi

ę

ki  zawartej  w  nich  kofeinie  s

ą

  to  doskonałe

ś

rodki  tonizuj

ą

ce  układ  nerwowy  przy  zm

ę

czeniu.  Jednak  systematyczne

oraz bezzasadne u

Ŝ

ywanie jakiegokolwiek leku nie wychodzi, jak wiadomo,

na dobre. Podobnie u

Ŝ

ywanie herbaty i kawy bez powodu przyczynia si

ę

 do

powstawania chronicznego stanu stresowego.

U

Ŝ

ywanie  alkoholu,  nawet  w  najmniejszej  ilo

ś

ci  oraz  palenie  tytoniu

nie pozwoli na osi

ą

gni

ę

cie znacz

ą

cych sukcesów w naszej pracy. Jednak

Ŝ

e

ś

cisłe przestrzeganie wszystkich zalece

ń

 kursu uwolni was od ch

ę

ci palenia

tytoniu i picia alkoholu.

Przy 

wyst

ę

powaniu 

wzd

ęć

 

brzucha 

w 

wyniku 

procesów

fermentacyjnych,  zachodz

ą

cych  w  jelitach,  nale

Ŝ

y  zwróci

ć

  uwag

ę

  na

zestawienie  produktów  spo

Ŝ

ywanych  w  jednym  posiłku.  Mo

Ŝ

e  mianowicie

powstawa

ć

  niezgodno

ść

  mi

ę

dzy  cukrami  (konfitury,  miód,  słodkie  owoce

itp.)  a  białkami  i  tłuszczami.  Wynika  to  st

ą

d, 

Ŝ

e  białka  i  tłuszcze  przez

dłu

Ŝ

szy  czas  pozostaj

ą

  w 

Ŝ

oł

ą

dku,  cukry  natomiast  trawione  s

ą

  głównie  w

jelitach. Je

Ŝ

eli za

ś

 cukry musz

ą

 “przele

Ŝ

e

ć

” kilka godzin w 

Ŝ

oł

ą

dku razem z

białkami  i  tłuszczami  przy  stosunkowo  wysokiej  temperaturze,  jak

ą

  ma

ciało,  to  mog

ą

  zacz

ąć

  .fermentowa

ć

.  Nieprzyjemno

ś

ci  tego  rodzaju

szczególnie  cz

ę

sto  zdarzaj

ą

  si

ę

  przy  zestawieniu  wła

ś

nie  mleka  z

produktami  w

ę

glowodanowymi  (w  przypadku  twarogu  i  innych  produktów

mlecznych taka reakcja mo

Ŝ

e nie zachodzi

ć

). Je

Ŝ

eli jednak układ trawienny

bez  problemów  radzi  sobie  z  podobnymi  “ci

ęŜ

kimi”  zestawieniami,  to

oczywi

ś

cie nie ma podstaw do specjalnego zwracania na t

ę

 kwesti

ę

 uwagi.

Ostatni

ą

,  lecz  nie  mniej  wa

Ŝ

n

ą

  spraw

ą

  zwi

ą

zan

ą

  z  od

Ŝ

ywianiem,  jest

konieczno

ść

 przyjmowania pokarmu w odpowiednim stanie emocjonalnym.

Przed  jedzeniem  trzeba  konieczne  odsun

ąć

  od  siebie  my

ś

li  “pełne  trosk”,

nastawi

ć

 si

ę

 na spokojne, radosne spo

Ŝ

ywanie posiłku. Podczas posiłku nie

nale

Ŝ

y równie

Ŝ

 porusza

ć

 kwestii wymagaj

ą

cych wi

ę

kszego skupienia si

ę

 na

nich. Znaczy to, 

Ŝ

e rozmowa za stołem powinna by

ć

 “lekka” i “serdeczna”.

Temat ten b

ę

dziemy kontynuowa

ć

 na kolejnych zaj

ę

ciach.

