tytuł: "Czworonożni przyjaciele - rasy, pielęgnacja i hodowla psów"
autor: Rino Falappi

Przekład: Ewa ZieglerBrodnicka
tekst wklepał: dunder@poczta.fm

* * *

DOM WYDAWNICZY BELLONA

Warszawa 2001
Tytuł oryginału włoskiego: "Cani"

Tytuł oryginału niemieckiego: "Hunde"
Przekład z włoskiego: Walter Wurzel

Projekt graficzny: Centro Iconografico dell'lstituto Geografico de Agostini
Ilustracje: Archivio IGDA (2P, Action Press, A. De Gregorio, C. Ferrari, D. 

Fraccia, S. GómezToIdró, Info HundE. Kramer, G. Łącz, G. Leone,
G. Negri, R. Panier, C. Pozzoni, F. Simoni, Simon, S.A. Thompson, S. Yannjni, 

W. Weisse, R. Wiłbie); S. GómezToldral24, 136, 137; Granata PressSally Annę 
Thompson Animal Photography 6, 9, 45, 46, 50, 51 a, 60, 90, 102a, 148; Jacana 

43, 66, 126, 158, 159, 170, 171a, 178a; JacanaE. Lemoine 72, 96;
Info HundE. Kramer 149; OverseasF. Cicogna 54

Copyright c 1997 by Istituto Geografico de Agostini S.p.A., Novara Copyright c 
for the Polish editjon Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2001 Copyright c for 

the Polish bookclub edition
by Berteismann Media Sp. z o.o. Warszawa 2001

Copyright c for the Polish translation Ewa ZieglerBrodnicka, Warszawa 2001
Redaktor prowadzący wydania polskiego: Andrzej Wójcik

Redakcja merytoryczna: Ewa Popławska
Redaktor techniczny: Jacek Karbownik

Korekta: Teresa Kępa
Skład i łamanie: Dom Wydawniczy Bellona

Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2001
Berteismann Media Sp. z o.o.

Diogenes, Warszawa 2001
Druk i oprawa

TBB, Bańska Bystrzyca, Słowacja
ISBN 83-11-09354-7 (Bellona)

ISBN 83-7311-232-4 (Berteismann)
Nr 3353

* * *

Spis treści

Rasy psów w kolejności alfabetycznej
Wprowadzenie

Właściwy pies we właściwym miejscu
Początki udomowienia

Sylwetka i budowa ciała
Rasy

Wybór psa
Spis uznanych ras psów

Objaśnienia do części szczegółowej:

II rasy psów
Rasy psów

Życie z psem. Ogólne zasady
postępowania

Żywienie
Pielęgnacja i czystość

Legowisko
Pies w mieście

Pies a podróże
Zdrowie [

Reprodukcja
Wystawy psów

Słowniczek

* * *

Rasy psów w kolejności alfabetycznej

Airedale terrier 98
Alaskan malamute 120

Angielskie spaniele do towarzystwa 178
Aportery 156-158

Appenzeller 97
Australian cattiedog 60

Basset hound 138
Beagle 140

Bedlington terrier 99
Bergamasco 54

Bernardyn 94
Berneński pies pasterski 97

Bichons 165, 166
Bloodhound - Chien de SaintHubert 130

Bolończyk 165
Border collie 45

Border terrier 102
Borzoj 185

Bouvier des Flandres 61
Bokser 74

BraDaniczyk171
Buldog angielski 83

Buldog francuski 180
Bullmastiff 84

Bulterier 109
Bulterier miniaturowy 110

Bulteriery 109, 110
Cairn terrier 104

Cane corso 88
Cavalier King Charles spaniel 178

Chart afgański 183
Chart perski - Saluki 184

Charty 182-189
Chesapeake bay retriever 157

Chihuahua 176
Chów chów 129

Cocker spaniel angielski 160-162
Cocker spaniel amerykański 162

Dalmatyńczyk 177
Deerhound 188

Doberman 62
Dog argentyński 72

Dog niemiecki 76
Duży gończy anglofrancuski 132

Duży Munsteriander 148
Duży szwajcarski pies pasterski 97

Ełkhund 121
Entlebucher 97

Epagneul breton 150
Eurasier 128

Fieid spaniel 163
Fila brasileiro 73

Flat coated retriever 158
Foksterier 100

Golden retriever 157

Gończe 130-141
Gończe szwajcarskie 136

Greyhound 189
Gryfon niwernijski 141

Gryfon tybetański 174
Gryfonik belgijski 171

Gryfonik brukselski 170
Hovawart 130

Irish soft coated wheaten terrier 106
Jamniki 112-115

Jagterier 107
Karelski pies na niedźwiedzie 124

Kerry blue terrier 106
King charles spaniel 178

Komondor 57
Labrador retriever 156

Lhasaapso173
Łajka 122

Maltańczyk 166
Matę belgijskie rasy psów 170, 171

Matę psy dogowate 180, 181
Maty munsterlander 149

Maremmanoabruzzese 55
Mastiff 90

Mastiff neapolitański 86
Molosy 72-90

Mops 181
Nagi pies meksykański 172

Nowofundland 91
Owczarek australijski Kelpie 43

Owczarek belgijski 42
Owczarek holenderski 58

Owczarek kataloński 44
Owczarek niemiecki 40

Owczarek pirenejski 93
Owczarek staroangielski - bobtail 50

Owczarek szetlandzki 52
Owczarek szkocki - Collie 47

Owczarki 40-59
Pekińczyk 179

Pies grenlandzki 116
Pinczer ariekin 64

Pinczer austriacki 64
Pinczer małpi 66

Pinczer miniaturowy 65
Pinczer średni 64

Pinczery 62-66
Ptochacze 159-164

Pointer152
Posokowce 142

Posokowiec hanowerski 142
Północne psy myśliwskie 122-124

Północne psy do zaprzęgów
116-121

Psy górskie 91-96
Psy bezwłose 172

Psy pasterskie 60, 61

Psy tybetańskie 173-175
Pudle 167-169

Rhodesian ridgeback 159
Rottweiler 80

Samojed 117
Schapendoes 59

Schipperke 43
Segugio italiano 134

Seter angielski 153
Seter irlandzki 155

Seter szkocki (Gordon) 154
Shar pei 82

Shihtzu174
Siberian Husky 118

Skyeterrier 105
Spaniele angielskie 178

Springer spaniel angielski 164
Springer spaniel walijski 164

Staffordshire buli terrier 110
Siberian husky 118

Sznaucery 67-71
Sznaucer miniaturowy 70

Sznaucer olbrzym 68
Sznaucer średni 67

Szpic niemiecki 126
Szpic wilczasty (keeshond) 125

Szpice azjatyckie 128, 129
Szpice europejskie 125-127

Szwajcarskie gończe 136, 137
Szwajcarskie psy do bydła 97

Terier irlandzki 103
Terier szkocki 105

Terier walijski 102
Teriery 98-108

Teriery do towarzystwa 111
Terier tybetański 175

Toy pudel 167
Tybetańskie psy 173-175

Welsh corgi cardigan 53
Welsh corgi pembroke 53

Whippet 182
Wilczarz irlandzki 186

West highland white terrier 108
Wyżeł niemiecki 143

Wyżeł weimarski 145
Wyżeł włoski krótkowłosy 146

Wyżły brytyjskie 152-156
Wyżły kontynentalne 143-151

Yorkshire terrier 111

* * *

Wprowadzenie

Pies domowy Canis familiaris jest z pewnością najbardziej rozpowszechnionym 
zwierzęciem domowym i z dawien dawna w ludzkim społeczeństwie zajmuje 

szczególną pozycję. Od mniej więcej 20 000 lat pomiędzy psem i człowiekiem 
istnieje tak bliski związek, że ich wspólnota obejmuje pożywienie, dom, pracę, 

zabawę, a w następstwie tego są razem ze sobą i na wozie, i pod wozem. Żadne 
inne zwierzę, nawet koń, nie jest człowiekowi tak bliskie, jak pies. Odnosi 

się to nie tylko do praktycznego pożytku ze zwierzęcia, lecz również do 
relacji emocjonalnych, uczuciowych.

Pies od początków udomowienia przez człowieka wykonywał wiele zadań, w miarę 
upływu czasu są one coraz liczniejsze i różnorodniejsze. Duży w tym udział ma 

naturalnie także rozwój ras psów. Dzisiaj nie wystarcza, by dobry pies byt 
tylko stróżem, obrońcą i skutecznie pomagał w polowaniu. Musi umieć pracować 

także jako przewodnik niewidomych i niepełnosprawnych, jako pies policyjny, 
jako goniec przekazujący wiadomości podczas wojny albo jako ratownik 

poszukujący ofiar pod lawinami i osypiskami. Jednak najważniejsze jest to, że 
nadal pełni rolę dobrego, bezwzględnie wiernego przyjaciela.

Pies w naszym społeczeństwie, niezależnie od rasy, wielkości czy zachowania, 
liczy się przede wszystkim jako wierny towarzysz, który nie tylko wspiera, 

lecz także okazuje bezwarunkowe przywiązanie i miłość. W zamian za to wymaga 
jedynie, aby pozwolić mu żyć zgodnie z jego naturą i potrzebami. A do nich, 

oprócz prawidłowego żywienia, świeżej wody i ciepłego legowiska, należy przede 
wszystkim pełen miłości stosunek człowieka. Pies nie jest zabawką, którą 

bierze się i używa w zależności od humoru, Jest istotą żywą z silnie wyrobioną 
wrażliwością, w decydującym stopniu ukształtowaną przez człowieka. Jeżeli pies 

gryzie, jeżeli stał się agresywny, "zły", nie ma wątpliwości, że to 
nienaturalne zachowanie jest następstwem brutalnego albo co najmniej 

niewłaściwego zachowania człowieka.
Po prawej: dwa

grand bieu de
Gascogne, Na

stronie 2: owczarek
belgijski Malinois

WPROWADZENIE
Pies, trzymany stale na łańcuchu z zaledwie kilkumetrowym wybiegiem, zmuszany 

przez to do załatwiania wszystkich naturalnych potrzeb fizjologicznych w 
pobliżu swojego miejsca karmienia, staje się z czasem agresywny z powodu 

ograniczenia przestrzeni życiowej.

* * *

Właściwy pies we właściwym miejscu

Przy wyborze rasy psów pierwszorzędne znaczenie ma odrzucenie kryteriów czysto 
estetycznych. Trzeba raczej zastanowić się, jakie warunki życiowe możemy 

zaoferować zwierzęciu i jakich zachowań oczekujemy od niego. Mato sensu ma 
trzymanie psa myśliwskiego, jeżeli możemy wyprowadzać go tylko na krótko, w 

dodatku na smyczy. Bokser zaś nie będzie wiedział, co ma począć z największym 
nawet ogrodem, gdy będzie wykluczony z życia rodzinnego. Rezultatem fałszywego 

wyboru rasy będzie bez wątpienia nerwo we zwierzę i niezadowolony właściciel. 
Psy różnych ras są bowiem selekcjonowane przez dziesięciolecia nie tylko 

według swojego wyglądu, lecz także według swoich charakterologicznych 
predyspozycji. Pies, który został przeznaczony do osobistej ochrony, musi 

przebywać z ochranianą przez niego osobą. Pies myśliwski potrzebuje swobodnego 
wybiegu, podczas gdy właściciel psa stróżującego musi posiadać odpowiedni 

dobytek, którego pies może pilnować. Bliski i dobry stosunek między 
właścicielem a psem może jednakże częściowo wyrównać braki w tej dziedzinie.

Ni6 tylko mastiff
zaniedbywany przez

swojego pana cierpi
z powodu

samotności.
WPROWADZENIE

Początki udomowienia
Około 60 milionów lat temu, w nieprzeniknionych lasach trzeciorzędu, wspinał 

się po drzewach maty ssak podobny do łasicy albo tchórza. Byt to praprzodek 
rodziny Canidae (do której należą psy), który został nazwany Miacis. Zwierzę 

to nie chodziło jeszcze na palcach, jak dzisiejsi przedstawiciele psowatych, 
lecz podobnie do niedźwiedzi stawało na całej stopie. Miacis miał uzębienie 

zwierzęcia mięsożernego, a mózg raczej maty. Jednakże w po równaniu z 
Creodontami, które żyły w tym samym czasie, dysponował stosunkowo wysoką 

inteligencją. Te prehistoryczne drapieżniki stanowiły grupę prymitywnych 
mięsożerców, które wymarły około 20 milionów lat temu.

W ciągu milionów lat z Miacisa wyewoluowata cata rzesza prymitywnych 
drapieżników: około 35 milionów lat temu istniało ich ponad 40 różnych 

gatunków, niektóre byty podobne do dzisiejszych niedźwiedzi, inne do szakali, 
inne znowu do kotów, wreszcie także do psowatych. Gatunek Cynodictis w 

Europie, albo Pseudocynodictis w Ameryce Północnej, _ wykazywały już duże 
podobieństwo do dzisiejszych Canidae.

Pies stał się zwierzęciem domowym w Eurazji mniej więcej przed 12 000 -14 000 
lat. Przez długi czas nie było pewności, czy pochodzi od szakala, czy od 

wilka, Dzisiaj uchodzi za dowiedzione, że praprzodkiem naszego psa jest 
południowa linia szarego wilka (Canis lupus pall/pes). Ten raczej niewielki 

wzrostem podrodzaj wilka, którego szata wbrew nazwie wykazuje najróżniejsze 
umaszczenie, byt wówczas szeroko rozpowszechniony w Europie i Azji 

(pozostałości istnieją jeszcze dzisiaj w Indiach).
Prawdopodobnie najstarsza znana dzisiaj rasa psów, to Canis familiaris 

putjani. Istniała już przed 10 000-12 000 lat, z czasem jednak wymarła i nie 
jest pewne, czy byta już udomowiona, czy też żyta dziko. Dowiedziono 

natomiast, że pies torfowiskowy (Canis familiaris palustris) byt udomowiony. 
Żyt razem z człowiekiem w domach na palach i zewnętrznie byt podobny do 

naszego szpica. Z neolitu pochodzi także Canis familiaris leineri, przodek 
dzisiejszych chartów. Ojczyzną Canis familiaris inostranzewi, rasy dużo

10
WPROWADZENIE

większej niż pies torfowiskowy, była prawdopodobnie Azja Centralna;
uchodzi on za protoplastę molosów.

Z okresu brązu pochodzi Canis familiaris metrisoptimae, podobny do 
dzisiejszego owczarka niemieckiego, a także Canis familiaris intermedius, rasa 

mniejsza. Przypuszcza się, że z pierwszego wykształciły się europejskie rasy 
owczarków. Drugi zaś uchodzi za przodka większości ras myśliwskich, w tym 

pudli.
W różnych częściach świata udomowienie psa przebiegało różnie. Istotnym 

czynnikiem udomowienia byt jednak wzajemny pożytek w stosunkach cztowiekpies. 
Pies żywił się resztkami upolowanej zwierzyny, które człowiek wyrzucał w 

pobliżu swoich osad. Człowiek zaś czuł się zabezpieczony przed atakiem dzikich 
zwierząt, gdy w pobliżu jego domostw psy czekały na coś do zjedzenia.

Kości i skamieliny, mające około 6500 lat, znalezione na wszystkich 
kontynentach, dowodzą istnienia różnych ras psów zamieszkujących osady 

ludzkie. Wydaje się, że początek zrobiły molosy. Dawały się bezpośrednio 
karmić ludziom, a w zamian za to broniły ich przed niebezpiecznymi 

zwierzętami. Od tego czasu, dzięki procesom selekcji naturalnej i sztucznej, 
tj. dokonanej przez człowieka, wykształciły się tysiące ras. Wiele z nich w 

ciągu setek lat znowu wymarto. Pierwsi Europejczycy, którzy w XV i XVI wieku 
przybyli do Ameryki, natrafili tam na co najmniej 20 różnych ras psów. Dzisiaj 

istnieje z nich zaledwie kilka.
Przodkiem naszego

dzisiejszego psa jest
wilk (po lewej). Na

stronie poprzedniej;
tybetański mastiff,

pochodzący od
mitycznego

tybetańskiego
molosa, którego jako

zwierzę domowe
cenili już Sumerowie,

Asyryjczycy,
Babilończycy,

Fenicjanie i Grecy.
11

WPROWADZENIE
Sylwetka i budowa ciała

Jakkolwiek rasy psów różnią się bardzo wyglądem (wystarczy porównać jamnika z 
dogiem de Bordeaux albo chartem afgańskim), to jednak ich zasadnicza budowa 

jest w znacznej mierze identyczna. Pies należy do rzędu ssaków drapieżnych: 
jest mocny, cierpliwy, inteligentny, to szybki i wytrwały biegacz, a jego 

uzębienie nadaje się doskonale do rozrywania zdobyczy. Jest ponadto 
zwierzęciem społecznym, zdolnym do wspólnych działań. Widać to szczególnie w 

zachowaniu stada zdziczałych psów: zwierzęta troszczą się, by ich potomstwo 
było chronione przez część dorosłych członków stada, podczas gdy inne 

uczestniczą w polowaniu. Rodzina Canidae, do której należą też różne rodzaje 
lisów, szakal, hiena, kojot i wilki, ani pod względem przestrzeni życiowej, 

ani sposobu żywienia nie wykazują żadnych szczególnych różnic. Raczej na 
odwrót. Przede wszystkim ich znaczna zdolność przystosowawcza i 

wszechstronność umożliwiły psowatym przeżycie i rozprzestrzenienie się.
Zależnie od rasy psy

preferują jeden z pokazanych obok sposobów poruszania
się. Owczarki kłusują, podczas gdy

charty należą do
galopujących.

RUCH
Sposób polowania praktykowany przez wilki i psy opiera

się w dużej mierze na pracy

grupowej. Zwierzęta muszą
przy tym pokonywać duże odległości w poszukiwaniu zdobyczy i w ostatecznej 

fazie
pościgu rozwijać znaczną

szybkość. Wilki mogą osiągać
szybkość około 56 km/godz.,

podczas gdy charty, jak
borzoj (chart rosyjski), albo

greyhound nawet 70 km/godz.
Znacznie istotniejsza jednak,

niż maksymalna szybkość,
jest wytrzymałość i fizyczna

sita, jaką obserwuje się
u pewnych dzikichpsowatych.

Np. w afrykańskich stadach
likaonów podczas pogoni

za zdoiyc: osofcniKi zmieniają się, aby zachować
określony rytm biegu. Jedne

więc idą, podczas gdy inne
biegną na przedzie. Gdy

te się zmęczą, zostają
zluzowane i w ten sposób

stale może być utrzymane
wysokie tempo w czołówce.

Taka taktyka umożliwia
tym myśliwym sukces nawet

po długiej, wyczerpującej
nagonce.

Psy dysponują zwrotnością
i w biegu potrafią szybko

zmieniać kierunek.
12

WPROWADZENIE
Należą do palcochodów, dotykają więc ziemi jedynie palcami, Dlatego też 

opuszki na ich stopach rozwinęły się w mocne i elastyczne poduchy opuszki 
podeszwowe. Na ogół psy są kiepskimi pływakami, poruszają się w wodzie przy 

pomocy energicznego przebierania łapami. Podobne są w tym do człowieka, który 
stara się utrzymać na powierzchni wody. Jest jednak kilka ras pływających 

wyśmienicie.
Do szybkiego i wytrwałego poruszania się psa przyczynia się przede wszystkim, 

poza budową szkieletu, szczególnie mocne i silne umięśnienie. Jest ono u 
wszystkich ras dobrze rozwinięte i dzięki niemu psy są nie tylko wytrzymałymi 

biegaczami, lecz także dobrymi skoczkami, nawet jeżeli przy tym nie są tak 
zwinne jak koty. Poruszają się chodem, kłusem, galopem albo inochodem (obie 

łapy z jednej strony zostają jednocześnie przestawione do przodu). Okazuje 
się, że różne rasy preferują zawsze jeden z tych sposobów szybkiego posuwania 

się do przodu. Np. owczarki kłusują, podczas gdy charty należą do 
galopujących.

OKRYWA WŁOSOWA
Większość psów zmienia szatę dwa razy do roku, na wiosnę i na jesieni. Zmiana 

uwłosienia trwa mniej więcej miesiąc. W tym czasie wypadają stare włosy i 
wyrastają nowe, jesienią gęstsze, wiosną rzadsze.

U zwierząt żyjących dziko zmiana uwtosienia wywoływana jest cyklicznie 
warunkami klimatycznymi. Jednak krótkowłose psy domowe, jak np. bokser i dog, 

nie podlegają żadnemu cyklicznemu linieniu, Odnawiają sierść w sposób ciągły 
przez caty rok. Z tego względu rasy te potrzebują ciepłego miejsca podczas 

zimy. Pudle zaś nie zmieniają szaty nigdy.

Wydzielanie potu następuje u psów poprzez gruczoły potowe przede wszystkim na 
opuszkach. Produkowana przez te gruczoły wydzielina nie służy jednak do 

regulowania temperatury, lecz utrzymywania elastyczności skóry. Zdarza się, że 
psy pozostawiają mokre ślady łap na podłodze (np. w pocze13

Budowa krótkowłosego greyhounda
albo charta

angielskiego to
budowa rasy

urodzonej do
biegania.

WPROWADZENIE
kalni weterynarza); jest to symptom napięcia nerwowego,

powodującego pocenie się.
Przez wydalanie potu temperatura ciała obniża się jednak tylko

nieznacznie. Jeżeli psu bardzo
dokucza upat i musi on wyregulować swoją temperaturę, dyszy

z otwartym pyskiem i wywieszonym językiem. To prowadzi
do silnego odparowywania śliny.

Dzięki temu dochodzi do
obniżenia temperatury krwi

w naczyniach tworzących gęstą
siatkę W wierzchniej warstwie

śluzówki.
WĘCH

Psy dysponują wspaniałym węchem. zdolność ta może być
wprawdzie różna u poszczególnych ras, a także niejednakowo rozwinięta u 

osobników
jednej rasy, zawsze jednak

przewyższa znacznie powonienie
człowieka, W całym zwierzęcym

świecie tak rozwinięty zmysł
powonienia wykazują tylko niektóre Ćmy. one też potrafią

wykorzystać go na znacznie
większe odległości. Znakomity węch psów pozwala je szkolić do najrozmaitszych 

czynności poszukiwawczych, jak znajdowanie materiałów wybuchowych, narkotyków 
albo zasypanych ludzi. W niektórych krajach używa się psów nawet przy szukaniu 

trufli, które kryją się do 30 cm pod powierzchnią ziemi. Zapach przenoszą 
znajdujące się w powietrzu molekuły pewnych

chemicznych substancji. Jeżeli trafią na śluzówkę węchową w nosie psa,
zostają tam pobudzone określone nerwy przewodzące informację do właściwego 

miejsca w mózgu. Ośrodek węchowy u psa jest rozwinięty znacznie lepiej niż u 
człowieka. Sluzówka węchowa u dorosłego człowieka ma powierzchnię mniej więcej 

2 cm2, podczas gdy u psa, na skutek pofałdowania, osiąga powierzchnię około 
130 cm2. Dlatego też psy mają stosunkowo długi nos (z kilkoma wyjątkami 

niedawno wyhodowanych ras), aby taka ilość śluzówki mogła się w nim pomieścić. 
Sluzówka węchowa ma liczne komórki czuciowe - także pod tym względem istnieje 

znacząca różnica w stosunku do człowieka.
Podczas gdy człowiek ma około 5 milionów komórek czuciowych, u jamnika jest 

ich 125 min, u foksteriera 147 min, zaś u owczarka niemieckiego 220 min. Stała 
wilgotność nosa stanowi kolejny czynnik lepszego powonienia psów. Wiąże ona 

znajdujące się w powietrzu molekuły i w ten sposób umożliwia jeszcze 
ściślejszy ich kontakt ze Sluzówka węchową. Tak jak psy myśliwskie czują 

zapach zwierzyny, psy policyjne mogą rozpoznać "zapachowy obraz" osoby i 
podjąć trop. Wykorzystują one przy tym fakt, że każda istota ludzka wydziela 

typowy dla siebie, niepowtarzalny zapach.
14

WPROWADZENIE

SMAK
Zmysł smaku u psa, w porównaniu z człowiekiem, jest mato wyrobiony. Tłumaczyć 

można to tym, że pies, jako mięsożerny, w przeciwieństwie do naszych przodków, 
żywił się tymi zdobytymi zwierzętami, które byt w stanie upolować, zaś 

przodkowie człowieka byli istotami wszystkożernymi, mającymi do dyspozycji 
stosunkowo duży wybór pożywienia. Mimo to pies, na skutek współżycia z 

człowiekiem, poznał wiele nowych smaków i dzisiaj często ujawnia całkiem 
określone upodobania wobec żywności przygotowywanej przez człowieka.

WZROK
Wzrok psa pozwala mu łatwo dostrzec małe, szybko poruszające się zwierzęta.

Psy jednak, z wyjątkiem kilku ras, podczas polowania posługują się przede 
wszystkim węchem (często samym wzrokiem nie potrafią rozpoznać zdobyczy, gdy 

jest nieruchoma). Mimo to psy - wbrew poglądowi przeważającemu dotychczas - 
widzą kolory i mogą rozróżniać czerwony, niebieski i fioletowy w 

najrozmaitszych odcieniach. Psy, poza tym, widzą po ciemku lepiej niż 
człowiek, ponieważ tapetum lucie/urn (tzw. kocie oko) w ich oku odbija 

światło. Pole widzenia psów jest dość duże, jeżeli weźmie się pod uwagę 
położenie oczu. Rasy z krótkim grzbietem nosa (krótkogtowe), jak bokser czy 

mops, posiadają wybitną zdolność stereoskopowego widzenia, dzięki czemu 
potrafią lepiej ocenić odległości. Mają jednak bardziej ograniczone pole 

widzenia w porównaniu z rasami o długim grzbiecie nosa (dtugogtowe), mającymi 
za to ograniczoną zdolność widzenia stereoskopowego.

Rasy krótkowłose
! długowłose. Poniżej

cirneco dell'Etna. Na
stronie poprzedniej

szpic japoński.
SŁUCH

Słuch psów jest znakomity,
przy czym pewne rasy słyszą

lepiej od innych. Większość
psów ma duże małżowiny

uszne, wyposażone w 17
mięśni, aby uszy mogły ustawiać

się optymalnie w kierunku
źródła dźwięku. Psy mogą

usłyszeć dźwięki o częstotliwości 35 000 drgań na
sekundę (człowiek 20 000,

a kot 25 000 drgań). Są przy
tym w stanie zauważyć różnicę

pomiędzy dwoma metronomami, które - przykładowo - wykonują 100 i 96 uderzeń na
minutę. Mogą także tak sterować swoim uchem wewnętrznym, że odfiltrowują 

spośród
szmerów ten, na którym

chcą się skoncentrować. Na
zdolności odbierania takich

dźwięków, które dla człowieka
są niesłyszalne, bazuje zasada

"bezgłośnych" gwizdków na
psy (dźwięki o częstotliwości

powyżej 20 000 Hz są dla
człowieka niesłyszalne).

15
WPROWADZENIE

Owczarek niemiecki
ma typowy zgryz

nożycowy.

UZĘBIENIE
Pies dorosły posiada 42-44 zęby podzielone w sposób następujący:

szczęka górna: 6 siekaczy, 2 kty, 8 zębów przedtrzonowych, 4 albo 6 zębów 
trzonowych;

szczęka dolna (żuchwa): 6 siekaczy, 2 kty, 8 zębów przedtrzonowych,
6 zębów trzonowych.

Pierwsze uzębienie szczeniaka, podobnie jak człowieka, składa się z zębów
mlecznych, które zostają zastąpione stałymi zębami.

W zależności od ustawienia szczęk rozróżnia Się:
zgryz nożycowy: ustawienie standardowe, gdy siekacze górne swoimi tylnymi 

płaszczyznami opierają się trochę przed przednimi płaszczyznami siekaczy 
dolnych;

zgryz cęgowy: krawędzie siekaczy żuchwy i szczęki przy zamkniętej jamie ustnej 
trafiają na siebie jak w kleszczach;

przodozgryz: tuk siekaczy żuchwy wystaje przed tuk siekaczy szczęki;
tytozgryz: tuk siekaczy szczęki wystaje przed tuk siekaczy żuchwy.

SZCZEGÓLNE TALENTY
Podobnie jak kot, pies również jest szczególnie wrażliwy na wibracje. Dzięki 

temu może znacznie wcześniej niż człowiek odczuć wstrząsy ziemi. Co dziwne, 
psy reagują tylko wtedy, gdy zbliża się prawdziwe trzęsienie ziemi. W jakiś 

sposób potrafią odróżnić zwiastuny rzeczywistego niebezpieczeństwa od 
nieszkodliwych wstrząśnięć, które zachodzą stale w skorupie Ziemi, jednak nie 

niepokoją psów.
Psy dysponują potężną bronią: zębami. Gdy trzeba, silne mięśnie ich szczęk 

powodują znaczne okaleczenia. Mieszaniec o wadze 20 kg może np. ugryźć z siłą 
165 kg, podczas gdy dorosły człowiek osiąga nacisk średnio 20-29 kg. Tylko 

wyjątkowo silni ludzie są w stanie osiągnąć nacisk szczęk do 73 kg.
Nie można także zapominać o na ogół kwestionowanej nadzmystowej zdolności 

postrzegania u psów. W rygorystycznych warunkach doświad16
WPROWADZENIE

czalnych wielokrotnie dowiedziono, że psy mają zdolności telepatyczne. Dlatego 
właśnie psy czasami przewidują zgon swego pana, chociaż rodzina i przyjaciele 

nie widzą ku temu najmniejszych oznak. Wyczuwają także dokładnie, gdy zbliża 
się nielubiana kąpiel, jakkolwiek nie uczyniono jeszcze żadnych przygotowań.

RASY
Już od dawna kynolodzy pracowali nad kryteriami ocen, pozwalającymi dokładnie 

sklasyfikować różne rasy psów. Aby te rasy zdefiniować, stworzono obowiązujące 
systemy klasyfikacji. W ten sposób kynolodzy i hodowcy ustanowili dla każdej 

rasy pewien standard, który daje szczegółowy opis psa i dokładnie ustala jego 
cechy charakterystyczne:

rodzaj szaty, maść, kształt głowy i kufy, uszu i oczu, sylwetkę, kształt ogona 
itd. Nawet sposób zachowania, rodzaj wykonywanej pracy i właściwości 

psychiczne są ważnymi cechami klasyfikacyjnymi.
Przy hodowli jakiejś rasy ważne jest dokładne przestrzeganie selekcji cech. 

Przy tym na pierwszym miejscu nie może znajdować się uroda psa, iżby dobrze 
wyróżniał się w konkursie. Chodzi raczej o to, by hodować psy zdrowe i 

wykazujące dobre właściwości użytkowe. Najważniejsza jednak jest zrównoważona 
psyche, która czyni ze zwierzęcia godnego zaufania towarzysza. Zbyt bliskie 

pokrewieństwo, jak również krzyżówki z partnerami psychicznie 
niezrównoważonymi albo z nieodpowiadającymi standardom, są często przyczyną 

złej stawy pewnych ras.
Również ci, którzy decydują się na mieszańca, powinni koniecznie znać 

najważniejsze właściwości psich ras. Decyzja, czy mieszaniec, czy pies rasowy, 
musi uwzględniać przede wszystkim własne oczekiwania w stosunku do zwierzęcia, 

jak też rodzaj środowiska mieszkalnego. Gdy
Standard bulteriera

przewiduje określone

omaszczenie: biały
z czarnymi plamami

albo pręgowany na
gtowie i uszach;

czerwony; jasno albo
ciemny pręgowany;

trójkolorowy.
17

WPROWADZENIE
pozna się rodziców swego psa, jeszcze lepiej zrozumiecie ujawniane przez 

szczenięta zachowania i co z nich wyrośnie. Wśród licznych ras psów oraz 
krzyżówek znajdzie się dla każdego właściwe zwierzę. Możliwy jest odpowiedni 

wybór dla każdego gustu, dla każdych przyzwyczajeń życiowych, a także każdych 
możliwości ekonomicznych. Jedno jest pewne:

każdy pies przy właściwym traktowaniu z nawiązką odwzajemni okazaną uwagę i 
sympatię. Częstokroć nawet zostanie najlepszym przyjacielem swego pana.

18
WPROWADZENIE

SYLWETKA l WIELKOŚĆ
Najważniejszą miarą przy klasyfikacji psa jest wysokość w ktębie, tzn. 

odległość od ziemi do punktu, w którym stykają się łopatki i nasada szyi. Na 
podstawie wysokości w ktębie dzieli się sylwetki (wg Mśgnina). W standardzie 

podaje się zazwyczaj wysokość w ktębie z tolerancją kilku centymetrów w górę i 
w dół, wagę zaś podaje się rzadko. Przytoczone tutaj wartości są jedynie 

przybliżone.
Zazwyczaj dzieli się psy według następujących wymiarów:

duże (ponad 65 cm w ktębie);
średnie (50-65 cm);

małe (35-50 cm);
miniaturowe (poniżej 35 cm).

19
Sylwetka rasy może

być wrysowana
w kwadrat albo

prostokąt, których
boki poziome

wyznaczają linia
grzbietu psa

i poziom ziemi,
pionowe zaś

przebiegają od kłębu
i od krzyża do

podstawy.
WPROWADZENIE

TYPY PSÓW
Psy dzieli się na sześć odmiennych typów,

stosownie do sylwetki i kształtu głowy:
dogowate, wilkowate, chartowate, wyżtowate,

jamnikowate i lisowate, a to z powodu ich
podobieństwa do starożytnego mastiffa, wilka,

charta, lisa itd. Kryteriami przyporządkowania do
poszczególnych typów są cechy charakterystyczne.

Dogowate: masywna głowa, okrągła lub kanciasta,
grzbiet nosa raczej krótki, wargi grube i długie,

wyraźnie zaznaczony stop; ciało masywne, silne,
często olbrzymie.

Wilkowate: głowa zdaje się tworzyć poziomą piramidę,

z wydłużoną, wąską kufą; fafle są cienkie i ściśle
przylegające, maty stop; proporcjonalne i gibkie ciało.

Chartowate: podłużna, stożkowata głowa z wąską
czaszką, z małymi uszami zwróconymi i

tyłu, czasem stojącymi; długi i wąski
grzbiet nosa z silnym zgryzem;

stop prawie nie istnieje; trufla
nosowa wystaje przed kufę; f

wąskie i przylegające wargi; /'
szczupłe ciało z cienkimi .

kończynami i mocno podcią t'.
gniętym brzuchem. ('

Wyżłowate: głowa zbliża się
do kształtu graniastostupa, przy czym grzbiet nosa jest u nasady niemal tak 

samo szeroki jak na końcu; duże zwisające uszy, długie obwisłe fafle, wydatny 
stop; mocne ciało.

Lisowate: szata z włosem raczej
długim, zakręcony ogon; wilkowata

głowa, ale z szerszą czaszką i drobniejszą kufą, przypominającą trochę
lisa; małe, stojące uszy; krótkie i krępe

' ciało.
Jamnikowate: zdecydowanie krótkie kończyny

w porównaniu z tułowiem; krzywe (pekińczyk)
albo proste (corgi); także inne typy psów mogą

wykazywać cechy jamnicze (wskutek krzywicy albo zniekształceń). Czasami także
u molosów, lisowatych (corgi), wilkowatych

. (eai1"1"1 terier), wyżtowatych itd.,
''iS; występują tendencje do

jamniczego wzrostu.
Nie można też zapominać, że typy psów podlegają pewnym

przemianom, jednak zawsze ujawnia się
wpływ jednego z tych sześciu rodzajów.

Także wtedy, gdy dzieli się psy według
precyzyjnie ustalonych cech. Można np.

dostrzec typowe cechy charta u dobermana albo ociężałość wyżta u niemieckich 
owczarków (często zwisające

uszy).
20

WPROWADZENIE
Niektóre rodzaje mastiffów zaś wykazują

w kształcie czaszki charakterystyczne cechy
lisowatych itd. Stąd hodowcy starają się przy

pomocy selekcji w miarę możliwości temu
przeciwdziałać. Próbuje się wykluczać zwierzęta, które w sposób widoczny 

wykazują
właściwości niezgodne z zamierzonym celem

hodowlanym i znacznie odstają od pożądanego
typu.

Jednak każda klasyfikacja ma swoje słabe
punkty. Przypisanie psa do tego

czy innego typu wydaje się czasami wymuszone.
Labrador np. należy do wyżtowatych, ale mógłby

pasować równie dobrze do molosów, podczas gdy
wilkowaty doberman pod względem pewnych

cech (np. kształtu głowy) podobny jest do
chartów. Typy toy zaś nie zawsze są wilkowate,

a głowa chihuahua przypomina raczej typ

lisowaty.
MIESZAŃCE

Ściśle biorąc wszystkie psy są mieszańcami. Reprezentanci ras "czystych" także 
wywodzą się z krzyżówek różnych ras albo z krzyżówek psów tego samego typu, 

których cechy charakterystyczne nie zostały jeszcze ustalone. Jednak dzisiaj, 
aby otrzymać rodowodowe szczeniaki, krzyżuje się tylko przedstawicieli tej 

samej rasy. Mieszańce zaś są wynikiem przypadkowego krzyżowania się psów 
różnych ras lub mieszańców.

Gdyby pozwolić wszystkim psom rasowym, aby parzyły się dowolnie, prawa 
naturalnej selekcji pozwoliłyby powstać psu przyszłości. To zwierzę miałoby 

przeciętne zdolności, nie wyróżniając się pod względem budowy ani zachowania. 
Ale człowiek byt - i jest wciąż jeszcze - zainteresowany hodowaniem psów 

nadających się szczególnie dobrze do określonych zadań. Dlatego próbuje 
intensyfikować pożądane cechy. Gdy więc kupuje się psa określonej rasy, tym 

samym "nabywa się" także pewne "gwarantowane" sposoby jego zachowań. U 
mieszańca zaś ma się tylko pewność, że będzie wiernym i oddanym przyjacielem. 

To jednak nie znaczy, że mieszańce nie mogą być wytrawnymi myśliwymi albo 
stróżami, czy też nie nadają się do zaganiania stad. Tego jednak kupujący 

nigdy z góry nie wie. Niestety los mieszańca jest często smutniejszy niż los 
psa rasowego. Ponieważ na ogół mieszańce w porównaniu z psem rasowym kosztują 

niewiele, nabywca znacznie szybciej decyduje się na kupno, ale także znacznie 
łatwiej później psa oddaje. Mieszańce są często zaniedbywane albo nawet 

poniewierane. Jest to zawsze postępowanie nieludzkie i okrutne, ponieważ 
mieszaniec jest tak samo wiernie oddaną istotą, jak zwierzę z rodowodem. Ma te 

same odczucia, tę samą zdolność kochania i to samo prawo do bycia kochanym.
Kundel, którego bierze się ze schroniska, będzie swemu panu zawsze 

bezwzględnie oddany. Zwierzę łatwo dostosuje się do wszystkich potrzeb swojej 
rodziny i częstokroć rozwinie się w zdrowszego, silniejszego i mądrzejszego 

domownika niż pies rasowy. Przyczyną tego jest zjawisko nazywane przez 
biologów siłą hybrydy albo efektem heterozyjnym. Jeżeli człowiek decyduje się 

na zwierzę ze schroniska, opiekun zawsze chętnie poleci tego osobnika, który 
najbardziej odpowiada oczekiwaniom. Czy jest to zwierzę czujne, nadające się 

do dzieci, czy też imponujący wielkością stróż.
21

WPROWADZENIE
Oczywiście każdy właściciel psa powinien zadbać, żeby jego zwierzę nie mogło 

się bez ograniczeń rozmnażać.
Oddawanie niepożądanych szczeniaków do azylu albo po prostu rozdawanie 

nieznajomym, dowodzi braku odpowiedzialności. Kto wie bowiem, czy ci po prostu 
nie wyrzucą zwierzęcia, gdy będą go mieli dosyć? Psy także potrafią cierpieć i 

rozpaczają w swojej samotności, gdy zostaną zdradzone przez ukochanego pana. 
Trzeba przy tym podkreślić że wysterylizowane zwierzę (obojętne czy pies, czy 

suka) na tym nie cierpi, ponieważ dla zwierzęcia same funkcje seksualne nie 
mają tak wysokiej wartości, jak dla człowieka. Wyrzucone albo sponiewierane 

zwierzę cierpi jednak każdym włóknem swojej natury i nigdy nie zapomni tego, 
co mu uczyniono.

Dlatego też mieszaniec musi być szanowany, kochany i ceniony tak samo, jak 
pies rasowy. W tym sensie my, ludzie, możemy się tylko uczyć od psów, ponieważ 

one nie znają rasowych uprzedzeń. Bawią się z sobą albo szamoczą bez względu 
na drzewo genealogiczne.

Wybór psa
Zdecydowanie się na psa, czy to mieszańca, czy na zwierzę o szlachetnym 

rodowodzie, musi zostać przez nabywcę dobrze przemyślane. Sam pies zawsze 
będzie dla swego pana wiernym i oddanym przyjacielem, który przez całe życie 

będzie mu towarzyszyć i zawsze zasługuje na jego pełną uwagę. Przed podjęciem 
ostatecznej decyzji trzeba więc koniecznie uwzględnić kilka spraw 

podstawowych,

Aby nawiązać głęboki i serdeczny stosunek ze swym psem, trzeba wiedzieć, 
jakiej pielęgnacji wymaga wybrane zwierzę. Nie starczy oprzeć się tylko na 

własnym przekonaniu, co dla niego jest właściwe. Kto nie ma doświadczenia, 
powinien zwrócić się do hodowcy danej rasy, aby poznać jej najważniejsze 

cechy. Cennych rad mogą udzielić również kynolodzy.
Nie zawsze jest prawdą, że pies w mieszkaniu cierpi. Zależy to raczej od 

wybranej rasy. Ale pies cierpi zawsze, jeżeli nie może zbudować właściwych 
stosunków ze swoim panem, jeśli jest trzymany na łańcuchu albo w za małej 

klatce, lub też opuszczony przez człowieka musi strzec beznadziejnego 
asfaltowanego podwórza, magazynu czy fabryki.

Pod pewnymi względami nabycie psa powinno się traktować jak nabycie samochodu: 
musimy np. postawić sobie pytanie, jakich "wyczynów" oczekujemy i jak wiele 

czasu oraz pieniędzy kosztuje utrzymanie (rodzaj i ilość żywności, 
pielęgnacja, opieka weterynaryjna, wybieg w terenie). W końcu ważne jest też, 

czy w ogóle umiemy się obchodzić z wybranym modelem. Drobna pani w średnim 
wieku nie powinna decydować się na doga de Bordeaux. Także wtedy, gdy 

dysponuje dużym ogrodem. Kto cały dzień musi spędzać siedząc przy swoim 
biurku, postąpi źle, nabywając małego foksteriera, mimo że ten ze względu na 

swój rozmiar pozornie dobrze pasuje do mieszkania. Swoje własne nawyki trzeba 
koniecznie zawczasu porównać z właściwościami fizycznymi danej rasy, jej 

usposobieniem, charakterem i szczególnymi wymaganiami.
Najważniejsze pytanie jest jednak następujące. Czy jesteście gotowi J czy 

jesteście w stanie podjąć uczuciowe zobowiązanie, które trwa około tuzina lat? 
Tylko wtedy gdy odpowiedź wypadnie pozytywnie, można się dalej zastanawiać nad 

wiekiem, wielkością i płcią psa, którego zamierza się nabyć, czy też wahać się 
pomiędzy mieszańcem i psem rasowym. Trzeba wziąć także pod uwagę, że mniejsze 

zwierzęta najczęściej żyją dłużej niż
22

rasy wyrośnięte. Jedyny wyjątek stanowią psy kanapowe, których czas
życia jest najkrótszy.

Pies to nie zabawka ani przedmiot. Wybranie szczeniaka na prezent gwiazdkowy 
dla dziecka jest ze społecznego punktu widzenia wyraźnym znakiem ignorancji i 

prostactwa. Dziecko, być może, potraktuje psa jak pluszową zabawkę, sprawiając 
mu przy tym ból. W lecie zwierzę, być może, zostanie wyrzucone, ponieważ 

pojawi się problem z wyjazdem na urlop. Jest aktem niesłychanego okrucieństwa, 
gdy pozwala się cierpieć zwierzęciu sobie powierzonemu, ponieważ ono ze swej 

strony ufa człowiekowi całkowicie. Jest nawet gotowe za swego pana w każdej 
chwili oddać życie. Pies nigdy nie zrozumie, dlaczego obiekt jego przywiązania 

czyni mu zło. Takie bezsensowne, z jego punktu widzenia, zachowanie zbije go 
tylko z tropu. Każdy, kto poświęcił się opiece nad wyrzuconymi albo 

maltretowanymi psami, wie, że te zwierzęta do końca życia noszą w sobie 
doświadczone zagubienie, lęk i wyobcowanie. W ich oczach zawsze będzie można 

ujrzeć cień doznanego bólu.
ZACHOWANIA ASPOŁECZNE

Zdarzają się psy przejawiające w różnym stopniu rozwinęte zakłócenia w 
zachowaniu i w psychice. Do nich należą m.in. odrzucenie własnych szczeniąt, 

przywary higieniczne albo krańcowa agresywność (jak np. psy, które mocno 
gryzą, szczekają, stale symulują akty seksualne albo ujawniają określone 

fobie). Na ogół źródeł zaburzenia osobowości można się doszukać w rażących 
błędach, które popełnił człowiek podczas selekcji hodowlanej, w wychowaniu 

albo w tresurze:
_ krzyżowanie blisko spokrewnionych zwierząt;

_ szczenięta, które wskutek pazerności hodowcy wykazują co najmniej jednego 
rodzica rasowo niestabilnego;

23
WPROWADZENIE

Kto decyduje się na

zakup szczenięcia
musi móc zagwarantować mu to

samo ciepło
i poczucie

bezpieczeństwa, co
jego naturalna matka. Na stronie

następnej:
szczenięta owczarka

szkockiego.
_ szczenięta, które zbyt wcześnie zostały odłączone od matki, dorastają

W Watac. &C TTSTĄ odbywać mączape da\eV\'a wteote;,
_ szczenięta często pozostawiane samotnie;

_ psy tresowane przemocą;
_ psy zbyt długo trzymane na łańcuchu,

_ psy, które pozostawione same sobie nie mog W;UIOTZC pTawd'iowego
kontaktu z człowiekiem;

_ psy, którym przez pewien czas wolno było wszystko a potem, gdy już nie 
słuchały, musiały pędzić życie na smyczy, znaczone razami i niechęcią rodziny.

Nie wolno lekceważyć żadnego z tych punktów. Dlatego też ważne jest, aby 
kupując psa zwrócić się do hodowcy wyspecjalizowanego w danej rasie. Jeśli to 

możliwe, poleca się obejrzenie rodziców szczeniaka i zaobserwowanie, jaki mają 
stosunek do swojego właściciela. W przypadku psów rasowych w żadnym razie nie 

wolno zapomnieć o obejrzeniu przed kupnem dokumentów hodowlanych rodziców.
Potem właściciel psa musi przede wszystkim nauczyć się rozumieć podstawowe 

cechy charakteru swego psa. Jeżeli u nabytego psa wystąpią rzeczywiście 
zachowania aspołeczne, trzeba się skonsultować z weterynarzem, a w ciężkich 

przypadkach nawet z etologiem (badaczem zachowań) albo psim psychologiem.
SZCZENIAK CZY DOROSŁY PIES?

Każdy szczeniak naturalnie jako psi dzidziuś jest słodki i uroczy, i sprawia 
swemu właścicielowi mnóstwo radości. Ale jemu potrzebna jest osoba, która 

zajmie miejsce matki, pielęgnując go, karmiąc (trzy, cztery razy dziennie w 
ciągu pierwszych miesięcy), jak również przyzwyczajając go do czystości w 

domu. Na ogół wymaga to wiele czasu, w którym trzeba mtodemu psu pomóc 
zbudować dobrą relację z otaczającym go światem i człowiekiem. Maluch jest po 

raz pierwszy oddzielony od swojej matki i swojego rodzeństwa, a więc od ciepła 
i poczucia bezpieczeństwa, których tam doświadczał. Jest zatem absolutnie 

konieczne dostarczenie szczenięciu jak najszybciej tego samego ciepła i tego 
samego poczucia bezpieczeństwa.

Pierwsze noce w nowym domu szczeniak powinien spędzić w pokoju, gdzie śpi 
również jego pan. Pan może wtedy przemawiać do szczenięcia, głaskać je albo 

uspokajać, gdy zaczyna skomleć. Karcenie, jako metoda wychowawcza, jest na 
początku niewłaściwe i można je stosować tylko wtedy, gdy jest to całkowicie 

nieodzowne. Gdy szczeniak znajdzie się w swoim nowym domu, zazwyczaj nasiusia 
na podłogę. Nie wolno wtedy na niego krzyknąć, trzeba sprzątnąć przy pomocy 

gazety, a potem odłożyć ją na bok, najlepiej w pobliżu drzwi. Następnym razem 
trzeba małego ostrożnie zanieść na papier, żeby się tam załatwił.

Na ogół szczeniak zaraz stara się zrozumieć intencję swego nowego, 
człowieczego przyjaciela. Trzeba jednak wiedzieć, że poprzez tę chęć 

zadowalania obiektu jego miłości (tzn. pana) należy psa uczyć posłuszeństwa. 
Posłuszeństwo nie może być nigdy efektem kary. Nie oznacza to jednak, że 

trzeba ustępować wszystkim kaprysom młodego zwierzęcia. Zakazy muszą być 
przestrzegane, przy czym konieczne jest postępowanie konsekwentne. Odnosi się 

to również do sytuacji, gdy normalnie nie pozwala się psu włazić do tóżka, a 
nagle pozwala, gdy pan jest chory i pragnie towarzystwa.

24
WPROWADZENIE

Rozum psa kieruje się prostą, ale także precyzyjną logiką. Coś może być tylko 
dozwolone albo tylko zakazane.

Szczenięta odczuwają chłód silniej niż zwierzęta dorosłe, zatem nie powinny 
zbyt długo pozostawać na dworze, ale cierpią przede wszystkim z powodu 

samotności. Kto więc chciałby towarzysza, którego można natychmiast wypuścić, 
który zachowuje czystość i nie wymaga już wychowywania, dobrze zrobi, jeżeli 

postara się o zwierzę dorosłe. Ale biorąc psa odchowanego, trzeba się 
koniecznie upewnić, czy zwierzę jest rzeczywiście czyste. Pies, który przez 

dłuższy czas byt trzymany w zagrodzie dla psów, będzie miał z tym 
prawdopodobnie większe trudności niż zwierzę, które już dłuższy czas żyło w 

domu.
Nie jest prawdą, że pies w wieku 8-14 miesięcy nie może już prawdziwie 

przywiązać się do swego nowego pana. Większość cech jego charakteru i zachowań 
zależy naturalnie od tego, jak spędził pierwsze miesiące życia. Mają one dla 

każdego psa olbrzymie znaczenie, bowiem właśnie ten okres stanowi fazę 
kształtowania osobowości, jak to nazwał Konrad Lorenz. W ogólności psy 

pochodzące z hodowli, gdzie żyły razem z rodzeństwem i nie miały wcześniej 
żadnego pana, łatwiej przyzwyczajają się do nowej sytuacji; takie zwierzęta 

natychmiast okazują swoje przywiązanie do nowej rodziny. Dorosłe psy, które z 
jakiegoś powodu zostały oddane, muszą dopiero zmienić obiekt swojej miłości, 

przejść proces wymagający czasu. Dlatego też trzeba je traktować ze szczególną 
troską i wyczuciem.

WPROWADZENIE
Suka rasy chien

d'Artois ze swymi
nienasyconymi

młodymi.
SUKA CZY PIES?

Wybór płci przy zakupie, to decyzja czysto subiektywna. Rzecz jasna, jednym z 
największych mankamentów suki jest jej cykl reprodukcyjny. Chyba że chce się 

mieć potomstwo. Do tego dochodzi jednak tylko dwa razy do roku. W tym okresie, 
zwanym cieczką, psy czują do suk niepohamowany pociąg. Suka zaś może w tym 

czasie próbować uciec. Poza tym ciekące się suki plamią krwią (zwaną farbą), 
potem często mają urojoną ciążę. Mimo to problemy te nie są takie istotne. Dla 

suk, które mieszkają w domu, istnieją specjalne "majteczki", które suki 
akceptują bez problemu, jeżeli od początku zostaną do nich przyzwyczajone. 

Jako kolejne proste rozwiązanie poleca się kastrację albo periodyczne 
stosowanie środków antykoncepcyjnych. Suki są na ogót postuszniejsze, 

łagodniejsze i bardziej "domowe" niż psy, zazwyczaj też lepiej nadają się do 
pilnowania. Ponadto żyją w większej harmonii z dziećmi i nie znaczą swojego 

terytorium moczem.
Samce posiadają mniej ujmujące usposobienie niż samice, jednak mogą być 

bardziej żywe, wesołe i najczęściej dają się łatwiej ułożyć. Z drugiej strony 
zachowują się mniej tolerancyjnie w stosunku do innych zwierząt w domu.

GDZIE l JAK KUPOWAĆ?
Zanim oceni się nowy miot i zadecyduje o kupnie, powinno się koniecznie 

dowiedzieć u specjalisty kynologa o właściwościach wybranej rasy. Pożytecznych 
informacji dostarczają również fachowe czasopisma i książki. Aby uniknąć 

ewentualnych problemów zdrowotnych, wskazana jest na wszelki wypadek 
konsultacja z weterynarzem (pewne rasy cierpią np. często na dysplazję stawu 

biodrowego).
Chyba żadnemu nabywcy nie jest łatwo spośród szczeniąt z jednego miotu wybrać 

najlepsze i najzdrowsze. Ale rada doświadczonej osoby z pewnością dopomoże. 
Przed zakończeniem transakcji jest też ważne poznanie przynajmniej matki, a 

jeszcze lepiej obojga rodziców, aby wyrobić sobie wyobrażenie o przyszłym 
rozwoju małych, a przede wszystkim o ich przyszłej osobowości.

26

WPROWADZENIE
NA CO ZWRÓCIĆ UWAGĘ PRZY KUPNIE?

Najpierw trzeba się upewnić, że pies jest zdrowy. Trzeba się też ze 
sprzedającym umówić, że gdyby zwierzę byto chore, to weźmie je z powrotem. 

Dlatego powinno się jak najszybciej odwiedzić weterynarza, aby zbadał szczenię 
pod następującym kątem:

_ żywe i wesołe zachowanie;
_ solidne ciało z ładnym, gęstym futrem, przy czym pies nie może okazywać 

odruchów bólu, gdy się go dotyka;
_ czysty nos, oczy i uszy bez oznak wydzieliny (kropla jasnej, przezroczystej 

cieczy przy otworach nosa jest normalna);
_ dziąsła, język i wewnętrzna strona powiek muszą być różowe;

_ nie ma objawów biegunki (jeżeli to możliwe, zbadać kał i sprawdzić, czy 
okolica odbytu i włosy na łapach nie wykazują śladów ekskrementów;

_ nie ma śladów pasożytów (glista albo tasiemiec) w kale (jeżeli brzuch 
szczenięcia jest spuchnięty zanim skończy jeść, prawdopodobnie nie został 

odrobaczony);
_ nie ma plam, skaleczeń albo łupieżu w szacie i na skórze;

_ nie kaszle.
Trzeba zapytać sprzedawcę, czy i jak szczenię zostało odrobaczone. Trzeba też 

kazać pokazać sobie książeczkę szczepień zwierzęcia. Szczeniąt, które nie 
otrzymały pierwszego z zaleconych szczepień, nie można odłączyć od matki.

Kupując psa rasowego, należy kazać sobie pokazać papiery hodowlane. W 
dokumencie zwanym rodowodem, właściwy związek hodowców i jego nadrzędna 

organizacja potwierdzają oficjalnie czystość rasową, W Polsce jest to Związek 
Kynologiczny. Zwierzę otrzymuje stamtąd numer, przy czym niektórzy właściciele 

każą ten numer psu wytatuować.
Na koniec warto przytoczyć słowa pisarza, Piera Scanzianiego, zapalonego 

miłośnika psów, który m.in. zasłużył się w sposób decydujący dla hodowli 
mastiffa neapolitańskiego: "Nie kupujcie psów u zawodowych sprzedawców. Dla 

nich pies, to pies, jak małpa to małpa albo ptak to ptak. (...) Nie kupujcie 
od ludzi, u których w łazience stoi skrzynka, gdzie znajdują się matka i 

szczenięta. Została ona pokryta przez pierwszego lepszego psa z sąsiedztwa i 
teraz ludzie chcą się pozbyć bagażu, który zaświnia dom. (...) Nie kupujcie 

pod wpływem nagłego impulsu, że natychmiast musicie mieć psa. Nigdy nie 
zapominajcie, iż bierzecie pomocnika, współpracownika, robotnika, ucznia, 

przyjaciela, członka rodziny, z którego jest się dumnym i który sprawia 
radość. Z nim spędzicie miłe godziny i dnie, w smutnych chwilach będzie przy 

was, nawet wtedy, gdy wszyscy inni już was opuścili".
27

WPROWADZENIE
Spis uznanych ras psów

Obecnie na całym świecie istnieje okoto 400
różnych udomowionych ras psów. W końcu

XIX wieku został wypracowany system klasyfikacji ras, który jest do dzisiaj 
stosowany jako podstawa ocen na wystawach psów.

Poniżej przytoczony jest aktualny podział
uznanych ras psów, ustalony przez Federation Cynologiaue Internationale (FCI)

- Międzynarodową Federację Kynologiczną
- obowiązujący w Związku Kynologicznym

w Polsce.
Grupa 1

Owczarki i inne psy pasterskie (z wyłączeniem szwajcarskich psów do bydła)
Sekcja 1 - owczarki

1. Australia
Owczarek australijski - Kelpie

2. Belgia

Owczarek belgijski - Chien de berger belge
a) Groenendael

b) belgijski Laekenois
c) belgijski Malinois

d) belgijski Tervueren
Schipperke

a) 3-5 kg
b) 5-8 kg

3. Niemcy
Owczarek niemiecki - Deutscher Schaferhund

4. Hiszpania
Owczarek z Majorki - Ca de Bestiar

a) krótkowłosy - pelo corto
b) długowłosy - pelo largo

Owczarek kataloński - Goś d'Atura Catala
a) długowłosy - pelo largo

b) gtadkowtosy - pelo liso
5. Francja

Owczarek francuski Beauceron - Berger de
Beauce

a) czarny i podpalany
b) ariekin

Owczarek francuski Briard - Berger de Brie
a) czarny łupkowy

b) płowy, szary
Owczarek pikardyjski - Berger de Picardie

Owczarek pirenejski długowłosy - Berger
des Pyrenees a poił long

Owczarek pirenejski krótkowłosy - Berger
des Pyrenees aface rasę

6. Wielka Brytania
Bearded Collie

Border Collie
Owczarek szkocki długowłosy - Collie Rough

Owczarek szkocki krótkowłosy - Collie Smooth
Owczarek staroangielski Bobtail - Old English Sheepdog

Owczarek szetlandzki - Shetland Sheepdog
Welsh Corgi Cardigan

Welsh Corgi Pembroke
7. Włochy

Bergamasco - Cane de pastore Bergamasco
MaremmanoAbruzzese - Cane da pastore

MaremmanoAbruzzese
8. Węgry

Komondor
Kuyasz

Mudi
Puli

a) biały - feher
b) czarny, szary, płowy - fekete, szurke, fako

Pumi
9. Holandia

Owczarek holenderski - Hollandse Herdershond
a) krótkowłosy - Kortharige

b) długowłosy - Langharige
c) szorstkowtosy - Ruwharige

Sarlooswolfhond

Schapendoes
10. Polska

Polski owczarek nizinny
Owczarek podhalański - polski owczarek

podhalański
11. Portugalia

Owczarek portugalski - Cao da Serra de Aires
12. Republika Chorwacka

28
WPROWADZENIE

Owczarek chorwacki - Hrvatski Ovcar
13. Słowacja

Czuwacz słowacki - SlovenskyĆuvać
14. Rosja

Owczarek potudnioworosyjski Jużak
- Jużnorusskaja Owczarka

Rasy zaakceptowane tymczasowo
Ćeskoslovensky Ylćak (Słowacja)

Australian Shepherd (USA)
Sekcja 2 - pasterskie (z wyłączeniem szwajcarskich psów do bydła)

1. Australia
Australian Cattiedog

2. Belgia/Francja
Bouvier des Flandres - Vlaamse Koehond

Rasy zaakceptowane tymczasowo
Cao Fila de Sao Miguel (Portugalia)

Grupa 2
Typ pinczery i sznaucery, molosowate, psy

górskie i szwajcarskie psy do bydła
Sekcja 1 typ pinczery i sznaucery

1.1 Pinczery
1. Niemcy

Doberman
a) czarny i podpalany

b) brązowy i podpalany
Pinczer średni - Pinscher

a) czerwonobrązowy do sarniego
b) czarny i podpalany

Pinczer miniaturowy - Zwergpinscher
a) czerwonobrązowy do sarniego

b) czarny i podpalany
Pinczer małpi - Affenpinscher

2. Austria
Pinczer austriacki - Osterreichischer Kurzhaariger Pinscher

1.2 Sznaucery
1. Niemcy

Sznaucer olbrzym - Riesenschnauzer
a) pieprz i sól - Pfeffersalz

b) czarny - Schwarz
Sznaucer średni - Schnauzer

a) pieprz i sól - Pfeffersalz
b) czarny - Schwarz

Sznaucer miniaturowy
- Zwergschnauzer

a) pieprz i sól - Pfeffersalz
b) czarny - Schwarz

c) czarnosrebrny - Schwarzsiłber

d) białyWeiss
1.3 Smoushond

Holandia
Hollandse Smoushond

1.4 Cziornyj Terier
Rosja

Czarny terier rosyjski - Cziornyj Terier
Sekcja 2 - molosowate

2.1 Typ dog
1. Argentyna

Dog argentyński - Dogo Argentino
2. Brazylia

Fila Brasileiro
3. Chiny (FCI)

Shar Pei
4. Dania

Broholmer
5. Niemcy

Bokser - Deutscher Boxer
a) żółty

b) pręgowany
Dog niemiecki - Deutsche Dogge

a) żółty
b) pręgowany

c) czarny
d) ariekin

e) błękitny
Rottweiler

6. Hiszpania
Pies z Majorki - Perro dogo Mallorquin (Ca

de Bou)
7. Francja

Dogue de Bordeaux
8. Wielka Brytania

Buldog angielski - Bulldog, Bullmastiff
Mastiff angielski - Mastiff

9. Włochy
Mastiff neapolitański - Mastino Napoletano

10. Japonia
Tosa

29
WPROWADZENIE

2.2 Typ górski
1. Anatolia (FCI)

Anatolian - Coban Kopegi
2. Kanada(FCI)

Nowofundland - Newfoundland
a) czarny

b) brązowy
c) biały z czarnymi tatami

3. Niemcy
Hovawart, Leonberger

4. Niemcy/Szwajcaria
Landseer (typ kontynentalny) - Landseer

(europeischkontinentaler Typ)
5. Hiszpania

Mastiff hiszpański - Mastin Espańol

Mastiff pirenejski - Mastin de los Pirineos
6. Francja

Pirenejski pies górski - Chien de Montagne
des Pyrenees,

7. Macedonia/Jugosławia
Sarplaninac

8. Maroko,
Aidi

9. Portugalia
Cao da Serra da Estrela

a) krótkowłosy - pelo lizo
b) długowłosy - pelo comprido

Cao de Castro Laboreiro
Rafeiro do Alentejo

10. Szwajcaria
Bernardyn - St. Bernhardshund

a) krótkowłosy - Kurzhaarig
b) długowłosy - Langhaarig

11. Słowenia
Kraski Ovcar

12. Rosja
Owczarek kaukaski - Kawkaskaja owczarka

Owczarek środkowoazjatycki - Sriednieazjatskaja owczarka
13. Tybet (FCI)

Mastiff tybetański - DoKhyi, Tibetan Mastiff
Rasy zaakceptowane tymczasowo

Cane Corso (Włochy)
Sekcja 3 - psy górskie i szwajcarskie psy do

bydta
Szwajcaria

Appenzeller - Appenzeller Sennenhund
Berneński pies pasterski - Berner Sennennund

Entlebucher - Entlebucher Sennenhund
Duży szwajcarski pies pasterski - Grosser

Schweizer Sennenhund
Teriery

Sekcja 1 - teriery dtugonożne
1. Niemcy

Niemiecki terier myśliwski - Deutscher Jagdterrier
2. Wielka Brytania

Airedale Terrier
Bedlington Terrier

Border Terrier
Foksterier krótkowłosy - Fox Terrier Smooth

Foksterier szorstkowtosy - Fox Terrier Wire
Lakeland Terrier

Manchester Terrier
Terier walijski - Welsh Terrier

3. Irlandia
Irish Glen of Imaal Terrier

Terier irlandzki - Irish Terrier
Kerry Blue Terrier

Irish Soft Coated Wheaten Terrier
Rasy zaakceptowane tymczasowo

Parson Jack Russell Terrier
(Wielka Brytania)

Sekcja 2 - teriery krótkonożne

1. Australia
Australian Terrier

2. Wielka Brytania
Cairn Terrier

Dandie Dinmont Terrier
Norfolk Terrier

Norwich Terrier
Terier szkocki - Scottish Terrier

Seałyham Terrier
Skye Terrier

West Highland White Terrier
3. Japonia

Terier japoński - Nihon Teria
4. Republika Czeska

Terier czeski - Ćesky Terier
Sekcja 3 - teriery typu "buli"

1. Wielka Brytania
Bulterier - Buli Terrier

a) standardowy - Buli Terrier (Standard)
b) miniaturowy - Miniaturę Buli Terrier

Staffordshire Buli Terrier
2. USA

American Staffordshire Terrier
Sekcja 4 - teriery do towarzystwa

(ozdobne)
1. Australia

Australian Silky Terrier
2. Wielka Brytania

English Toy Terrier
Yorkshire Terrier

30
WPROWADZENIE

_wupa 4
Jamniki

1. Niemcy
Jamnik - Dachshund

a) jamnik standardowy - Standard
- krótkowłosy - Kurzhaar

- długowłosy - Langhaar
- szorstkowtosy - Rauhhaar

b) jamnik miniaturowy - ZwergDachshund
- krótkowłosy - Kurzhaar

- długowłosy - Langhaar
- szorstkowtosy - Rauhaar

c) jamnik króliczy - KaninchenDachshund
- krótkowłosy - Kurzhaar

- długowłosy - Langhaar
- szorstkowłosy - Rauhaar

: Grupa 5"
Psy typu szpic i pierwotne

Sekcja 1 - północne psy zaprzęgowe
1. Grenlandia (Nordic Countries Union/NCU)

Pies grenlandzki - Groniandshund
2. Rosja (Nordic Countries Union/NCU)

Samoyed - Samojedskaja Sobaka
3. USA

Alaskan Malamute

Siberian Husky
Sekcja 2 - północne psy myśliwskie

1. Norwegia
Ełkhund szary - Norsk EIghund Gra

Ełkhund czarny - Norsk EIghund Sort
Norsk Lundehund

2. Rosja
Łajka rosyjskoeuropejska - RusskoEwropejskaja Łajka

Łajka wschodniosyberyjska - WostocznoSibirskaja Łajka
Łajka zachodniosyberyjska - ZapadnoSibirskaja Łajka

3. Szwecja
Jamthund

Norbottenspets
4. Finlandia

Karelski pies na niedźwiedzie - Karjalankarhukoira
Szpic fiński - Suomenpystykon/a

Sekcja 3 - północne psy stróżujące i pasterskie
1. Islandia (Nordic Countries Union/NCU)

Islandzki szpic pasterski - Islandsk
Farehond

2. Norwegia
Norsk Buhund

3. Szwecja
Syensk Lapphund

Vastgótaspets
4. Finlandia

Suomenlapinkoira
Lapinporokoira

Sekcja 4 - szpice europejskie
1. Niemcy

Szpic niemiecki
a) szpic wilczy - Wolfsspitz (Keeshond)

b) szpic duży - Grosspitz
biaty

- kolorowy klasyczny (brązowy/czarny)
c) szpic średni - Mitteispitz

biaty
- kolorowy klasyczny (brązowy/czarny) - Altfarben

- kolorowy współczesny (pomarańczowy/wilczasty) - Neufarben
d) szpic maty - Kleinspitz

- biaty
- kolorowy klasyczny (brązowy/czarny) - Altfarben

- kolorowy współczesny (pomarańczowy/wilczasty) - Neufarben
e) szpic miniaturowy - Zwergspitz (Pomeranian)

2. Włochy
Szpic włoski - Yolpino Italiano

Sekcja 5 - szpice azjatyckie i rasy pokrewne
1. Chiny (Wielka Brytania)

Chowchow
2. Niemcy

Eurasier \
31

WPROWADZENIE
3. Japonia

Akita
Hokkaido

Kai

Kishu
Szpic japoński - Nihon Supittsu

Shiba
Shikoku

Rasy zaakceptowane tymczasowo
Korea Jindo Dog (Korea)

Sekcja 6 - typ pierwotny
1. Izrael

Canaan Dog
2. Malta (Wielka Brytania)

Pies faraona - Pharaoh Hound
3. Meksyk

Nagi pies meksykański - Xoloitzquintle
a) standard

b) miniaturowy
4. Peru

Nagi pies peruwiański - Perro sin pęto del
Peru

a)duży
b) średni

c) miniaturowy
5. Afryka Centralna (Wielka Brytania)

Basenji
Sekcja 7 - typ pierwotny - psy do polowania

1. Hiszpania
Podenco kanaryjski - Podenco Canario

Podenco z Ibizy - Podenco Ibicenco
- szorstkowfosy - pelo alambre

- krótkowłosy - pelo corto
2. Włochy

Cirneco dell'Etna
3. Portugalia

Podengo portugalski - Podengo Portygues
a) szorstkowfosy pelo cerdoso

- duży grandę
- średni medio

- miniaturowy - pequeno
b) krótkowłosy - pelo liso

- duży - grandę
- średni - medio

- miniaturowy - pequeno
Sekcja 8 - psy myśliwskie typu pierwotnego

z pręgą na grzbiecie
Rasy zaakceptowane tymczasowo

Thai Ridgeback Dog (TajlandiaJaponia)
Gończe, posokowce i rasy pokrewne

Sekcja 1 - psy gończe
1.1 Duże psy gończe

1. Belgia
Bloodhound - Chien de SaintHubert

2. Francja
Rasy krótkowłose

Poitevin
Billy

Gończy francuski trójkolorowy - Francais tricolore
Gończy francuski biatoczarny - Francais

blanc et noir

Gończy francuski biatopomarańczowy
- Francais blanc et orange

Duży gończy anglofrancuski trójkolorowy
- Grand anglofrancais tricolore

Duży gończy anglofrancuski biatoczarny
- Grand anglofranęais blanc et noir

Duży gończy anglofrancuski biatopomarańczowy - Grand anglofranQais blanc et
orange

Duży gończy gaskoński - Grand bieu de
Gascogne

Grand gascon saintongeois
Rasa długowłosa

Grand griffon vendeen
3. Wielka Brytania

Foxhound angielski - Foxhound (English)
Otterhound

4. USA
Foxhound amerykański - American Foxhound

Black and Tan Coonhound
1.2 Psy gończe średnie

1. Bośnia (FCI)
Gończy bośniacki szorstkowtosy barak

- Bosanski ostrodlaki gonić Barak
2. Hiszpania

Gończy hiszpański - Sabueso Espanol
3. Francja

Rasy krótkowłose
Mały gończy anglofrancuski - AngloFrancais de petite venerie

Ariegeois
BeagleHarrier

Chien d'Artois
Porcelaine

Maty gończy gaskoński - Petit bieu de Gascogne
Petit gascogne saintongeois

Rasy szorstkowtose
Szorstkowtosy gończy wandejski - Briquet

griffon yendśen
Szorstkowtosy gończy gaskoński - Griffon

bieu de Gascogne
Szorstkowtosy gończy bretoński - Griffon

fauve de Bretagne
Szorstkowtosy gończy z Nivernais - Griffon

32
WPROWADZENIE

4. Wielka Brytania
Harrier

5. Grecja
Gończy grecki - Hellenikos Ichnilatis

6. Istria
Gończy istryjski krótkowłosy

- Istarski kratkodlaki gonić
Gończy istryjski szorstkowtosy

- Istarski ostrodlaki gonić
7. Włochy

Gończy włoski - Segugio Italiano
a) krótkowłosy - pelo raso

b) szorstkowtosy - pelo forte

8. Jugosławia
Gończy jugosłowiański trójkolorowy

- Jugoslavenski trobojni gonić
Jugosłowiański gończy górski - Planinski

gonić
Gończy serbski - Serbski Gonić

9. Węgry
Gończy węgierski - Erdełyi kopo

10. Norwegia
Dunker

Haldenstóyer
Hygenhund

11. Austria
Gończy austriacki (Brandlbracke) - Ósterrechische Glattńaarige Bracke 

(Brandlbracke)
Sończy styryjski - Steirische Rauhhaarbracke (Peintinger Bracke)

Gończy tyrolski - Tiroler Bracke
12. Polska

Ogar polski
13. Republika Chorwacka

Gończy chorwacki - Posavski gonić
14. Szwajcaria

Szwajcarskie gończe - Schweizer Laufhunde
a) gończy berneński - Berner Laufhund

b) gończy z Jury (Bruno)
c) gończy lucerneński - Luzerner Laufhund

d) gończy szwajcarski - Schwyzer Laufhund
15. Słowacja

Gończy słowacki - Slovensky kopov
16. Finlandia

Gończy fiński - Suomenajokoira
17. Szwecja

Gończy Hamiltona - Hamiltonsttware
Gończy Schillera - Schillerstóvare

Gończy smalandzki - Smalandstcn/are
1.3 Małe psy gończe

1. Niemcy
Gończy niemiecki - Deutsche Bracke

Westfalski gończy krótkonożny - Westfalische Dachsbracke
2. Francja

Baset artezyjskonormandzki - Basset
artesien normand

Baset gaskoński - Basset bieu de Gascogne
Basset d'Artois

Baset bretoński - Basset fauve de Bretagne
Grand Basset griffon vendeen

Petit Basset griffon vendeen
3. Wielka Brytania

Basset hound
Beagle

4. Szwajcaria
Szwajcarskie gończe krótkonożne - Schweizer Niederlaufhunde

a) gończy berneński krótkonożny - Berner
Niederlaufhund

b) gończy z Jury krótkonożny - Jura Niederlaufhund
c) gończy lucerneński krótkonożny - Luzerner Niederlaufhund

d) gończy szwajcarski krótkonożny

- Schwyzer Niederlaufhund
5. Szwecja

Dreyer
Sekcja 2 - posokowce

1. Niemcy
Posokowiec bawarski - Bayerischer Gebirgsschweisshund

Posokowiec hanowerski - Hannoverscher
Schweisshund

2. Austria
Alpejski gończy krótkonożny - Alpenlandische Dachsbracke

Sekcja 3 - rasy pokrewne
1. Dalmacja, Republika Chorwacka (FCI)

Dalmatyńczyk - Dalmatinac
2. Południowa Afryka (Kennel Uriion of Southern Africa, Zimbabwe)

Rhodesian Ridgeback
33

WPROWADZENIE
Wyfly

Sekcja 1 wyżly kontynentalne
1.1 Typ"wyżeł"

1. Dania
Wyżeł duński - Gammel Dansk Honsehund

2. Niemcy
Wyżeł niemiecki krótkowłosy - Deutscner

Kurzhaariger Vorstehhund
Wyżeł niemiecki szorstkowtosy - Deutscner

Drahthaariger Vorstehhund
Pudelpointer

Wyżeł niemiecki ostrowtosy - Deutscner Stichelhaariger Vorstehhund
Wyżeł weimarski - Weimaraner

a) krótkowtosy - kurzhaarig
b) długowłosy - langhaarig

3. Hiszpania
Wyżeł hiszpański z Burgos - Perdiguero de

Burgos
4. Francja

Braque de l'Ariege
Braque d'Auvergne

Braque du Bourbonnais
Braque Dupuy

Wyżeł gaskoński - Braque francais type Gascogne (grandę taille)
Wyżeł pirenejski - Braque francais type

Pyrenóes (petite taille)
Braque SaintGermain

5. Włootły
Wyżeł włoski krótkowłosy - Bracco italiano

a) biatopomarańczowy
b) kasztanowy

6. Węgry
Wyżeł węgierski szorstkowtosy

- Drotzóru Magyar Vizsla
Wyżeł węgierski krótkowłosy

- Róvidszóru Magyar Vizsla
7. Portugalia

Wyżeł portugalski - Perdigueiro Portuguśs
8. Słowacja

Wyżeł słowacki szorstkowtosy (ohar)

- Slovensky hrubosrsty stavac (ohar)
1.2 Typ spaniel"

1. Niemcy
Maty Munsterlander - Kleiner Munsterlander

Vorstehhund
Duży Munsterlander - Grosser

Munsterlander Vorstehhund
Wyżeł niemiecki długowłosy - Deutscher

Langhaariger Vorstehhund
2. Francja

Epagneul bieu de Picardie
Epagneul Breton (brittany)

a) biały i pomarańczowy
b) kolorowy

Epagneul francais
Epagneul picard

Epagneul de PontAudemer
3. Holandia

Drentsche patrijshond
Wyżeł fryzyjski - Stabyhoun

1.3Typ"gryfon"
1. Francja

Gryfon Korthalsa - Griffon d'arret a poił dur
Griffon Boulet - Griffon a poił laineaux

2. Włochy
Wyżeł włoski szorstkowtosy - Spinione italiano

a) biatopomarańczowy
b) kasztanowy

3. Republika Czeska
Wyżeł czeski szorstkowtosy (tousek) - Ćesky

Fousek
Sekcja 2 - wyżly brytyjskie i irlandzkie

2.1 Pointery
1. Wielka Brytania

Pointer - English Pointer
2.2 Setery

1. Wielka Brytania
Seter angielski - English Setter

Seter szkocki (Gordon) - Gordon Setter
2. Irlandia

Seter irlandzki czerwonobiaty - Irish Red
and White Setter

Seter irlandzki - Irish Red Setter
Grupa 8

gj..j*".",
Aportery, ptochacze i psy dowodne

Sekcja 1 - aportery
1. Kanada

Nova Scotia Duck Tolling Retriever
2. Wielka Brytania

Curly Coated Retriever
Flat Coated Retriever

Labrador Retriever
Golden Retriever

3. USA
Chesapeake Bay Retriever

Sekcja 2 - ptochacze

1. Niemcy
34

WPROWADZENIE
Ptochacz niemiecki - Deutscher Wachteihund

2. Wielka Brytania
CIumber Spaniel

Cocker spaniel angielski - English Cocker
Spaniel

a) czerwony
b) czarny

c) kolorowy
Fieid Spaniel

Sussex Spaniel
Springer spaniel angielski - English Springer

Spaniel
Springer spaniel walijski - Welsh Springer

Spaniel
3. Holandia

Koolkerhondje
4. USA

Cocker spaniel'amerykański - American
Cocker

a) czarny
b) wszystkie prócz czarnego jednolite

c) kolorowy
Sekcja 3 - psy dowodne

1. Francja
Barbet

2. Irlandia
Irlandzki spaniel dowodny - Irish Water Spaniel

3. Holandia
Fryzyjski pies dowodnyWetterhoun

4. Portugalia
Portugalski pies dowodny - C3o de agua

Portugues
a) o włosach skręconych

b) o włosach falistych
5. USA

Amerykański spaniel dowodny - American
Water Spaniel

Grupa 9
Sekcja 1 - Bichons i rasy pokrewne

1.1 Bichons
' Basen Morza Śródziemnego centralny

Vtochy)
'.laltańczyk - Maltese

2 Basen Morza Śródziemnego zachodni
=CI)

awańczyk - Bichon hayanais
3 Belgia/Francja

schon frise - Bichon a poił frise
- Włochy

ziolończykBolognese
1.2Coton deTulear

1. Madagaskar (Francja)
Coton de Tulear

1.3 Petit chien lion

1. Francja
Lwi piesek - Petit chien lion

Sekcja 2 - pudle
1. Francja

Pudel duży - Grand caniche
a) biały

b) brązowy
c) czarny

d)szary
e) morelowy

Pudel średni - Caniche moyen
a) biały

b) brązowy
c)czarny

d) szary
e) morelowy

Pudel miniaturowy - Caniche nain
a) biały

b) brązowy
c) czarny

d) szary
e) morelowy

Pudel toy - Caniche Toy
a) biały

b) brązowy
c) czarny

d) szary
e) morelowy

Sekcja 3 - matę psy belgijskie
3.1 Gryfony

1. Belgia
Gryfonik belgijski - Griffon belge

Gryfonik brukselski - Griffon bruxellois
3.2 Brabantczyk

1. Belgia
Brabantczyk - Petit Brabancon

Sekcja 4 - psy bezwłose
1. Chiny (Wielka Brytania)

Chiński Grzywacz - Chinese crested dog
35

WPROWADZENIE
a) bezwłosy - hairless

b) owłosiony - powder puff with veil coat
Sekcja 5 - psy tybetańskie

1. Tybet (Wielka Brytania)
Lhasa apso

Shih Tzu
Spaniel tybetański - Tibetan Spaniel

Terier tybetański - Tibetan Terrier
Sekcja 6 - Chihuahua

1. Meksyk
Chihuahua

a) krótkowłosy - pelo corto
b) długowłosy - pelo largo

Sekcja 7 - angielskie spaniele do towarzystwa
1. Wielka Brytania

Cayalier King Charles spaniel

a) Black and Tan
b)Ruby

c) Blenheim
d) Tricolour

King Charles spaniel
a) Black and Tan

b) Ruby
c) Blenheim

d) Prince Charles (Tricolour)
Sekcja 8 - spaniele japońskie i pekińczyki

1. Chiny (Wielka Brytania)
Pekińczyk - Pekingese

2. Japonia
Chin japoński - Chin

Sekcja 9 - kontynentalne spaniele miniaturowe
1. Francja/Belgia

Spaniel kontynentalny miniaturowy - Epagneul nain continental
a) Papillon (a oreilles droites)

1,5-2,5 kg
2,5-4,5 kg

b) Phalene (a oreilles tombantes)
1,5-2,5 kg

2,5,5 kg
Sekcja 10 - Kromfohrtander

1. Niemcy
Kromfohriander

Sekcja 11 - małe psy molosowate
1. Francja

Buldog francuski - Bouledogue franęais
a) płowy pręgowany albo nie lub w niewielkie taty

b) płowy pręgowany albo nie w przeważające taty
2. Wielka Brytania

Mops - Pug
a) płowy

b) czarny
c) srebrny

d) morelowy
3. USA

Boston terier - Boston Terrier
Grupa 10

_
Charty

Sekcja 1 - charty długowłose i upierzone
1. Afganistan (Wielka Brytania)

Chart afgański - Afgan Hound
2. Środkowy Wschód (FCI)

Chart perski - Saluki
a) długowłosy

b) krótkowłosy
3. Rosja

Chart rosyjski borzoj - Barzaja
Sekcja 2 - charty szorstkowtose

1. Irlandia
Wilczarz irlandzki - Irish Wolfhound

2. Wielka Brytania
Chart szkocki - Deerhound

Sekcja 3 - charty krótkowłose

1. Hiszpania
Chart hiszpański - Galgo Espanol

2. Wielka Brytania
Greyhound

Whippet
3. Włochy

Charcik włoski - Piccolołeyriero italiano
4. Węgry

Chart węgierski - Magyar Agar
5. Mali (Francja)

Chart afrykański - Azawakh
6. Maroko

Chart arabski - Sloughi
Rasy zaakceptowane tymczasowo

Chart polski (Polska)
36

WPROWADZENIE
Objaśnienia do części

szczegółowej: rasy psów
Rasy psów, opisane szczegółowo w dalszej części, są uporządkowane według 

aktualnej klasyfikacji kynologicznej. Poszczególne rasy zostały opisane tak, 
że czytelnik w przejrzysty sposób otrzymuje wyczerpujące informacje potrzebne 

do poznania rasy i jej charakterystycznych cech. Jeśli chcecie się zdecydować 
na nabycie psa jako pomocnika albo towarzysza - tutaj znajdziecie wszystko, co 

pozwoli możliwie najlepiej dobrać rasę odpowiadającą Waszym wymaganiom.
WIZYTÓWKA

Krótka tabela na początku daje przegląd istotnych informacji: typ (wilkowaty, 
dogowaty itd., jak to opisano dokładnie we wstępie); pochodzenie i narodowość 

(które czasami się nie pokrywają, ponieważ rasa mogta zostać wyselekcjonowana 
gdzie indziej); ważne dane morfologiczne (wysokość w kłębie, idealna waga), 

jak też sposób wykorzystania (pies ozdobny i do towarzystwa, stróżujący, 
myśliwski itd.). Podane wagi należy traktować jako dane porównawcze, ponieważ 

w standardzie waga jest określona dokładnie tylko dla niektórych ras. Kolor 
wizytówki uzależniony jest od klasyfikacji psa i służy, podobnie jak 

przytoczony na poprzednich stronach wykaz, do odróżnienia poszczególnych grup.
_ Na poszczególne teksty składają się, obok zwartego opisu rasy, krótkie 

akapity, w których opisano najważniejsze cechy rasy.
Budowa. Jakkolwiek wszystkie psy pod względem zoologicznym należą do jednego 

rodzaju, psie rasy różnią się między sobą licznymi cechami anatomicznymi i 
morfologicznymi. Sylwetka, głowa, grzbiet nosa, uszy, okrywa, podszerstek, 

szata i ogon (aby przytoczyć tylko najważniejsze) muszą odpowiadać określonym 
standardom, przypisanym przez oficjalną kynologię danej rasie w procedurze jej 

uznawania. Wiele ras wykazuje też szerokie spektrum dopuszczalnego ubarwienia, 
które zostaje wyliczone.