ZAJ

Ę

CIA 4

Medytacja wst

ę

pna

Zanim  rozpoczniemy  rozgrzewk

ę

  zapoznamy  si

ę

  z 

ć

wiczeniem,  które

przeznaczane  jest  nie  dla  wszystkich.  S

ą

  w

ś

ród  nas  ludzie  stale  apatyczni,

którzy odczuwaj

ą

 ci

ą

głe zm

ę

czenie. Taki stan da  si

ę

  łatwo  usun

ąć

  poprzez

18

to 

ć

wiczenie. B

ę

dzie ono jednak surowo przeciwwskazane dla tych, którym

na  odwrót  brakuje  spokoju,  jak  równie

Ŝ

  tym,  u  których  jeszcze  przewa

Ŝ

aj

ą

emocje negatywne, wynikaj

ą

ce ze stosunków z innymi lud

ź

mi.

A  zatem  wstaniemy,  nabierzemy  nieco  wi

ę

cej  powietrza  w  płuca,

“zamkniemy”  jego  wyj

ś

cie  i  kilkakrotnie  wykonamy  gwałtowne  spr

ęŜ

enie

tego powietrza przy pomocy mi

ęś

ni klatki piersiowej i tłoczni brzusznej. Od

razu  odczuwamy  ciepło  w  całym  ciele,  przypływ  rze

ź

ko

ś

ci  i  ch

ęć

  do

ruszania  si

ę

.  Odczuwanie  ciepła  powstaje  na  skutek  “wyciskania”  krwi 

Ł

narz

ą

dów  wewn

ę

trznych  do  skóry  całego  ciała,  do  głowy  i  ku  ko

ń

czynom.

Rze

ź

ko

ść

  za

ś

  pojawia  si

ę

  dzi

ę

ki  uaktywnieniu  o

ś

rodka  refleksogennego,

poło

Ŝ

onego w okolicy splotu słonecznego (o czym szczegółowo pomówimy

sobie pó

ź

niej).

Ć

wiczenie  to  jest  oczywi

ś

cie  przeciwwskazane  równie

Ŝ

  dla  osób

cierpi

ą

cych na schorzenia sercowo-naczyniowe.

Po 

rozgrzewce

; 

przyswoimy 

sobie 

seri

ę

 

ć

wicze

ń

psychofizycznych

, których cech

ą

 szczególn

ą

 jest to, 

Ŝ

e składnik fizyczny

w sposób wyj

ą

tkowy sprzyja uzyskaniu po

Ŝą

danego efektu psychicznego.

Pierwsze  z  tych 

ć

wicze

ń

  nosi  nazw

ę

  “przebudzenie”.  Człowiek  budzi

si

ę

 z długiego snu samoizolacji od harmonii, pi

ę

kna i miło

ś

ci otaczaj

ą

cego

go 

ś

wiata.  (Na  stoj

ą

co  podnosimy  r

ę

ce  do  góry  i  przeci

ą

gamy  si

ę

  jak  po

obudzeniu ze snu). Otwieramy si

ę

 na wszystko wokół nas co czyste, jasne,

przepełnione 

Ŝ

yciem.  Czujemy  jak  strumie

ń

  delikatnej 

ś

wie

Ŝ

o

ś

ci  poranka

wlewa si

ę

 w  nas  od  góry.  Napełniamy  si

ę

  nim,  pozwalamy  mu  si

ę

  napełni

ć

(r

ę

ce  opuszczamy  na  ramiona,  jakby  pomagaj

ą

c  temu  napełnieniu,

nast

ę

pnie znowu podnosimy i opuszczamy je i tak kilkakrotnie).

Drugie 

ć

wiczenie — “oddawanie”. Rozkładamy r

ę

ce szerokim gestem

przed  siebie  i  na  boki:  te  co

ś

my  sami  otrzymali  powinni

ś

my  oddawa

ć

innym;  miar

ą

  uduchowienia  człowieka  jest  jego  zdolno

ść

  do  oddawania.

Przecie

Ŝ

,  aby  napełni

ć

  naczynie 

ś

wie

Ŝą

,  czyst

ą

  wod

ą

  trzeba  je  najpierw

opró

Ŝ

ni

ć

.  Woda  stoj

ą

ca  zat

ę

cha.  Kto  nie  opró

Ŝ

nia  si

ę

,  oddaj

ą

c  co  posiada

— ten sam nie odnawia si

ę

, nie wzrasta duchowo. Powtarzamy to 

ć

wiczenie

raz  i  jeszcze  raz,  rozlewaj

ą

c,  rozdaj

ą

c  szczodrze,  za  darmo,  bez  ch

ę

ci

otrzymania wynagrodzenia całe dobro, które sami zgromadzili

ś

my.