Historia. Wszystkie psie rasy pochodzą od wspólnego przodka. Ich ewolucja do 
kształtu dzisiejszego nie zawsze daje się udokumentować, ponieważ dokonywała 

się bądź to w czasach prehistorycznych, bądź w epokach historycznych, ale 
wtedy gdy jeszcze hodowli rasowej poświęcano znacznie mniej uwagi niż dzisiaj. 

Mimo to w tej książce podjęto próbę dokładnego zrekonstruowania rozwoju ras, w 
celu wykazania ich szczególnych cech pod względem budowy i zachowania.

Usposobienie, charakter. Tutaj są omawiane - chociaż pokrótce - zalety rasy i 
zdolność dopasowywania się do człowieka - to, co koniecznie trzeba wziąć pod 

uwagę przy wyborze właściwego psa.
Przestrzeń życiowa. W domu, czy na dworze? W przestronnym mieszkaniu, czy na 

balkonie? W pojedynkę czy z innymi psami bądź zwierzętami innych gatunków? 
Niniejsze hasło daje dokładną odpowiedź na wszystkie te pytania.

Pielęgnacja. Jest dokładnie omawiana tylko wtedy, gdy określona rasa wymaga 
szczególnych zabiegów.

37
Na następnej stronie pokazany jest

shih tzu. Aby uniknąć problemów
z oczyma u psów

tej rasy należy
długie włosy na

głowie związywać
w ogonek.

Rasy
psów

OWCZARKI
Owczarek niemiecki

Wizytówka
Typ

wilkowaty
Pochodzenie

Niemcy
Narodowość

niemiecka
Wielkość

średni
WYSOKOŚĆ

pies: 60-62 cm
suka:57-58 cm

Waga idealna
okoto 40 kg

Przeznaczenie
stróż, przewodnik, pasterski,

ratownik, policyjny
Owczarek niemiecki byt dawniej znany pod nazwą wilczura. To z pewnością 

najbardziej wszechstronne psy użytkowe, wykorzystywane na catym świecie jako 
psy stróżujące i poszukujące ofiar pod lawinami; często także przydatne w 

policji i wojsku. Również jako przewodnicy niewidomych i psy pasterskie 
spisują się znakomicie.

Budowa: Owczarek niemiecki jest psem wilkowatym o imponującej, mocnej budowie 
i wspaniałym umięśnieniu, Jego sylwetka ma kształt prostokąta, to znaczy, że 

długość tułowia przewyższa wysokość w kłębie. Głowa jest mocno wykształcona, 
pomiędzy uszami raczej szeroka, z niezbyt wydatnym stopem i raczej podłużną, 

lekko stożkowatą kufą. Grzbiet nosa jest prosty, zakończony czarną truflą 
nosową. Owczarek ten ma zgryz nożycowy. Uszy osadzone wysoko, średnio długie, 

u nasady szerokie, stoją pionowo do góry. Średnio długa, raczej twarda, ale 
gładka okrywa leży na gęstym podszerstku. Maść: od czarnej z podpalanymi albo 

szarymi plamami do jednolicie czarnej, wilczastej, albo szarej z brązowymi lub 
jasnymi plamami. Obok szaty twardej, zwartej, standard dopuszcza niekiedy 

również długą i gęstą albo też rzadszą. Grzbiet psa jest prosty, brzuch 
umiarkowanie podciągnięty. Ogon średniej długości, obficie owłosiony, jest 

osadzony nisko. W stanie spoczynku zwisa prosto, w ruchu zaś jest lekko 
uniesiony.

Historia: Owczarek niemiecki byt znany w Niemczech prawdopodobnie już około 
1600 r., ale systematyczna selekcja hodowlana rozpoczęta się dopiero po 1800. 

W 1899 nastąpiło ustalenie cech rasy, przy czym pozostały one do dzisiaj nie 
zmienione. Początkowo chodziło o psa wiejskiego, wykorzystywanego do 

pilnowania i zaganiania stad, jak też do ochrony majątku. Gdy jednak owczarki 
niemieckie podczas l wojny światowej wykazały swoją dużą wszechstronność, siły 

policyjne i bezpieczeństwa w wielu państwach zwróciły uwagę na tę rasę, a 

liczba jej zwolenników stale rosła. Do zalet tej rasy zalicza się nie tylko 
fizyczną siłę, ale i łatwość z jaką daje się tresować.

Wilczur (jak częsfo nazywa się
owczarka niemieckiego) może być

wykorzystany
wszechstronnie,

m.in także jako
przewodnik niewidomych.

40
OWCZARKI

Owczarek niemiecki układany
od matego wyrasta na znakomite

zwierzę użytkowe.
Usposobienie, charakter:

Owczarek niemiecki jest
zwierzęciem inteligentnym.

Wczesne i adekwatne szkolenie dają pewność, że będzie dla catej rodziny 
wiernym, posłusznym i odważnym towarzyszem. Dzięki

czujnej i spostrzegawczej
naturze mało co ujdzie jego

uwadze. Jego spontaniczny temperament, zarówno
pod względem umysłowym

jak i fizycznym, domaga się
dużo ruchu a także uwagi

ze strony właściciela. Toteż
owczarki mogą się stać

bardzo zazdrosne, przede
wszystkim, gdy do rodziny

wchodzi nowy cztonek kot, następny pies czy też
dziecko.

Pielęgnacja: Pótdługa szata
owczarka wymaga regularnego szczotkowania i raz

na kwartał kąpieli.
Przestrzeń życiowa: Zwierzęta tej rasy muszą wiele

przebywać na dworze; jednak przyzwyczajają się
również do życia w mieszkaniu.

41
OWCZARKI

/izytówka
Typ

wilkowaty
Pochodzenie

Belgia
Wielkość

średni
Wysokość

Pies: 61-66 cm
Suka:56-61 cm

Waga idealna
okoto 30 kg

Przeznaczenie
stróż, przewodnik, obronny,

ratownik, do
towarzystwa

Owczarek belgijski
występuje w czterech odmianach

różniących się szatą i maścią. Na tej

stronie - tervuOwczarek belgijski
Tego owczarka wyhodowano i wykorzystywano

w minionym stuleciu
w Belgii. Dzięki swej nadzwyczajnej inteligencji

jest obecnie bardzo
rozpowszechniony. Jego

nieskomplikowana osobowość predysponuje
go do wykonywania wielu zadań w policji i w wojsku albo w obronie cywilnej. 

Oprócz tego znajduje zastosowanie przede
wszystkim jako pies stróżujący, obronny, przewodnik i ratownik albo

też jako idealny towarzysz zabaw.
Budowa: Bardzo harmonijny kształt z kwadratową sylwetką. Głowa jest

długa i szczupła. Średnio długi grzbiet nosa
zwęża się stopniowo

w kierunku czarnej trufli
nosowej. Prosty grzbiet nosa kończy się umiarkowanym stopem. Oczy średniej 

wielkości, najczęściej ciemnobrązowe, mają kształt migdała, a uszy trójkątne, 
stojące są osadzone wysoko. U psów długość tułowia równa się wysokości w 

kłębie. Sylwetka suk jest nieco dłuższa. Prosty grzbiet przechodzi w lekko 
opadający zad. Ogon gęsto owłosiony, średnio długi, zwisa w czasie spoczynku z 

koniuszkiem lekko zakrzywionym do góry, w biegu jednak jest niesiony poziomo. 
Owczarek belgijski ma typowy, lekki, skoczny chód.

Usposobienie, charakter: Jest czujny, inteligentny i bardzo ostrożny. Dzięki 
swemu wrażliwemu charakterowi wymaga konsekwentnego, ale serdecznego 

traktowania. Ma osobowość zrównoważoną, a jego temperament daje mu zdolność 
szybkiego reagowania w każdej sytuacji. Jest do swego pana bardzo przywiązany 

i cierpi, gdy jest zaniedbywany albo niesłusznie karcony. Pies uczy się 
chętnie.

Pielęgnacja: Rasa ta ma duży apetyt
nie miał nadwagi.

musi być karmiona z umiarem, aby pies
Przestrzeń życiowa: Owczarki belgijskie preferują raczej pobyt na dworze,

ale łatwo przyzwyczajają się do życia w mieszkaniu. Warunkiem niezbędnym jest 
zapewnienie mu możliwości wybiegania się.

Uwaga: W XIX wieku istniało w Belgii wiele ras owczarków, bardzo do siebie 
podobnych. Później potrzebowano coraz mniej psów do pilnowania stad bydła. W 

rezultacie hodowcy zdecydowali się na wyhodowanie jednego typu podstawowego z 
czterema odmiennymi rodzajami szaty i maści. Otrzymały one nazwy: groenendael, 

tervueren, malinois i laekenois. Ten podział jednak nie wszędzie jest 
uznawany.

42
OWCZARKI

Owczarek australijski - kelpie
Wyśmienity pies do pracy,

znany ze swoich niezwykłych
zdolności przebiegania po

grzbietach stada owiec. Może przez dłuższy czas obywać się bez wody.
Budowa: Kufa jest nieco krótsza od czaszki, z prostym

grzbietem nosa i wydatnym
stopem. Oczy migdałowe

w kształcie, średniej wielkości.
Spiczaste, niezbyt duże uszy

stoją prosto. Na krótkim i gęstym podszerstku znajduje się twarda, dobrze 
przylegająca okrywa. Szata może być czarna, czarna i czerwonobrązowa, 

czerwona, czerwona i czerwonobrązowa, lisia, czekoladowa i szaroniebieska. 
Obficie owłosiony ogon ma kształt szczotki.

Historia: Rasa ta rozwinęła się z krzyżówki australijskiego dingo (dziki pies) 
z psami, które przybyły do kraju po roku 1860 z brytyjskimi osadnikami.

Usposobienie, charakter: Kelpie jest psem spontanicznym, wybitnie 
inteligentnym, stale czujnym, łagodnym, o niemal niewyczerpanej energii.

Przestrzeń życiowa: Kelpie potrzebuje ruchu i przestrzeni; nie nadaje się do 
mieszkania.

Schipperke
Pochodzenie

Wielka Brytania
Narodowość

Australia
Wielkość

średni - maty
Wysokość

pies: 46-51 cm
suka: 43-48 cm

Waga idealna
pies: 11-13 kg

suka;9-11 kg
Przeznaczenie

pasterski, do towarzystwa
Pies ten byt wykorzystywany dawniej jako stróż i szczurotap w fabrykach oraz 

na statkach pływających po kanałach belgijskiej niziny.
Budowa: Głowa o spiczastej kufie i czarnej trufli nosowej przypomina głowę 

lisa. Oczy raczej małe, owalne, ciemnobrązowe. Uszy są trójkątne, stojące i 
niezbyt długie. Jednolicie czarna szata składa się z gęstej, trochę 

szczeciniastej okrywy, której włosy wokół szyi i nad piersią tworzą gęstą 
kryzę. Pod tym znajduje się gęsty podszerstek. Zazwyczaj nie ma ogona (albo 

jest przycięty).
Historia: Rasa ta pochodzi z Flandrii, z krzyżówki miejscowych owczarków z 

północnym szpicem. Standard istnieje od 1888 r.
Usposobienie, charakter:

Schipperke ma wierny, energiczny i ciekawski charakter,
jest zwierzęciem żywym i inteligentnym, wobec obcych

zachowuje się nieufnie i broni
stanu posiadania. Podniecony jeży się.

Przestrzeń życiowa: Idealny
do mieszkań (kocha dzieci).

43
Wizytówkr

_W : __
lisowate

Pochodzenie
Flandria

Narodowość
Belgia

Wielkość
mały

Wysokość
do 35 cm

Waga idealna
5,4-7,3 kg

Przeznaczenie
stróż, do towarzystwa

OWCZARKI
TYP "":.;.

wilkowaty ::'"

Pochodzenie
Katalonia ~

Narodowość
Hiszpania

Wielkość
średni - maty

Wysokość
pies: 45-50 cm

suka: 43-48 cm
Waga idealna

pies: 18 kg
suka:16 kg

Przeznaczenie
pasterski

Owczarek kataloński
Owczarek kataloński jest wykorzystywany jako stróż stad

bydta, szczególnie w katalońskich Pirenejach. Również
pozostawiony samemu sobie

pilnuje stada i broni go przed
dziką zwierzyną. Istnieją dwie

odmiany tej rasy, długowłosa
i krótkowłosa. Pierwsza nosi

nazwę Goś d'Atura, druga
- Goś d'Atura Cerda.

Budowa: Raczej krótka kufa
owczarka katalońskiego ma

prosty grzbiet. Oczy są wyraziste, koloru ciemnego bursztynu. Wysoko osadzone 
uszy są relatywnie krótkie, spiczaste, obrośnięte długimi włosami i zwisające. 

Na kończynach włos jest jedwabisty, długi, karbowany albo lekko falisty. Na 
kończynach przeważa mniej lub bardziej czerwonawe zabarwienie, podczas gdy 

reszta zazwyczaj jest czarnobiata albo czarnoczerwona. Białe plamy na szacie 
nie odpowiadają standardowi. Ogon może być długi, krótki albo może go w ogóle 

nie być.
Historia: Pies ten wykształcił się w izolowanej części Pirenejów i dlatego 

różni się pod względem właściwości od swego najbliższego krewnego, 
francuskiego owczarka pirenejskiego.

Usposobienie, charakter: To typowy pies pasterski. Jest też wspaniałym 
towarzyszem, w kontakcie z dziećmi cierpliwy, perfekcyjnie spełnia zadanie psa 

stróżującego i obronnego.
Pielęgnacja: Jego szata wymaga regularnej pielęgnacji.

Przestrzeń życiowa: Może spać w budzie na dworze. Potrzebuje dużo ruchu, ale 
przyzwyczaja się również do życia w mieszkaniu.

Owczarek katałoński nadaje się znakomicie nie tylko
do pilnowania stada, bez trudu wykonuje także inne zadania.

* * *

OWCZARKI

Border collie
Border collie jest psem wybitnym. Bez wielkich problemów daje sobie radę z 

większością prób pracy i szybkościowych (Agility) dla psów pasterskich. Rasa 
ta zalicza się do najstarszych psów pasterskich.

Budowa: Ten szybki pies, o ładnych proporcjach, ma spiczastą kufę z czarną 
truflą nosową i wyraźnym stopem. Owalne oczy średniej wielkości, 

ciemnobrązowe, są osadzone nie za blisko. Wyjątek stanowi odmiana O maści 
błękitnomarmurkowej (bluemerle), u której jedno oko albo oba są niebieskie. 

Wyraz kufy jest łagodny i inteligentny. Bardzo ruchliwe uszy częściowo stoją. 
Pod względem szaty rozróżnia się dwie odmiany: długowłosą i krótkowłosą. U obu 

okrywa powinna być gęsta i średnio sztywna, za to podszerstek krótki, gęsty i 
miękki, U collie sierść musi tworzyć grzywę, portki i szczotkowaty ogon, zaś 

kufa, uszy i kończyny są owłosione krótko i gładko. Co się tyczy maści nie ma 
szczególnych ograniczeń, przy czym kolor biały nie może przeważać. Ogon 

powinien być średnio długi, nisko osadzony, gęsto uwtosiony, a na końcu silnie 
podgięty do góry. Pies zdenerwowany trzyma ogon poziomo, ale nigdy nad 

grzbietem.
Historia: Na szkockiej nizinie hodowany byt przez pasterzy z wielkim 

powodzeniem już od setek lat. Ale dopiero w 1976 Kennel CIub London 
zainteresował się tą rasą, ponieważ pasterze owiec podczas swej selekcji 

hodowlanej mieli na uwadze przede wszystkim wyjątkowe zdolności robocze psów, 
a nie zewnętrzne cechy hodowlane.

Za uznaniem rasy przemawiał jednak fakt, że najlepsze psy robocze pod względem 
swego typu i sylwetki byty do siebie bardzo podobne i ceWizytówkaĘ

Typ
wilkowaty

Pochodzenie
Szkocja

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
średni

Wysokość
pies: około 53 cm

suka: trochę
mniejsza

Waga idealna
około 20 kg

Przeznaczenie
pasterski

45
W umaszczeniu

border collie szeroka "strzałka" jest
dopuszczalna, jedynie nie może

dominować kolor
biały.

OWCZARKI
chy te przekazywały

z pokolenia na pokolenie.
Usposobienie, charakter: Border collie jest

typowym psem pasterskim. Posłuszeństwo
i zdecydowanie w pracy

czynią z niego zwierzę
wszechstronnie przydatne. Jest niezwykle przywiązany do swego pana.

Obok innych zalet dysponuje olbrzymią zręcznością: na przykład potrafi skakać 
w miejscu

do góry. Żywe i serdeczne spojrzenie, typowe
dla tej rasy, świadczy

o dużej wrodzonej inteligencji.
Pielęgnacja: Border collie nie potrzebuje szczególnej pielęgnacji, ponieważ 

jego futro nie ma wymagań i prawie nigdy się nie brudzi. Pies ma natomiast 
skłonność do chorób oczu.

Przestrzeń życiowa: Ten pies lubi życie na dworze, przy czym ma wielką 
potrzebę przebywania zawsze w pobliżu swego pana. Dlatego bardzo łatwo 

dostosowuje się do życia w małym mieszkaniu, jakkolwiek trzeba go wtedy 
regularnie wyprowadzać, aby mógł się dostatecznie wybiegać. Ponieważ pracuje z 

radością, trzeba mu zawsze zlecać jakieś zadania.
Border collie, jedna z najstarszych

ras psów pasterskich, uwielbia życie na dworze.

* * *

Owczarek szkocki (collie)
Rasa ta jest znana jako collie (petna nazwa - Collie Rough). Te zwierzęta, 

które zostały wyłonione z solidnych psów pasterskich, zaliczają się do 
najładniejszych i najinteligentniejszych psów. Dochodzi do tego bardzo dobry 

słuch; collie słyszy wołanie pasterza na odległość do 1,5 km.
Budowa: Collie ma linię elegancką i arystokratyczne maniery. Ich grzbiet jest 

silny i prosty, a głowa musi być klinowata z lekkim, lecz zauważalnym stopem. 
Oczy ciemnobrązowe, migdałowe, średniej wielkości, są ustawione lekko ukośnie. 

Tylko zwierzęta o sierści btękitnomarmurkowej (bluemerle) mają oczy 
niebieskie. Gdy zwierzę odpoczywa, małe uszy są położone do tyłu, gdy jest 

czujne stawia je prawie pionowo i w połowie przewiesza do przodu. Gęsty, 
obfity podszerstek pokrywają długie, proste i twarde włosy okrywy. Szata może 

być czerwonawa (od jasnozłotego do ciemnego mahoniu), poprzez biały, 
trójkolorowy (czarny, jasnobrązowy i biały) do bluemerle (srebrnobtękitny z 

motywami czarnymi albo też białymi, a czasami ciemnoniebieskim rysunkiem). 
Koniec nisko osadzonego ogona jest skierowany do góry. Jeżeli pies jest 

zdenerwowany ogon wygina się łukowato.
Historia: Ta prastara rasa psów pasterskich była praktycznie nieznana poza 

swoją ojczyzną, Szkocją, póki królowa Wiktoria nie zakochała się w nich 
podczas podróży po Wyżynie Szkockiej. W krótkim czasie collie stał się psem 

modnym i wziął udział już w pierwszej oficjalnej wystawie psów rasowych w 
Anglii w 1860 r. Jednocześnie rozpoczęto dokładną selekcję hoWizytówka

yp .3
wilkowaty

Pochodzenie ?
Szkocja

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
Średniduży

Wysokość
pies: 63,5-68,5 cm

suka: 61-66 cm
Waga idealna

pies: 20-29 kg
suka: 18-25 kg

Przeznaczenie
pasterski

Owczarek szkocki swoją popularność zawdzięcza poczęści serialowi
telewizyjnemu "Lassie", którego był głównym aktorem. Na zdjęciu

collie trikolor.
dowlaną, aby ustalić zarówno jego fizyczne cechy (sylwetka i jakość sierści), 

jak też jego wspaniałe cechy charakteru.
Usposobienie, charakter: Collie z natury są psami życzliwymi i pełne energii 

na dworze. Wobec obcych zachowują się nieufnie. Zawsze są bardzo oddane panu i 
jego rodzinie. Dysponują wybitnymi zdolnościami psa stróżującego. Także w 

wojsku i policji mają niezwykłe osiągnięcia. Jako psy stadne nie wykazują na 
ogół szczególnej nerwowości albo agresywności, tolerują także inne zwierzęta;

nie wolno ich jednak w żadnym razie zostawiać zbyt długo samych. Wobec 
członków rodziny collie próbują zachowywać się jak pasterze, obserwują stale 

wszystkich jednocześnie, przede wszystkim podczas spacerów.
Pielęgnacja: Szata collie wymaga częstej i regularnej pielęgnacji.

Przestrzeń życiowa: Jakkolwiek rasa ta lubi otwartą przestrzeń, dobrze 
dostosowuje się do życia w mieszkaniu. Collie z natury są nastawione na to, by 

dzielić życie ze swoim panem i jego rodziną.
Uwaga: Wybierając szczeniaka należy unikać zwierząt płochliwych i nerwowych.

* * *

Owczarek szkocki krótkowłosy

Znany jest także jako Collie Smooth i różni się od swego długowłosego kuzyna 
długością szaty. Włos może mieć najwyżej długość 2 cm. Co do maści okrywy nie 

ma różnicy. Poza Wielką Brytanią jest mato znany.
49

OWCZARKI
Owczarek staroangielski - bobtail

Bobtail, noszący właściwie nazwę Old English Sheepdog, choć należy do 
najstarszych ras psów pasterskich, dzisiaj jest ceniony jako pies do 

towarzystwa. Do jego cech szczególnych należy także brzmienie głosu podobne do 
pękającego glinianego naczynia.

Wizytówka
Typ

wilkowaty
Pochodzenie

Wielka Brytania
Narodowość

Wielka Brytania
Wielkość

średni
Wysokość

pies: co najmniej
61 cm

suka:56 cm
Waga idealna

30-35 kg
Przeznaczenie

stróż i do towarzy
stwa

Budowa: Ten przysadzisty i muskularny pies, swoim kołyszącym chodem i kudłatą 
szatą, przypomina niedźwiedzia. Jego tułów jest raczej krótki i krępy, z 

opadającym zadem. Głowa raczej kwadratowa, z wydatnym stopem, jest zakończona 
czarną truflą nosową z dużymi nozdrzami. Oczy rozstawione szeroko są 

ciemnobrązowe, niebieskie albo jedno jest brązowe zaś drugie niebieskie, Małe 
uszy zwisają płasko. Pod kosmykami kudłatej okrywy znajduje się nieprzemakalny 

podszerstek. Maść szaty obejmuje różne odcienie szarości i błękitu, które mogą 

być również wymieszane. Czasem dolna część łap jest biała. Głowa, szyja, przód 
tułowia i brzuch miewają białe plamy. Ogon zwyczajowo jest przycinany za 

pierwszym kręgiem. Ale wiele bobtaili już rodzi się z ogonem szczątkowym.
Historia: Selekcji tej rasy dokonali hodowcy w angielskim West Country, którym 

potrzebny byt szybki pies pasterski, potrafiący również popędzić bydło na 
targ. Do jego przodków zalicza się prawdopodobnie także bearded collie oraz 

niektóre europejskie rasy psów pasterskich, jak briard i bergamasco. W 1865 
odbyła się pierwsza prezentacja bobtaila.

OWCZARKI
OWCZARKI

Wizytówka
Typ

wilkowaty i
Pochodzenie

Wielka Brytania
SNarodowość

'Wielka Brytania
Wielkość

paty
E Wysokość

Pies: 37 cm
suka:35 cm

Waga idealna
4-7 kg

Przeznaczenie
pasterz, stróż, do

towarzystwa
Owczarek szetlandzki

Rasa shetland sheepdog znana jest również pod nazwą sheltie i przypomina 
collie w małym formacie. Ponieważ owczarek ten został wyhodowany specjalnie 

dla gospodarstw wiejskich, jest wyśmienitym psem do towarzystwa, nadającym się 
również do stróżowania.

Budowa: Tułów ma długi o prostym grzbiecie. Zwężająca się głowa z ledwie 
zaznaczonym stopem jest taka, jak u wszystkich collie. Średniej wielkości 

migdałowe oczy ustawione są lekko ukośnie i na ogół mają barwę ciemnobrązową. 
Tylko osobniki o szacie btękitnomarmurkowej mają oczy niebieskie. Gdy pies 

jest spokojny, małe, wysoko osadzone uszy są skierowane do tyłu. W stanie 
koncentracji stoją na wpół wyprostowane z czubkiem załamanym do przodu. Długa, 

prosta i twarda okrywa przykrywa gęsty podszerstek. Szata może być piaskowa, 
trójkolorowa, bluemerle, biatoczarna lub czarna podpalana. Długi, włochaty, 

nisko osadzony ogon jest opuszczony, w ruchu lekko uniesiony.
Historia: Ta rasa strzegła przez setki lat stad owiec na surowych wyspach u 

wybrzeża Szkocji. Przodkami sheltie byty najprawdopodobniej szkockie psy 
pasterskie albo islandzkie yakki, które przybyły na Shetland Island z 

wielorybnikami. W ubiegłym stuleciu cechy owczarka szetlandzkiego zostały 
ulepszone w trakcie hodowli.

Usposobienie, charakter: Ta rasa dysponuje szczególną inteligencją. 
Jednocześnie zachowała wiele cech swoich przodków, nawykłych do ciężkiej 

pracy. Są wyśmienitymi stróżami, wiernie oddanymi swemu panu. Jednakże wobec 
obcych zachowuje się nieufnie. Ponieważ zwierzę łatwo daje się tresować, 

nadaje się zarówno do pracy, do życia w rodzinie, jak też na wystawy.
Pielęgnacja: Aby zachować dobrą formę sheltie potrzebuje regularnego ruchu. 

Poza tym jego szata wymaga częstej pielęgnacji.
Uwaga: Owczarki szetlandzkie szczekają często i długo.

52
OWCZARKI

Welsh corgi

Nazwa tej rasy pochodzi prawdopodobnie od walijskiego stówa "corrci" i oznacza 
miniaturowego psa. Istnieją dwie odmiany tej rasy: pembroke i cardigan. 

Pembroke z dawien
dawna należy do ulubionych

psów rodziny królewskiej.
Budowa: Ten pies, niski, mocny, o szybkich i zwinnych ruchach, ma poziomy 

grzbiet
i podciągnięty brzuch. Pembroke jest przy tym trochę lżejszy i mniejszy od 

cardigana. Głowa jego, ze spiczastą kufą i niezbyt wydatnym stopem, przypomina 
lisią. Okrągłe oczy, średniej wielkości, mają kolor taki jak szata. Średniej 

wielkości uszy, lekko zaokrąglone, stoją do góry. Średniej długości sierść 
jest bardzo gęsta - może być czerwona, piaskowa, lisia albo czarna, jak też 

jasnobrązowa i może mieć białe plamy. U pembroke ogon jest od urodzenia krótki 
albo przycięty. U cardigana zaś umiarkowanie długi i przebiega w tej samej 

linii co grzbiet.
Historia: Najbardziej wiarygodna hipoteza głosi, że rasa ta przybyła do Walii 

w 1107 roku z flamandzkimi tkaczami. Pembroke i cardigan nadają się doskonale 
do zaganiania stad bydła; dzięki swej szybkości mogą mianowicie gryźć 

zwierzęta po nogach, nie narażając się na stratowanie. W 1934 zostały w 
Wielkiej Brytanii uznane za odrębną rasę.

Usposobienie, charakter: Jest zwierzęciem inteligentnym, wiernym, przywiązanym 
i miłym, nadającym się idealnie do dzieci. Jednak wobec obcych zachowuje się 

nieufnie, stąd można wykorzystywać go do stróżowania.
Pielęgnacja: Te bardzo czyste i mocne psy potrzebują normalnej pielęgnacji.

Przestrzeń życiowa: Corgi lubią być na dworze, ale przyzwyczajają się też
do życia w mieszkaniu.

Wizytówka
Typ

jamnikowate
Pochodzenie

Wielka Brytania
Narodowość

Wielka Brytania
Wielkość

miniatura
Wysokość

25,4-30,5 cm _
Waga idealna

Pembroke:
pies: 9-11 kg

suka: 8-10 kg
Cardigan:

pies: 8-12 kg
suka:7-11 kg

Przeznaczenie
pasterz, stróż, do

towarzystwa
53

A/a górze: Welsh
Corgi Pembroke.

Po lewej: dwa
Welsh Corgi

Cardigan
OWCZARKI

Bergamasco
Typ

wilkowaty

Pochodzenie
Włochy

Narodowość
Włochy

Wielkość
średni

Wysokość
pies: ok. 60 cm

suka: ok.56 cm
Waga idealna

26-38 kg
Przeznaczenie

pasterz, stróż, po
licyjny, ratownik

Ta stara rasa nie zmieniła swojego wyglądu z biegiem lat. Pochodzi z 
Lombardii, gdzie na początku XX wieku przeżywała swój szczytowy rozkwit.

Budowa: Bergamasco ma ładne proporcje i kwadratową sylwetkę. Pod jego gęstą i 
bardzo długą kozią okrywą znajduje się równie gęsty, krótki, tłusty i 

nieprzemakalny podszerstek. Najbardziej uderzającą cechą są zwisające loki. 
Maść może obejmować wszelkie odcienie szarości do czerni, przy czym dozwolone 

są również odcienie czerwonawe i mniejsze białe plamy. Długa, potężna głowa ma 
wydatny stop, prosty grzbiet nosa i czarną truflę nosową. Duże brązowe oczy są 

zgodne z kolorem szaty. Wysoko osadzone uszy na wpół zwisają i noszą frędzle. 
Gęsto owłosiony ogon nie może sięgać niżej niż do stawu skokowego i w stanie 

spoczynku wygięty jest jak szabla.
Historia: Psy pasterskie średniej wielkości z mocnym, szczeciniastym, długim 

futrem, opadającym na oczy, żyją w Europie od stuleci. Psy te pierwotnie - jak 
się wydaje - pochodziły z orientu, skąd do Europy przybyły w okresie wędrówki 

ludów. Od nich pochodzą takie rasy, jak francuski briard, angielski bobtail 
albo włoski bergamasco. Ten ostatni jednak stracił znaczenie w końcu XIX 

wieku.
Usposobienie, charakter: Pies pasterski bergamasco zachował osobowość

swoich przodków: jest rozważny, wytrzymały, spokojny i absolutnie samodzielny. 
Jest też bardzo uważny, stanowczy, lubi być pożyteczny. Idealny pies do pracy, 

który sprawdził
się nie tylko jako pasterz, ale także jako

pies stróżujący, policyjny i w akcjach ratunkowych. W rodzinie
jest wartościowym towarzyszem, szczególnie serdecznym i czujnym wobec dzieci.

Pielęgnacja: Psy te
wolno kąpać najwyżej

raz czy dwa w roku.
Szatę dorosłych zwierząt trzeba jednak kilkakrotnie w miesiącu

szczotkować.
U szczeniaków pielęgnacja sierści jest

jeszcze ważniejsza.
Przestrzeń życiowa:

Rasa ta ma skromne
wymagania, jednak

trzeba dysponować
ogrodem. Pies doskonale znosi chłód

i może spać w budzie
na dworze.

54
OWCZARKI

Maremmanoabruzzese
To zwierzę pilnuje wytrwale i dzielnie stad bydła,

domu i posiadłości. Potrafi

przy tym być bardzo złe.
Budowa: Pies sprawia

wrażenie harmonijne, przy
czym jego długość jest

większa niż wysokość.
Grzbiet ma prosty, a boki

lekko wypukłe. Zad jest wydłużony i szeroki, brzuch
lekko podciągnięty. Stożkowata głowa przechodzi

przez niezbyt wyrobiony
stop i prosty grzbiet nosa

w czarną truflę nosową. Kolor migdałowych oczu sięga od ciemnobrązowego
do ochry. Uszy są relatywnie matę, o kształcie litery

"V", wysoko osadzone i lekko zwisające. Szata składa
się z dość długich, ściśle przylegających i szorstkich włosów, układających 

się w loki na stawach i na ogonie. W umaszczeniu przeważa kolor biały, ale 
dopuszczalne są odcienie kości słoniowej, cytrynowy albo jasnopomarańczowy. 

Gęsto owłosiony ogon, nigdy nie przycinany, noszony jest w kształcie zagiętej 
klingi szabli.

Historia: Są dwa obszary, gdzie byli zadomowieni przodkowie tej rasy: Maremma 
w Toskanii oraz centralne Apeniny. Po II wojnie światowej Anglicy utworzyli w 

Londynie klub dla rozpowszechnienia rasy Maremma Sheepdog. Jednak we Włoszech 
pewne kręgi kynologów chciały wprowadzić standard psa pasterskiego z Abruzzów, 

który pokrywał się z cechami Maremma Sheepdog. W 1958 r. obie zostały uznane 
za jedną rasę.

Wizytówka
Typ

dogowaty
Pochodzenie

Włochy
Narodowość

Włochy
Wielkość

duży
Wysokość

pies: 65-73 cm
suka:60-68 cm

Waga idealna
pies: 35-45 kg

suka: 30-40 kg
Przeznaczenie

stróż
55

Jakkolwiek rasa ta
ma długą tradycję,

angielscy miłośnicy psów dopiero
niedawno odkryli

MaremmaAbruzzo Sheepdog.
OWCZARKI

Usposobienie, charakter: Mimo swej zrównoważonej i na ogót spokojnej 
osobowości maremmanoabruzzese zachowuje się wobec obcych z wielką rezerwą. 

Dysponuje dużą samodyscypliną, ale nie może ścierpieć przymusu, a jeszcze 
mniej surowej i brutalnej tresury. Troszczy się o dzieci jak o owieczki w 

stadzie.
Pielęgnacja: Ten mato wymagający pies nie potrzebuje żadnej szczególnej 

pielęgnacji. Nie należy go jednak kąpać: połysk sierści utrzymuje się tylko 
przy pomocy suchych środków pielęgnacyjnych.

Przestrzeń życiowa: Ta rasa potrzebuje przestrzeni i życia na dworze. Bez 
problemu może spać w budzie, nie nadaje się do mieszkania.

Wspaniały okaz
maremmanoabruzzese. Rasa pochodzi od psów,

które od dawna
byty wykorzystywane w Maremma

oraz w centralnych Apeninach.
56

OWCZARKI
Komondor

Węgierski owczarek, znany pod nazwą komondor, już od tysiąca lat jest 
wykorzystywany na Węgrzech jako stróż stad owiec i innego bydła. Ma zarówno 

fizyczne warunki jak i odwagę, by atakować nawet duże drapieżniki, jak 
niedźwiedzie i wilki.