Trzecie 

ć

wiczenie  —  “pogodzenie”.  Podnosimy  praw

ą

  r

ę

k

ę

  nad

głow

ą

,  skoncentrujemy  si

ę

  w  dłoni.  Płynnie  opuszczaj

ą

c  r

ę

k

ę

  przed  siebie,

zakre

ś

lamy  ni

ą

  w  przestrzeni  sinusoid

ę

  z  półokresem  około  trzydziestu

centymetrów.  Dło

ń

  kierujemy  kraw

ę

dzi

ą

  w  przód  zgodnie  z  ruchem  r

ę

ki.

Odczuwamy przestrze

ń

, w której porusza si

ę

 r

ę

ka jako  swego  rodzaju  pole

energetyczne,  któremu  nadajemy  now

ą

  charakterystyk

ę

:  pokój,  harmoni

ę

,

spokój.  (Wyobra

ź

my  sobie  ró

Ŝ

ne  rodzaje  ruchów  tanecznych:  gwałtowne,

szybkie,  kanciaste  lub  na  odwrót  mi

ę

kkie,  płynne,  wytworne.  Ka

Ŝ

dy  z  tych

rodzajów  ta

ń

ca  w  odpowiedni  sposób  nastraja  i  wykonawc

ę

  i  widza).  Tak

te

Ŝ

  ten  prosty  i  mocny  gest,  symbolizuj

ą

cy  harmoni

ę

,  po  opanowaniu

ć

wiczenia  (nale

Ŝ

y  si

ę

  w  nie  dobrze  wczu

ć

)  b

ę

dzie  skutecznie  pomagał

wszystkim w ka

Ŝ

dej sytuacji nawet gdy wykona si

ę

 go w my

ś

lach.

19

Relaksacja

 w “pozycji pół

Ŝ

ółwia”.

Siadamy. Zwracamy swój wewn

ę

trzny wzrok do przestrzeni wewn

ą

trz

ciała, podobnie jak robili

ś

my to przy sawasanie.

Wyobra

ź

my  sobie, 

Ŝ

e  powłoka  ciała  składa  si

ę

  z  łatwo  rozci

ą

galnej,

bardzo  mo

Ŝ

nej  błony.  Zaczynamy  j

ą

  nadmuchiwa

ć

  jak  balon.  Oto  ciało

powi

ę

kszyło si

ę

 dwukrotnie..., trzykrotnie..., oto jest ono wielko

ś

ci pokoju...,

domu...,  nadmuchujemy  balon  dalej  w  niesko

ń

czono

ść

,  rozprzestrzeniaj

ą

c

si

ę

  na  cał

ą

  przestrze

ń

  kosmosu.  Odczuwamy  swoj

ą

  współistno

ść

  ze

wszystkim  ...  Rozkoszujemy  si

ę

  tym  stanem,  u

ś

wiadamiamy  sobie  jego

doniosło

ść

.

Wykonamy relaksacj

ę

 na plecach przez około 10 minut

Siadamy. Zamykamy oczy.
Niech  ka

Ŝ

dy  wyobrazi  sobie, 

Ŝ

e  stoi  i  szybko  obraca  si

ę

  w  miejscu.

Powstaje  lekki  zawrót  głowy,  lecz  nie  nale

Ŝ

y  doprowadza

ć

  si

ę

  do  mdło

ś

ci.

Posiedzimy  z  zamkni

ę

tymi  oczyma,  zapoznawaj

ą

c  si

ę

  z  tym  planem

przestrzeni, w którym si

ę

 znale

ź

li

ś

my. Je

ś

li si

ę

 to nie udało — pokr

ę

cimy si

ę

w kółko  nie  w  wyobra

ź

ni,  a  realnie  (lub  po  prostu  pokr

ę

cimy  głowa)  po  to,

aby nauczy

ć

 si

ę

 to robi

ć

 w wyobra

ź

ni.

To 

ć

wiczenie  jest  przygotowaniem  do  czekaj

ą

cej  nas  pracy  nad

o

ś

rodkami refleksogennymi.