Budowa: Potężny pies, z aparycją trochę niecodzienną, jak również z 
niespotykaną sita i odpornością. Główną cechą wyróżniającą tę rasę jest jej 

biata szata z długich, kudłatych, poskręcanych strąków. Tworzą się one w 
sposób naturalny dlatego, że szorstkie, gęste włosy okrywy filcują się z 

również gęstym i wełnistym podszerstkiem, tak że powstają długie, kudłate 
warkoczyki. Potężna i szeroka głowa ma wydatny stop i raczej tępo zakończoną 

kufę z czarną truflą nosową. Owalne oczy są zawsze ciemnobrązowe. Względnie 
długie uszy zwisają wzdłuż głowy. Grzbiet jest krótki, a brzuch lekko 

podciągnięty. Bardzo włochaty ogon zwisa do dołu, przy czym koniec jest lekko 
podwinięty do góry.

Historia: Rasa tą pochodzi prawdopodobnie z Rosji, a na Węgry dostała się 
razem z ciągnącymi na zachód ludami. Komondor zachował swój pierwotny wygląd.

Usposobienie, charakter: Spokojne, bardzo odważne i wytrzymałe, przyzwyczajone 
samodzielnie podejmować decyzje. Bardzo oddane swemu panu, ale nieufne wobec 

obcych. Mają skłonność do bójek.
Pielęgnacja: Jedynym problemem jest pielęgnacja sfilcowanej szaty. Psy żyjące 

w domu muszą być często strzyżone, przez co jednak tracą najważniejszą cechę 
rasy.

Przestrzeń życiowa: Pies potrzebuje wiele miejsca i jest doskonałym stróżem 
domu i obejścia. Może spać w budzie na dworze. Jednak nie należy wykluczać go 

z życia rodzinnego.
Wizytówka

Typ
dogowaty

Pochodzenie
Nnizina Węgierska

Narodowość
Węgry

Wielkość
duży

Wysokość
pies: ok. 80 cm

suka: ok. 70 cm
Waga idealna

pies: 50-60 kg
suka: 40-50 kg

Przeznaczenie
pasterz, stróż

57
OWCZARKI

Owczarek holenderski
Istnieją trzy odmiany owczarka holenderskiego zależne od szaty, które 

klasyfikowane są jako samodzielne

rasy. Jest jeden, wspólny
standard w odniesieniu do

wszystkich cech budowy
i zachowania.

Budowa: Zwierzę ma podłużną kufę z mato wyrobionym stopem i zawsze czarną
truflą nosową. Oczy są migdałowe, położone ukośnie

i zawsze ciemne. Gdy pies
jest czujny, jego małe, wysoko osadzone, stojące uszy

są skierowane do przodu.
Odmiana krótkowłosa ma

dość twardą, niezbyt krótką
szatę z miękkim podszerstkiem, grzywą i portkami.

W umaszczeniu przeważają
złote pręgi na brązowym tle

albo srebrne na szarym. Odmiana długowłosa ma długie, proste i przylegające
włosy, w dotyku szorstkie.

lp ;"Ąi.
wilkowaty ®;??;:

Pochodzenie _
Holandia

Narodowość
Holandia

Wielkość
średni

Wysokość
ipies: 57-62 cm

suka: 55-60 cm
Waga idealna

ok. 30 kg
Przeznaczenie

pasterz, policyjny, stróż, obronny
OWCZARKI

Nie powinny nigdy układać się w loki albo fale. Podszerstek jest również 
miękki. Umaszczenie, jak u odmiany krótkowłosej. Odmiana szorstkowtosa ma 

szatę gęstą, szorstką i twardą z miękkim, gęstym podszerstkięm, z wyjątkiem 
głowy. Włosy na kufie i brodzie, jak również brwi są twarde. Maści dozwolone, 

to niebieskoszary, pieprz i sól, złote albo srebrne pręgi. U wszystkich odmian 
dozwolone jest również trochę białego na piersi i kończynach.

Historia: Ta rasa powstała prawdopodobnie na skutek krzyżówki pomiędzy psami z 
Francji i z Belgii. Do tego zostały dołączone także rasy z odległych krajów, 

które do Holandii przybyły z marynarzami.
Usposobienie, charakter: Ten bardzo inteligentny, błyskawicznie reagujący

i wierny pies jest idealnym stróżem i obrońcą.
Przestrzeń życiowa; tatwo przystosowuje się do życia w rodzinie.

Schapendoes
Gdy mowa o holenderskich owczarkach nie można pominąć rasy schapendoes. 

Owczarek tej rasy jest średniej wielkości, ma długie włosy, sumiaste wąsy i 
brodę, a nad oczyma sterczące brwi. Szata może być różnie umaszczona, przy 

czym preferowany jest szaroniebieski. Ten wybitny pies pasterski jest 
inteligentny, wiemy, ufny ł nadaje się do stróżowania.

59
Trzy odmiany

owczarka holenderskiego: na poprzedniej stronie
długowłosy (na

górze) i szorstkowfosy (na dole).
Po lewej odmiana

krótkowłosa.

PSY PASTERSKIE
Australian cattiedog

Wizytówka
Typ

wilkowaty
Pochodzenie

Australia
NarodowoSS

Australia
Wielkość

średni - maty
Wysokość

pies: 46-51 cm
suka: 43-48 cm

Waga idealna
pies: 18-22 kg

suka:16-20 kg
Przeznaczenie

do bydła
Australijski pies pasterski jest używany prawie

wyłącznie do pilnowania
stad bydła, a wyróżnia

się szczególnie swoją siłą fizyczną i wytrwałością.
Budowa: Jest psem

mocnym, silnym i muskularnym, z proporcjonalną głową, dobrze wykształconym 
stopem

i czarną truflą nosową.
Ciemnobrązowe oczy

wyrażają nieufność.
Uszy są sterczące i lekko spiczaste. Szata

gładka z krótkim, gęstym podszerstkiem i raczej krótką, gęstą, twardą, ściśle 
przylegającą okrywą. Maść może być różna, od koloru niebieskiego - także z 

czarnymi albo brązowymi cętkami - do czerwonego z czarnymi plamami na głowie. 
Ogon, sięgający mniej więcej do stawów skokowych, jest osadzony nisko. U 

zwierzęcia spoczywającego zwisa, podczas ruchu jest lekko uniesiony.
Historia: Ta rasa powstała z krzyżówek psów pasterskich z Anglii, które mniej 

więcej 200 lat temu przybyły do Australii.
Usposobienie, charakter: Pies inteligentny, czujny i dzielny, który swoje 

zadania wykonuje zawsze odpowiedzialnie i z wielkim zapałem. Wobec obcych 
zachowuje się nader nieufnie, w stosunku do swojego pana jest bardzo uległy.

U australijskiego
psa pasterskiego,

typowego stróża
stad, widać jeszcze cechy bfękitnomarmurkowego

collie i Welsh Corgie.
60

PSY PASTERSKIE
Bouvier des FIandres

Bouvier des FIandres uchodził przez pewien czas za najzdolniejszego w Europie 
Zachodniej psa do pilnowania stad.

Budowa: Posiada krótki i masywny tułów, kwadratową sylwetkę, krótki
grzbiet, możliwie spionizowany zad

i lekko podciągnięty brzuch. Dzięki
brodzie i wąsom jego masywna głowa

robi wrażenie jeszcze potężniejszej.
Szeroka i mocna kufa odznacza się

niewielkim stopem i prostym grzbietem

nosa. Średniej wielkości owalne, ciemne oczy są szeroko rozstawione i stale 
czujne. Trójkątne uszy są osadzone wysoko i bardzo ruchliwe. Szorstkie włosy 

okrywy, długości ok. 6 cm, leżą na prostym, gęstym podszerstku. Maść od lisiej 
do czarnej, może być jednak również pręgowana (brązowy z ciemnymi pasami). 

Ogon na ogół przycięty przy drugim lub trzecim kręgu.
Historia: Dokładne pochodzenie psa nie jest znane. Bouvier des FIandres został 

po raz pierwszy wystawiony w 1910 roku na międzynarodowej wystawie psów w 
Brukseli, a zaledwie dwa lata wcześniej ustalono jego standard. Podczas l 

wojny światowej pies wykazał swoją niewiarygodną siłę i męstwo, zarówno 
przenosząc meldunki, jak i ratując rannych żołnierzy. Użycie psa do działań 

wojennych doprowadziło do tak dużych strat, że rasa była u progu wymarcia.
Usposobienie, charakter: To inteligentne i żywe zwierzę czasami może być też 

spokojne i nadwrażliwe. Jego odwaga i lojalność wobec pana nie mają sobie 
równych.

Pielęgnacja: Szorstka szata wymaga stałej troskliwej pielęgnacji.
Przestrzeń życiowa: Ta rasa potrzebuje dużo ruchu. Nie nadaje się do

mieszkania.
Uwaga: Bardzo podobny do bouvier des FIandres jest bouvier des Ardennes.

Typ
dogowaty, wiltewaty

Pochodzenie
FrancjaBelgia

Narodowość _
Holandia Wielkość

średniduźy
Wysokość

59-68 cm
Waga idealna

27-40 kg
Przeznaczenie

pasterz, policyjny, przewodnik,
stróż

61
Bouvier des FIandres jest obecnie

wykorzystywany
przede wszystkim

jako stróż, przewodnik oraz w policji.
PINCZERY

Wizytówka
Typ

wilkowaty
Pochodzenie

Niemcy
Narodowość (

Niemcy ..".E
Wielkość

duży
Wysokość

pies: 69 cm
suka:65 cm

Waga idealna
30-40 kg

Przeznaczenie
stróż, obronny,

policyjny, przewodnik
Doberman

Dobermana charakteryzuje niebywata sita i dlatego

używa się go przede
wszystkim do stróżowania.

Budowa: Charakterystyczny jest zarys jego głowy:
dwie równoległe linie kości

czoła i grzbietu nosa ze
słabo zaznaczonym stopem. Kufa jest podłużna,

ale nie może być zbyt spiczasta. Migdałowe, czujne
oczy są u zwierząt czarnych najczęściej ciemnobrązowe, poza tym odpowiadają 

umaszczeniu szaty. Małe, przycięte albo
zwisające uszy są osadzone wysoko. Sierść krótka, gładka, twarda i ściśle 

przylegająca. Maść od czarnej poprzez brązową do niebieskiej z rdzawymi 
plamkami (podpalana) nad oczyma, jak również na kufie, piersi, kończynach i 

poniżej ogona, Krótki, mocny grzbiet przechodzi w zaokrąglony zad. Brzuch nie 
jest podciągnięty. Krótko przycięty ogon znajduje się w jednej linii z 

grzbietem.
PINCZERY

oinczera. Doberman został uznany oficjalnie przez niemiecki Kennel CIub 1900 
r. Podczas l wojny światowej niemiecka armia wykorzystywała go na 'oncie do 

stróżowania i do przenoszenia meldunków. Od tego czasu używany jest na całym 
świecie jako pies policyjny.

Usposobienie, charakter: Doberman dysponuje niebywałymi wrodzonymi 
zdolnościami wartownika i ratownika. Jest inteligentny, silny, a gdy trzeba 

agresywny. Dlatego też wymaga silnej ręki, wykazuje jednak dużą zdolność 
uczenia się. Dobrze wyszkolone psy są do swojego pana wybitnie przywiązane i 

posłuszne. Jest to pies gwałtowny i żywiołowy, czego jednakże nie wolno mylić 
ze zdarzającym się czasem brakiem zrównoważenia psychicznego nie_ których 

osobników. Przyczyną dewiacji jest najczęściej wadliwa selekcja hodowlana. 
Dobermany bywają uparte, aby dowieść swojej inteligencji i podbudować swój 

punkt widzenia. Trzeba brać pod uwagę, że jego oddanie odnosi się tylko do 
jednej osoby. Stąd osoba ta musi być zawsze obecna przy tresurze. Pies 

dysponuje wyjątkowym węchem i wybitną intuicję. Pozwala mu to właściwie 
reagować jeszcze zanim jego pan wypowie polecenie. Pod tym względem wyróżniają 

się przede wszystkim suki. Należy dodać, że tylko ten powinien wybrać sobie 
dobermana na towarzysza, kto ma świadomość wysok kich wymagań stawianych przez 

swego psa.
' Pielęgnacja: Krótka sierść nie wymaga szczególnej pielęgnacji.

Przestrzeń życiowa: Ta rasa potrzebuje dużo treningu, aby pozostać w formie. 
Jeżeli dysponuje się tylko mieszkaniem, trzeba pozwolić psu wybiegać się w 

otwartym terenie. Zwierzęta te muszą być stale w pobliżu swego pana.
l Uwaga: U tej rasy często przycina się (kopiuje) uszy, żeby sterczały do 

góry.
Obecnie w wielu krajach istnieje zakaz tej okrutnej praktyki.

63
Wyhodowany

w ostatniej dekadzie XIX wieku doberman został oficjalnie uznany za
rasę w 1900 roku

w Niemczech.
PINCZERY

Wizytówka
pyp

wilkowaty
(

Pochodzenie
iNiemcy

giNarodowość ;
INiemcy

piąty

Wysokośó
143-48 cm

gWaga Idealną
ok. 15 kg ""'_T

przeznaczenie
wartownik, do

towarzystwa
Pinczera,

powszechnie
znanego jako pies

stróżujący
i towarzyszący,

można wyszkolić
do polowania na

myszy i szczury
Pinczer

Prawdziwy pinczer stoi
gdzieś pośrodku pomiędzy dobermanem, który

jest przecież rodzajem pinczera, a pinczerem miniaturowym.
Budowa: Sylwetka jest podobna do dobermana. Klinowata, gładka głowa zwęża się 

poprzez wyraźnie wykształcony stop w kierunku
trufli nosowej, która zawsze

ma kolor odpowiadający
maści. Żywo spoglądające

oczy są owalne i ciemne.
Uszy ruchliwe, wysoko osadzone, stoją, jeżeli zostały

przycięte, w przeciwnym razie, podobnie jak u dobermana, zwisają na boki. 
Szata składa się z krótkich,

gładkich, ściśle przylegających włosów, czarnych lub
jednolicie czerwonych. Ogon jest zwyczajowo krótko przycięty.

Historia: Pinczer został wyhodowany w Niemczech, aby łapał myszy. Pod koniec 
XIX wieku nosił nazwę niemiecki pinczer krótkowłosy, podczas gdy sznaucer byt 

określany mianem niemieckiego pinczera szorstkowtosego. Oficjalne uznanie tej 
rasy nastąpiło w 1879 r.

Usposobienie, charakter: Pinczer jest zwierzęciem żywym, bystrym i bardzo 
czujnym, które potrafi także przejawiać pewną agresję.

Pielęgnacja: Wystarczy raz w tygodniu wyszczotkować go i co trzy, cztery 
tygodnie wykąpać.

Przestrzeń życiowa: Jest to pies nadający się wyśmienicie na stróża mieszkania 
albo małej posiadłości.

Pinczer ariekin
Ten rodzaj pinczera posiada szatę w czarnobiałe plamy, podobnie jak 

dalmatyńczyk.
Pinczer austriacki

Dopiero od niedawna jest uznany za samodzielną rasę. Ten maty do średniego 
pies przejawia bardzo żywą, dzielną, ale nerwową osobowość;

chętnie szczeka i dzięki temu znakomicie nadaje się na wartownika. Jest 
podobny nieco do teriera, a maść jego szaty sięga od jasnego czerwonobrązowego 

do płowego, bywa także czarna z czerwonymi plamami albo pręgami. Pies musi się 
wybiegać.

64
PINCZERY

Pinczer miniaturowy
Tego małego psa, silnego i żywego, cechuje charakterystyczny skoczny chód. 

Wygląda prawie jak doberman w miniaturze.
Budowa: Pies o kwadratowej sylwetce i głębokiej klatce piersiowej, prostym 

grzbiecie i podciągniętym brzuchu. Jego wysmukła, wąska głowa kończy się 

proporcjonalną kufą. Oczy średniej wielkości, lekko owalne i czarne. Uszy 
muszą być bardzo małe, wysoko osadzone i przycięte w szpic albo załamane do 

przodu. Szatę stanowi krótka, gładką i połyskliwa sierść koloru 
czarneg&rfiiebieskiego albo czekoladowego z jasnobrązowymi plamami, lub 

jednolicie czerwonobrązowa we wszystkich odcieniach. Pies ma silny, wysoko 
osadzony ogon, zwyczajowo przycinany.

Historia: Zanim pinczer miniaturowy został uznany za samodzielną rasę, w 
Niemczech i w Skandynawii był bardzo rozpowszechniony pinczer średni (40-48 cm 

w kłębie). Z niego wywiódł się pinczer miniaturowy. W 1895 został założony w 
Niemczech Deutscher Pinscherklub (z którego powstał PinscherSchnauzerKlub). 

Jednak większe zainteresowanie pinczerem miniaturowym zrodziło się dopiero w 
początkach XX wieku.

Usposobienie, charakter: Ta czujna, inteligentna i wierna rasa wykazuje, mimo 
swych małych rozmiarów, godną podziwu odwagę. Nadaje się wspaniale do 

towarzystwa i stróżowania, jak również do polowania na szczury. Ma 
niepowtarzalny chód, ponieważ psy te biegają prawie wyłącznie truchtem. Do 

tego dochodzi żywa osobowość, jak też waleczna dusza.
Przestrzeń życiowa: Idealny pies do mieszkania, a to z powodu swoich małych 

rozmiarów i krótkiej sierści.
65

Wyhodowany
w Niemczech pinczer miniaturowy,

od lat dwudziestych jest bardzo
popularny w USA.

P1NCZERY
Pinczer małpi

Wizytówka
TNJI?

dogowaty j
Pochodzenie

Niemcy
Narodowość

Niemcy
Wielkość

maty
Wysokość v _l

poniżej 30 cm ;"
Waga idealna

5 kg,., _. _
Przeznaczenie

stróż i do towarzystwa
P/es o zmiennym

charakterze. Pinczer małpi jest wykorzystywany zarówno do towarzystwa, jak też 
do

pilnowania.
/Nazwa tej rasy wzięta się z charakterystycznego wyglądu psa.

Budowa: Pies o kwadratowej sylwetce i okrągłej głowie. Jego niezbyt długa kufa 
kończy się czarną truflą nosową. Oczy są ciemne i okrągłe. Uszy \v\o'5'Ą'o\)t, 

tA% aĄt, _A'OQ rawM \\&i 3'3'ss'fó. iiTa&Ą swsw twarda i gęsta sierść w 
preferowanym czarnym kolorze. Wysoko osadzony i wysoko noszony ogon przycina 

się przy trzecim kręgu.
Historia: Wprawdzie rasa ta pochodzi z Niemiec, ale jej początki sięgają 

prawdopodobnie gryfonika brukselskiego.
Usposobienie, charakter: Pinczery małpie są bardzo sympatyczne, wierne i 

oddane, mogą jednak być bardzo uparte. Na ogół obowiązkowe i przywiązane, 
nagle reagują złością i nie chcą słuchać.

Pielęgnacja: Szata psa wymaga częstego szczotkowania, oczy zaś, na skutek 
drażnienia przez długie włosy, mają skłonność do łzawienia.

Przestrzeń życiowa: Pies nadaje się zarówno do mieszkania, jak też do 
pilnowania domu.

66
SZNAUCERY

Sznaucer średni
!To jest najstarsza forma sznaucera. Swoją nazwę zawdzięcza

charakterystycznej cesze: potężnym, niebywale długim wąsom.
! Budowa: Pies o kwadratowej sylwetce (wysokość w kłębie odpowiada długości 

tułowia), prostym
grzbiecie i lekko opadającym zadzie. Długa, szeroka głowa przechodzi w 

stożkowatą kufę z wyraźnym stopem. Oczy są średniej wielkości, owalne i 
ciemne.

Wysoko osadzone uszy mają
kształt trójkąta i są skierowane ku

przodowi. Dawniej byty kopiowane, dzisiaj odeszło się od tej praktyki. Twarda, 
gruba sierść okrywa bardzo gęsty podszerstek. Według podziałów FCI występują 

dwie odmiany różniące się umaszczeniem: jednolicie czarna oraz pieprz i sól. 
Wysoko osadzony ogon bywa zwyczajowo przycinany.

Historia: Rasa ta była pierwotnie wykorzystywana do pilnowania krów i owiec w 
Wirtembergii i Bawarii (Niemcy Południowe). Do jego przodków zaliczają się 

prawdopodobnie pudel i niemiecki pinczer szorstkowtosy. Pierwsze sznaucery 
byty zwierzętami wszechstronnymi i mocnymi, sprawdzającymi się zarówno przy 

stróżowaniu, jak i w polowaniu na szczury.
Usposobienie, charakter: Ten pies, bardzo inteligentny i łatwy do ułożenia,

dzięki swej czujności i sile nadaje się na stróża. Jest bardzo przywiązany do 
swojego pana, kocha dzieci, wobec obcych jest nieufny.

Pielęgnacja: Sznaucer wymaga specjalnych zabiegów (wyskubywania czyli 
trymowania), które muszą być wykonywane przez fachowca.

Przestrzeń życiowa: Idealne zwierzę do życia w miejskim mieszkaniu.
'Typ l

dogowaty
Pochodzenie J

Niemcy Potudnifl
iŻfń 4

W*'8 _ H
Narodowość S

Niemcy f
'JE

Wielkość l
mały :

Wysokość
pies: 35-36 crnj

suka: 33 cm
Waga idealna

ok. 15 kg :
Przeznaczenie

stróż i do towarzy
stwa

67
Obie uznane odmiany sznaucera;

jednolicie czarny
(powyżej) oraz

pieprz i sól (obok).
SZNAUCERY

Sznaucer olbrzym

Sznaucer olbrzym jest rasą
bardzo młodą, wyhodowaną

w Niemczech dopiero
w ostatnim stuleciu. Celem

hodowlanym byt silny i dzielny pies pasterski.
Budowa: Ten "kwadratowy"

pies, ze swym dumnym chodem i mocnym korpusem,
ma opadający zad i lekko

podciągnięty brzuch. Głowa
zwęża się od uszu w kierunku kufy ozdobionej sumiastymi wąsami i brodą. Na

oczy zwisają gęste, długie
brwi. Wydłużona głowa

przechodzi przez wydatny
stop i klinowatą kufę w czarną truflę nosową. Ciemne, owalne oczy znajdują się 

prawie po bokach. Czubki wysoko osadzonych, trójkątnych uszu skierowane są do 
tyłu. Niezbyt krótka, twarda i prosta szata nie może być ani falista, ani 

kręcona. Podszerstek jest gęsty i wełnisty. Maść może być jednolicie czarna 
albo szara (pieprz i sól). Przy tym odcienie przechodzą od ciemnego stalowego 

do srebrnoszarego. Wysoko osadzony ogon noszony jest do góry albo zwyczajowo 
przycięty przy trzecim kręgu.

Historia: W Monachium, w 1870, istniał rodzaj sznaucera większy od 
pozostałych. Psów tych używano na ogół do eskortowania transportów piwa. W 

żargonie mówiono o nich właśnie Bierschnauzer sznaucer piwny. W 1900 roku
Narodowość

Niemcy sii
Wielkość M

średniduży
Wysokość a!

60-70 cm ":'?!?
Waga idealna

ok. 36 kg
Przeznaczenie

obronny, policyjny, ratownik
Powyżej: sznaucer olbrzym. Po

prawej: sznaucer
olbrzym pieprz

i sól.
68

SZNAUCERY
Po lewej: czarny

sznaucer olbrzym
obok sznaucera

miniaturowego.
Poniżej: dwa

sznaucery olbrzymy pieprz i sól.
podczas wystawy w Monachium odbyta się po raz pierwszy prezentacja tej rasy. W 

1912 nastąpiło uznanie standardu.
Usposobienie, charakter: Sznaucer olbrzym jest po prostu psem obronnym. 

Nadzwyczaj szybkie, jednakże spokojne i czujne zwierzę, które tylko wtedy 
zachowuje się agresywnie, gdy okazuje się to konieczne. Do jego ogromnej siły 

i wspaniałego węchu dochodzi inteligencja.
Pielęgnacja: Sierść wymaga

szczególnie intensywnej pielęgnacji (strzyżenie i (rymowanie), którą powinien 
wykonywać fachowiec. Psa nie

[ trzeba kąpać.
Przestrzeń życiowa: Czysty,

sympatyczny pies, który z ta; twością przystosowuje się do

życia w mieście i w mieszkaniu. Jednakże od czasu do
czasu musi móc pobiegać na

dworze.
l Uwaga: Dawniej uszy zwyczajowo przycinano.

69
SZNAUCERY

Wizytówka
Typ

dogowaty '4
Pochodzenie

Niemcy
Narodowość

Niemcy
Wielkość

miniaturowy
Wysokość

30-35 cm
Waga idealna

3-5 kg : :
Przeznaczenie

stróż, do towarzystwa :
Sznaucer miniaturowy

Szorstka broda i krzaczaste brwi są typowe
dla tej rasy.

Budowa: Kształt tutowia i głowy odpowiada
sznaucerowi średniemu, są jedynie nieco

mniejsze, Głowa jest
mocna i wydłużona,

zwęża się w kierunku
zawsze czarnej trufli

nosa. Mocno zaznaczony stop przechodzi
w prosty grzbiet nosa.

Wysoko osadzone
uszy o kształcie litery

"V" są z natury stojące albo na czubku zagięte. Zły zwyczaj ich kopiowania 
szczęśliwie upada. Niezbyt krótka, twarda, szorska i szczeciniasta okrywa nie 

może być ani falista, ani kręcona i przykrywa gęsty podszerstek. Wysoko 
osadzony ogon, zwyczajowo przycięty przy trzecim kręgu, noszony jest do góry. 

W zależności od umaszczenia istnieją trzy odmiany, wszystkie jednak zawsze z 
czarną maską: czysto czarna, pieprz i sól oraz czarnosrebrna. Ta ostatnia ma 

czarną okrywę z białymi plamami nad oczyma, na szyi, policzkach, piersi, 
wewnętrznej stronie kończyn i na stopach. Wśród sznaucerów miniaturowych w 

cenie są również okazy z całkowicie białą szatą.
Historia: Sznaucer miniaturowy pochodzi w prostej linii od sznaucera 

średniego. Sens tej selekcji hodowlanej polegał na tym, aby otrzymać psa 
małego, do polowania na myszy i szczury w stadninach koni. Jeszcze dzisiaj 

sznaucery wykazują wrodzone umiłowanie koni i dużą chęć polowania na myszy i 
szczury! Standard ustalono dopiero w 1920.

SZNAUCERY
Usposobienie, charakter: Jest bardzo inteligentny i pewny siebie, tatwo się 

czy i spełnia swoje obowiązki z dużą odpowiedzialnością. Jest znakomitym 
owarzyszem, który ustanawia swego rodzaju równoprawne stosunki między sobą i 

panem. W stosunku do dzieci nie jest zbyt cierpliwy.
Pielęgnacja: Szata wymaga starannej pielęgnacji (strzyżenie i (rymowanie).

Przestrzeń życiowa: Idealny pies do mieszkania. Stosuje się dokładnie do reguł 
domowych i reaguje gwałtownie, gdy ktoś burzy jego przyzwyczajenia. Mimo 

niewielkiego wzrostu zwierzę potrzebuje dużo ruchu.

U góry: sznaucer
miniaturowy czarnosrebrny. Po lewej: czarny sznaucer miniaturowy.

l
71

MOLOSY
Dog argentyński

t Wizytówka
Typ

dogowaty
Pochodzenie

EAmeryka Potuidniowa
Narodowość

Argentyna
Wielkość

Bredni'
pvysokość

pies: 60 cm
suka:58 cm

Waga idealne
pies: 45 kg

suka:35 kg
Przeznaczenie

myśliwski, stróż
i policyjny

Dog argentyński zalicza się do molosów i jest używany w argentyńskich 
pampasach jako pies gończy podczas polowań na grubą zwierzynę. Gdy wprowadzano 

doga argentyńskiego w Europie, przedstawiano go jako niebezpiecznego i 
dzikiego, co jednakże całkowicie mija się z prawdą, dopóki pies jest właściwie 

selekcjonowany i układany.
Budowa: Jego szatę stanowią krótkie, gęste i śnieżnobiałe włosy (plamy 

jakiegokolwiek koloru są wadą). Kufa jest lekko zadarta, jak u większości psów 
z wyrobionym zmysłem węchu. Do tego dochodzi wydatny stop i czarna trufla 

nosowa. Oczy są ciemne albo orzechowe, a wysoko osadzone uszy stojące lub na 
poły stojące. Ta rasa ma prosty, silny i umięśniony grzbiet, jak też długi i 

silny ogon, który w ruchu nosi wysoko, nadając mu lekko wahadłowy ruch.
Historia: Dog argentyński wywodzi się prawdopodobnie od dużych psów do 

nagonek, które przybyły na okrętach pierwszych hiszpańskich zdobywców. Został 
wyselekcjonowany na początku XX wieku przez skrzyżowanie z dogami, pointerami 

i irlandzkimi wilczarzami. Pierwszy standard powstał w roku 1928, a w 1964 FCI 
uznała go za samodzielną rasę.

Usposobienie, charakter: Pies odporny, szybki i wytrzymały, nadający się i do 
pościgu, i do aportowania. Bardzo oddany swojemu panu, potrafi też dobrze 

obchodzić się z dziećmi.
Pielęgnacja: Potrzebuje dużo pożywnego jedzenia. Musi mieć możliwość 

przebywania na dworze i wybiegania się.
Przestrzeń życiowa: Znany jako pies myśliwski, jest również dobrym stróżem 

rodziny i posiadłości. Jest posłuszny i lubi towarzystwo człowieka.
72

MOLOSY
Fila brasileiro

Fila brasileiro ma charakter psów
dogowatych.

Budowa: Ma prostokątną, zwartą
sylwetkę z masywnym tułowiem

i lekko podciągniętym brzuchem.
Podłużna kufa ma zwisające fafle

i stop z profilu wydatny, jednak

niski. Ukośnie osadzone uszy
opadają na policzki i są odwrócone na zewnątrz oraz wygięte

do tytu. Oczy migdałowe, średniej wielkości, są szeroko rozstawione i osadzone 
dość głęboko

albo głęboko. W zależności od maści mają kolor ciemnobrązowy do żółtego, Mata, 
czarna maska nie jest niezbędna. Krótka, gładka, gęsta sierść przylega ściśle 

do ciała. Akceptowane są wszystkie kolory, jak również białe plamy na 
kończynach, piersi i zakończeniu ogona. W innych miejscach są niepożądane. 

Jeżeli jednak pokrywają więcej niż jedną czwartą szaty są uważane za wadę. W 
szacie jednobarwnej są dozwolone mocno wybarwione albo bardzo ciemne strzałki. 

Ogon, bardzo szeroki przy nasadzie, jest osadzony średnio wysoko i zwęża się 
wrzecionowate.

Historia: Ta rasa została uznana w 1946 r. Niektórzy kynolodzy uważają fila 
brasileiro za wynik krzyżowania mastiffa, buldoga i bloodhounda. Inni znowu 

dopatrują się jego przodków w psach stóżujących i obronnych, które przybyły do 
Brazylii wraz z Holendrami w 1630 r. Jest też możliwe, że pochodzi on ze 

skrzyżowania hiszpańskich chartów z dużymi psami dogowatymi.
Usposobienie, charakter: Ten pies, bardzo silny i szybki w reakcjach, 

zdecydowanie odważny, w znacznym stopniu agresywny, jest dumny i wierny. Ta 
rasa wymaga jednak, aby właściciel miał pełną świadomość odpowiedzialności i 

niezbędny autorytet, zwłaszcza w momentach krytycznych. Poza tym fila 
brasileiro rodzinę kocha z całym oddaniem,

a wobec intruzów zachowuje się nader czujnie.
Pielęgnacja: Potrzebna

jest mu ciepła i osłonięta buda. Poza tym jest
mało wymagający.

Przestrzeń życiowa: Nie
nadaje się w żadnym

razie do mieszkania, nie
powinien być w miejscu, gdzie często stykałby się z obcymi, przy

czym psa nie można
wykluczać z rodzinnego życia.

73
Wizytówka

Typ
dogowaty

Pochodzenie
Brazylia

Narodowość
Brazylia

Wielkość
duży

Wysokość
pies: 60-75 cm

suka: 60-70 cm
Waga idealna

pies: co najmniej
50 kg

suka: co najmniej
40 kg

Przeznaczenie
stróż i obronny

MOLOSY
Bokser

Wizytówka
Typ

dogowaty

Pochodzenie
Niemcy

Narodowość
Niemcy

Wielkość
średni

Wysokość
pies: 57-63 cm ~

suka:53-59 cm
Waga idealna

pies: 30 kg
suka: ponad 25 kg

Przeznaczenie
stróż, obronny,

ratownik, przewodnik
Boksery dysponują niewyczerpaną

energią i należą do największych indywidualności psiego świata. Do piękna
i harmonii ich kształtu dochodzi ogromna inteligencja, znaczna krzepkość, jak

również niewiarygodna łagodność
w stosunku do dzieci i szczeniąt.

Budowa: Typowa dla tego psa jest jego
kufa z wystającą żuchwą, jak również

pionowy stop. Dzięki temu zgryzowi może długo trzymać zdobycz, jednocześnie 
oddychając. Boksery mają krępy

łutów z silną klatką piersiową i lekko
podciągnięty brzuch. Głowa jest potężna, a średniej wielkości ciemne oczy 

nadają psu wyraz powagi. Krawędzie powiek muszą mieć zabarwienie ciemne.
Wysoko ustawione, cienkie uszy są osadzone bardzo szeroko i z boku. W 

spoczynku leżą na policzkach, podczas
gdy przy skupionej uwadze opadają fałdą do przodu. Szata jest krótka, twarda, 

połyskliwa i mocno przylega. Może być płowa we wszystkich odcieniach albo 
pręgowana, ewentualnie z białymi plamami. Wysoko osadzony ogon, zwyczajowo 

przycięty na długość 5 cm, boksery noszą do góry. Za wadę uchodzą oczy jasne, 
także obfite ślinienie się, biała maść albo białe plamy zajmujące więcej niż 

1/3 ciała.
Historia: Najważniejszymi przodkami boksera byty dwie niemieckie rasy 

mastiffów, które z biegiem czasu wymarły: brabancki bullenbeiszer i 
barenbeiszer. Używano ich w średniowieczu do walki z bykami i do polowań na 

dziki oraz jelenie. Na początku minionego stulecia kilku niemieckich 
miłośników psów rozpoczęto selekcję hodowlaną, krzyżując wymienione rasy z 

innymi, m.in. z buldogiem.
MOLOSY

Pierwszy występ tej rasy odbyt się w 1885 r. podczas wystawy psów w Monachium 
i już wkrótce boksery rozpowszechniły się w całej Europie i w USA.

Usposobienie, charakter: Bokser jest wesołym, otwartym psem, zawsze gotowym do 
zabawy albo do pracy. W młodości ma jednak skłonność do swawo. Biega szybko, 

potrafi dobrze skakać, jest nadzwyczaj dzielny i zdyscyplinowany. Ta rasa lubi 
towarzystwo dzieci i przystosowuje się doskonale do ży;ia w rodzinie. Boksery 

nie akceptują przemocy przy tresurze. Przy zbyt surowych metodach 
wychowawczych stają się uparte i odmawiają wykonywania poleceń. Suki 

znakomicie spisują się przy dzieciach, jako babysitterki, i same są plennymi 
matkami (7-10 szczeniąt). W chwilach podniecenia, szczęścia, radości kręcą w 

typowy dla siebie sposób całym tyłem, obiegając jednocześnie swego pana 
dookoła. Ponieważ właściwy jest im duch walki, chętnie wdają się w bójki z 

innymi psami.
Pielęgnacja: Boksery okazują się wybredne w żywieniu. Trzeba stopniowo

wypróbować, jakie jedzenie psu odpowiada i potem nie robić zbyt często 
odstępstw. Z powodu swojej wrażliwości na chłód boksery powinny w zimie spać w 

domu albo w ogrzewanej budzie.
Przestrzeń życiowa: Czy to w mieszkaniu, czy w ogrodzie boksery mają tylko

jedno życzenie: być razem ze swym panem i jego rodziną. Potrzebują dużego 
wybiegu, jak również możliwości zabawy na dworze. Boksery cierpią pozostawione 

same sobie: jeżeli mają samotnie strzec ogrodu albo podwórza, stopniowo 
zatracają pozytywne cechy swego charakteru. Jeszcze gorsze są skutki, jeżeli 

bokser jest długo trzymany na łańcuchu.
Rada: Wybierając szczeniaka należy unikać egzemplarzy płochliwych (co est 

raczej rzadkie), ponieważ później ze strachu mogą stać się agresywne.
Uwaga: Kopiowanie uszu jest obecnie w większości krajów ustawowo zakazane.

75
Do urody i harmonii jego kształtu

dochodzi jeszcze
inteligencja,

krzepkość i łagodność boksera wobec dzieci i szczeniąt.
MOLOSY

Wizytówka
Typ

dogowaty
Pochodzenie

Niemcy
Narodowość

Niemcy
Wielkość

duży
Wysokość

pies: minimum
80 cm;

suka:72 cm
Waga Idealna

ok. 60 kg
Przeznaczenie

obronny i stróż
Dog niemiecki

Dog niemiecki należy do prawdziwych
olbrzymów wśród psów. Ma wielką siłę, jednak charakter bardzo łagodny.

Budowa: W przypadku idealnym
sylwetka jest kwadratowa z krótkim

grzbietem, lekko opadającym zadem
i brzuchem wciągniętym na odcinku

tylnym. Długość kufy i głowy musi
odpowiadać długości szyi, przy

czym głowa ma wyraźny stop. Oczy
są średniej wielkości, osadzone głęboko i możliwie ciemne. Trójkątne

uszy średniej wielkości, osadzone
wysoko, przylegają przednimi krawędziami do policzków. Szata jest krótka, 

gęsta i połyskliwa - może być
pręgowana, płowa, błękitna, czarna

albo w białe i czarne taty (dog ariekin
albo dog pręgowany). Podczas konkursów okazy płowe i pręgowane

ocenianie są razem, błękitne osobno,
a ariekiny razem z czarnymi. Długi i cienki szablasty ogon podczas ruchu 

noszony jest w jednej linii z grzbietem.
Historia: Rodowód sięga dogów tybetańskich, które prawdopodobnie zostały 

przywiezione do krajów śródziemnomorskich przez fenickich kupców. Dzięki 

Rzymianom dotarty potem do Niemiec. W średniowieczu przodkowie dzisiejszych 
dogów występowali powszechnie w pałacach arystokratów i na wszystZależnie od 

maści
wyróżnia się różne

odmiany dogów.
U góry: arie/c/n; po

prawej: dog płowy;
na następnej stronie: dog czarny.

76
MOLOSY

- ch europejskich dworach. Psy dowodziły swej ogromnej odwagi m.in. podczas 
polowań na dziki i jelenie. Często widywało się je również jako ochronę 

towarzyszącą powozom, dla odpierania ataków wilków.
Usposobienie, charakter: Dog jest pod względem charakteru bardzo zrównoważony, 

oddany i łagodny, krańcowo wierny i nigdy nerwowy czy agresywny. ""ymaga 
zdecydowanego, ale wrażliwego wychowania od szczenięcia. Ze

77
MOLOSY

względu na swoją posturę i potężne szczęki musi nauczyć się natychmiast
wykonywać każde polecenie. Surowa tresura jednak nie daje dobrych rezultatów, 

gdyż zwierzę zamyka się i uporczywie stawia bierny opór. Ten pies jest łagodny 
w stosunku do dzieci, za to bardzo zakłopotany wobec małych piesków i 

szczeniaków. Mato szczeka, ale częstokroć starczy już jego wielkość i 
majestatyczna postać, aby pohamować kogoś, kto ma zte zamiary. Z drugiej 

strony pies tylko wtedy staje się brutalny, gdy już nie da się tego uniknąć, a 
jego ostrzeżenia zostaną zlekceważone.

Pielęgnacja: Krótka sierść doga nie wymaga szczególnej pielęgnacji. Jednakże 
wychowanie szczeniąt stawia duże wymagania, ponieważ wskutek szybkiego 

rośnięcia muszą być odpowiednio karmione. Ponadto trzeba stale
MOLOSY

adzorować fizyczny ruch młodych, np. nie wolno im skakać, ponieważ może 
"cierpieć kościec.

Przestrzeń życiowa: Paradoksalnie dog, mimo swych rozmiarów, przyzwyczai się 
tatwo do życia w mieszkaniu, nawet jeśli jest ono matę. Porusza się niemal 

bezszelestnie w najmniejszych pomieszczeniach. Najlepiej czuje się na dywanie 
w pomieszczeniu ogrzewanym.

Uwaga: Stosowana dawniej praktyka przycinania uszu dzisiaj jest już 
szczęśliwie bardzo rzadka.

79
MOLOSY

Wizytówka
Typ

dogowaty
Pochodzenie

molossus w staro)
żytnym Rzymie

Narodowość
Niemcy

WwItoSć
średniduży

Wysokość
pies: 60-69 cm

suka: 58-63,5 cm
Waga idealna

ok. 50 kg
Przeznaczenie

obronny, stróż

i policyjny
_i.iiŻiia®iaiaiŻ...ii

Rottweiler
To bardzo inteligentne zwierzę ma

krępą sylwetkę i przyjazny charakter.
Obecnie w wielu krajach cieszy się

sławą wspaniałego psa obronnego,
policyjnego i stróża.

Budowa: Rottweiler ma budowę silną,
muskularną, o kwadratowej sylwetce,

z prostym grzbietem, szeroką piersią
i podciągniętym brzuchem. Głowa

jest silnie rozwinięta, a kufa z prostym
grzbietem nosa równie długa jak

czaszka. Pies ma szczególnie silny
nożycowy zgryz. Trójkątne, wysoko

osadzone uszy zwisają. Średnio długa, gruba okrywa leży na delikatnym,
czarnym, szarym bądź podpalanym

podszerstku, który jednak nie może
prześwitywać. Czarna szata ma czerwonobrązowe plamy, które nie mogą

stanowić więcej niż 1/10 całej szaty.
Krótko przycięty ogon powinien mieć

ok. 4 cm.
Historia: Rzymskie legiony podczas

swego odwrotu z północnej Europy pozostawiły tam swoje silne molosy, które już 
wkrótce okazały się cennymi pomocnikami w polowaniach na dziki. W pobliżu 

niemieckiego miasta Rottweił zaczęto w średniowieczu krzyżować te psy z 
miejscowymi owczarkami. Z tego powstał w końcu tzw. pies rzeźników z Rottweił, 

bowiem ci przede wszystkim używali psa do pędzenia bydła rzeźnego. Jedynie 
staraniom hodowców można zawdzięczać, że rasa ta ocalała.

r
MOLOSY

Usposobienie, charakter: Mimo opinii, że bywa agresywny, rottweiler zalicza 
się do absolutnie spolegliwych psów, jeżeli jest traktowany odpowiednio do 

swych //ymagań i swego charakteru. Jako typowy stróż zachowuje się czasami 
agresywnie wobec obcych. Jego właściciel musi być zawsze świadom tego faktu. 

Rottweiler nie jest zwierzęciem nerwowym, ale na ogót nie lubi, gdy głaszczą 
go obce osoby. Także nie dla każdego może być towarzyszem zabaw. Dlatego 

zwierzęta tej rasy muszą być wdrożone do absolutnego posłuszeństwa i muszą Dyć 
pod surową komendą. Bardziej jeszcze niż innym dogowatym psom, rottweilerowi 

nigdy nie wolno wydawać sprzecznych rozkazów. Bałamucą one zwierzę, które 
postępuje bardzo metodycznie i zgodnie z przyzwyczajeniami. Gdy pies nie wie, 

które polecenie ma wykonać, będzie raczej realizować swoje życzenia i coraz 
bardziej wymykać się spod kontroli. Wobec tego psa nie wolno nigdy stosować 

przemocy. Jeżeli określone zachowanie jest niepożądane, musi to być zawsze 
przyjaźnie, ale zdecydowanie egzekwowane. Jego pan musi podczas tresury 

postępować zdecydowanie i konsekwentnie, ale jednocześnie pozostawiać miejsce 
na powstanie serdecznego związku, Rottweilery lubią, gdy się z nimi dużo 

rozmawia, nawet jeśli nie rozumieją stów, wyczuwają bowiem instynktownie 
bliskość. Nie wolno ich trzymać na łańcuchu, ponieważ prowadzi to zawsze do 

zachowań agresywnych. Jeśli przestrzega się wszystkich tych wskazówek, to rasa 
ta dostarczy zwierząt lubiących dzieci, wiernych i oddanych wszystkim 

domownikom, broniących dobytku i swojej rodziny.
Pielęgnacja: Rottweilery mają skłonność do skrętu żołądka. Dlatego nie mogą 

otrzymywać zbyt obfitych posiłków, a po jedzeniu nie powinny ani skakać, ani 
biegać.

Przestrzeń życiowa: Rottweiler prawie nie czuje chłodu i nawet w zimie może 
spać na dworze w izolowanej budzie. Jednak, aby miał dobry charakter, mu; mieć 

bliski związek ze swoim panem, a życie w mieszkaniu nie sprawia mu
dności.

Rottweiler, jako
urodzony stróż,

czasami zachowuje się agresywnie
wobec obcych.

81
MOLOSY

Wizytówka
Typ

dogowaty
Pochodzenie

Chiny i Tybet
Narodowość

Chiny i Wielka
Brytania

Wielkość
średnimafy

Wysokość
46-51 cm

pies: 20-25 kg
suka:16-20 kg

Przeznaczenie
do towarzystwa

Sharpeijest typowym psem do towarzystwa, który
dawniej często brat

udział w psich zapasach.
Shar pei

Shar pei, ze swymi zwisającymi fałdami, zalicza
się do najdziwniejszych

ras. Jego nazwa odnosi
się do szorstkich właściwości szaty. Shar pei bowiem znaczy po chińsku

"papier ścierny". Wydaje
się, że pies ten nie zasługuje na swój przydomek

chińskiego psa bojowego, jednak dawniej skutecznie wykorzystywano
go do tego celu, gdyż

dzięki luźnej skórze,
uchwycenie za nią nie

unieruchamia go.
Budowa: Zwarta i mocna

sylwetka z krótkim, silnym grzbietem, głęboką
i szeroką klatką piersiową. Potężna głowa

z szerokim czołem przechodzi w kufę raczej długą i szeroką. U nasady
trufli nosowej znajduje

się, typowe dla tej rasy, wybrzuszenie czarne
lub w kolorze szaty. Fizjonomia i średniej wielkości ciemne oczy nadają mu 

wyraz wiecznie niezadowolony. Język jest zazwyczaj niebieski albo czarny. 
Małe, mięsiste i prostokątne uszy opadają do przodu w kierunku oczu. Włosy 

krótkiej, twardej i szczeciniastej szaty odstają, jednak na bokach przylegają 
i nigdy nie są dłuższe niż 2,5 cm. Szata może być czarna, czerwona, płowa lub 

kremowa, często z jaśniejszymi plamami na tylnych kończynach i ogonie. 
Zaokrąglony, cienki, wysoko osadzony ogon nosi albo nad grzbietem spiralnie 

zwinięty i zakrzywiony, albo do góry z zagiętym końcem.
Historia: Historyczne dzieła chińskiej dynastii Hań (206 p.n.e. - 220 n.e.) 

zawierają wizerunki psów, podobnych do shar pei. Stąd przyjmuje się, że rasa 

ta pochodzi od przodków hodowanych ok. 2000 lat temu w Tybecie i w Chinach 
Północnych, którzy z biegiem lat wymarli. W 1947 r. np., gdy wskutek dużej 

podwyżki podatku od psów wielu Chińczyków było zmuszonych do zrezygnowania ze 
swoich shar pei, doprowadziło to do dramatycznego spadku populacji. W 1981 

pierwszy shar pei dotarł do Europy.
Usposobienie, charakter: Ma usposobienie mite i dobroduszne.

Pielęgnacja. Shar pei mają skłonność do podwijania się krawędzi powieki 
(entropium). Defekt ten, bez przeprowadzonej w porę interwencji chirurgicznej, 

może doprowadzić nawet do ślepoty.
Przestrzeń życiowa: Doskonale przystosowuje się do życia w mieszkaniu.

82
MOLOSY

Buldog angielski
Buldog, mimo swego groźnego wyglądu, jest psem bardzo łagodnym,

przywiązanym do człowieka i wiernym. Te właściwości oraz niewiarygodna 
waleczność i zdolność stawiania zawziętego oporu byty przyczyną, że Anglicy 

rasę tę uczynili
swym narodowym zwierzęciem.

Budowa: Na niskim i krępym lutowiu
jest osadzona głowa, z profilu sprawiająca wrażenie wprawdzie wysokiej,

ale bardzo krótkiej. Obwód czaszki,
mierzony przed uszami, musi być taki,

jak wysokość w kłębie! Kufa z masywnymi kwadratowymi szczękami wykazuje 
wyraźny przodozgryz. Stop jest głęboki i szeroki. Bardzo ciemne, okrągłe oczy 

są szeroko rozstawione i.osadzone głęboko. Małe, delikatne uszy, osadzone 
wysoko, odstają na boki. Krótka sierść jest w dotyku delikatna i gładka. Szata 

może być pręgowana, biała albo jasnoptowa we wszystkich odcieniach, czasami z 
maską i czarną kufą, ale także łaciata z białymi plamami na jednej z 

wymienionych barw. Krótki, szeroki grzbiet kończy się średniej długości 
ogonem, który u nasady jest trzymany poziomo, dalej zwinięty do góry.

Historia: Psy te, w XVII wieku szczute na byki, nosiły nazwę bulldog. Mimo 
zakazu tych widowisk, wydanego w 1835 roku, buldogi hodowano nadal. Jako 

potomek angielskiego mastiffa, buldog jest prawdopodobnie formą 
zniekształconą, której anomalia zostały utrzymane i utrwalone dzięki selekcji 

hodowlanej.
Usposobienie, charakter: Miłe i serdeczne zwierzę, w obcowaniu z dziećmi 

łagodne i bardzo przywiązane do swego pana.
Pielęgnacja: Kufa musi być czyszczona po każdym jedzeniu.

Przestrzeń życiowa: Potrzebuje niewiele ruchu na dwprze. Ma jeden mankament: 
często chrapie.

Wizytówka
Typ

dogowaty
Pochodzenie

Wielka Brytania
Narodowość

Wielka Brytania
Wielkość

maty 1
Wysokość /__.__

pomiędzy 30 a a
40 cm, nie ustalona przez standard

Waga idealna
pies: 24-25 kg

suka: 22-23 kg
Przeznaczenie

do towarzystwa,

stróż
83

Bulldog znaczy
"pies na byki'.

W XVII wieku
w Wielkiej Brytanii

przodków tej rasy
szczuto na byki.

MOLOSY
Wizytówka

Typ
dogowaty

Pochodzenie
Anglia

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
średni - duży

Wysokość
pies: 63,5-68,5 cm

suka: 61-61 cm
Waga idealna

pies: 50-59 kg
suka: 41-50 kg

Przeznaczenie
obronny, policyjny, stróż

Bullmastiff
Bullmastiff znajduje dzisiaj zastosowanie w wojsku i policji oraz jako

stróż; potrafi jednak być również
miłym psem do towarzystwa.

Budowa: Bullmastiff ma muskularny
tułów z szeroką i głęboką klatką

piersiową oraz krótkim, prostym
grzbietem. Gdy pies jest czujny, na

czole jego masywnej głowy tworzą
się typowe fałdy. Kufa jest krótka,

a stop wydatny. Pomiędzy średniej
wielkości ciemnymi bądź orzechowymi oczyma znajduje się wyraźna

bruzda. Małe uszy w kształcie litery
"V", ciemniejsze niż reszta ciała, są

wysoko osadzone, szeroko rozstawione i opadają do tyłu. Krótka,
szorstka sierść przylega do skóry.

Szata może być pręgowana albo płowa (w różnych odcieniach), z ewentualnymi 
białymi plamami na piersi i czarną maską. Długi ogon, wysoko osadzony, zwisa 

prosto albo jest lekko zakrzywiony do góry.
Historia: Bullmastiff powstał w wyniku dokonanej w XIX wieku w Anglii 

krzyżówki buldoga z mastiffem, których pozytywne cechy nosi w sobie. Byt 
idealnym towarzyszem dla gajowych. Bullmastiff, wówczas zwany również 

Gamekeeper's Night, został wytresowany tak, aby atakować na rozkaz, chwytać 
kłusownika i zwalać go na ziemię nie bardzo kalecząc.

Bullmastiff wyhodowany w XIX
wieku w Anglii

z krzyżówki buldoga z mastiffem rychło rozwinął się
w idealnego towarzysza dla gajowych.

84
MOLOSY

Wysokość

pies: 65-75 cm
suka: 60-68 cm

Waga idealna
50-70 kg

Przeznaczenie
obronny, stróż

Mastiff neapolitański
Rasa ta ma niepowtarzalny wygląd dzięki swej potężnej budowie, czy też dzięki

typowym fałdom wokót szyi. Ignorowana
długo przez oficjalną kynologię, została

uznana dopiero w 1949 r.
Budowa: Mastiff neapolitański, potężny

i muskularny, ma krótką, masywną głowę z prawie pionowym czołem. Długość
tułowia przewyższa wysokość w kłębie

o 10 procent. Jego szeroki grzbiet jest
prosty, zad szeroki i lekko opadający.

Brzuch ma linię prawie prostą. Szerokość kufy odpowiada długości prostego
grzbietu nosowego (1/3 długości głowy),

przy czym pigmentacja trufli nosowej
zależna jest zawsze od maści. Skóra

w obrębie głowy tworzy liczne fałdy
i bruzdy. Kolor ciemnych, owalnych

oczu jest również uzależniony od maści
(żółty jest jednak niedopuszczalny). Małe, wysoko osadzone uszy przylegają 

płasko do policzków. Sierść jest krótka, gładka i równa. Maść szaty może być 
czarna, niebieska (albo ołowiana), szara, mahoniowa albo czerwonawa. Często 

zdarzają się też białe plamy na piersi i kończynach. Wszystkie kolory mogą być 
również czerwonawo albo czarno pręgowane. Szeroki, silny ogon - najczęściej 

przycięty na długość dwóch trzecich - w ruchu noszony jest jak szabla.
Historia: Przyjmuje się, że rasa pochodzi od molossusów, antycznych greckich i 

rzymskich psów bojowych. Używano ich do pilnowania domostw i stad bydła, jak 
też w miejskiej milicji. W 1946, na wystawie psów w Neapolu, można było 

podziwiać pierwsze okazy.
MOLOSY

Usposobienie, charakter: Mastiff neapolitański jest energicznym, czujnym i 
dzielnym psem, który nic sobie nie robi z bólu. Złodzieje i włamywacze boją 

się go szczególnie. Pies bowiem atakuje prawie bezgłośnie, przewraca wroga na 
ziemię, przytrzymuje i dopiero wtedy szczeka, by zaalarmować pana. Tę rasę 

trzeba tresować spokojnie, ale w sposób stanowczy. Przemoc czyni psy 
agresywnymi i nie do opanowania. Dobrze ułożone okazują się miłymi psami do 

towarzystwa dla całej rodziny i stanowią dobrą ochronę posiadłości i majątku.
Pielęgnacja: Mastiff neapolitański potrzebuje dużo jedzenia, przede wszystitdm 

mięsa. Kufę trzeba po każdym jedzeniu oczyścić. Uwaga: rasa ma sktonmość do 
skrętu żołądka.

[Przestrzeń życiowa: Nie nadaje się do mieszkania. Ponieważ mastiff 
neapoliLński jest wrażliwy na chłód, w zimie musi spać w ogrzewanym 

pomieszczeniu.
87

Jako energiczny
i dzielny pies mastiff neapolitański

nadaje się wybornie na stróża
i obrońcę.

MOLOSY
Wizytówka

"Typ
dogowaty

Pochodzenie

południowe Wtofchy :;
Narodowość

Wtochy
Wielkość

średniduży f
Wysokość

pies: 62-68 cm
suka: 58-64 cm

Waga idealna
pies: 42-50 kg

suka: 38-45 kg
Przeznaczenie

obronny, stróż, do
towarzystwa

Cane Corso
Cane corso jest potężnym molosem, o bardzo mocnej budowie i plastycznie 

uwydatnionych mięśniach. Porusza się bardzo
zwinnie, szerokim krokiem.

Budowa: Cane corso ma solidną, zwartą
i prostokątną sylwetkę z szerokim, muskularnym grzbietem i nie podciągniętym 

brzuchem. Masywna, ale nieciężka głowa ma
wydatne czoło. Kwadratowa kufa, z lekko

skróconą żuchwą i prostym, raczej płaskim
grzbietem nosa, jest zakończona zawsze

czarną, dużą truflą nosową. Średniej wielkości, głęboko położone oczy nie mogą 
mieć

żadnych plamek i w swej pigmentacji muszą być możliwie ciemne, w odcieniu 
sierści. Uszy średniej wielkości, trójkątne, pokryte krótką sierścią, są 

osadzone wysoko
i przylegają do policzków. Gdy pies jest czujny trzyma je na wpół wzniesione. 

Szatę stanowią krótkie, lśniące i przylegające włosy, pies jest albo czarny, 
albo pręgowany (czarne pręgi na płowym tle), jednak może być też mniej albo 

bardziej ciemnoczerwony lub otowianoszary. Oprócz tego istnieją egzemplarze 
szare, jednolite albo z białymi plamami. Pod okrywą znajduje się cienka 

warstwa podszerstka, która w zimie staje się gęstsza, jednak nie przenika 
przez okrywę. Okazy płowe mają czarną maskę, która powinna przykrywać tylko 

kufę i nie może sięgać poza linię oczu. Dozwolone są małe plamki na piersi, 
czubkach stóp. a u płowych zwierząt na grzbiecie nosa. Ogon, osadzony raczej 

wysoko, zwęża się od grubej nasady do czubka. W spoczynku zwisa, w ruchu 
noszony jest poziomo albo trochę wyżej niż grzbiet i jest przycinany przy 

czwartym kręgu.
Historia: Pochodzenie cane corso, podobnie jak mastiffa neapolitańskiego, 

sięga starożytności. Prawdopodobnie mają wspólnego przodka w rzymMOLOSY
pkim molossusie. Pewne jest, że byt znany już w średniowieczu, wtedy używano 

go przede wszystkim do polowań na dziki. Poza tym wykorzystywali go także 
chłopi do zaganiania bydła, ponieważ pasące się w owym czasie swobodnie stada 

krów i świń musiały być stale pilnowane. Z czasem zmniejszała się liczba psów. 
Niektórym z nich przeznaczony byt jednak smutny los: walki psów. Wprawdzie 

byty ustawowo zakazane, ale istniało dostatecznie dużo zwolenników tego 
okrutnego sportu. Nie zawahali się również przed skrzyżowaniem cane corso z 

dobermanem, dogiem albo mastiffem neapolitańskim, aby otrzymać jeszcze 
silniejsze i bardziej agresywne zwierzęta. Ta praktyka doprowadziła do błędów 

fizycznych i charakterologicznych, które w rezultacie spowodowały prawdziwą 
zagładę tej rasy. Jednakże w latach siedemdziesiątych grupa zapalonych 

miłośników psów zawiązała Societa Amatoriale Cane Corso i rozpoczęta trudny 
proces odtwarzania pierwotnej rasy. Odniesiono sukces i dzisiaj przyszłość 

cane corso uważa się za zapewnioną.

Usposobienie, charakter: Cane corso jest zwierzęciem dzielnym, wytrzymałym i 
mocnym, nadającym się doskonale do stróżowania. W rodzinie pies okazuje się 

łagodnym i przywiązanym towarzyszem, przy czym musi być prowadzony z miłością, 
konsekwentnie i bez jakiejkolwiek przemocy.

Przestrzeń życiowa: Wobec swoich potężnych rozmiarów zwierzę potrzebuje 
dostatecznie dużo miejsca. Ważne jest, żeby mógł dzielić życie ze swoim patem.

89
Od starożytności

cane corso byt we
Włoszech używany jako pies myśliwski, do zaganiania stad, jak też

do stróżowania.
MOLOSY

Mastiff angielski
Wizytówka i

"Typ i
dogowaty !

Pochodzenie
Wielka Brytania

Narodowość
(Wielka Brytania

Wielkość
duży

Wysokość
pies: 75-80 CfW

suka:70 cm
Waga Idealna

73-90 kg
Przeznaczenie

stróż, do towarzystwa
Mastiff angielski, znany także jako dog angielski, należy do najstarszych 

psich ras. Dzisiaj uchodzi za dobrodusznego olbrzyma w świecie psów,
Budowa: Ten potężny, mocny i dobrze zbudowany pies ma kwadratową, postawną 

sylwetkę, z gtęboko sięgającą klatką piersiową i nie podciągniętym brzuchem. 
Kwadratowa gtowa przechodzi przez wydatny stop w szeroką, krótką kufę z dobrze 

wykształconymi taflami. Szeroko rozstawione oczy są matę i barwy ciemnego 
orzecha. Matę, cienkie uszy przylegają ściśle po bokach do policzków. Szata 

jest krótka, gruba i gładka, może być czerwonawa, morelowa, czerwonawosrebrna 
albo ciemnoczerwona pręgowana. Mastiff ma zawsze czarną maskę. Ogon długi, 

wrzecionowaty, jest wysoko osadzony i zakrzywia się, gdy pies jest podniecony, 
ale nigdy nie jest noszony powyżej grzbietu.

Historia: Egipskie ilustracje dogowatych psów podobnych do mastiffa odnoszą 
się do III tysiąclecia p.n.e. Rasa, pochodząca od asyryjskiego molossusa (z 

kolei potomka doga tybetańskiego), przybyła do Wielkiej Brytanii 
prawdopodobnie razem z fenickimi albo rzymskimi kupcami. Do XVII stulecia psy 

te byty używane podczas wojny oraz podczas polowań na niedźwiedzie i wilki. 
Udato się uratować dwie odmiany: jedną z Lyme Hali Kennel w Cheshire i drugą z 

hodowli księcia Devonshire w Chatsworth.
Usposobienie, charakter: Mastiff jest na ogół psem spokojnym, łagodnym

i wiernym, o usposobieniu bardzo układnym i serdecznym. Potrafi jednak być 
bardzo agresywny w stosunku do obcych.

Pielęgnacja: Pies w pierwszych miesiącach życia musi być odpowiednio
traktowany, żeby jego kościec mógł się optymalnie rozwinąć.

Przestrzeń życiowa: Ten spokojny i cichy pies dobrze się czuje w mieszkaniu, 
jeżeli ono odpowiada jego wielkości. Cierpi natomiast, gdy jest samotny i gdy 

się go zaniedbuje.
Mastiff, dawniej

wykorzystywany

jako pies bojowy,
dzisiaj uchodzi za

dobrodusznego olbrzyma w świecie
psów.

90
PSY GÓRSKIE

Nowofundland
Rasa wywodzi się z wyspy

Nowa Fundlandia. Potrafi
wspaniale pływać, ponieważ

uwielbia wodę, jak również
posiada wrodzony instynkt

aportowania. Dlatego coraz
częściej używano tych psów

do akcji ratowniczych w wodzie. Nowofundland zalicza
się do najsilniejszych psów

pracujących. Ruchy ma szybkie i zwinne, a podczas chodzenia lub w truchcie 
demonstruje swój typowy, lekko

"rolujący" (toczący się) chód.
Budowa: Nowofundland ma masywną, prostokątną sylwetkę, szeroką pierś i nie 

podciągnięty brzuch. Jego potężna głowa z krótką, raczej kwadratową kufą ma 
niezbyt wydatny stop. Małe, ciemnobrązowe oczy są osadzone dość głęboko i 

nisko. Wysoko osadzone małe uszy zwisają płasko. Szata jest gruba, prosta, 
gładka, tłusta i nieprzemakalna, podszerstek bardzo gęsty. Pod względem maści 

rozróżnia się szatę czarną, brązową albo białą z czarnymi plamami. Jego silny, 
mocno owłosiony i lekko wygięty ogon zwisa w stanie spoczynku, a podczas ruchu 

jest uniesiony.
Historia: Pochodzenie tej rasy nie jest zbyt jasne. Istnieją hipotezy, że w X 

wieku została przywieziona przez Wikingów do Nowej Fundlandii. Inny pogląd 
głosi, że psy są potomkami pirenejskiego psa górskiego.

Wizytówka
Typ

dogowaty
Pochodzenie

Nowa Fundlandial
Narodowość

Kanada
Wielkość i

duży
Wysokość

pies: 70 cm ;
suka: 66 cm l

Waga idealna
pies: 63,5-68 kg

suka: 49,8-54,5 kg
Przeznaczenie

ratownictwo wodne, stróż, do
towarzystwa

91
PSY GÓRSKI E

Szata nowofundlanda może być
ciemna albo też

biała z czarnymi
plamami.

W każdym razie rasa rozwinęła się na wyspie Nowa
Fundlandia, gdzie wykorzystywano ją zarówno podczas akcji ratowniczych

w morzu, jak też do zaprzęgów. W XVIII wieku nowofundlandy dotarty do Wielkiej

Brytanii i Francji, gdzie już
wkrótce zaliczały się do ulubionych psów okrętowych.

Obecnie są wykorzystywane
przede wszystkim jako psy

ratunkowe.
Usposobienie, charakter:

Nowofundland jest szczególnie łagodnym i miłym psem.
Ten odważny, bardzo zrównoważony i wybitnie inteligentny pies nadaje się 

idealnie na babysittera. To absolutnie niezawodny i wierny
towarzysz.

Pielęgnacja: Długa szata musi być często szczotkowana i regularnie myta.
Przestrzeń życiowa: Dobrze jest, jeżeli zwierzę ma bezpośredni dostęp do

wody, potoku, jeziora czy morza, ale przyzwyczaja się również do życia "na 
sucho". Należy jednak mieć na uwadze, że posiada bardzo gęstą sierść i cierpi 

przy wysokich temperaturach.
92

PSY GÓRSKIE
Pirenejski pies górski

Tej rasy olbrzymich psów zwanych
w swej ojczyźnie chien de Montagne des Pyrenees, której przedstawiciele 

potrafią nawet zaatakować niedźwiedzie i wilki, nie należy
mylić z owczarkiem pirenejskim

(Berger des Pyrenees), osiągającym wzrost najwyżej 50 cm.
Budowa: Sylwetka prostokątna

i nie podciągnięty brzuch. Kształtna głowa przechodzi przez niezbyt
wyrobiony stop w szeroką, lekko

zwężającą się kufę. Krawędzie migdałowych powiek jego bursztynowych oczu są 
ciemne. Matę, trójkątne uszy zwisają płasko. Gdy pies czuwa, mogą się trochę 

podnosić. Obok długiej, gęstej i grubej sierści okrywowej rasa ta ma także 
gęsty, delikatny podszerstek. Szata jest albo całkowicie biała, albo z 

jasnożółtymi, borsuczymi bądź wilczastymi plamami na głowie, uszach i nasadzie 
ogona. Ogon jest zwisający.

Historia: Rasa pochodzi od doga tybetańskiego. Przypuszcza się, że na 
powstanie rasy miały również wpływ psy miejscowe, które już od 

prehistorycznych czasów zamieszkiwały tamtejsze torfowiska. Dzisiaj hodowcy 
skoncentrowali się głównie na właściwościach stróżujących. Ponadto znajduje on 

zastosowanie jako pies do towarzystwa i ratownik poszukujący ofiar zasypanych 
przez lawiny.

Usposobienie, charakter: Pirenejski pies górski jest łagodny i ma dobry
charakter: posłuszny, wierny, przywiązany i odważny.

Pielęgnacja: Zwierzę musi dostawać dużo pożywienia, mieć bardzo dużo
ruchu i być często czesane.

Przestrzeń życiowa: Pirenejskie psy górskie muszą mieć dla siebie ogród. Chłód 
nie ma dla nich znaczenia, ale nie lubią przebywać długo same.

Wizytówka
Typ

dogowaty
Pochodzenie

Francja
Narodowość

Francja
Wielkość

duży
Wysokość

pies: 70 cm
suka:65 cm

Waga idealna

45-55 kg
Przeznaczenie

obronny, stróż,
ratownik

93
Wyhodowany na

stróża i towarzysza pirenejski pies
górski sprawdza

się także jako pies
lawinowy.

PSY GÓRSKIE
Bernardyn

Wizytówka
Typ

dogowaty
Pochodzenie

Alpy Włoskie
i Szwajcarskie

Narodowość
Szwajcaria

Wielkość
duży

Wysokość
pies: co najmniej

70 cm;
suka:65 cm

Waga idealna
pies: 65-80 kg

Przeznaczenie
stróż, ratownik

W ciągu ostatnich trzech stuleci bernardyny ocaliły od pewnej śmierci 
szacunkowo 2500 osób, które znalazły się w górach w niebezpieczeństwie.

Budowa: Bernardyn posiada imponującą sylwetkę z szeroką i głęboką piersią, 
silnym grzbietem i opadającym zadem. Głowa jest szeroka, potężna i 

zaokrąglona, z wydatnym stopem i krótką, szeroką kufą. Nozdrza wielkiej, 
czarnej trufli nosowej są dobrze rozwinięte, a ciemnobrązowe oczy mają średnią 

wielkość. Dość wysoko osadzone uszy średniej wielkości, zwisające, przylegają 
do policzków. Pierwotnie szata była krótka lub szorstka, dziś jednak 

szczególną popularnością cieszą się reprezentanci odmiany długowłosej. Obie 
odmiany mają gęstą, gładko przylegającą sierść, która może mieć kolor biały, 

żóttobrązowy albo biały i czerwony. Ta ostatnia występuje w najrozmaitszych 
odcieniach i proporcjach. Dozwolone są również białe plamy na głowie oraz na 

piersi, na kończynach i na czubku ogona. Sam ogon, długi, o mocnej nasadzie, w 
spoczynku jest noszony nisko, w ruchu - wysoko.

Historia: Rasa ta wzięta nazwę od schroniska na Przełęczy św. Bernarda. 
wzniesionego w 980 roku przez Bernarda de Montone, W XVIII wieku mnisi 

hodowali i tresowali te psy, by w niegościnnej wysokogórskiej okolicy 
prowadziły ludzi, szukały ich i ratowały. Pierwotnie bernardyny miały sierść 

krótką. ale przez krzyżowanie z nowofundlandami otrzymano odmianę długowłosą.
Usposobienie, charakter: Mimo swych rozmiarów bernardyn jest nader łagodny i 

serdeczny. W stosunku do dzieci zachowuje się bardzo uważnie. Zwierzę 
potrzebuje jednak obfitego pożywienia.

Przestrzeń życiowa: Bernardyn nie nadaje się do małych pomieszczeń. Potrzebuje 
koniecznie dużego ogrodu i odpowiednio dużej budy.

Uwaga: Bernardyn krótkowłosy jest odmianą bernardyna długowłosego. Jego nieco 
frędzlowata sierść przylega gładko.

PSY GÓRSKIE

95
PSY GÓRSKIE

Hovawart
II Wizytówka

"Typ
wilkowaty

Pochodzenie
Niemcy

Narodowość
Memcy

Wielkość
średniduży

Wysokość
fc pies: 63-70 cm

1'suka: 58-65 cm
Waga idealna

pies: 30-40 kg
suka: 25-35 kg

Przeznaczenie
stróż, obronny

Nazwa tej rasy wyhodowanej w Wirtembergii jest związana z funkcją należących 
do niej osobników. Przodkowie bowiem byli nazywani stróżami podwórza - 

Hofwarter. Dzisiaj hovawart jest hodowany przede wszystkim jako pies 
stróżujący i obronny.

Budowa: Ten mocny, lecz zgrabny pies doskonale biega i skacze. Jego grzbiet 
jest prosty, zad lekko opadający. Podłużna kufa ma prosty grzbiet. Ciemne oczy 

są zgodne w barwie z szatą. Trójkątne, wysoko osadzone uszy zwisają i 
zakrywają otwory przewodów słuchowych. Szata jest długa, wełnista, lekko 

falista i zwarta (nie kręcona). Rozróżnia się trzy maści:
czarny podpalany, czarny oraz rudy lub płowy, Kudłaty ogon sięga poniżej 

stawów skokowych, jednakże nie do ziemi. Gdy pies jest spokojny ogon nosi 
nisko, w stanie podniecenia czasami wygina go łukowato.

Historia: Ta rasa została oficjalnie uznana dopiero w 1936 r. Jednak jej 
geneza sięga czasów odległych, gdy psy przybyły do Europy wraz z atakującymi 

barbarzyńskimi hordami. Obok molosów, praprzodków dogów, istniały także inne 
psy, idące za człowiekiem w poszukiwaniu jadalnych odpadków i w rewanżu - rzec 

można - pilnujące jego obozowiska. Od tych psów pochodzi także hovawart. 
Dopiero w XX stuleciu rozpoczęto oficjalnie selekcję hodowlaną. Poza Niemcami 

tylko nieliczni hodowcy znają tę rasę.
Usposobienie, charakter: Hovawart jest z natury posłusznym zwierzęciem, 

spokojnym i przywiązanym, ale także odważnym i zawsze gotowym do obrony. Lubi 
ruch, chętnie pływa i posiada wspaniały węch.

Pielęgnacja i przestrzeń życiowa: Hovawart jest niezbyt wrażliwy na chłód i 
może spać w budzie. Właściciel powinien dysponować ogrodem. Pies musi być 

często szczotkowany, ale bardzo rzadko potrzebuje kąpieli.
96

SZWAJCARSKIE PSY PASTERSKIE
Berneński pies pasterski

Spośród istniejących obecnie czterech ras szwajcarskich psów górskich, 
oerneńczyk jest najbardziej znany. Rasa ta pochodzi z kantonu berneńskiego, 

gdzie hodowano ją do pilnowania stad oraz do ciągnięcia wózków :raczy i 
producentów serów.

Wizytówka
Typ

dogowaty
Pochodzenie

Szwajcaria

Narodowość
Szwajcaria

Wielkość
średniduży

Wysokość
pies: 64-70 crrf*

suka:58-66 cm
Waga idealna

30-40 kg
Przeznaczenie

do pilnowania,
pociągowy, stróż,

do towarzystwa
Budowa: Berneńczyk ma proporcjonalne i mocne ciało, lekki chód, masyw_~ą głowę 

i wydatny stop. Jego migdałowe oczy mają barwę ciemnobrązową i żywy wyraz. 
Wysoko osadzone, trójkątne uszy przylegają płasko. Długa, gęsta, połyskliwa i 

jedwabista szata jest lekko falista i czarna, z intensywnie rdzawymi i białymi 
plamami na kończynach, piersi i gtowie. Grzbiet arosty i silny, przechodzi w 

lekko zaokrąglony zad. Ogon średniej długości, mocno owłosiony, o kształcie 
miecza, jest uniesiony, gdy pies czuwa.

Historia: Berneński pies pasterski pochodzi prawdopodobnie od psów 
stróżujących, które w wraz z rzymskimi legionami przybyły do Szwajcarii. Po 

odwrocie Rzymian psy zostały skrzyżowane z miejscowymi owczarkami. Yynikiem 
byty cztery rasy psów górskich: berneńczyk, duży szwajcarski oies pasterski, 

appenzeller i entlebucher. W XIX wieku uważane przez chłopów i rzeźników 
wyłącznie za psy użytkowe nie były hodowane. Na szczęście jednak kilku 

miłośników psów poświęciło się odtworzeniu tej rasy.
Usposobienie, charakter: Berneński pies pasterski ma zdecydowanie łagodne, 

wesołe, dobrotliwe i cierpliwe usposobienie. Inne zwierzęta w domu nie 
stanowią dla niego problemu.

Pielęgnacja: Ten pies potrzebuje dużo ruchu i obfitego pożywienia. Jego 
orzepiękna szata wymaga regularnej pielęgnacji.

Przestrzeń życiowa: Chłód nie ma dla berneńczyka żadnego znaczenia, może zatem 
również spać w budzie. Pies potrzebuje dużo miejsca i dlatego nie nadaje się 

do mieszkania.
97

TERIERY
Wizytówka

Typ \
wilkowaty :

Pochodzenie
Anglia :

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
średni

Wysokość
pies: 58-61 cm

suka: 56-58 cm
Waga idealna

ok. 20 kg
Przeznaczenie

stróż, do towarzy
stwa

Airedale terrier
Ten największy reprezentant rodziny terierów

otrzymał nazwę doliny w Yorkshire, skąd pochodzi ta rasa. Pierwotnie 
wyhodowany do polowania na wydry, jest zwierzęciem silnym

i energicznym, doskonale ptywa i bardzo to lubi.
Budowa: Airedale terrier jest mocno zbudowany i silny, twarde i sztywne włosy 

okrywy ściśle
przylegają do podszerstka. Jego tułów ma

maść ciemnoszarą albo czarną, podczas gdy
głowa, uszy, brzuch i kończyny są podpalane.

Długa i wąska głowa, z płaskim czołem i nie
wykształconym stopem, przechodzi w mocną

kufę, zakończoną czarną truflą nosową. Oczy
są małe i ciemne, a uszy w kształcie litery "V"

załamane. Wysoko osadzony ogon pies nosi pionowo, ale nie wygięty ponad 
grzbiet. Zwyczajowo przycina się go tak, aby sięgał do wysokości głowy.

Historia: Airedale terriera wyhodowali w ostatnim stuleciu rybacy znad rzeki
Aire, którzy w tym celu skrzyżowali otterhounda z blackandtanterrierem, 

dzisiaj wymarłą rasą. Od tamtego czasu używa się go do polowania na wydry 
(lecz także na niedźwiedzie, wilki, dziki i jelenie), na gryzonie, a nawet do 

aportowania. Standard rasy został uznany w 1886 r. Podczas l wojny światowej 
używano ich w okopach Flandrii do przenoszenia meldunków.

Usposobienie, charakter: Przyjacielski i wiemy, szczery i żywy airedale 
terrier nadaje się doskonale jako pies do towarzystwa i stróż. Czasem 

przejawia skłonności do niezdyscyplinowania.
Pielęgnacja: Dość delikatna szata airedale terriera wymaga (rymowania.

Przestrzeń życiowa: Zwierzęta mogą być trzymane w mieszkaniu. Nie zmieniają 
szaty; muszą jednakże codziennie długo przebywać na dworze.

98
TERIERY

Bedlington terrier
To mocny, wytrzymały i szybki pies. Obecnie należy do najpopularniejszych ras 

na angielskich wystawach psów.
Budowa: Długa i wąska głowa ma tylko niewyraźnie zaznaczony stop, jak również 

wysoką potylicę. Oczy matę, świecące są położone głęboko i robią wrażenie 
trójkątnych, przy czym ich pigmentacją jest uzależniona od maści: ciemne przy 

sierści niebieskiej, jasne przy sierści niebieskiej z podpalanym, orzechowe 
przy sierści piaskowej lub czerwonej. Średniej wielkości uszy, o kształcie 

migdała, są wysoko osadzone i przylegają płasko do policzków. Szata 
bedlingtona różni się ód szaty wszystkich innych terierów, ponieważ jest 

gęsta, ale nie szczeciniasta i lekko skręcona, jak również ma miękki 
podszerstek. Bedlington prawie nie linieje. Ogon średniej długości, szablasty, 

z nielicznymi frędzlami, lekko zakrzywiony - nosi nisko, nigdy ponad 
grzbietem. Kończyny są średnio długie i zajęcze jak u chartów.

Historia: Ta rasa pochodzi z okolic górniczych Northumberland w Anglii, gdzie 
została wyhodowana do polowań na borsuki i lisy. Na przełomie XVIII i XIX 

wieku dokonano krzyżówki whippeta, dandie dinmont terriera i prawdopodobnie 
pudla miniaturowego. Efektem jest typ większy, szczuplejszy i szybszy, którego 

typowe pierwotne cechy, jak odwaga i wytrwałość, zostały jednak utrzymane.
Usposobienie, charakter: Bedlington jest wspaniałym bojownikiem z mocnym 

chwytem szczęk. Ma skłonność do wchodzenia w zatargi z innymi psami. Jest 
inteligentny, żywy, pełen energii i na ogół okazuje się wiernym i miłym 

towarzyszem.
Pielęgnacja i przestrzeń życiowa: Bedlington wymaga szczególnej pielęgnacji 

szaty. Potrzebuje dużo ruchu.
Wizytówka

Typ
wilkowaty

Pochodzenie

Anglia :
Narodowość

Wielka Brytania
Wielkość

maty
Wysokość

ok. 41 cm
Waga idealna

10-12 kg
Przeznaczenie

do towarzystwa
99

TERIERY
Wizytówka

Typ
wilkowaty

Pochodzenie
Anglia

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
maty

Wysokość
pies: do 39 cm

suka: trochę
mniejsza

Waga idealna
pies; 7,2-8,1 kg

suka: 6,8-7,7 kg
Przeznaczenie

myśliwski, do towarzystwa
Foksterier

Jest to klasyczny, angielski terier,
peten energii i waleczny. Rasa

dzieli się na dwie odmiany: szorstkowtosą i krótkowłosą. Abstrahując
od szaty i drobnej różnicy w przepisanej przez standard wadze (8,25

dla psów szorstkowłosych), wykazują cechy wspólne.
Budowa: Tułów jest uderzająco

krótki, zaś głowa stosunkowo długa, z silnymi szczękami i umiarkowanym, ale 
zauważalnym stopem.