Odpoczniemy w “pozycji krokodyla”.

Siadamy  na  podłodze  jeden  naprzeciw  drugiego  w  odległo

ś

ci  około

trzech  metrów  od  siebie.  Zapami

ę

tujemy  usytuowanie  partnera.  Zamykamy

oczy.

Teraz  zadaniem  ka

Ŝ

dego  z  nas  b

ę

dzie,  aby  obej

ść

  w  my

ś

lach  wokół

partnera,  czule  pogłaska

ć

  go  r

ę

k

ą

  po  ramionach,  po  plecach,  wyra

ź

nie

odczu

ć

  swoj

ą

  obecno

ść

  za  jego  plecami  i  nast

ę

pnie  powróci

ć

  na  swoje

miejsce.

Dotkniemy  w  my

ś

lach  r

ę

k

ą

  swojego  nosa,  poci

ą

gniemy  si

ę

  za  ucho,

podrapiemy si

ę

 po głowie.

Wyobra

Ŝ

amy  sobie  jasno 

ś

wiec

ą

ce  si

ę

  białe  koło,  taki  sam  trójk

ą

t,

kwadrat, jabłko, gruszk

ę

 ...

Je

Ŝ

eli  te 

ć

wiczenia  sprawiaj

ą

  wam  trudno

ść

  —  nale

Ŝ

y  koniecznie  si

ę

w nich wprawia

ć

. Bra

ć

 do r

ą

k ró

Ŝ

ne przedmioty, obmacywa

ć

 je, a nast

ę

pnie

odkłada

ć

 i wyobra

Ŝ

a

ć

 sobie.

Wstajemy. Wyobra

Ŝ

amy sobie sło

ń

ce na bezchmurnym bł

ę

kicie nieba.

Koniec maja.
Przed  chwil

ą

  przeszła  ulewa.  Powietrze  jest  kryształowe  i

przepełnione 

ś

wie

Ŝ

o

ś

ci

ą

.

20

Ze  szcz

ęś

ciem  w  oczach  patrzymy  w  niebo,  na  gał

ą

zki  drzewa  nad

nami z młodymi listkami.

Na gał

ę

ziach jeszcze l

ś

ni

ą

 krople deszczu.

Dotykamy tych kropli wargami, czujemy ich smak.
Jak

Ŝ

e chce si

ę

 rozło

Ŝ

y

ć

 r

ę

ce, odchyli

ć

 do tyłu głow

ę

 i odbijaj

ą

c si

ę

 od

ziemi ze 

ś

miechem rado

ś

ci i szcz

ęś

cia wzlecie

ć

 nad mokr

ą

 ł

ą

k

ą

!

Wzlatujemy! ...
I k

ą

piemy si

ę

 w łagodnym 

ś

wietle sło

ń

ca ...

... L

ą

dujemy. Stajemy prosto.

Nad nami — g

ę

stniej

ą

ce 

ś

wiatło słoneczne, obok iskrz

ą

cej si

ę

, złotej

energii słonecznej, bardzo subtelnej, delikatnej, kochaj

ą

cej.

Niechaj zg

ę

stnieje ona jeszcze bardziej nad głow

ą

 ka

Ŝ

dego z nas.

Otwieramy  si

ę

  przed  ni

ą

!  Pragniemy  cał

ą

  swoj

ą

  istot

ą

  zla

ć

  si

ę

  z  ni

ą

,

pozwalamy jej napełni

ć

 nasze ciała!

Czujemy jak od góry wlewa si

ę

 ona w głow

ę

, zst

ę

puj

ą

c i wypełniaj

ą

c

całe ciało! ... Odczuwamy niewypowiedzian

ą

 rado

ść

 z tego poł

ą

czenia si

ę

 z

ni

ą

 — 

Ŝ

yw

ą

, kochaj

ą

c

ą

, dobroczynn

ą

 sił

ą

 słoneczn

ą

 ...

Sawasan

ą

Medytacje  tego  typu  co  ostatnia  maj

ą

  ogromne  znaczenie  dla

prawidłowego  rozwoju  sfery  emocjonalnej  człowieka.  Ponadto 

ć

wiczenia

takie 

stanowi

ą

 

skuteczn

ą

 

metod

ę

 

pozytywnego 

samonastrojenia

emocjonalnego.