Trufla nosa jest zawsze czarna.
Oczy są małe, okrągłe i ciemne,

a małe uszy, o kształcie litery "V",
u nasady stoją, zaś na czubku są

załamane do przodu. U odmiany
szorstkowtosej szata składa się

z gęstych i twardych, niezbyt krótkich włosów okrywy, skręcających
się oraz z bardzo cienkiego podszerstka. Odmiana krótkowłosa ma za to mocną, 

gęstą i gładką sierść. Maść musi być biała, z czarnymi lub podpalanymi plamami 
i tatami. Pręgowane lub brunatnoczerwone szaty uchodzą za wadę. Silny, raczej 

wysoko osadzony ogon jest noszony wysoko, ale nigdy nad grzbietem albo 
zakręcony i na ogół przycina się go do 3/4 długości.

100
TERIERY

Po lewej: foksterier krótkowłosy.
Poniżej: foksterier

szorstkowtosy. Na

poprzedniej stronie zdjęcia obu
odmian. Poniżej:

szczenię foksteriera szorstkowlosego.
Historia: Terier szorstkowtosy został wyhodowany na początku XIX stulecia do 

polowań na lisy; miat wyganiać je z nor, gdzie chroniły się podczas nagonki 
foxhoundów. Dopóki użycie psów nie było konieczne myśliwi wozili je w koszach 

na swoich wierzchowcach. Pierwszy FoxterrierClub został założony w 1876 roku. 
Foksterier szorstkowtosy, początkowo mato ceniony, z czasem zakasował 

krótkowłosego.
Usposobienie, charakter: Jako pies do towarzystwa foksterier bardzo się 

przywiązuje do człowieka i posiada duży instynkt opiekuńczy, wymaga jednak 
mocnej ręki, aby wielkie zamiłowanie do polowania oraz nerwowy charakter 

zwierzęcia nie stwarzały problemów.
Z natury bowiem foksteriery

gonią wszystko, co się rusza.
Pielęgnacja: Odmiana szorst_owtosa musi być regularnie

skubana i trymowana. Po kąpieli, na wilgotną jeszcze
sierść, nakłada się trochę

proszku gipsowego, po czym
przykrywa psa kołderką. Po

kilku godzinach suche już włosy trzeba dobrze wyczesać.
Przestrzeń życiowa: Szalenie

żywy i ruchliwy foksterier nie
jest stworzony do tego, by

przebywać stale w zamknięciu, ponadto lubi szczekać.
101

TERIERY
Wizytówka

&yp l
lwilkowaty "h

IPochodzenie
/Wielka Brytania

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
mały

Wysokość
nie ustalona

Waga idealna
pies: 5,9-7,1 kg

suka: 5,1-6,4 kg
Przeznaczenie

do towarzystwa
Border terrier

Tę rasę wydała surowa, lesista
kraina pomiędzy Szkocją i Anglią.

Gęsta i szorstka szata psów była
jakby stworzona do tęgo, by mogły towarzyszyć myśliwym w deszczu podczas 

polowania na lisy.
Budowa: Długi, wąski tułów wieńczy głowa podobna do głowy wydry. Ciemne oczy 

spoglądają
czujnie, a małe uszy w kształcie litery "V" opadają do przodu, Szata

składa się z twardej, mocnej okrywy i gęstego podszerstka w kolorach 
czerwonym, płowym, pieprzu i soli, podpalanym albo niebieskim z czerwonymi 

plamami. Raczej krótki, wysoko osadzony i zwężający się ogon w ruchu jest 
noszony wysoko.

Historia: Pierwsze okazy border terriera zostały wyhodowane w końcu XVII

wieku.
Usposobienie, charakter: Border terrier jest żywym, oddanym i wiernym psem do 

towarzystwa. Potrzebny jest mu częsty trening dla pozbycia się nadmiaru 
energii.

yp ",
fwilkowaty

[Pochodzenie
Walia

Narodowość
;Wielka Brytania

Wteltość
wiaty _:w.

Wysokość
najwyżej 39 cm

Waga idealna
9-9,5 kg

Przeznaczenie
do towarzystwa

Terier walijski
Terier walijski (welsh terrier) jest

w gruncie rzeczy pomniejszoną wersją airedale'a. Przyczyna tego podobieństwa 
tkwi prawdopodobnie we

wspólnym pochodzeniu od blackandtanterriera.
Budowa: To względnie długonogie

zwierzę, o krótkim tułowiu, ma szatę
ze sztywnych, mocnych i bardzo

gęstych włosów, przede wszystkim
w kolorach czarnym i podpalanym

albo czarnoszarym i podpalanym. Jego długa głowa przechodzi poprzez słabo 
zaznaczony stop, w średniej długości kufę z czarną truflą nosową. Oczy są 

małe, ciemne i żywe, a małe uszy w kształcie litery "V" wysoko osadzone i 
zagięte do przodu. Ogon, zwyczajowo przycięty, nosi pionowo.

Historia: Ta rasa powstała na północy Walii. Po raz pierwszy zaprezentowano ją 
na wystawie psów w 1880 roku.

Usposobienie, charakter: Oddany, posłuszny i łatwy do ułożenia. Pielęgnacja: 
Jak inne rodzaje terierów.

Przestrzeń życiowa: Ta rasa jest spokojniejsza i bardziej posłuszna niż inne 
rasy terierów.

102
TERIERY

Terier irlandzki
Terier irlandzki, zwany także czerwonym irlandczykiem, jest jedną z czterech 

ras terierów wyhodowanych w Irlandii. Charakterystyczna jest jego czerwona 
szata, typowa również dla wielu innych irlandzkich psów, podobnie jak 

występujący u wielu ludzi mieszkających na wyspie rudy kolor włosów. Ten pies, 
urodzony do polowań, odważa się zaatakować każde dzikie zwierzę, od lisa, 

poprzez wydrę, kończąc na dziku.
Budowa: Terier irlandzki jest średniej wielkości, z długimi kończynami.

Głowę ma wydłużoną, czaszka pomiędzy uszami jest płaska i wąska. Ciemne, małe 
oczy, osadzone raczej głęboko, wyrażają dumę i inteligencję. Małe uszy, w 

kształcie litery "V", opadają do przodu na policzki. Szata składa się z 
twardych, grubych włosów okrywy, które nie powinny zacierać linii ciała, jak 

też z delikatnego, miękkiego podszerstka. Sierść musi być jednobarwna, przy 
czym preferowane są żywy czerwony, płowy albo pomarańczowy. Dozwolona jest 

mała biała plamka na piersi, nigdy na kończynach. Wysoko osadzony, zwyczajowo 
przycięty do 3/4 długości ogon noszony jest do góry, czasem zakręcony, ale 

nigdy nad grzbietem.

Historia: Prawdopodobnie rasa ta istnieje w Irlandii już od bardzo dawna,
jednak rygorystyczna selekcja hodowlana rozpoczęta się w XIX wieku. Pierwszy 

standard ustalono w roku 1880.
Usposobienie, charakter: Pies zasadniczo ma dobry charakter, jakkolwiek zbyt 

łatwo daje się wyprowadzić z równowagi innym psom. Bez wahania, bez lęku i z 
impetem przeciwstawia się każdemu wrogowi.

Pielęgnacja: Aby terier irlandzki miał mięśnie silne i elastyczne potrzebuje 
dużo ruchu. Szata wymaga codziennego szczotkowania.

Przestrzeń życiowa: Dostosowuje się do każdej sytuacji mieszkaniowej,
jednak ogród jest pożądany.

Wizytówka
Typ

wilkowaty
Pochodzenie

Irlandia
Narodowość

Irlandia
Wielkość

maty
Wysokość

45 cm
Waga idealna

pies: 12 kg
suka:11 kg

Przeznaczenie
myśliwski

TERIERY
gryp

"wiifcowaty
Pochodzenie

..Szkocja
Narodowość

Wielka Brytania
Wielkość

. miniatura
Wysokość

28-3" cm
Waga idealna

6-7 kg
Przeznaczenie

do towarzystwa,
myśliwski

Cairn terrier
Ten silny i dynamiczny pies zalicza

się do najmniejszych psów użytkowych. Jego nazwa wywodzi się od
galijskiego cairn, co oznacza "rumowisko". Krajobraz szkockiej wyżyny jest 

mianowicie usiany watami
kamieni, które są jakoby pozostałościami starożytnych grobów. Specjalnością 

cairn terriera jest polowanie na dzikie zwierzęta, szukające
pod tymi kamieniami schronienia.

Budowa: Cairn terrier mocno stoi na
nogach, a jego szata jest jakby

stworzona do mokrego i niegościnnego klimatu. SMada się mianowicie z gęstej, 
twardej, ale nie sztywnej okrywy oraz z miękkiego podszerstka. Dopuszczalne 

umaszczenie: czerwony, szary, pieprz i sól albo też prawie czarny. Czasami psy 
te mają trochę ciemniejsze uszy i taką samą kufę. Głowa jest mniejsza, ale 

proporcjonalna, z wyraźnie zaznaczonym stopem. Mocny grzbiet nosa kończy się 

czarną truflą nosową. Ciemnobrązowe, głęboko osadzone oczy są rozstawione 
szeroko. Małe, spiczaste i stojące uszy także są osadzone raczej szeroko. 

Krótki i sztywny ogon noszony jest do góry.
Historia: Historia tych porywczych, stale aktywnych terierów sięga 

przynajmniej pięciu stuleci wstecz. Wywodzą się z wyspy Skye i łączą w sobie 
krew innych terierów szkockiej wyżyny, jak np. teriera szkockiego i west 

highland white. Cairn terrier byt używany do polowań na gryzonie i króliki, do 
wykopywania kretów i tropienia wydr. Oficjalne uznanie ze strony brytyjskiego 

Kennel CIub nastąpiło w 1912 r. Od tamtego czasu rasa udoskonaliła swoje 
cechy, nie będąc już hodowaną na potrzeby myśliwych.

Usposobienie, charakter: Pełen temperamentu, żywy pies,
jest zawsze gotów bronić, ale

nie bywa agresywny.
Pielęgnacja: Wystarcza

szczotkowanie szaty. Jeżeli
trzymany jest w mieszkaniu,

trzeba mu regularnie obcinać
paznokcie.

Przestrzeń życiowa: Jeżeli
może przebywać w ogrodzie,

niezmordowanie poluje na
myszy, szczury albo krety

i melduje każde nadejście kogoś obcego. Jest swawolny
i ciekawski i musi móc chodzić na spacery w otwartym

terenie.
104

TERIERY
Terier szkocki

W trakcie hodowli teriera szkockiego,
zwanego także scotch, wydobyto przede

wszystkim te cechy, które miaty uczynić
z niego doskonałego psa, penetrującego

podziemne korytarze nor lisich i borsuczych. Obecnie jest ceniony przede
wszystkim jako pies do towarzystwa.

Budowa: Ten pies ma mocny korpus z krótkimi kończynami, dtugą głowę z 
niewielkim,

ale wyraźnym stopem. Migdałowe oczy są
ciemnobrązowe, uszy kształtne, zakończone

spiczasto i stojące. Szata składa się z krótkiego i miękkiego podszerstka oraz 
szorstkiej, twardej i szczeciniastej okrywy. Dozwolone kolory to czarny, 

pszeniczny albo pręgowany. Średniej długości ogon jest noszony prosto albo 
lekko łukowato.

Historia: Pies pochodzenia szkockiego, wywodzi się od west highland terriera. 
Do 1887 rasa ta była znana pod nazwą aberdeen terrier. W owym roku założono 

pierwszy związek tej rasy.
Usposobienie, charakter: Jest psem inteligentnym, czujnym, wiernym i żywym, 

lubi towarzystwo człowieka. Ma naturę dumną i pewną siebie.
Wizytówka

Typ
jamnikowaty

Pochodzenie
Szkocja

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
miniatura

Wysokość

25,5-28 cm
Waga idealna

8,5-10,5 kg
Przeznaczenie

do towarzystwa
Skye terrier

Także ten rodzaj terierów został wyhodowany do wyciągania zwierząt z nor i 
jam. Dzisiaj wykorzystywane są raczej do towarzystwa.

Budowa: Skye terrier ma zdecydowanie wydłużony tułów, pokryty jasną 
szaroniebieską, gołębią lub kremową szatą. Ma podwójne owłosienie: na krótki, 

miękki i wełnisty podszerstek kładzie się długa, twarda i gładka okrywa, która 
nie może być kręcona. Kwadratową kufę zdobią duże zwisające wąsy. Brązowe oczy 

są średniej wielkości, a brzeg stojących i zwisających uszu jest zaokrąglony. 
Ogony tych psów sterczą w górę, ale u niektórych osobników spotyka się też 

ogony zwisające.
Historia: Początki tej rasy sięgają zatonięcia hiszpańskiego galeonu w XVII 

wieku u wybrzeży wyspy Skye. Na pokładzie tego statku znajdowały się 
maltańczyki, które następnie parzyły się z miejscowymi psami.

Skye terriery zostały uznane za
rasę w 1879 r.

Usposobienie, charakter: Są bardzo przywiązane do swej rodziny,
jednak nie tolerują obcych.

Pielęgnacja: Szata musi być stale czesana.
105

Pochodzenie
Szkocja

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość J
miniatura

Wysokość
pies: do 25 cm

suka: nieco mniejsza
Waga Idealna

11,3 kg
Przeznaczenie

myśliwski, do towarzystwa
TERIERY

Kerry blue terner
p Wizytówka!

8N : 3
wilkowaty ;a

Pochodzenie s
gjrlandia :?

"Narodowość :
Irlandia

Wielkość "l
imały

jWysokDść
pies: 46-48 cm

suka: nieco mniejisza
Waga idealna

15-17 kg
Przeznaczenie

myśliwski, stróż
i do towarzystwa

Kerry blue, zwany czasami także irish blue, jest narodowym psem Irlandii.

Budowa: Głowa długa, słabo zaznaczony stop, mocna kufa i silne szczęki, zdobne 
w brodę i wąsy. Trufla nosowa jest czarna. Małe do średnich ciemne oczy 

spoglądają wiernie i z uwagą. Matę uszy w kształcie litery "V" opadają do 
przodu po bokach głowy. Szata składa się tylko z okrycia, bez podszerstka. 

Gęsta, miękka i jedwabista sierść układa się w loki, ma wszystkie odcienie 
niebieskiego. Zwyczajowo przycięty, średniej długości ogon jest wysoko 

osadzony i noszony do góry.
Historia: Pochodzenie tego psa nie jest znane. Może być potomkiem

owych hiszpańskich psów, które po zagładzie armady w 1588 r. znalazły się na 
plażach irlandzkiego wybrzeża. Inni z kolei mają go za potomka irlandzkiego 

wilczarza. Nie ma natomiast wątpliwości, że był tam wykorzystywany do walk, 
polowań, stróżowania i pilnowania stad już w XVIII wieku. Od tamtego czasu 

doszło prawdopodobnie do krzyżówek z dinmontem i bedlingtonem, w celu 
otrzymania psa do polowań na borsuki. Jego debiut na wystawie odbyt się w 

Anglii w 1922 r.
Usposobienie, charakter: Kerry blue lubiany jest przede wszystkim z powodu 

swego łagodnego usposobienia, szczególnie wobec dzieci, oraz wierności w 
stosunku do pana, ale musi być trzymany silną ręką. Wobec innych psów reaguje 

agresywnie.
Pielęgnacja: Jego szata wymaga regularnej pielęgnacji i odpowiedniego

żywienia.
Irish soft coated wheaten terrier

Niewiele przypomina rasę terierów irlandzkch. Jego wysokość w kłębie wynosi 
49,5 cm, a szatę stanowią jedwabiste, pszenicznego koloru włosy opadające w 

falach lub luźnych lokach.
Jakkolwiek przeszłości kerry blue

nie da się doktadnie odtworzyć,
wiadomo, że już

w XVI II wieku byt
w Irlandii rozpowszechniony

i wszechstronnie
wykorzystywany.

106
TERIERY

Jagdterier
Rasa ta jest podobna do foksteriera, ale jej przedstawiciele

są więksi i silniejsi. Są niezmordowanymi myśliwymi zarówno na powierzchni 
ziemi,

jak i w jamach i chodnikach
kopanych przez borsuki i lisy.

Budowa: Głowa ma wydatny
stop i mocną kufę. Oczy są

matę i ciemne. Trójkątne, wysoko osadzone uszy zwisają
na boki. Szatę stanowią twarde, gęste, szczeciniaste i proste włosy, niezbyt 

krótkie. Większość posiada czarne, czarnoszare albo brązowe umaszczenie z 
jaśniejszymi strefami powyżej brwi, na kufie, kończynach i piersi. Krótko 

przycięty ogon noszony jest prosto.
Historia: Rasa ta powstała pod koniec XIX stulecia w Niemczech przez 

skrzyżowanie terierów angielskich (foksterier i terier walijski) z pinczerem i 
wyżtem borsuczym. Celem hodowli miat być wszechstronny pies myśliwski, łączący 

w sobie specyficzne zdolności terierów z cechami aporterów i płochaczy.
Usposobienie, charakter: Ten żywy, waleczny, ale uparty pies jest przywiązany 

wyłącznie do swego pana. Musi być bardzo konsekwentnie i zdecydowanie 
prowadzony, przy czym nie znosi żadnego przymusu ani surowych (tym bardziej 

brutalnych) metod. Wobec obcych zachowuje się nieufnie.
Pielęgnacja: Nie wymaga szczególnej pielęgnacji.

Przestrzeń życiowa: Zgodnie z wymogami rasy wskazany jest ogród.

Narodowość
Niemcy

Wielkość
maty

Wysokość
33-40 cm

Waga idealna
pies: 9-10 kg

suka: 7,5-8,5 kg
Przeznaczenie

stróż, myśliwski
(ptochacz)

TERIERY
(Syp

(wilkowaty
R&

(Pochodzenie
(Szkocja :?

Narodowość
igWielka Brytania

gWiettość
miniatura

EWysotość
28 cm

Waga idealna
7-10 kg

Przeznaczenie
stróż, do towarzystwa

West highland white terrier
Zwolennicy tej rasy uważają je za najsympatyczniejsze teriery Szkocji.

Budowa: Ten maty i muskularny terier ma
krągtawą głowę, sprawiającą czasami wrażenie pyzatej wskutek szczególnego jej

kształtu. Ma wydatny stop, a kufa zwęża się
ku czarnej trufli nosowej. Żywo spoglądające, średniej wielkości oczy powinny 

być
możliwie najciemniejsze i raczej szeroko

rozstawione. Małe, stojące i spiczaste uszy
pokryte są gładką sierścią. Zawsze biata

szata sktada się z szorstkiej, lekko falistej
okrywy i krótkiego, miękkiego podszerstka.

Ogon, o długości 13-15 cm, prosty i pozbawiony piór, jest noszony wysoko i 
wesoło, ale nigdy zakręcony ponad grzbietem.

Historia: Rasa ta została wyhodowana przede wszystkim do polowań na wydry, 
lisy i gryzonie. Typowe cechy psów są rezultatem selektywnej hodowli zwierząt 

wyłącznie czysto białych w ciągu XIX wieku. W 1907 r. nastąpiło oficjalne 
uznanie ze strony brytyjskiego Kennel CIubu.

Usposobienie, charakter: West highland white terrier jest bezczelnym, wesołym 
i radosnym psem, bardzo oddanym, ale też bardzo stanowczym. Musi być wychowany 

i prowadzony silną ręką i wymaga dużej uwagi ze strony swego pana. Mimo 
niewielkiego wzrostu nadaje się znakomicie na stróża: jest zawsze czujny i 

działa bez lęku.
Pielęgnacja: Wystarczy wyszczotkowanie szaty. Skubanie nie jest konieczne, za 

to (rymowanie pożądane.
Przestrzeń życiowa: Przystosowuje się natychmiast do obyczajów domu;

goni kury!
W/aśc/wa rasie

charakterystyczna

biata szata znalazła odbicie w nazwie psa: west
highland white ter108

BULTERIERY
Bulterier

To zwierzę ma najsilniejszy zgryz ze wszystkich psów. Twarde i nieobecne 
spojrzenie

dziata na obcych onieśmielająco, a pełen
rezerwy charakter każe mu być wiernym tylko swemu panu.

Budowa: Długa i silna głowa tego teriera
ma charakterystyczny profil. Trójkątne,

ukośne oczy są głęboko położone, u osobników kolorowych czarne albo 
ciemnobrązowe. Małe, blisko siebie osadzone uszy

stoją do góry. Szata jest krótka, twarda
i gładka, jak również lekko połyskliwa. Może być biała z czarnymi albo 

pręgowanymi
plamami na głowie i uszach; dozwolone są

także podpalane, jasno albo ciemno pręgowane, a także trójbarwne taty. 
Niebieski

i brunatny są niedopuszczalne. Krótki, nisko osadzony ogon noszony jest
horyzontalnie.

Historia: Początki rasy odnoszą się do okresu po 1830 r., gdy w Anglii 
zakazano walk psów. Pewne środowiska jednak potajemnie krzyżowały buldogi z 

terierami, by posiąść psa bojowego, po którym nie byłoby od razu widać jego 
przeznaczenia. Dołączono jeszcze angielskie toy terriery i whippety, aby 

podnieść szybkość, zwinność, dzikość i siłę zwierząt. Około 1860 r. nastąpiły 
dalsze krzyżówki z angielskim terierem białym i hiszpańskimi wyżtami, jak też 

z dalmatyńczykiem. Rezultatem byt biały, mocny pies z krótkimi kończynami i 
głową w kształcie tępo zakończonego klina bez stopu. Od 1920 r. dodano jeszcze 

kolor do szaty, aby wyeliminować występującą często u białych egzemplarzy 
głuchotę.

Usposobienie, charakter: Jest łagodny wobec dzieci, przywiązany i oddany swemu 
panu, ale zdecydowanie nieufny wobec obcych.

Przestrzeń życiowa: Nie poleca się go do trzymania stale w mieszkaniu.
Wizytówka

pTyp
wilkowaty

Pochodzenie
Anglia

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
maty

Wysokość l
ok. 35-45 cm :;

Waga idealna
18-32 kg

Przeznaczenie
stróż i do towarzystwa

109
Bulterier, wyhodowany jako pies bojowy, nadaje się

znakomicie na
stróża i psa do towarzystwa. Typowy i charakterystyczny jest kształt

jego kufy.
BULTERIERY

Powyżej: bulterier
miniaturowy. Poniżej: staffordshire

bullterrier.

Bulterier miniaturowy
Ta rasa została wprawdzie uznana przez brytyjski Kennel CIub w 1943 r., ale 

jej standard istnieje dopiero od 1953 r. Różni się od standardu bulteriera 
tylko wzrostem, który mierzony w kłębie nie może przekraczać 35,5 cm. 

Bulterier miniaturowy nie jest jednak wynikiem zamierzonej hodowli, ale 
naturalną mutacją. Te zwierzęta skrzyżowano z toy terrierem, aby utrwalić nowe 

cechy genetyczne. Wydaje się pewne, że nigdy nie brał udziału w walkach psów.
Staffordshire Bułlterrier

W 1935 r. nastąpiło w Anglii oficjalne uznanie standardu: ma krótsze kończyny 
od bulteriera i jest bardzo podobny do buldoga z lat trzydziestych. Pierwotnie 

został wyhodowany do walki z bykami. Dziś jest pierwszorzędnym stróżem 
posiadłości.

110
TERIER OZDOBNY

Yorkshire terrier
Yorkshire terrier, który najmniejszego

psa na świecie - chihuahua - przerasta bardzo niewiele, zalicza się dziś
do ulubionych ras.

Budowa: Typową dla tej rasy szatę
stanowią bardzo długie (sięgające do

ziemi), cienkie, jedwabiście lśniące
i proste włosy okrywy. Charakterystyczna jest też maść, tj. stalowobtękitna 

okrywa i podpalana reszta.
Mata głowa, z krótką raczej kufą, kończy się czarną truflą nosową. Drobne,

stojące uszy w kształcie litery "V" są osadzone wysoko, a średniej wielkości 
ciemne oczy nadają zwierzęciu wyraz uważny i inteligentny. Mocno owłosiony 

ogon noszony jest nieco ponad linią grzbietu i skrócony do potowy.
Historia: Rasa ta powstała dopiero około stu lat temu, przy czym jej 

pochodzenie jest nie całkiem jasne. Prawdopodobnie jest wynikiem krzyżówek 
blackandtanterriera, skye terriera i dandie dinmonta. Do tego dochodzi 

jeszcze, być może, wpływ maltańczyka. Pierwotnie yorkshire terrier był 
zdecydowanie większy i bywał też używany do norowania.

Usposobienie, charakter: Ma żywe i wesołe usposobienie, przy czym nie da się 
zastraszyć ani większym psom, ani obcym. Nadaje się znakomicie na stróża. Lubi 

znajdować się stale w centrum zainteresowania.
Pielęgnacja: Szata musi być szczotkowana co najmniej dwa razy w tygodniu, 

często kąpana, a końce włosów ucinane. Szczenięta rodzą się czarne i osiągają 
maść dorosłych zwierząt dopiero ok. 18 miesiąca życia.

Przestrzeń życiowa: Pies dobrze czuje się w mieszkaniu.
111

Wizytówka
Typ

lisowaty
Pochodzenie

Anglia
Narodowość

Wielka Brytania
Wielkość

miniatura
Wysokość

25 cm
Waga idealna

do 3,1 kg
Przeznaczenie

do towarzystwa
JAMNIKI

Typ

jamnikowaty
Pochodzenie

Niemcy
Narodowość

Niemcy
Wttdtośc

miniatura
Wysokość

w zależności od
wagi

Waga idealna
do 9 kg

Przeznaczenie
myśliwski, stróż,

do towarzystwa
Jamnik standardowy

Jamnik jest energicznym i odważnym psem. Mimo wspaniałego węchu, z 
usposobienia jest raczej podobny do teriera niż do (ropowców.

Nade wszystko lubi wdzierać się do
podziemnych korytarzy, by stawać

oko w oko z dzikimi królikami, lisami
albo borsukami.

Budowa: Jamnik nie sprawia wrażenia niezdarnego mimo krótkich kończyn i 
wydłużonego tułowia. Jego

podłużna głowa zwęża się stopniowo do trufli nosowej. Stopu praktycznie nie 
ma, a długi grzbiet nosa jest lekko wygięty. Oczy są ciemne i średniej 

wielkości. U osobników cętkowanych jedno oko albo oba mogą być częściowo bądź 
całkowicie niebieskie. Uszy, raczej długie i szerokie, bardzo ruchliwe, 

zwisają płasko. Lekko wygięty ogon kontynuuje linię grzbietu. Zależnie od 
rodzaju szaty wyróżnia się trzy odmiany.

Jamnik krótkowłosy: krótka, gęsta, połyskliwa i gładka sierść na miękkiej, 
elastycznej skórze; spiczasty, lekko owłosiony ogon. Szata może być 

jednobarwna, pręgowana albo cętkowana, przy czym wszystkie kolory są dozwolone 
- od czerwonożóttego do czarnego z podpalanymi plamami. Kolor biały 

dopuszczalny jest jedynie w formie małej plamki na piersi albo jako pojedyncze 
cętki

JAMNIKI
Jamnik szorstkowtosy: szata składa się z szorstkiej, gęstej, ściśle 

przylegającej okrywy i podszerstka. Pies ma również brodę i krzaczaste brwi. 
Gęsto :.vtosiony ogon zwęża się ku końcowi, ale nie tworzą się na nim frędzle. 

_Wszystkie kolory są dozwolone. Białe plamy na piersi są dopuszczalne, ale nie 
są pożądane.

Historia: Na malowidłach ściennych w starożytnych egipskich świątyniach są
przedstawione psy z wydłużonym tułowiem i krótkimi kończynami. Wizerunki 

takich zwierząt istnieją też w Meksyku, Grecji, Peru i Chinach. Wielu 
fachowców podejrzewa jednak pochodzenie czysto niemieckie, ponieważ w licznych 

rzymskich osadach na terenie germańskim znaleziono szczątki psów bardzo 
podobnych do jamnika. Oficjalna kynologia zaczęta zajmować się tym psem już

K XVIII wieku, a w 1888 r. doszło do założenia pierwszego klubu jamników.
posobienie, charakter: Jamnik, bardzo żywy i inteligentny, przejawia czasami 

charakter nieco drażliwy i nadwrażliwy. Ma wybitny talent porozumiewania się, 
jest uważny, ciekawy i bardzo dba o swoją prywatność. Jamnik musi być jednak 

wychowywany w sposób stanowczy i konsekwentny, ponieważ w przeciwnym razie 
wyrasta z niego samowolny uparciuch. Tego psa nie wolno nigdy traktować jako 

kanapowca, raczej jak dumnego myśliwego, który mimo swych niewielkich 
rozmiarów zachował ducha i inteligencję dużego psa.

Pielęgnacja: Jamniki mają skłonności do tycia. Długowłosy typ jamnika 
potrzeCJJe naturalnie staranniejszej pielęgnacji szaty niż jamniki 

krótkowłose. Szorst3włose jamniki zaś wymagają takiej pielęgnacji sierści, jak 
sznaucery.

Przestrzeń życiowa: Jamnik nie musi dysponować dużą ilością miejsca. Pies
E' sardzo przywiązany do rodziny i niechętnie pozostaje sam. Bawi się 

chętiakże z dziećmi, ale nie znosi złośliwości.
,ga: Zaleca się nabywanie tylko takich zwierząt, które pochodzą od

_ównoważonych i dobrze ułożonych rodziców.
113

Będąc psem myśliwskim, jamnik
lubi wchodzić do

nor dzikich zwierząt, jak borsuki,
króliki i lisy. Na tej

stronie: jamnik
długowłosy. Na

stronie poprzedniej: jamnik szorstkowtosy (powyżej)
i jamnik krótkowłosy (poniżej).

JAMNIKI
114

JAMNIKI
Jamnik miniaturowy

Rasa ta powstała z krzyżówki jamnika, sznaucera i pinczera. U jamnika 
miniaturowego obwód piersi musi wynosić pomiędzy 30 a 35 cm, przy wadze 

maksymalnej 4 kg. Pożądane fizyczne cechy są takie same jak u jamnika 
standardowego i także tutaj rozróżnia się trzy odmiany: krótkowłosą, 

długowłosą i szorstkowtosą. Również pod względem temperamentu, pielęgnacji i 
przestrzeni życiowej do jamnika miniaturowego odnosi się to samo, co zostało 

opisane przy jamniku standardowym.
Jamnik

króliczy
Ten rodzaj jamnika

zawdzięcza swoją
nazwę faktowi, że

został wyhodowany specjalnie do
oolowań na króliki.

Także w tym przypadku wyróżnia się
trzy kategorie. Jedyna różnica dotyczy obwodu klatki

piersiowej, która
u jamnika króliczego przy wadze do

3,5 kg musi wyno[sić poniżej 30 cm.
Strona poprzednia: szczenię jamnika szorstkowtosego. Ugory: jamnik 

miniaturowy.
Po lewej: jamnik

króliczy.
Ż

115
PÓŁNOCNE PSY ZAPRZĘGOWE

Wizytówka
Typ

wilkowaty
Pochodzenie

Skandynawia
Narodowość

.Skandynawia
Wielkość

średni

Wysokość
pies: 60 cm

suka: 55 cm i więcej
Wa

30 kg ::y
Przeznaczenie

pociągowy, do towarzystwa
Pies grenlandzki

Pies grenlandzki jest typowym psem
pociągowym. Zachował swoją stadną

naturę, silny instynkt łowiecki, jak też radość z pracy w zaprzęgu.
Budowa: Ta rasa ma silny i muskularny

korpus z szeroką głową i wykształconym, ale nie wydatnym stopem. Kufa jest
mocna, klinowata i kończy się czarną

truflą nosową, która w lecie może stać
się cielista. W miarę możności ciemne

oczy położone są lekko ukośnie, ani wytrzeszczone, ani położone głęboko. Małe, 
trójkątne uszy z zaokrąglonymi czubkami są postawione. Szata może mieć

wszystkie kolory i być jednolita albo wielobarwna. Składa się raczej z 
długiej,

prostej, szorstkiej okrywy, nie falistej i nie
kręconej, oraz z gęstego, miękkiego podszerstka. Silny, raczej krótki, 

zakręcony ogon jest osadzony wysoko.
Historia: Według niektórych fachowców pies grenlandzki pochodzi od polarnego 

wilka, z którym ma wspólne niektóre cechy fizyczne, jak np. ukośne oczy i 
silny kark albo instynkt sfory. Grenlandzcy Eskimosi używali tych zwierząt z 

dawien dawna do zaprzęgów i polowań.
Usposobienie, charakter: Musi czuć silny autorytet. Nie jest przywiązany 

wyłącznie do jednej osoby; przy zmianie właściciela może przyzwyczaić się do 
nowego pana. Nie nadaje się do stróżowania ani obrony, zwierzęta dążą do 

niezależności i samostanowienia.
Pielęgnacja: Szata musi być regularnie szczotkowana, szczególnie podczas 

linienia.
Przestrzeń życiowa: Nie nadaje się do życia w mieszkaniu.

P/es grenlandzki,
typowy pies do zaprzęgu, zawdzięcza swoją sławę

przede wszystkim
pierwszej zwycięskiej wyprawie polarnej.

116
PÓŁNOCNE PSY ZAPRZĘGOWE

Samojed, ze swym śnieżnobiałym futrem i
kufy, wzbudza u każdego zainteresowanie i

Samojed
jakby roześmianym wyrazem

sympatię.
Wizytówka

Budowa: Sprawny i muskularny, niezbyt długi tutów dźwiga mocną głowę, 
zwężającą się klinem do zazwyczaj czarnej trufli nosowej. Migdałowe, ukośne 

oczy są rozstawione raczej szeroko, ich kolor może oscylować od orzechowego do 
ciemnobrązowego. Gęsta sierść pokrywa stojące do góry, osadzone po bokach 

uszy. Szata sktada się z gęstego, miękkiego podszerstka i długiej, prostej, 
odstającej szczeciny ze srebrnym połyskiem na końcach. Dopuszczalne kolory to 

biaty, biały z lekkim biszkoptowym, jak również kremowy. Bardzo mocno 
owłosiony ogon noszony jest ponad grzbietem. Gdy pies jest czujny, trzyma ogon 

na bok.
Historia: Samojed pochodzi z rodziny mocnych północnoeuropejskich szpiców, 

przy czym rasa ta otrzymała nazwę od syberyjskiego plemienia Samojedów, którzy 

używali tych psów w zaprzęgach i do pilnowania stad reniferów. Zwierzęta byty 
znane ze swej wytrwałości i wytrzymałości przy pracy i brały udział w 

wyprawach polarnych pierwszych europejskich badaczy. Pierwotnie istniała 
mnogość maści (czarny, biaty i czarny, czarny i jasnobrązowy), z czasem 

zwyciężył jednak kolor śnieżnobiały. Pod koniec XIX wieku handlarze zbijali 
duże majątki na wspaniałych, białych psich futrach. Kilka egzemplarzy tej rasy 

przywieźli do Europy. Tu jednak, na szczęście, spotkał zwierzęta lepszy los.
Typ

lisowaty
Pochodzenie

Europa Północna
Narodowość

Skandynawia
Wielkość

średni
Wysokość

pies: 51-56 cm
suka:46-51 cm

Waga idealna
20-30 kg

Przeznaczenie
do towarzystwa

Usposobienie, charakter: Samojed jest
żywym psem, inteligentnym, o niezależnym charakterze. Wyróżnia się wyjątkową

życzliwością, także
wobec obcych. Ma

dobry, zazwyczaj wesoły charakter i z natury czuje pociąg do
człowieka. Nie można

jednak oczekiwać od
niego odpowiedzialnego stróżowania.

Pielęgnacja: Długa
szata samojeda wymaga starannej pielęgnacji.

Przestrzeń życiowa:
Może także żyć

w mieszkaniu, wtedy
jednak potrzebuje

długich spacerów.
Cierpi przy upałach.

Lubi chłód i śnieg.
Białe futro samojeda przyciągnęło

pod koniec XIX
wieku handlarzy

futer, którzy bezskutecznie próbowali dla zysku hodować go w Europie.
117

PÓŁNOCNE PSY ZAPRZĘGOWE
Wizytówka

Typ
wilkowaty

Pochodzenie
Syberia

Narodowość
Stany Zjednoczone

Wieltofifi
średni

Wysokość
pies: 53-60 cm

suka: 51-56 cm

Waga idealna
pies: 20,5-27 kg

suka:16-22 kg
Przeznaczenie

pociągowy, do towarzystwa
Siberian husky

Husky syberyjski jest pięknym psem
z imponującym temperamentem, olbrzymią sita i wielką wytrwałością.

Budowa: Husky syberyjski, rączy
i mocny pies, ma sylwetkę kwadratową, jak też średniej wielkości gtowę

z zaokrągloną kością potyliczną, wydłużoną kufą i wydatnym stopem. Migdałowe 
oczy osadzone są ukośnie

i mają różne odcienie, od niebieskiego
do brązowego, przy czym bywa, że

każde oko jest inne. Trójkątne, średniej wielkości uszy stoją pionowo, blisko 
siebie i są wewnątrz jak i zewnątrz

gęsto owłosione. Gęsty podszerstek
stanowią miękkie i proste włosy średniej długości. Maść szaty nie odgrywa

w standardzie dużej roli, przy czym
często spotyka się typową białą maskę na kufie. Gęsto owłosiony ogon zwisa w 

stanie spoczynku i podczas pracy. Gdy zwierzę jest czujne wygina ogon w tuk.
Historia: Syberyjski husky został wyhodowany przez Czukczów, 

wschodniosybęryjskich nomadów do stróżowania i do zaprzęgu, a także do 
pilnowania renrierów. Przez setki \at husky pozostawał tylko na obszarze 

Syberii, skąd w końcu przywieźli go do północnej Ameryki handlarze łuter. 
Dzisiaj )estwy korzystywany na całym świecie również jako pies do towarzystwa. 

;
118

l
PÓŁNOCNE PSY ZAPRZĘGOWE

Usposobienie, charakter: Husky syberyjski ma silną osobowość, która 
ukształtowała się w swobodnym i surowym środowisku Pótnocy. Te cechy 

charakteru należy bezwarunkowo brać pod uwagę, jeżeli chce się wziąć takiego 
psa za towarzysza. Prawidłowo utrzymywane zwierzę ma ze swoją rodziną zawsze 

głęboki kontakt i potrafi dobrze obchodzić się z dziećmi. Między panem a psem 
musi być ustalona hierarchia, gdyż tylko wtedy pies jest niezawodnie 

posłuszny. Mimo swej niebywałej siły nie nadaje się do stróżowania, bowiem nie 
zna pojęcia własności. Zazwyczaj husky syberyjski wyje zamiast szczekać.

Pielęgnacja: Nie wymaga szczególnej pielęgnacji.
Przestrzeń życiowa: Husky nadaje się również do miasta, ale trzeba mu wte' (ty 

zapewnić wybieganie i swobodę ruchu. Źle znosi upał.
ga: Z trudem znoszą obecność kotów i mają często skłonność do ucieczek

119
Siberian husky

bezproblemowo
znosi niskie temperatury i dlatego

jest jakby stworzony do surowego
syberyjskiego klimatu.

PÓŁNOCNE PSY ZAPRZĘGOWE
Jw

Swilkowaty "::
l" Pochodzenie B

SAmeryka PótnocnE
[ Narodowość

[ Stany Zjednoczofero
WWwa66

pśrednidużyr""" _'

Wysokość
pies: 64-71 crn

suka: 58-66 cm
Waga idealna

pies: 29-35 kg
suka: 22-31 kg

Przeznaczenie
pociągowy, do towarzystwa

Alaskan malamute
Ten szpic należy do najstarszych ras

psów pociągowych, przy czym jest
jeszcze mocniejszy niż husky syberyjski i dysponuje taką sita i 

wytrzymałością, że dawniej wykorzystywano go do przenoszenia ciężarów na
dtugie dystanse.