Lecz  jednych  te  szcz

ęś

liwe,  radosne  medytacje  wprawi

ą

  w  zachwyt,

inni za

ś

 pozostan

ą

 na nie oboj

ę

tni ...

Sposobem na pokonanie tej trudno

ś

ci jest nauczenie wzruszania si

ę

.

Nale

Ŝ

y  poszukiwa

ć

  tej  sposobno

ś

ci:  wzrusza

ć

  si

ę

  dzie

ć

mi,  ich  naiwnymi

zabawami  i  pytaniami, 

ć

wierkaniem  wróbla,  gwizdem  poci

ą

gu  w  oddali  ...

Sytuacji takich dostarcza nam zwykłe 

Ŝ

ycie. Trzeba tylko uwa

Ŝ

nie patrze

ć

 ...

Medytacja  “Kr

ą

g”.

  Powtarzamy  t

ę

  medytacj

ę

  jak  na  poprzednich

zaj

ę

ciach.  Nast

ę

pnie  wyobra

Ŝ

amy  sobie  nad 

ś

rodkiem  kr

ę

gu  sło

ń

ce,

rozlewaj

ą

ce  na  ka

Ŝ

dego  strumie

ń

  swojej 

Ŝ

yciodajnej  siły.  Niech  ka

Ŝ

dy

otworzy wierzchołek swojej głowy i wpu

ś

ci go w siebie. Takie 

ć

wiczenia ze

ś

wiatłem słonecznym stanowi

ą

 odmian

ę

 latihanów.

Cz

ęść

  teoretyczna.

  Kontynuujemy  omawianie  zasad  nijamy.

Santosza  —  utrzymywanie  stałego  pozytywnego  nastawienia  emocjo-
nalnego,  niezale

Ŝ

nie  od  okoliczno

ś

ci  zewn

ę

trznych.  Gdy  nie  macie

mo

Ŝ

liwo

ś

ci  zmieni

ć

  na  korzy

ść

  zewn

ę

trznych  niepomy

ś

lnych  okoliczno

ś

ci,

to  najgorsze,  co  mo

Ŝ

na  zrobi

ć

  w  takiej  sytuacji  —  to  popa

ść

  w  negatywny

stan  emocjonalny.  Je

Ŝ

eli  nie  jeste

ś

my  w  stanie  zmieni

ć

  sytuacj

ę

  —

zmieniamy swój stosunek do niej.

Płacz  lub  oburzenie  nic  nie  zmieni

ą

.  Je

ś

li  za

ś

  popadło  si

ę

  z  kim

ś

  w

konflikt, najbardziej konstruktywnym działaniem jest odnalezienie przyczyny
tego konfliktu w sobie oraz czynienie stara

ń

 dla likwidacji skutków swojego

21

bł

ę

du.  Taki  bł

ą

d  musi  istnie

ć

.  Nie  b

ę

dziemy  si

ę

  koncentrowa

ć

  na  bł

ę

dach

innych,  gdy

Ŝ

  jest  to  działanie  nieproduktywne.  Za  reguł

ę

  dla  siebie

przyjmujemy  my

ś

lenie  przede  wszystkim  o  własnych  niedoci

ą

gni

ę

ciach  i

wadach i d

ąŜ

enie do ich poprawy.

I  jeszcze  co  si

ę

  tyczy  pracy:  nauczmy  si

ę

  wykonywa

ć

  swoj

ą

  prac

ę

rzetelnie  i  z  rado

ś

ci

ą

.  Je

Ŝ

eli  praca  z  etycznego  punktu  widzenia  jest  bez

zarzutu  —  zasługuje  na  to.  Je

Ŝ

eli  nie  —  lepiej  j

ą

  zostawi

ć

.  Lecz  pracowa

ć

powinni

ś

my  rzetelnie  i  z  rado

ś

ci

ą

  —  jest  to  nasz  obowi

ą

zek  wobec  tych,  z

którymi,  i  dla  których  pracujemy.  Jest  to  równie

Ŝ

  r

ę

kojmi

ą

  naszego

własnego szcz

ęś

cia.