Budowa: To silne i krępe zwierzę ma
kwadratową sylwetkę i szeroką głowę, która przechodzi przez łagodny

stop i wydłużoną kufę w zakończony
czarną truflą nos. Brązowe, migdałowe oczy średniej wielkości są ustawione 

skośnie. Małe, trójkątne uszy,
szeroko rozstawione, pies nosi pionowo albo odgięte do tyłu. Szata

składa się z gęstego, miękkiego
podszerstka i twardych, grubych,

odstających od skóry włosów okrywy. Akceptowana jest maść biała, jasnoszara do 
czarnej albo złocista do ciemnoczerwonej z białymi plamami na brzuchu, 

kończynach i kufie. Gęsto zarośnięty, wysoko osadzony ogon zwisa w stanie 
spoczynku, a podczas pracy jest noszony nad grzbietem.

Historia: Rasa ta, zawdzięczająca swą nazwę prawdopodobnie eskimoskiemu 
plemieniu Malemutów, była wykorzystywana podczas polowań na niedźwiedzie i 

wilki oraz do pilnowania stad karibu. Wysoka jakość tej rasy pogorszyła się 
wraz z pojawieniem się na Alasce pionierów, bo doszło do wielokrotnych 

krzyżówek z importowanymi psami. W końcu w 1926 r. podjęto w USA kroki 
zmierzające do ocalenia czystości rasy.

Usposobienie, charakter: Nadaje się zarówno do polowania,
jak i do życia w rodzinie. Szczególnie wysoko ceni, gdy się

z nim rozmawia, sam
odpowiada modulowanym popiskiwaniem. Nie nadaje się

do stróżowania.
Pielęgnacja: Szata

musi być raz w tygodniu wyszczotkowana, za to kąpany powinien być rzadko.
Przestrzeń życiowa:

Przyzwyczaja się do
życia w mieszkaniu, jeżeli tylko istnieje możność codziennych długich 

spacerów.
120

PÓŁNOCNE PSY ZAPRZĘGOWE
Ełkhund

Pod tą nazwą są prowadzone dwa różne norweskie ełkhundy. Są to niewątpliwie 
norweskie szpice, które uchodzą za najbardziej samowolne psy. Oprócz polowania 

na duże dzikie zwierzęta dają się wytresować również jako psy do zaprzęgów, 
ale są też znakomitymi psami do towarzystwa. Cechy charakterystyczne tej rasy 

nie zmieniły się zasadniczo w ciągu tysiącleci, przy czym rozróżnia się dwie 
odmiany: norweskiego ełkhunda szarego (Norsk EIghund Gra i czarnego (Norsk 

EIghund Sort). Oprócz barwy szaty różni je także nieznacznie wzrost.
Budowa: Ta rasa posiada krótki i zwarty korpus z typową głową szpica. Cechuje 

ją wydatny stop, prosty grzbiet nosa i kufa, która się stopniowo zwęża. Oczy 
są owalne, średniej wielkości i ciemnobrązowe. Spiczaste, stojące uszy są 

osadzone wysoko. Podobnie wysoko osadzony włochaty, zawinięty ogon szpic nosi 

nad grzbietem. Szata szarego ełkhunda jest w różnych odcieniach szarości, przy 
czym brzuch i wewnętrzna strona kończyn są trochę jaśniejsze. Czarny ełkhund 

ma połyskliwą czarną szatę z odrobiną bieli na piersi i kończynach. Obie rasy 
mają gęstą, wodoodporną i raczej szorstką sierść z dłuższą kryzą wokół szyi.

Historia: W Norwegii znaleziono szkielety psów z okresu kamiennego podobne do 
szkieletów dzisiejszych ełkhundów. Ełkhunda używano przede wszystkim do 

polowań na jelenie, rysie, niedźwiedzie i łosie. W 1966 r. nastąpiło oficjalne 
uznanie rasy przez FCI. W niektórych rejonach Skandynawii zwierzęta te są 

jeszcze dzisiaj używane do polowania.
Usposobienie, charakter: Zwierzęta tej rasy są odważne i zdecydowane. W roli 

psa do towarzystwa okazują się wiernymi towarzyszami człowieka i nadają się 
również do stróżowania. Jednak trzeba im pozostawiać pewną swobodę

podejmowania decyzji.
Pielęgnacja: Ełkhund

wymaga pożywienia bogatego w proteiny, ale
niezbyt obfitego, jak również regularnego szczotkowania. Bardzo źle znosi 

upał.
Przestrzeń życiowa: Nie

nadaje się do mieszkania.
Uwaga: Podobny do

norweskiego ełkhunda
jest norsk buhund, polarny szpic średniej wielkości. Używa się go do pomocy 

podczas polowań
nad morzem, jako stróża

oraz jako psa obronnego. Pies dostosowuje się
doskonale do układów

rodzinnych, lubi dzieci,
jest bardzo zrównoważony i nieagresywny.

121
Narodowość

Norwegia
Wielkość

średnimaty
Wysokość

Szary: pies: 52 cm
suka: 49 cm

Czarny: pies: 47 crr
suka:44 cm

Waga idealna
23 kg

Przeznaczenie
myśliwski, stróż,

pociągowy i do
towarzystwa

PÓŁNOCNE PSY MYŚLIWSKIE
Łajka

Rosyjskie łajki stanowią grupę pótnocnych psów, podobnych do syberyjskiego 
husky w budowie, szacie, maści, a także w zastosowaniu. Obecnie rozróżnia się, 

w zależności od pochodzenia, trzy rasy: łajka rosyjskoeuropejska, łajka 
zachodniosyberyjska i fajka wschodniosyberyjska.

Budowa: Łajki charakteryzują się mocną i szczupłą budową z twardym, gładkim i 
gęstym włosem, jak też dobrze rozwiniętym podszerstkiem, dzięki któremu okrywa 

wydaje się pełniejszą. Głowa, uszy i przednie kończyny są owłosione krótko, 
podczas gdy wokół szyi tworzy się gęsta kryza. Do dopuszczalnych umaszczeń 

zalicza się sól i pieprz, łaciaty, cętkowany, biały, szary, czarny, czerwony 
albo brązowy we wszelkich odcieniach. Głowa tworzy równoboczny trójkąt 

przechodzący od czaszki stopniowo w długą spiczastą kufę. Owalne i ciemne oczy 

łajka ma ustawione ukośnie, a uszy, ruchliwe, spiczaste i trójkątne, osadzone 
wysoko. Ogon może być zarówno wygięty jah i sierpowaty, pies nosi go ponad 

grzbietem, i
Historia: Pochodzenie fajek częstokroć jest mylone z pochodzeniem wilka 

polarnego. Zabiegi hodowlane Sowietów wokół tej północnej rasy rozpoczęty się 
w 1930 roku, gdy wobec problemów ze zmotoryzowanym transportem na Syberii 

stało się konieczne ponowne sięgnięcie do pomocy psa. Selekcja bazowała na 
zadomowionych w tym rejonie fajkach, rozprzestrzenionych od Laponii po Syberię 

Wschodnią. Do hodowli nie została jednak dołączona łajka czukocka, ponieważ w 
stosunku do wymagań była zbyt drobna. W 1947 r. sowiecki kongres kynologów 

uznał cztery rasy: karelskofińską, rosyjskoeuropejska, zachodniosyberyjska i 
wschodniosyberyjska. FCI uznał wszystkie z wyjątkiem pierwszej.

Usposobienie, charakter: Łajka ma silną i rezolutną osobowość. Jest społeczj
na, ale pełna rezerwy, mniej wesoła i otwarta niż husky.

Przestrzeń życiowa: Nie nadaje się do życia w mieście. Potrzebuje dużo prze 
strzeni i niezbyt ciepłego klimatu.

123
PÓŁNOCNE PSY MYŚLIWSKIE

Wizytówka
Typ

wilkowaty ;
Pochodzenie

Karelia ::
Narodowość

Finlandia ..;.-3
Wielkość

średni
Wysokość

pies: 54-60 cm l
suka: 48-53 cm

Waga idealna
20-25 kg

Przeznaczenie
myśliwski, stróż

i do towarzystwa
Karelski pies na niedźwiedzie

Karelski pies na niedźwiedzie jest typowym psem Północy. Posiada szalenie 
wrażliwy stuch i bardzo wyrobiony węch.

Budowa: Ten mocny, o nieco prostokątnej sylwetce pies ma stożkowatą głowę z 
lekkim stopem i prostym grzbietem nosa. Ciemne i małe oczy spoglądają żywo. 

Uszy są stojące, trójkątne i średniej wielkości. Szata składa się z prostej i 
twardej okrywy nad gęstym, miękkim podszerstkiem. Maść jest czarna z białymi 

plamami na głowie, szyi, piersi, brzuchu i kończynach. Średnio długi ogon 
wygięty jest w tuk ponad grzbietem.

Historia: Już od setek lat pies ten żyje w okolicy jeziora Ładoga. Rosjanie, 
jak i Finowie, używają go przede wszystkim do polowań na niedźwiedzie, łosie i 

dziki. Utrzymanie i odtworzenie tej rasy było możliwe dzięki selekcji 
hodowlanej z udziałem nielicznych ocalałych osobników. W 1935 r. nastąpiło 

oficjalne uznanie rasy przez fiński związek kynologiczny, a w 1946 r. przez 
FCI.

Usposobienie, charakter: Ten dumny i niesforny pies jest bardzo przywiązany do 
swego pana, a wobec innych psów nie przejawia agresji. Jeżeli nie jest używany 

do polowania, okazuje się dobrym stróżem i miłym psem rodzinnym. Rasa nie 
nadaje się do mieszkania.

Uwaga: W Kanadzie istnieje pies na niedźwiedzie tahitan, lisowaty pies o 
biatoczarnej sierści i wysokości w kłębie 30-40 cm. Uderzający jest jego 

niepowtarzalny ogon: 13-20 cm długości, noszony do góry w kształcie 
pióropusza.

124
SZPICE EUROPEJSKIE

Szpic wilczasty (keeshond)
Szpic wilczasty należy do typowych holenderskich ras szpiców, wykorzystywanych 

do pilnowania statków pływających po kanałach. Określenie keeshond pochodzi 
prawdopodobnie od dwu holenderskich bojowników o wolność, Keesa de Wit i Keesa 

de Gyselaer.
Budowa: Szpic wilczasty ma tułów krótki i krępy, pokryty szarą sierścią. Szata 

składa się z miękkiego, gęstego podszerstka i długich, twardych 
szczeciniastych włosów okrywy. Klinowata głowa charakteryzuje się wydatnym 

stopem i średniej długości lisowatą kufą z czarną truflą nosową. Oczy ciemne, 
migdałowe, są otoczone typową maską, podobną do okularów. Małe, spiczaste, 

stojące uszy są osadzone wysoko. Szpc wilczy ma wysoko osadzony włochaty ogon, 
najczęściej z czarnym końcem, który nosi nad grzbietem zawinięty. Forma 

zawinięta podwójnie ceniona jest szczególnie.
Historia: Jego korzenie są dość niejasne, ale prawdopodobnie pochodzi od 

jednej z najstarszych ras szpiców, które z kolei byty potomkami wilka 
polarnego, żyjącego wówczas na wybrzeżach Morza Bałtyckiego. Około 1900 r. 

pierwsze egzemplarze szpica wilczego dotarty do Anglii, gdzie znalazły 
natychmiast licznych wielbicieli. W kilka lat później Holendrzy ustalili 

standard dla tej rasy.
Usposobienie, charakter: Ma żywą i miłą osobowość. Jest posłuszny i czujny. 

Pielęgnacja: Jego szata musi być codziennie starannie pielęgnowana.
Wizytówka

Typ
lisowaty

Pochodzenie
Holandia

Narodowość
Holandia

Wielkość
maty

Wysokość
43-46 cm

Waga idealna
25-30 kg :.,

Przeznaczenie
stróż i do towarzy.staa

SZPICE EUROPEJSKIE
Szpic duży

Tylko jeden standard opisuje wszystkie niemieckie rasy szpiców, ponieważ 
różnią się między sobą jedynie wielkością i maścią.

Budowa: Szpic posiada krępy tułów z lisią głową, umiarkowanym stopem, lekko 
spłaszczonym grzbietem nosa i czarną truflą nosową. Ciemne, położone ukośnie 

oczy zawsze uważnie badają okolicę. Uszy są małe, trójkątne, nadzwyczaj 
ruchliwe i osadzone blisko siebie. Szata (biała, brązowa, czarna) składa się z 

odstających szczeciniastych włosów okrywy i gęstego podszerstka. Wokół szyi 
stoi gęsta kryza. Włochaty ogon noszony jest zawinięty ponad grzbietem.

Historia: Praprzodkiem wszystkich szpiców byt prawdopodobnie starożytny pies 
torfowiskowy, którego cechy charakterystyczne są widoczne jeszcze dzisia u 

pewnych ras, jak np. u chowchow.
Usposobienie, charakter: Szpic duży nawiązuje bardzo ścisły kontakt ze swym 

panem i nie toleruje w pobliżu innych zwierząt, ba, z zazdrości potra' nawet 
chorować. Wobec innych psów jest bardzo odważny, nawet jeżeli ss dużo większe. 

Uchodzi też za dobrego stróża i dzielnie broni majątku swegc pana. Dzięki 
znakomitej pamięci daje się łatwo układać.

Pielęgnacja: Szata szpica musi być trzy, cztery razy tygodniowo szczotkowana, 
nie poleca się jednak kąpać psa. Potrzebuje zdrowego żywienia (do którego od 

czasu do czasu dodaje się margarynę lub drożdże piwne).
SZPICE EUROPEJSKIE

Szpic średni
Szpic średni posiada podobne cechy fizyczne jak szpic duży, od którego różni 

się jedynie wzrostem (wysokość w ktębie 29-36 cm) i maścią. Istnieją 
najrozmaitsze odmiany kolorystyczne szpica średniego: jednolite śnieżnobiała 

albo brązowa (podczas konkursów mogą być ocenianie łącznie), czarna, 
pomarańczowa i szara. Zwierzęta są wesołe, żywe i uważne, ale czasami mogą być 

bardzo zamknięte. Szpic średni szczeka mato i jest dobrym stróżem.
Szpic maty

Ten szpic różni się od średniego tylko wzrostem (wysokość w ktębie 23-28 cm). 
W minionych stuleciach rasa ta była szeroko rozpowszechniona i cieszyła się 

dużą popularnością, przede wszystkim wśród arystokratów i artystów. Obecnie 
szpic ten jest w Europie i USA nader popularny. Jedną z przyczyn jest wesoła, 

bystra i oddana natura psa, który bardzo przywiązuje się do swego pana, a 
wobec obcych zachowuje dużą nieufność. Jest bardzo wrażliwy, posłuszny i łatwo 

daje się ułożyć. Szpic maty szczeka częściej niż średni i ma donośny głos.
Szpic miniaturowy (Pomeranian)

Jest to miniaturowa forma szpica małego (wysokość w ktębie najwyżej 22 cm). 
Podczas wystaw różne maści ocenia się razem, nie zaś oddzielnie jak u 

większych szpiców. Suki mogą mieć większą wagę niż psy (2-2,5 kg wobec 1,8-2 
kg), aby ciąża i poród byty łatwiejsze. Poza tym szpic miniaturowy ma ten sam 

charakter, co szpic maty, tylko jeszcze bardziej się przywiązuje i jest 
bardziej wrażliwy. Wobec obcych szpic miniaturowy zachowuje się z najwyższą 

rezerwą i krnąbrnieć
127

Powyżej: szpic
maty. Ten pies

może poszczycić
się stawnymi wielbicielami, jak Ludwik XVI i Maria

Antonina.
SZPICE AZJATYCKIE

Eurasier
Wizytówka

Typ
lisowaty

Pochodzenie
Niemcy

Narodowość
Niemcy

Wielkość
średni

Wysokość
pies: 52-60 cm

suka:48-56 cm
Waga idealna

pies: 25-30 kg
suka: 20-26 kg

Przeznaczenie
stróż i do towarzystwa

Ta bardzo młoda rasa (1973) powstała przez kontrolowaną krzyżówkę chowchow 
oraz szpica wilczastego i najpierw otrzymała nazwę wolfchow.

Budowa: Eurasier ma nieprzepuszczalną szatę z gęstych pótdtugich włosów w 
kolorze czerwonym do piaskowego, szaroczarnego i czarnego (z jaśniejszymi 

śladami). Oczy są ciemne i lekko migdałowe. Małe, trójkątne uszy stoją do 
góry. W stanie spoczynku ogon zwisa aż do stawu skokowego, w ruchu jest 

noszony zawinięty ponad grzbietem.
Historia: Selekcja hodowlana eurasiera została przeprowadzona w latach 

pięćdziesiątych z inicjatywy stawnego austriackiego etologa, Konrada Lorenza, 
celem stworzenia psa pierwotnego.

Usposobienie, charakter: Żywy i towarzyski eurasier jest wiernie oddany tylko 
jednemu człowiekowi albo jednej rodzinie. W nim łączą się wszystkie cechy psa 

pierwotnego, w tym instynkt bronienia swego pana i jego majątku. To zwierzę 
musi być wychowywane łagodnością, szczeka mało i tylko czasami rozlega się 

warczenie podobne do wilczego. Przymusu i zagród eurasier nie znosi.
Przestrzeń życiowa: Eurasier musi się wybiegać.

Uwaga: Rasa ta nie jest w stanie znieść zmiany właściciela, dlatego szczenięta 
mogą mieć najwyżej trzy miesiące, gdy bierze się je do siebie.

Dopiero niedawno
wyhodowany eurasier jest jeszcze

mato rozpowszechniony poza
Niemcami.

128
SZPICE AZJATYCKIE

Chowchow
Ta rasa posiada absolutnie niepowtarzalne

cechy: wnętrze pyska zwierząt i język muszą
być niebiesko czarne, a ich chód przypominać chodzenie na szczudłach, ponieważ 

tylne kończyny są silnie spionizowane.
Budowa: Pies ma tułów krótki i prosty. Szeroka i płaska głowa przechodzi przez 

maty stop
w kwadratową kufę. Migdałowe i małe oczy

są na ogół ciemne. Małe, grube uszy stoją do
góry, daleko od siebie. Włosy raczej długiej,

gęstej i bujnej szaty odstają na całym ciele.
Maść musi być zawsze jednolita: czarna, niebieska, kremowa, biała albo 

cynamonowa, na
ogół trochę jaśniejsza na wewnętrznej stronie

ud i pod ogonem. Są dwie odmiany: krótkoi długowłosa. Długowłose chowchow 
zdarzają się częściej i wokół szyi noszą potężną grzywę oraz kępki włosów na 

stopach. Wysoko osadzony ogon zakrzywia się nad grzbietem do przodu.
Historia: Rasa pochodzi prawdopodobnie z Mongolii i stamtąd dawno temu 

przywędrowała do Chin. W drugiej połowie XIX wieku pierwsze okazy dotarły na 
pokładach statków handlowych poprzez Anglię do Europy.

Usposobienie, charakter: Przez swą lwią grzywę i potężną niedźwiedzią kufę, 
jak też ponure wejrzenie chowchow robi wrażenie dość agresywnego. Ma jednak 

spokojny, niezależny charakter, jest absolutnie oddany i wierny. Wobec obcych 
nieufny.

Pielęgnacja: Szata chowchow wymaga pedantycznej pielęgnacji.
Przestrzeń życiowa: Spokojny, cichy i nadzwyczaj czysty, doskonały do

mieszkania.
Wizytówka!

TYP ]
lisowaty _:'

Pochodzenie J
Mongolia {

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość

średnimaty
Wysokość

pies: 48-56 cm
suka: 46-51 cm

Waga idealna
ok. 21 kg

Przeznaczenie
:do towarzystwa

129
Szata chowchow

może mieć różne
kolory, ale zawsze

musi być jednolita.
Po lewej: egzemplarz czarny. Powyżej: chowchow

płowy.
PSY GOŃCZE

Bloodhound - Pies św. Huberta
Pochodzenie

Belgia
Narodowość

Belgia albo Wielka Brytania
Wielkość

średniduży
Wysokość

pies: 63-69 cm
suka:58-63 cm

Waga idealna
40-48 kg

Przeznaczenie
policyjny i do towarzystwa

Angielskie określenie bloodhound bierze się z niebywałej
zdolności odnajdywania rannej

zwierzyny po śladzie jej krwi.
Ponieważ jeszcze chętniej tropi ślad człowieka, dzisiaj wykorzystywany jest 

przede wszystkim do poszukiwania zasypanych ludzi, jak również jako
pies policyjny.

Budowa: Ten potężny i mocny
pies pierś ma głęboką, a brzuch nie podciągnięty. Głowa, w porównaniu z resztą 

ciała, robi wrażenie wąskiej i długiej. Do tego dochodzi kwadratowa kufa ze 
zwisającymi taflami i nieco wypukłym jak u owcy grzbietem nosa Oczy są 

ciemnobrązowe albo orzechowe średniej wielkości i owalne w kształcie. Bardzo 
nisko osadzone, miękkie i długie uszy opadają po bekach. Szata składa się z 

krótkich, gęstych włosów, które na głowie i uszac" są trochę cieńsze. Maść 
może być czarna i podpalana, brązowa i podpalana, jak też czerwona. Białe 

plamy na piersi, kończynach i czubku ogona są również dopuszczalne. Nisko 
osadzony, długi ogon zwęża się ku końcowi.

PSY GOŃCZE
Historia: Ten pies, o znanym smutnym spojrzeniu, zalicza się do najstarszych 

form swojej rasy. Jego pochodzenie sięga VIII stulecia. W owym czasie, wedtug 
doniesień, św. Hubert, dzisiaj patron myśliwych, polował w lasach ari dońskich 

w towarzystwie wielkiej sfory tych psów. Wkrótce zalety tej rasy odfcyli 
królowie Francji, a w 1066 r. jej przedstawiciele dotarli z Wilhelmem 

ZdoBbywcą do Anglii. Rasa ta występowała w Belgii jako SaintHubert, Anglicy 
nazywali ją Bloodhound. W końcu FCI ujęta ją jako jedną rasę.

Usposobienie, charakter: Pies św. Huberta ma nieśmiałą, przyjacielską, ale 
majestatyczną naturę. Jest bardzo przywiązany do swojego pana, a wobec obcych 

raczej niechętny. Podczas tresury trzeba być w stosunku do niego zawsze miłym 

i nie uciekać się nigdy do kary, gdyż to go bardzo rani. Agresywne zachowania 
są tej rasie obce.

Relęgnacja: Bloodhound potrzebuje dużo ruchu, aby nie tyć.
Przestrzeń życiowa: Mimo swych rozmiarów nadaje się idealnie do mieszkania, 

ponieważ jest to zwierzę ciche i bardzo łagodne, ponadto bardzo lubi dzieci. 
Sprawia jednak kłopot ciągłym ślinieniem się.

131
Bloodhound,

skądinąd tropowiec, ma łagodny
i mity charakter

i nadaje się dla rodziny.
PSY GOŃCZE

Wysokość
trikolor, biały i pi

marańczowy:
60-70 cm

biaty i czarny:
pies: 65-72 cm

suka: 62-68 cm
Waga idealna

30-35 kg
Przeznaczenie

myśliwski
Duży gończy anglofrancuski

Duży gończy anglofrancuski nadaje się doskonale do polowania z nagonką w 
dużych sforach. Klasyfikacja FCI

zna trzy rasy (trikolor,
biała i czarna, biała i pomarańczowa).

Budowa: Szata składa się
z krótkich, dość mocnych

włosów i takiej maści, jaka
zawiera się już w określeniu danej rasy: trikolor

(biaty, czarny, podpalany), biały i czarny (ewentualnie z cętkami), 
biatocytrynowy (albo biatopomarańczowy). U rasy trójkolorowej głowa jest 

wydłużona z przeciętnie szeroką kufą. Białoczarny gończy anglofrancuski 
posiada mocną, raczej krótką i silną głowę z kufą nieco szerszą. Odmiana 

białopomarańczowa wyróżnia się kufą dość krótką i szeroką oraz wydatnym 
stopem. Oczy są duże i ciemne, a uszy średniej długości, osadzone na lini 

oczu, opadają płasko. Ogon raczej długi jest noszony elegancko.
Historia: Aby zapobiec wymarciu rasy poitevin, hodowcy skrzyżowali tę rasę z 

angielskim foxhoundem. Rezultatem był gończy anglofrancuski. J
Usposobienie, charakter: Ten wspaniały i niezmordowany myśliwy doskonale 

nadaje się do pracy w grupie, ale nie do towarzystwa. J
132

PSY GOŃCZE
133

wyźtowaty
Pochodzenie

Wtochy
Narodowość

Włochy
Wielkość

średni
Wysokość

pies: 53-85 cm
suka: 48-56 cm

Waga Idealna

18-28 kg
Przeznaczenie

myśliwski, stróż,
do towarzystwa

PSY GOŃCZE
Gończy włoski

Gończy włoski zalicza się do
najlepszych psów myśliwskich.

FCI rozróżnia dwie odmiany:
krótkowłosą i szorstkowtosą.

Poza tym nie ma żadnych różnic między obiema odmianami.
Budowa: Ten wysmukły pies

o kwadratowej sylwetce posiada klatkę piersiową sięgającą
daleko do tyłu i podciągnięty

brzuch. Głowa jest wąska i wydłużona, ze słabo zaznaczonym stopem, a owczy, 
długi grzbiet nosa kończy się dużą czarną truflą nosową. Duże i ciemne, 

migdałowe oczy świadczą o łagodności. Długie, trójkątne uszy zwisają. Szata 
odmiany krótkowłosej jest gęsta, połyskliwa i jakby szklista, podczas gdy 

odmiana szorstkowtosą ma sierść szorstką, długości najwyżej 5 cm i krótką 
brodę. Dopuszczona jest maść jednolicie czerwona we wszystkich odcieniach oraz 

czarna z czerwonymi plamami. Dopuszczalna jest też biała gwiazdka na piersi. 
Długi ogon zwęża się ku końcowi.

Historia: Gończy włoski jest rasą bardzo starą, w której od czasów rzymskich 
wprowadzono tylko nieliczne zmiany i której przodkowie pochodzą z dawnego 

Egiptu. Są jedną z pierwszych ras uznanych przez włoski związek kynologiczny, 
założony w Mediolanie w 1882 r.

Usposobienie, charakter: Gończy włoski jest bardzo przywiązany do swojego pana 
i do domu, a wobec dzieci zachowuje się łagodnie i cierpliwie. Jest psem 

ogromnie wrażliwym, pojętnym i posłusznym, ale musi być wychowywany 
łagodnością. Pies może być tresowany wyłącznie przez swego pana.

135
PSY GOŃCZE

yarodowość
yzwajcaria

Wysokość
42-50 cm

Waga idealna
25-30 kg

Przeznaczenie
myśliwski

Gończe szwajcarskie
Gończy szwajcarski od 1987 r.

uchodzi za odrębną rasę
z własnym standardem, który

rozróżnia cztery odmiany. Są
to: gończy berneński, gończy

z Jury (z typami Bruno i St.
Hubert), gończy lucerneński

i gończy szwajcarski (Schwyzer). Wszystkie posiadają
znakomity węch i silny gtos.

Budowa: Szczupła głowa ma
wydatny stop, wydłużoną kufę, zazwyczaj lekko owczy

grzbiet nosa i dużą czarną
truflę nosową. Ciemne oczy

mają wyraz łagodny. Duże,
nisko osadzone uszy są bardzo długie, zwinięte i skierowane do tyłu. Zawsze 

gęsta,

bujna sierść jest gładka albo
szorstka (u gończego lucerneńskiego dozwolona jest tylko gtadkowtosa odmiana), 

przy czym umaszczenie może być następujące: gończy berneński - trójbarwny z 
czarnymi kropkani plamami na białym tle oraz podpalanymi plamami nad oczyma, 

na policzkach. wewnętrznej stronie uszu i nasadzie ogona. Gończy z Jury - 
czarny z podpalanymi plamami u typu Bruno i podobną szatą jak u bloodhounda u 

typu St. Hubert. Gończy lucerneński - niebieskie albo szare cętki na białym 
tle z dużynciemnoszarymi albo czarnymi tatami i podpalanymi plamami lub też 

płowymi łatami. Gończy szwajcarski - biały z pomarańczowymi albo 
zóttopomarańczowymi

tatami, tolerowany jest także czerwony. Grzbiet jest raczej długi, prosty i 
silny, a niezbyt długi ogon pies nosi poziomo lub tukiem do góry.

Historia: Przodkowie tej rasy byli dawniej wykorzystywani we Włoszech i w 
Austrii do polowań par force. Już od XVI wieku istniała doskonała szwajcarska 

selekcja hodowlana, ale rasa ta została przedstawiona publicznie dopiero w 
1880 r. podczas wystawy w Zurychu.

Usposobienie, charakter: Bardzo żywy, wytrzymały i zapalony myśliwy, 
przywiązany do swego pana, nigdy nie zachowuje się agresywnie.

Przestrzeń życiowa: Nie nadaje się do życia w domu.
Gończe

szwajcarskie krótkonożne
Mają te same cechy, co

gończe szwajcarskie,
z wyjątkiem kończyn, które są krótsze (wysokość

w kłębie 30-38 cm). Doskonale nadają się do polowań na drobną zwierzynę w 
górach i w zaroślach.

Tylko gończy berneński
krótkonożny nadaje się

również do towarzystwa.
137

PSY GOŃCZE
Wizytówka

Typ
jamnikowaty

Pochodzenie
Francja

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
maty :'_

Wysokość
33-38 cm

Waga idealna
ok. 23 kg

Przeznaczenie
myśliwski i do towarzystwa

Basset hound
Basset hound bez problemu

idzie po tropie zajęcy, dzikich królików i bażantów nawet w najgęstszych 
zaroślach. Bardzo głęboki, melodyjny gtos jest charakterystyczną cechą tej 

rasy.
Budowa: Basset ma typową

budowę jamnika z wydłużonym tułowiem i krótkimi kończynami. Głowa zwęża się
nieznacznie w długą kufę

z niemal niedostrzegalnym
stopem. Na czole i policzkach

mogą być umiarkowane fałdy.

Uszy osadzone nisko, dokładnie pod linią oczu, są długie
i aksamitne. Pigmentacja poważnych, rombowatych oczu

sięga od czerni do brązu. Różową barwa dolnej powieki
musi być na jej brzegu widoczna. Szatę stanowi gładka, krótka i zwarta sierść, 

która nie może być zbyt cienka. Obok maści czarnopodpalanobiatej i ptowobiałej 
dozwolony jest każdy kolor dopuszczalny u psów gończych. Długi i spiczasto 

zakończony ogon w ruchu noszony jest do góry i łagodnie szablasto wygięty.
Historia: Ta rasa powstała we Francji pod koniec XVI wieku. Ogólne cechy głowy 

jak i wybitny węch pozwalają wnioskować, że pochodzi od bloodhounda.
PSY GOŃCZE

W drugiej połowie XIX wieku basset przybył do Wielkiej Brytanii i w 1883 r. 
został oficjalnie zarejestrowany przez Kennel CIub, jako samodzielna rasa.

Usposobienie, charakter: Basset jest żywym, towarzyskim i łagodnym psem,
z dobrym charakterem i bardzo przywiązany do swego pana. Potrzebuje dużo ruchu 

i lubi spacery na wsi, gdzie może się do woli oddawać penetracji płotów i 
krzaków..

Przestrzeń życiowa: Jeżeli basset jest trzymany w mieszkaniu, gdzie ma mato 
ruchu, ma skłonności do tycia, a na starość grozi mu artretyzm.

139
PSY GOŃCZE

Beagle
Bzytówka

Typ
wyżtowaty

Pochodzenie
prawdopodobnie

starożytna Grecja
Narodowość

Wielka Brytania
Wielkość

mały
Wysokość

33-40 cm
Waga idealna

17 kg
Przeznaczenie

myśliwski i do towarzystwa
Ten pies czuje się na polowaniu równie dobrze, jak w domu

na dywanie. Zwraca uwagę
szczególnie harmonijny gtos

- istotna cecha charakterystyczna.
Budowa: Krępy i silny beagle

posiada raczej długą głowę
z wydatnym stopem i kwadratową kufą. Oczy są ciemnoorzechowe, duże i okrągłe.

Długie, płaskie i cienkie uszy
noszone są lekko do przodu.

Szata składa się z krótkich,
gęstych, nieprzemakalnych włosów, przy czym dopuszczalne są wszystkie typowe 

dla psa gończego kolory, z wyjątkiem brunatnego. Silny, średniej długości 
ogon, o stożkowatym kształcie pies nosi do góry, ale nigdy zawinięty nad 

grzbietem.
Historia: Pochodzenie tych najmniejszych reprezentantów psów gończych sięga 

prawdopodobnie starożytnej Grecji. Niewątpliwie Normanowie wykorzystywali 
beagle do polowań na zające i w 1066 r. przywieźli je do Anglii. Wówczas rasa 

ta była jeszcze trochę mniejsza i czasami jeźdźcy przewozili psa w torbie 
przewieszonej przez ramię, jeżeli nie mieścił się w jukach. W 1895 r. powstał 

w Wielkiej Brytanii pierwszy Beagle CIub.

Usposobienie, charakter: Beagle jest żywym, wesołym i sympatycznym psem. 
Czasami może być uparty i potrzebny mu jest pan o silnej ręce.

Pielęgnacja: Wystarczy regularne szczotkowanie szaty. Pożywienie musi być 
bogate w proteiny, ale nie za obfite.

Przestrzeń życiowa: Beagle powinien mieć możliwość długich spacerów.
Beagle jest najmniejszym spośród psów gończych. Dawniej

używany do polowań - dzisiaj jest
przede wszystkim

dobrym psem do
towarzystwa.

140
PSY GOŃCZE

Gryfon niwernijski
Ten aktywny i niezmordowany pies nadaje się do

polowania w gęstych zaroślach.
Budowa: Ma wydłużony

grzbiet i głęboką klatkę
piersiową, kościstą i lekką

głowę, prosty grzbiet nosa
i czarną truflę nosową. Na

żuchwie zaznacza się ślad
brody. Ciemne oczy świadczą o żywej, bezczelnej

osobowości. Pótdtugie uszy
osadzone są nisko. Szatę

stanowi długa, sztywna, potargana, gruba i twarda
sierść, jednak nigdy wełnista albo kręcona. Dopuszczone umaszczenie to 

wilczasty albo szaroniebieski,
czarny albo czarny podpalany, jak też czerwony

z czarnymi i białymi plamami. Średniej długości ogon
noszony jest jak szabla.

Historia: Gończy z Nivernąis pochodzi prawdopodobnie od arabskich
chartów myśliwskich, które do Europy przywieźli krzyżowcy.

Usposobienie, charakter: Skromny, wytrzymały, bojowy i nieustraszony.
.Wizytówka

Typ
wyżtowaty

Pochodzenie
Francja

Narodowość
Francja

Wielkość
średni

Wysokość
pies: 55-60 cm

suka:53-58 cm
Waga idealna

25-30 kg
Przeznaczenie

myśliwski
141

POSOKOWCE
Posokowiec hanowerski

Spokojny i wytrzymały pies myśliwski, ma wspaniały węch.
Budowa: Mocna i muskularna,

o prostokątnej sylwetce i długim
grzbiecie. Szatę stanowi gęsta,

gładka i miękka sierść. Jest

mniej lub więcej czerwona, pręgowana, może też mieć czarną
maskę. Kształt głowy z wyrobionym stopem, silnymi szczękami

i nieco wypukłym grzbietem nosa odpowiada głowie wyżta. Brązowe oczy są 
umieszczone

dość blisko przodu. Uszy, raczej
długie i szerokie, są osadzone

wysoko i zwisają po bokach. Długi ogon musi sięgać co najmniej
do potowy stawów skokowych.

Historia: Pochodzi od celtyckich
wyżłów hodowanych już przez

Gallów, przy czym najbliższym
przodkiem jest bloodhound. Ok. 1880 r. nastąpiło oficjalne uznanie rasy.

Usposobienie, charakter: Jest spokojnym, upartym dziwakiem, który może tropić 
na duże odległości, nawet przy złych warunkach atmosferycznych. Jego 

wychowanie trwa bardzo długo, jednak bardzo przywiązuje się do swego pana.
Przestrzeń życiowa: Nadaje się zarówno do mieszkania jak ido sfory.

Uwaga: Przez skrzyżowanie posokowca hanowerskiego z gończym szwajcarskim 
Schwyzerem powstał posokowiec bawarski, który jest trochę mniejszy niż rasa 

wyjściowa (mniej niż 50 cm).
142

WYZŁY KONTYNENTALNE
Wyżeł niemiecki krótkowłosy

Rasa ta znana jest też jako
Deutsch Kurzhaar lub po

prostu Kurzhaar i zalicza
się do najbardziej znanych

niemieckich psów myśliwskich.
Budowa: Solidny, ale harmonijnie zbudowany ma

sylwetkę kwadratową
z silnym, krótkim grzbietem i nie podciągniętym

brzuchem. Szczupła głowa przechodzi przez niezbyt wykształcony stop w silną, 
długą kufę z nieco wypukłym grzbietem nosa i brązową truflą nosową. Średniej 

wielkości oczy emanują łagodnością i inteligencją. Szerokie uszy są osadzone 
wysoko i zwisają płasko po bokach. Szatę stanowi krótka, gęsta i przylegająca 

sierść maści jednolicie brązowej lub brązowej z mniejszymi lub większymi 
białymi plamami (brązowa nakrapiana), czarnej, jak też czarnej z białymi 

plamami (czarna nakrapiana). Wysoko osadzony ogon zwęża się ku końcowi. 
Zwyczajowo skraca się go do 1/3 lub do potowy i w ruchu jest noszony poziomo.

Historia: Początki tej rasy sięgają XVII wieku, gdy w Prusach rozpoczęto
planową hodowlę, wychodząc od ras hiszpańskich, francuskich i włoskich. Na 

koniec powstał dzisiejszy wyżeł niemiecki krótkowłosy: eleganckie i szybkie, 
ale też silne zwierzę. W 1938 r. nastąpiło ostateczne ustalenie standardu.

Usposobienie, charakter: Jest psem spokojnym, wiernym i posłusznym, jednak 
podczas polowania energicznym i zawsze gotowym do akcji. Jest wszechstronnym 

ptochaczem pracującym zarówno w wodzie jak i na lądzie, świetnie wystawia i 
aportuje. Nadaje się też wspaniale na psa do towarzystwa. Posiada wspaniałą 

pamięć, jest też dobrym stróżem.
Przestrzeń życiowa: Potrzebuje długich spacerów, jeżeli nie może brać

udziału w polowaniach.
Wyżeł niemiecki

długowłosy
Ta rasa średniej wielkości, znana również pod nazwą Deutsch Langhaar, silnie 

zbudowana, nadaje się do każdego terenu i na każdy rodzaj zwierzyny.
Szata długości ok. 3-5 cm jest brązowa (z białymi plamami lub bez). Pies

ma naturę zrównoważoną, spokojną
i szybko uczy się posłuszeństwa.

143

Wizytówka
Typ

wyźtowaty ;
Pochodzenie

Niemcy
g Narodowość ;

iNiemcy :
Wielkość :

średni
Wysokość

pies: 58-64 cm
suka: 56-62 cm

Waga Idealna
pies: 30 kg

suka:25 kg
Przeznaczenie

myśliwski, do towarzystwa
Po lewe] - wyżeł

niemiecki długowłosy. U góry
- krótkowłosy.

WYŻŁY KONTYNENTALNE
Wyżeł niemiecki szorstkowtosy

:owKa
Pochodzenie

Niemcy
Narodowość

Niemcy
Wielkość

średniduży
Wysokość

pies: 60-67 cm
suka: 56-62 cm

Waga idealna
23-30 kg

Przeznaczenie
myśliwski, stróż

Nazywany Jest również Drahthaar albo
Deutsch Drahthaar.

Budowa: Proporcjonalna gtowa przechodzi w dtugą, szeroką i silną kufę.
Oczy muszą być możliwie ciemne z wyrazem uwagi i energii. Uszy są średniej

wielkości, osadzone wysoko i szeroko
i niepofatdowane. Szata jest w dotyku

twarda i szorstka, jak z metalu, włosy
przylegają mocno. Maść sięga od ciemnego kasztana do brązu, jednak może

być też nakrapiana jasnobrązowo albo
czarno, z plamami lub bez. Ogon, raczej maty i niezbyt twardy, jest 

odpowiednio przycinany, zgodnie z wymogami polowań. Przedłuża linię grzbietu i 
jest noszony możliwie horyzontalnie.