Swadhjana  —  rozmy

ś

lania  filozoficzne,  rozmowy,  lektura,  przyczy-

niaj

ą

ce  si

ę

  do  u

ś

wiadomienia  sobie  sensu 

Ŝ

ycia  i  poznania  drogi  do

doskonało

ś

ci.

T a p a s — stawianie sobie jakichkolwiek ogranicze

ń

 w celu walki ze

swoimi wadami.

Iszwarapranithana  —  ci

ą

gła 

ś

wiadomo

ść

, 

Ŝ

e 

ś

ycie  jest  naszym

Nauczycielem,  który  stale  daje  nam  ró

Ŝ

norodne  lekcje  Miło

ś

ci  i  M

ą

dro

ś

ci,

prowadz

ą

ce nas do doskonało

ś

ci.

W  etyce  jogi  równie

Ŝ

  du

Ŝ

e  znaczenie  przywi

ą

zuje  si

ę

  do  rozwoju

nast

ę

puj

ą

cych cech pozytywnych:

k s z a m a — tolerancja wzgl

ę

dem tych, którzy maj

ą

 inne pogl

ą

dy:

d a i j a — miłosierdzie, dobro

ć

;

a r d 

Ŝ

 a w a — prostota, niewynoszenie si

ę

 nad innych;

h r i — pokora: brak samochwalstwa za swoje rzekome (pró

Ŝ

no

ść

) lub

rzeczywiste  (duma)  zalety  (człowiek  powinien  stale  widzie

ć

  sw

ą

niedoskonało

ść

 i d

ąŜ

y

ć

 do uwolnienia si

ę

 od swoich wad, a nie pławi

ć

 si

ę

 w

samouwielbieniu).

ZAJ

Ę

CIA 5

Medytacja wst

ę

pna

Ć

wiczenia  psychofizyczne

.  W  uzupełnieniu  poznanych  na

poprzednich  zaj

ę

ciach  trzech 

ć

wicze

ń

  z  tej  serii  nauczymy  si

ę

  jeszcze

jednego. 

Ć

wiczenie to nosi nazw

ę

 “wnikanie”.

Podnosimy  r

ę

ce  z  dło

ń

mi  odwróconymi  od  siebie  i  raz  za  razem

opuszczamy je na boki. Za ka

Ŝ

dym takim ruchem jak gdyby wykłuwamy si

ę

z  kolejnej  powłoki,  staj

ą

c  si

ę

  coraz  ja

ś

niejszymi,  czystszymi,  wznosz

ą

c  si

ę

coraz wy

Ŝ

ej ku 

ź

ródłu 

ś

wiatła i 

Ŝ

ycia — sło

ń

cu ...  A  oto  ju

Ŝ

  ono  blisko,  oto

jeszcze kilka ruchów i my osi

ą

gamy je ... Wnikamy w nie, rozkoszujemy si

ę

obecno

ś

ci

ą

  w  tym  skondensowanym  jak  gdyby  do  stanu  ciekłego

subtelnym złocistym 

ś

wietle ...

...  Spływamy  z  powrotem  na  ziemi

ę

,  lecz  teraz  ze  sło

ń

cem  w  swojej

piersi.  Oto  ju

Ŝ

  jeste

ś

my  na  ziemi  ...  I 

ś

wiecimy  na  wszystkich  ludzi  i  na

wszystko co 

Ŝ

yje 

ś

wiatłem słonecznym ze swej piersi ...

22

... Zako

ń

czymy to 

ć

wiczenie, rozpoczynamy nast

ę

pne.

Znowu  sło

ń

ce  nad  nami.  Zlewa  na  nas  strumie

ń

  swoich

dobroczynnych promieni. Pozwalamy im wej

ść

 w siebie, znajdujemy si

ę

 jak

gdyby  pod  wodospadem  łaski.  Wokół  nas  —  aromat  kwiatów  i 

ś

piew

ptaków  ...  Absolutna  harmonia  ...  Zlewamy  si

ę

  z  ni

ą

  ...  Granice  ciała

zatracaj

ą

  si

ę

,  rozpływaj

ą

c  si

ę

  w  tej  rozkoszy  ...  Tutaj  nie  trzeba 

Ŝ

adnego

wysiłku, wystarczy tylko rozpłyn

ąć

 si

ę

 w harmonii, odda

ć

 si

ę

 jej.

Oto ciało zaczyna samo kołysa

ć

 si

ę

, jak faluje w ciepłej wodzie morza

południowego  wodorost,  całkowicie  poddaj

ą

c  si

ę

  delikatnej  fali  lekkiego

przypływu ...

Ruchy  staj

ą

  si

ę

  intensywniejsze,  przypominaj

ą

c  taniec  indyjski  ...

Wyswobodzimy  r

ę

ce  —  podniesiemy  je  i  zlejemy  z  harmoni

ą

  przestrzeni  ...

Rozlu

ź

niamy kr

ę

gosłup, nogi ... Nie planujemy ruchów, nie wyznaczamy ich

sobie  “od  umysłu”  —  jedynie  obserwujemy  je  z  boku  —  jak  widzowie  ...
Ciało  wchodz

ą

c  w  harmoni

ę

  z  przestrzeni

ą

,  wypełnion

ą

  błogo

ś

ci

ą

  i  nie

b

ę

d

ą

c sterowane rozumem nie mo

Ŝ

e pozostawa

ć

 nieruchome! Ta

ń

czymy! ...

Taniec  ten  zast

ą

pi  nam  rozgrzewk

ę

  z  poprzednich  zaj

ęć

.  Na  niego

mo

Ŝ

na po

ś

wi

ę

ci

ć

 około 20 minut.

Je

Ŝ

eli  komu

ś

  to 

ć

wiczenie  nie  wychodzi  za  pierwszym  razem,  mo

Ŝ

e

wykonywa

ć

 

ć

wiczenia  rozgrzewkowe  w  dowolnym  układzie,  nie  planuj

ą

c

przy tym kolejno

ś

ci elementów: ka

Ŝ

dy kolejny ruch powinien powstawa

ć

 jak

gdyby  sam  przez  si

ę

.  Nie  nale

Ŝ

y  jednak  oczekiwa

ć

  na  powstanie  ruchów,

nadajmy  ciału  jak

ąś

  “fal

ę

  no

ś

n

ą

”  kołysania  i  zapomnijmy  o  nim,

koncentruj

ą

c si

ę

 na latihanie.

Po rozgrzewce metod

ą

 ta

ń

ca “spontanicznego” najbardziej korzystna

jest relaksacja w “pozycji pół

Ŝ

ółwia”.

Przyswoimy  sobie  nowy  wariant  “pozycji  krokodyla”.  Podstawowa

pozycja  taka  sama  jak  w  pierwszym  wariancie,  lecz  dłonie  r

ą

k  nie

podtrzymuj

ą

  głowy,  a  le

Ŝą

  na  podłodze,  obejmuj

ą

c  przedramiona;  nie

opieramy si

ę

 na łokciach: głowa i przednia cz

ęść

 tułowia podtrzymywane s

ą

dzi

ę

ki lekkiemu statycznemu napr

ęŜ

eniu mi

ęś

ni pleców. Koncentracja — jak

w  wariancie  pierwszym.  W  pozycji  tej  mo

Ŝ

na  pozosta

ć

  przez  10—20  minut.

Jest  to  doskonałe 

ć

wiczenie  dla  likwidacji  wady  postawy  (przygarbienia),

gdy

Ŝ

  mi

ęś

nie  górnej  cz

ęś

ci  pleców  przystosowuj    si

ę

  do  długotrwałego

napr

ęŜ

enia  statycznego. 

Ć

wiczenie  to  daje  równie

Ŝ

  pełnowarto

ś

ciowy

wypoczynek.

Siadamy  w  “pozycji  ucznia”.  Zapoznamy  si

ę

  ze  sposobem,

pozwalaj

ą

cym  nauczy

ć

  si

ę

  o  wiele  lepszego  odczuwania  harmonii

otoczenia.

S

ą

  w

ś

ród  nas  ludzie  zdolni  do  rozlewania  si

ę

 

ś

wiadomo

ś

ci

ą

  na

obiekty 

ś

wiata  zewn

ę

trznego,  przede  wszystkim  przyrody  o

Ŝ

ywionej,

dostrajania  si

ę

  do  nich  emocjonalnie  wchodz

ą

c  w  rezonans  z  ich  stanem,