Historia: Wyżeł szorstkowtosy został wyhodowany w Niemczech, w celu otrzymania 
dobrego, żywego, silnego i inteligentnego rodzimego psa myśliwskiego średnich 

wymiarów z szorstkim włosem.
Usposobienie, charakter: Ten pies o ognistym temperamencie posiada

wrodzony instynkt aportowania. Wspaniały myśliwy w każdym terenie, lubi 
również wodę. Wymaga energicznej tresury. Pies łatwo poddaje się 

hierarchicznemu porządkowi i nie
jest uparciuchem, lecz dobrym towarzyszem dla rodziny, a przede wszystkim

dla dzieci.

Pielęgnacja: Szata musi być
regularnie szczotkowana.

Przestrzeń życiowa: Nie nadaje się do mieszkania.
Uwaga: Rasy tej nie wolno

mylić z wyżtem niemieckim
ostrowtosym, którego sierść

jest twarda i sztywna. Należący do niej pies jest średniego wzrostu, silny, a 
swój

typowy wygląd zawdzięcza
brodzie, wąsom i szczeciniastym brwiom. Szata

ubarwiona brązowo i biało
może mieć większe brązowe plamy.

144
WYŻŁY KONTYNENTALNE

Wyżeł weimarski
Szybki w galopie i w ktusie, jest bardzo ceniony z powodu swojej

wszechstronności. Pierwotnie wykorzystywano go do polowania na
grubą zwierzynę, jak wilki, niedźwiedzie i dziki. Następnie rozwinął

się też w dobrego psa aportującego
dzikie ptactwo. FCI rozróżnia odmiany krótkowłosą i długowłosą,

które posiadają ten sam standard.
Budowa: Ma elegancką, kwadratową

sylwetkę, o tułowiu dość długim
i zwartym. Klatka piersiowa, sięgająca głęboko do tyłu, przechodzi w lekko 

podciągnięty brzuch. Głowa jest szczupła, ma umiarkowany stop i długą kufę. 
Średniej wielkości oczy są szaroniebieskie albo bursztynowe, uszy osadzone 

wysoko i raczej długie, lekko odwinięte. Odmiana krótkowłosa ma sierść 
jednolicie krótką i lśniącą, przy czym szata wykazuje najrozmaitsze odcienie 

szarości: srebrny, płowy, myszowaty, czasami z małymi białymi plamkami na 
piersi i kończynach. Te same kolory występują również u odmiany długowłosej. 

Ogon, zwyczajowo przycięty, jest noszony w jednej linii z grzbietem.
Historia: Obowiązujące obecnie cechy rasy zostały ustalone dopiero na początku 

XX wieku. Dla hodowli tych zwierząt zasłużył się książę Weimaru, dlatego rasa 
nosi jego imię. Prawdopodobnie do krzyżówki użyto posiadającego nadzwyczaj 

czyste cechy rasowe posokowca pochodzącego od dawnego niemieckiego gończego.
Usposobienie, charakter: Jest psem aktywnym, bardzo stanowczym, inteligentnym 

i nieustraszonym. Łatwo uczy się posłuszeństwa i jest obecnie raczej psem do 
towarzystwa.

Przestrzeń życiowa: Musi mieć dużo ruchu, ale może żyć w mieście.
:Typ

wyżtowaty
Pochodzenie

Niemcy
Narodowość

Niemcy
Wielkość

średniduży
Wysokość

pies: 61-69 cm
suka: 56-65 cm

Waga idealna
25-30 kg

Przeznaczenie
: myśliwski

145
Obie odmiany nyż/a weimarskiego:

krótkowłosa (po

lewej) i cHugowtosa (powyżej).
WYZŁY KONTYNENTALNE

Wyżeł włoski krótkowłosy
Z dużym prawdopodobieństwem wyżeł

włoski jest najstarszą rasą psa myśliwskiego w Europie; atletyczną, mocną
i silną.

Budowa: Długa i kanciasta głowa składa
się z mato wyrobionego stopu, kwadratowej kufy z lekko owczym grzbietem nosa i 

truflą nosową, której kolor pokrywa
się z kolorem szaty. Oczy nie mogą być

osadzone ani zbyt głęboko, ani też wyłupiaste i w zależności od maści są 
koloru

żóttopomarańczowego do brązowego.
Spojrzenie świadczy o dobroduszności.

Długie uszy, osadzone daleko z tyłu, są
zawinięte do przodu. Szata składa się

z krótkich, gęstych i połyskliwych włosów zabarwionych biało z małymi albo
dużymi plamami pomarańczowymi. Obok tego istnieją też okazy białe z krockami 

pomarańczowymi albo brązowymi. Skóra jest naciągnięta, ale elastyczna i tworzy 
na wysokości krtani niewielkie podgardle. Silny ogon przycina się zwyczajowo 

na 12-15 cm.
Historia: Rasa, wywodząca się ze skrzyżowania pierwotnych molosów z 

Mezopotamii z szybkimi
i lekkimi chartami egipsmi, istnieje już od V wie'

p.n.e. Rasę tę mozs
uważać za praprzodka

wszystkich współczesnych ras wyżtó.'.
W średniowieczu zw rzęta te widywało s ę

często w towarzystw e
ptaszników i sokolnikc.'.

Od czasów renesarsJ
nastąpiła selekcja

dowlana pod kątem
zycznych cech i zacwań. W 1930 r. powsts

"Towarzystwo Mitoś'
ków Bracco Italiar:

a w 1936 r. wypraco,;
no nowy standard. Pc

wojnie światowej wyż
włoski krótkowłosy przeżył ciężkie czasy, z powodu bliskiego pokrewieństwa 

pomiędzy produktorami. Dzisia _
rasa znowu znajduje sę w pełnym rozkwicie.

146
WYŻŁY KONTYNENTALNE

WYŻLY KONTYNENTALNE
Duży munsterlander

Jest psem bardzo układnym, w zachowaniu podobny do spaniela.
Budowa: Duży munsterlander jest

eleganckim i szczupłym, ale muskularnym zwierzęciem z długą, gęstą
i gładką sierścią. Jedyny dozwolony

kolor szaty to biały z czarnymi plamami albo kropkami. Szlachetna,
wydłużona głowa przechodzi przez

maty stop w prosty grzbiet nosa
z czarną truflą. Oczy muszą być

możliwie ciemne. Szerokie, wysoko
osadzone uszy są u dołu zaokrąglone i ściśle przylegają. Średniej długości 

ogon jest osadzony wysoko.

Historia: Duży munsterlander pochodzi od niemieckiego wyżta długowłosego. Ok. 
1919 r., choć wtedy rasa nie była jeszcze oficjalnie uznana, powstał związek 

dużego munsterlandera. Związek ten połączył się później z klubem wyżta 
długowłosego. Dokonywano też raz po raz krzyżówek pomiędzy obiema rasami, ale 

nie dochodziło do stopienia, ponieważ w jednym miocie znajdowały się 
szczenięta, których cechy pokrywały się całkiem z cechami munsterlandera i 

szczenięta z cechami wyżta długowłosego. W latach pięćdziesiątych oba związki 
rozdzieliły się.

Usposobienie, charakter: Duży munsterlander jest psem posłusznym, niesłychanie 
pojętnym. Lubi bliskość człowieka tak, iż nadaje się również do towarzystwa.

148
WYŻŁY KONTYNENTALNE

Maty munsterlander
Ten pies jest najmniejszy

spośród niemieckich wyźtów; wytrwały, silny, nadający się do każdego rodzaju 
polowania i w każdym terenie.

Budowa: Szlachetna,
szczupła i lekko wypukła

głowa ma maty stop oraz
silną, długą i prostą kufę.

Oczy są przeważnie ciemnobrązowe. Szerokie, wysoko osadzone i spiczaste
uszy przylegają ściśle do

głowy. Szatę stanowi gęsta i gładka sierść średniej długości, ściśle 
przylegająca, lekko falowana, zawsze biatobrązowa, przy czym dozwolone są 

podpalane plamy na pysku i nad oczyma. Średniej długości, szeroko opierzony 
ogon musi być, w jednej trzeciej od końca, lekko podgięty do góry.

Historia: Rasa ta nie pochodzi od dużego munsterlandera. Według pewnych 
niemieckich autorów istniał w Westfalii pies o porównywalnym wzroście i 

zastosowaniu już w średniowieczu. W pierwszych latach XX wieku - z ostatnich 
pozostałych egzemplarzy tych zwierząt, które skrzyżowano z francuskimi psami o 

takich samych cechach użytkowych - powstała obecna rasa.
Usposobienie, charakter: Podobnie jak duży munsterlander ta rasa jest bardzo 

posłuszna i bardzo pojętna. Lubi żyć w rodzinie. Ma jednak bardziej żywe i 
wesołe usposobienie. Jest też dobrym psem do towarzystwa.

Wizytowa
Typ

wyżłowaty
Pochodzenie

Niemcy
Narodowość

Niemcy
Wielkość

średni
Wysokość

pies' 52-56 cm
suka: 50-54 cm

Waga idealna
ok. 23 kg

Przeznaczenie
myśliwski i do towarzystwa

149
Maty

munsterlander,
mimo swej nazwy,

nie pochodzi od
dużego

munsterlandera,

lecz od psa myśliwskiego, który
był używany

w Niemczech już
w średniowieczu.

WYŻŁY KONTYNENTALNE
Wysokość i

pies: 48-50 cm"
suka:47-49 cm

Waga idealna
23-25 kg

Przeznaczenie
myśliwski

Epagneul breton - Brittany
Chodzi tutaj o najmniejszego, ale też

najbardziej rozpowszechnionego francuskiego śpagneula.
Budowa: epagneul breton ma ciało zwarte i mocne, pokryte delikatną, ale 

niezbyt gęstą sierścią, raczej przylegającą
i tylko nieznacznie falistą. Dozwolone kolory szaty to biały i pomarańczowy, 

biały
i kasztanowy, trójkolorowy, jak też siwy

z jednym z powyższych kolorów. Zaokrąglona głowa ma relatywnie wyraźny,
ale niespadzisty stop i prostą albo lekko

wygiętą kufę. Oczy koloru ciemnego
bursztynu, żywe i wyraziste, mają kolor

zgodny z kolorem szaty. Wysoko osadzone uszy są raczej krótkie i lekko 
zaokrąglone. Mają nieliczne frędzle, choó dość dużo falistych włosów. Długość 

ogona wynosi ok.10 cm; jest zakończony lokiem, może być prosty lub zwisający, 
na ogół nieco zakrzywiony, ale może go również w ogóle nie być.

Historia: Rasa wymarła odnowiona niedawno przez hodowcę Arthura Enaud.
Śpagneul breton

jest najmniejszym,
ale najbardziej

rozpowszechnionym francuskim
epagneulem.

W standardzie tej
rasy przewidziane

są następujące
maści: cętkowana

i pomarańczowa
(po prawej), jak

też biafoczarnopomarańczowa
(powyżej).

150
WYŻŁY KONTYNENTALNE

Po lewej: Epagneul breton. Poniżej: Cztery
szczenięta.

Usposobienie, charakter: Bardzo aktywny i czujny. Wyróżnia się mądrym
i wybitnie produktywnym sposobem pracy. Ma wrażliwe usposobienie i nie 

toleruje żadnych brutalnych metod tresury. Staje się uparty, gdy jego stosunki 
z panem zostaną zakłócone.

Pielęgnacja: Konieczne jest regularne kontrolowanie uszu i czyszczenie 
przewodów słuchowych, aby zapobiec zapaleniom, do których ma wrodzone 

skłonności. Do pielęgnacji należy też cotygodniowe szczotkowanie. Kąpiel tylko 
w sytuacjach wyjątkowych.

Przestrzeń Życiowa: Potrzebuje intensywnego ruchu. Może się też przyzwyczaić 
do życia w domu, ponieważ jest bardzo przywiązany do swego pana.

151

WYŻŁY BRYTYJSKIE
Pointer

Wizytowa
Typ

1'wyźiowaty
I' Pochodzenie

i Anglia
; Narodowość

' Wielka Brytania
' Wielkość

średni
Wysokość

55-62 cm
Waga idealna

24-31 kg
Przeznaczenie

myśliwski
Nadaje się szczególnie do polowania w trudnym terenie, nie nadaje się jednak 

do aportowania.
Budowa: Jest zwierzęciem atletycznym i muskularnym, którego

szatę stanowi krótka, gładka i połyskliwa sierść. Może być biała,
czarna, czarna z podpalanymi

plamami, pomarańczowa, podpalana, czerwona i brązowa we
wszystkich odcieniach z białym

albo bez. Sylwetka psa jest kwadratowa, z klatką piersiową sięgającą poniżej 
łokci, z muskularnym

grzbietem i szczupłym podbrzuszem. Głowa składa się z średnio szerokiej 
czaszki z wydatnym stopem i lekko wygiętej kufy. Kolor łagodnie spoglądających 

oczu waha się od orzechowego do kasztanowego. Uszy, osadzone raczej wysoko, są 
średniej wielkości i przylegają do głowy. Średniej długości ogon, masywny przy 

nasadzie, zwęża się płynnie ku końcowi. Noszony jest na wysokości grzbietu.
Historia: W 1713 r., pod koniec hiszpańskiej wojny sukcesyjnej, angielscy 

oficerowie przywieźli do Anglii francuskie i hiszpańskie wyżły, które nazywano 
pointer (od to point - wystawiać). Te psy tak długo krzyżowano z psami 

brytyjskimi, póki nie powstał dzisiejszy pointer. Selektywna hodowla 
rozpoczęta się w 1825 r.

Usposobienie, charakter: Pointer jest żywym, pełnym wyrazu, nigdy aroganckim 
psem z wielką namiętnością do polowania, o uderzająco wesołym i serdecznym 

sposobie bycia. Daje się łatwo tresować.
Pielęgnacja: Po każdym polowaniu sprawdzać uszy i podeszwy stóp. Przestrzeń 

życiowa: Ta rasa potrzebuje otwartej przestrzeni i dużo ruchu.
Pointer wykazuje,

zgodnie ze swą
nazwą, wprost

przysłowiową
zdolność tropienia

i wystawiania zdobyczy.
152

WYŻŁY BRYTYJSKIE
Seter angielski

Seter angielski, zwany też od nazwiska
swego angielskiego

hodowcy lawerakiem
(Laverack Setter), to

pies elegancki, namiętnie lubiący galopować, urodzony do
polowania.

Budowa: Prostokątna

sylwetka charakteryzuje się krótkim
grzbietem i nieco

podciągniętym brzuchem. Szata składa się z delikatnych i jedwabistych włosów 
okrywy, o długości 5-6 cm, z nielicznymi frędzlami oraz z gęstego

- zimą - podszerstka. Jako maść dopuszczalne są biały i czarny (bluebelton), 
biały i cytrynowy, biały i brunatny, jak też trójbarwny (czarny z białymi i 

podpalanymi plamami). Długa, lekka i szczupła głowa ma wydatny stop, 
stosunkowo prostokątną kufę z prostym grzbietem nosa i - w zależności od maści 

- czarną albo brunatną truflę nosową. Oczy muszą być możliwie ciemne, od 
orzechowego do kasztanowego, świecące, pełne wyrazu i łagodne. Nisko osadzone 

uszy przylegają do policzków i są pokryte jedwabistą sierścią. Ogon, osadzony 
na wysokości grzbietu, jest lekko wygięty lub szablowaty, ale nigdy nad 

grzbietem.
Historia: Seter angielski zawdzięcza istnienie sir Edwardowi Laverackowi 

(1798-1877), który w hodowli wykorzystał prawdopodobnie epagneule, oraz 
Richardowi Purcellowi LIawellinowi, który kontynuował tę pracę.

Usposobienie, charakter: Przy właściwym traktowaniu seter nawiązuje głęboki 
kontakt ze swoim

panem i nie wymaga specjalnej tresury. Ta rasa nie
skupia sympatii wyłącznie

na swoim panu, ale obdarza nią całą rodzinę.
Pielęgnacja: Potrzebuje

dużo ruchu. Szata musi
być regularnie szczotkowana oraz wyczesywana.

Kąpiel tylko w razie konieczności.
Przestrzeń życiowa: Nadaje się znakomicie do mieszkania, jednak musi mieć

możność regularnego odbywania swoich galopad.
153

Wizytówka.
Typ

iwyżtowaty
(Pochodzenie

Angfia
Narodowość

JWielka Brytania
Wielkość l

średni 's
Wysokość

pies: 56-62 cm
suka: 54-60 cm !

Waga idealna
pies: 27-29,5 kg

suka; 25-28 kg
Przeznaczenie

myśliwski
WYŻŁY BRYTYJSKIE

Pochodzenie
Szkocja :

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
średni

Wysokość
pies: oh. 66 cm

suka:62 cm
Waga idealna

pies; 29 kg

suka: 25 kg
Przeznaczenie

myśliwski
Seter szkocki (Gordon)

Ta rasa, znana także jako czarna
podpalana, jest wśród selerów formą największą i najsilniejszą. Zwierzęta mogą 

dtugo pracować bez
picia. Temperament mają spokojniejszy niż inne selery, toteż podczas polowania 

są wolniejsze
i bardziej metodyczne w pracy.

Budowa: Mocna głowa setera ma
wyraźny stop i dtugą, raczej tępo

zakończoną kufę z prostym grzbietem nosa i czarną truflą nosową.
Duże, ciemnobrązowe oczy wyglądają inteligentnie. Nisko osadzone uszy 

przylegają do głowy. Szata składa się z włosów długości 5-6 cm, gładkich i 
przylegających do skóry, które nie są ani faliste, ani kręcone. Do tego 

dochodzą nieliczne frędzle. Dozwolone kolory to połyskliwa, głęboka czerń z 
mahoniowymi plamami. Względnie krótki ogon, pokryty długimi i prostymi 

włosami, jest noszony horyzontalnie jak szabla albo nieznacznie poniżej linii 
grzbietu.

Historia: Powstał w XIX wieku dzięki staraniom szkockiego księcia Alexandra IV 
Gordona. Do swoich myśliwskich wypraw używał psów pasterskich. Stwierdził, że 

zwierzęta te dysponują znakomitym węchem i przy wystawianiu przewyższają 
większość psów myśliwskich. Po systematycznych krzyżówkach z selerami

powstał obecny seter
z czerwonymi plamami.

Cechy tej rasy zostały
ostatecznie ustalone dopiero w 1880 r.

Usposobienie, charakter:
Jest podczas pracy psem

spokojnym, posłusznym
i rozumnym. Dzięki swej

poważnej i spolegliwej
naturze nadaje się doskonale dla rodziny i łatwo

daje się wychować. Posiada wybitny instynkt
stróżowania.

Pielęgnacja: Po każdym
wybiegu w terenie muszą

być sprawdzane stopy
i uszy.

Przestrzeń życiowa: Przyzwyczaja się łatwo do życia w domu. Warunkiem
są jednak długie spacery

w terenie.
154

WYŻŁY BRYTYJSKIE
Seter irlandzki

Bardzo szybki i wyposażony
w nadzwyczajny węch seter irlandzki należy do najelegantszych wyżtów.

Budowa: Szata, charakterystycznie połyskliwa o kolorze
mahoniowej czerwieni, sktada

się z średniej długości przylegających włosów, nie falistych
i nie kręconych. Na brzuchu,

ogonie i tylnej stronie kończyn
tworzą się frędzle. Głowa jest

długa, szczupła, z słabo wyrobionym stopem i dosyć prostokątną kufą z prostym 
grzbietem nosa i czarną truflą nosową. Migdałowe oczy, ustawione poziomo, są 

ciemnoorzechowe albo kasztanowe. Średniej wielkości uszy, osadzone głęboko i 

daleko do tyłu, tworzą fałdę i przylegają do głowy. Średniej długości 
wrzecionowaty i nisko osadzony ogon jest noszony poziomo albo poniżej linii 

grzbietu.
Historia: Powstał ze skrzyżowania śpagneula z dawnym irlandzkim spanielem, 

przy czym pewną rolę odegrał również seter angielski. Po różnych próbach 
selekcyjnych została stworzona dla selera irlandzkiego odrębna klasa, a w 1885 

r. zdefiniowano standard. W nim ustalono wyraźnie czerwony kolor szaty, jako 
jedyny dopuszczalny.

Usposobienie, charakter: Ten porywczy, bardzo żywy pies, z natury jednak 
łagodny i serdeczny, musi być wychowywany silną ręką, gdyż ciągle próbuje 

postawić na swoim.
Pielęgnacja: Szata wymaga podobnej pielęgnacji jak selera angielskiego.

Przestrzeń życiowa; Potrzebuje ruchu i dużo miejsca do biegania. 
Problematyczne jest trzymanie tego zwierzęcia w małym ogrodzie albo wręcz

w mieszkaniu.
Pochodzenie

Irlandia
Narodowość

Irlandia
Wielkość

średni
Wysokość

pies: 61-66 cm
suka: nieco niższa

Waga idealna
20-30 kg

Przeznaczenie
myśliwski

Uwaga: W 1987 r. FCI
uznała za odrębną rasę

setera irlandzkiego czerwonobiatego, mającego to samo pochodzenie, co seter 
irlandzki.

Oprócz maści (biała
z czerwonymi plamami

i kropkami) wariant czerwonobiaty różni się tylko nielicznymi cechami
od swego czerwonego

kuzyna, jak np. nieco
mniej porywczym, łagodniejszym temperamentem.

155
APORTERY

Labrador retriever
Labrador retriever zalicza się do

najpopularniejszych psów aportujących. Oprócz polowań na lądzie
i w wodzie jest dziś wykorzystywany także jako pies policyjny i przewodnik 

niewidomych, również do
towarzystwa.

Budowa: Szeroka głowa ma wyraźny stop i silną kufę z szeroką truflą
nosową, której kolor harmonizuje

z kolorem sierści. Średniej wielkości
oczy, kasztanowe albo orzechowe,

nadają psu wyraz inteligentny i dobroduszny. Daleko z tyłu osadzone uszy nie 
są zbyt ciężkie i zwisają, ściśle przylegając do głowy. Szatę stanowi krótka, 

prosta i gęsta okrywa, w dotyku twarda i jakby całkowicie nieprzemakalna, pod 
którą leży podszerstek. Jako maść dopuszczony jest czarny, płowy albo ciemny 

brunatnoczerwony. Ogon, gęsto dookoła owłosiony, przypomina ogon wydry, jest 
średniej długości i zwęża się ku czubkowi.

Historia: Nie pochodzi z Labradoru, lecz z wybrzeży Nowofundlandii, gdzie byt 
wykorzystywany do wyciągania sieci rybackich z lodowatej wody. W XIX wieku 

rybacy sprzedali kilka egzemplarzy do Anglii. Tam rasa ta bardzo szybko 
ujawniła swoją przydatność do polowań. W 1903 r. nastąpiło oficjalne uznanie 

przez brytyjski Kennel CIub.
Usposobienie, charakter: Jest łagodnym, wiernym, spokojnym i inteligentnym 

psem, potrafi obchodzić się z dziećmi. Wobec przybyszów nieufny. Stróżowania 
trzeba go nauczyć już w wieku szczenięcym.

Pielęgnacja: Nie wymaga szczególnej pielęgnacji.
Przestrzeń życiowa: Konieczny regularny ruch.

156
APORTERY

Golden retriever
Został wyhodowany

do polowań na dzikie
ptactwo, a szczególnie do aportowania.

Obecnie wykorzystywany przede wszystkim do towarzystwa.
Budowa: Ten bardzo

elegancki pies posiada proporcjonalną głowę, szeroką, ale nie
robiącą wrażenia ciężkiej. Do tego dochodzi

wydatny stop, jak też
mocna, szeroka i głęboka kufa z prostym

grzbietem nosa. Średniej wielkości uszy są
osadzone na wysokości oczu. Te, ciemnokasztanowe, obwiedzione ciemną krawędzią 

powiek, są rozstawione szeroko. Szata składa się z gładkiej albo falistej 
okrywy, tworzącej liczne, miękkie frędzle, oraz z gęstego podszerstka. Maść 

jest jednolicie złota lub kremowa, przy czym dopuszczalne są włosy białe, ale 
tylko na piersi. Ogon sięga do stawu skokowego, nie ma jednak prawa być 

zakręcony.
Historia: Początki tej rasy do dzisiaj są niejasne. Jednak jest pewne, że 

swoją egzystencję zawdzięcza staraniom lorda Tweedmoutha, który w połowie XIX 
wieku zajmował się jej hodowlą. Rezultatem byt pies z wrodzonym instynktem 

aportowania, z doskonałym węchem do płoszenia zwierzyny i z rozmarzonym 
spojrzeniem owczarka. Brytyjski Kennel CIub uznał go w 1913 r. za odrębną 

rasę. W ostatnich latach golden retriever dowiódł wybitnych zdolności jako 
przewodnik niewidomych, a także przy poszukiwaniu zasypanych ludzi.

Usposobienie, charakter: Ta rasa ma charakter wrażliwy i spokojny, jest
posłuszna i zrównoważona i ma wyrobione poczucie lojalności. Wobec dzieci 

zwierzęta te okazują się nader cierpliwe, dlatego też nadają się idealnie dla 
rodziny. Golden retriever daje się łatwo ułożyć i wobec innych zwierząt nigdy 

nie zachowuje się agresywnie.
\

Pielęgnacja: Przed zakupieniem szczeniaka trzeba koniecznie sprawdzić, czy 
jego rodzice nie cierpią na dysplazję stawu biodrowego. Szata musi być raz w 

tygodniu szczotkowana.
Przestrzeń życiowa: Potrzebuje dużo ruchu, ale przyzwyczaja się do mieszkania 

w mieście.
Chesapeake bay retriever

To jedyny retriever pochodzący z USA. Ten mocny pies (60 cm wysokości w kłębie 
przy wadze 30 kg) kocha wodę. Wprawdzie nie jest zbyt towarzyski, ale wiernie 

oddany swemu panu. Szata: na gęstym podszerstku leży krótka, raczej gruba 
okrywa, której maść sięga od ogniście czerwonego do płowego.

157
Wizytówka

fTyp
wyżtowaty

Pochodzenie

'Anglia
Narodowość

Wielka Brytania
Wielkość a

średni g
Wysokość

pies: 56-61 cm
suka:51-56 cm

Waga idealna
ok. 30 kg

Przeznaczenie
myśliwski, do towarzystwa, przewodnik

Golden retriever
jest dobrze dostosowany do życia

rodzinnego, ponieważ jest psem
spokojnym i zrównoważonym, na

dodatek bardzo
cierpliwym w stosunku do dzieci.

APORTERY
Wysokość

standard nie
określa wzrostu

Waga idealna
27-31,5 kg

Przeznaczenie
myśliwski

Flatcoated retriever
Mimo że nie jest już tak popularny, jak w pierwszych dekadach XX wieku, nadal 

zalicza się do psów myśliwskich widzianych chętnie na wystawach.
Budowa: Silny i harmonijny flatcoated od innych retrieyerów różni się 

wydłużoną głową z niezbyt szeroką czaszką, długimi i mocnymi szczękami, mato 
wyrobionym stopem oraz prostym grzbietem nosa z czarną truflą nosową. Matę, 

zwisające uszy przylegają do boków czaszki. Oczy są brązowe, spojrzenie 
inteligentne. Długa, gęsta i delikatna szata musi być możliwie przylegająca i 

czarna albo brunatna. Raczej krótki, prosty ogon jest noszony wesoło, ale 
nigdy powyżej linii grzbietu.

Historia: Rasa ta, wyhodowana w drugiej połowie XIX wieku w Anglii do 
aportowania z wody, powstała z krzyżówki nowofundlanda i setera irlandzkiego. 

Bardzo rozpowszechniony w Anglii w XIX wieku, potem tracił coraz bardziej do 
golden retrieyera i labradora.

Usposobienie, charakter: Retriever gładkowłosy łączy spokojną pewność siebie 
nowofundlanda z temperamentem setera, jest łatwiejszy do ułożenia niż inne 

retrievery. Nadaje się do towarzystwa.
Pielęgnacja: Pożądane jest regularne szczotkowanie.

Przestrzeń życiowa: Ta rasa nadaje się do życia w mieszkaniu, jeżeli 
uwzględnia się jej sportowy temperament i umożliwia częste przebywanie na 

dworze, o ile możliwe w pobliżu wody.
158

PŁOCHACZE
Rhodesian ridgeback

Nie pochodzi z Rodezji (dzisiejszego Zimbabwe), lecz z Afryki Południowej. 
Określenie "ridgeback" (angielskie słowo oznaczające "grzbiet grzebieniasty") 

odnosi się do jego widocznej cechy: pręga włosów wzdłuż grzbietu rośnie w 
odwrotnym kierunku. Znakomity pies myśliwski, potrafi przez cały dzień obyć 

się bez picia. Znosi także znaczne wahania temperatury, typowe dla 
afrykańskiego buszu. Znajduje zastosowanie przede wszystkim podczas polowania 

ze sforą na lamparty, bawoły i antylopy, dlatego określa się go także mianem 
Rhodesian Lion Dog.

Budowa: Ten silny i muskularny pies ma głęboką klatkę piersiową, podłużną 
głowę z płaskim czołem, wydatnym stopem i prostym grzbietem nosa. Kufa jest 

wydłużona, o silnych szczękach, zakończona czarną truflą nosową. Bursztynowe 
albo ciemnobrązowe oczy mają czarne brzegi. Średniej długości, wysoko osadzone 

uszy przylegają ściśle do głowy. Jasnopszeniczną lub czerwonawopszeniczną 
szatę stanowi krótka, gęsta i połyskliwa sierść. Ogon jest raczej długi, 

wrzecionowaty, z solidną nasadą. Podczas ruchu jest noszony wysoko i zagięty 
do przodu.

Historia: W XVI i XVII stuleciu europejscy kolonizatorzy przywieźli do 
południowej Afryki wiele psów, między innymi gończe, molosy i teriery. Zostały 

skrzyżowane z miejscowymi psami. Wynikiem jest ridgeback.
Usposobienie, charakter: Inteligentny, przyjacielski, jest wspaniałym psem do 

towarzystwa. W potrzebie bywa zadziornym i odważnym bojownikiem. Mato szczeka.
Przestrzeń życiowa: Ridgeback nie nadaje się do życia w mieszkaniu.

Wizytówka,,
Typ

wyżtowaty, dogei
waty:: "

Pochodzenie
Afryka Potudniowa

Narodowość
Afryka Potudniowa

Wielkość
duży

Wysokość
pies: 63-67 cm

suka:61-66 cm
Waga Idealna

30-40 kg
Przeznaczenie

myśliwski i do towarzystwa
159

PŁOCHACZE
Na zdjęciach

przedstawiono
trzy różne cocker

spaniele angielskie. Zwierzęta tej
rasy znane są dzisiaj raczej jako

psy do towarzystwa i na wystawy,
mniej zaś jako wyspecjalizowane

psy do polowania
na dzikie ptactwo.

Historia: W zachodniej Europie istniały już w XVII wieku
liczne rodzaje spanieli, a w XVIII

wieku dwa z nich dotarty do
Anglii: springer spaniel i cocker spaniel. Rasa, jaką znamy

dzisiaj, została ustabilizowana
w swych*cechach pod koniec

XIX wieku.
Usposobienie, charakter: Cocker spaniel jest zwierzęciem

bardzo aktywnym i inteligentnym, które czasami może być
trochę uparte. Potrafi obchodzić się z dziećmi, jest także

dobrym stróżem.
Pielęgnacja: Pożywienie musi

być wyważone, a sierść wymaga stałej pielęgnacji. Po

każdym bieganiu w terenie
należy sprawdzić stopy i uszy.

Przestrzeń życiowa: Musi mieć
dużo ruchu, aby nie utyć.

161
PŁOCHACZE

Cocker spaniel amerykański
Dzisiaj rasa ta jest wykorzystywana raczej do towarzystwa i na wystawy, 

chociaż ma długą przeszłość myśliwską.
Budowa: Nieco mniejszy od angielskiego, a jego szatę stanowią

raczej długie, gęste, jedwabiste
włosy, faliste albo gładkie. Do tego dochodzą liczne frędzle, Pod

względem maści istnieje duża
różnorodność, jak np. czarny,

kasztanowy, czerwony, kremowy, czarny i płowy, ciemnobrązowy i płowy. 
Dopuszczalne są też kolorowe warianty szaty. Kształt głowy różni się od cocker 

spaniela angielskiego krótszą, kwadratową kufą z czarną truflą nosową. Oczy są 
okrągłe i wypukłe z pigmentacją ciemnoorzechową do czarnej. Długie uszy są 

wysoko osadzone i pokryte dość długimi, falistymi włosami. Ogon zwyczajowo 
przycięty na trzy czwarte swej długości Jest noszony w jednej linii z 

grzbietem, czasami trochę wyżej.
Historia: Angielski cocker spaniel przybył do Ameryki w 1880 r. Tam, na bazie 

przeprowadzonej odmiennej selekcji hodowlanej, rozwinął z biegiem czasu 
wszystkie cechy własnej rasy, które zostały w końcu ustalone zgodnie z 

wyobrażeniami amerykańskich hodowców. W latach trzydziestych doszło do 
oficjalnego uznania cocker spaniela amerykańskiego za rasę odrębną.

Usposobienie, charakter: Odważny, żywy i inteligentny.
Pielęgnacja: Szata wymaga pielęgnacji, żywienie musi być kontrolowane.

Przestrzeń życiowa: Potrzebuje dużo ruchu, aby nie przybierać na wadze.
162

PŁOCHACZE
Fieid spaniel

Niegdyś ceniony jako użytkowy, dzisiaj jest mato popularny nawet w ojczyźnie.
Budowa: Ten proporcjonalny i wytrzymały spaniel ma szatę z długich, gładkich, 

lśniących i jedwabistych włosów. Muszą być gęste i nieprzemakalne, ale nigdy 
kręcone albo sztywne. Jako maść dopuszczalne są czarny, brunatny albo siwy, 

wszystkie z czerwonawobrązowymi plamami. Gtowa jest kształtna, szczupła, z 
umiarkowanym stopem i długą, szczupłą kufą, która nie jest ani spiczasta, ani 

prostokątna. Migdałowe oczy w kolorze ciemnego orzecha nadają zwierzęciu 
wygląd łagodny i poważny. Uszy są umiarkowanej długości i szerokości, nisko 

osadzone i dobrze upierzone. Nisko osadzony i ładnie upierzony ogon nie bywa 
noszony powyżej linii grzbietu.

Historia: Pochodzi od dawnych spanieli polowych hrabstw Devon i Wales. 
Uważano, że rasa ta jest w pracy lepsza od innych rodzajów spanieli. Pozytywne 

właściwości pod koniec XIX stulecia utracono; preferowano krótkie kończyny i 
mocną sylwetkę. Dopiero od 1923 r. hodowcy zaczęli przywracać tej rasie 

posturę odpowiednią do jej funkcji.
Usposobienie, charakter: Posłuszny, szybko reagujący, wrażliwy i niezależny, 

jest znakomitym towarzyszem dla mieszkających na wsi.
163

(Typ
gyyżtowaty

yochodzenie
Mielka Brytania

Narodowość j
lĘWielka Brytania 1

Wielkość

vysokość
ók. 45,7 cm

KVaga idealna
kg

Przeznaczenie
myśliwski

Szata fieid spaniela jest długa, gładka, jedwabista, jak
również bardzo

gęsta i nieprzemakalna.
PŁOCHACZE

1 Wizytówka
1'Typ

("wyżtowaty
: Pochodzenie

Anglia
l Narodowość

?Wielka Brytania
Jlwialkość j

(średni 3
Wysokość )

ok. 50 cm
Waga idealna

122-24 kg
Przeznaczenie

myśliwski
Springer spaniel angielski

Wszechstronny myśliwy, zalicza się
wśród spanieli do najszybszych

i największych.
Budowa: Średniej długości głowa

jest wyposażona w potężną kufę.
Oczy średniej wielkości, ciemnoorzechowe, łagodne i uważne. Na linii oczu są 

osadzone uszy, raczej
szerokie i długie, przylegające ściśle

do głowy. Szatę stanowi gęsta, gładka i nieprzemakalna sierść w jednym
z dopuszczalnych kolorów, przy

czym preferowany jest biały i brunatny, jak również biały i czarny - także
z podpalanymi plamami. Nisko osadzony, ładnie upierzony ogon zawsze w ruchu, 

nigdy nie jest noszony powyżej linii grzbietu.
Historia: Uchodzi za przodka

wszystkich rodzajów spanieli, z wyjątkiem ciumber spaniela. Pierwotnie tę rasę 
wykorzystywano do tropienia i płoszenia zwierzyny na polowaniach z sieciami, 

sokołami i chartami.
Usposobienie, charakter: Jest rozbawiony, aktywny i bardzo posłuszny.

Springer spaniel walijski
Bardzo podobny do angielskiego; różni się niższym wzrostem, krótszymi uszami i 

zawsze dwubarwną (biały i czerwony) szatą. Dzisiaj raczej do towarzystwa.
Angielski springer

spaniel jest przodkiem wszystkich
rodzajów spanieli

- z wyjątkiem
ciumber spaniela.

164
BICHONS

Bolończyk
Bolończyk jest dzisiaj raczej zapomniany i mato popularny.

Budowa: Ten pies ma przeciętny tutów i niezbyt długą głowę z wydłużoną kufą, 
prostym grzbietem nosa

i czarną truflą nosową. Duże, okrągłe oczy z tęczówką koloru ochry
i czarno obrzeżonymi powiekami nie

mają prawa być wyłupiaste. Szata
jest długa, kręcona, odstająca i czysto biała. Plamy są niedozwolone.

Wszystkie zewnętrzne śluzówki jak
i spojówka muszą być czarne. Długie zwisające uszy mają loki. Ogon

pokryty gęstymi lokami jest noszony
tukiem ponad grzbietem.

Historia: Korzenie bolończyka sięgają do Dalmacji. W okresie renesansu byt 
nader lubiany jako pies

ozdobny na wszystkich dworach
Europy.

Usposobienie, charakter: Bolończyk jest poważnym, mato ożywionym, ale uważnym 
psem, ogromnie przywiązanym do swego pana. Pies ozdobny, ale też bardzo czujny 

stróż.
Pielęgnacja: Bardzo źle znosi upat oraz chłód. Sierść wymaga pielęgnacji. 

Przestrzeń życiowa: Musi żyć w domu.
Wizytówka3

Typ
lisowaty

Pochodzenie
Wiochy

Narodowość
Włochy

Wielkość
miniatura

Wysokość l
25-30 cm

Waga idealna
2,5-4 kg

Przeznaczenie
do towarzystwa

165
BICHONS

Wysokość
pies: 21-25 cm

suka: 20-23 cm
Waga idealna

3-5 kg
Przeznaczenie

do towarzystwa
Maltańczyk

Ku czci Issy, maltańczyka gubernatora Malty, rzymski poeta Katullus (l wiek 
n.e.) napisał następujące wersy: "Issa jest weselsza od wróbelka Katullusa. 

Issa jest czystsza niż pocałunek gołębia. Issa jest słodsza niż młoda 
dziewczyna. Issa jest cenniejsza niż indyjskie kamienie szlachetne".

Budowa: Typową cechą tej rasy jest jej "toczący się" (rolujący) chód. 
Maltańczyk posiada długi tułów z silną gtową, pokryte długimi włosami, oraz 

czarną truflę nosową. Oczy są raczej duże, owalne, ciemnobrązowe, a krawędzie 
powiek ciemne. Uszy, raczej długie, obficie upierzone są osadzone

nisko i zwisają tuż przy głowie. Bardzo długie, proste i jedwabiste włosy, nie 
skręcone w loki, są czysto białe i koniecznie muszą sięgać do ziemi, tak że 

pies pod swą długą szatą zdaje się nie iść, lecz toczyć. Ogon pokryty gęstymi 
i długimi włosami jest noszony nad grzbietem w kształcie pióropusza.

Historia: Maltańczyk należy do grupy bichonów. Jest to bardzo stara rasa, jak 
tego dowodzą statuetki z grobów egipskich z XIII stulecia p.n.e. Niektórzy 

fachowcy reprezentują pogląd, że pochodzą od Canis melitoeus, którego wymienia 
Strabo, rzymski pisarz i geograf z l wieku p.n.e. Inni zaś widzą w nich 

rezultat krzyżówki pomiędzy pudlem miniaturowym i spanielem miniaturowym. W 
średniowieczu pies ten byt nieodzownym towarzyszem dam dworu.

Usposobienie, charakter: Maltańczyk nadaje się idealnie do towarzystwa. Jest 
to jako pierwsza rasa wyhodowana specjalnie do tego celu. Dobry stróż.

Pielęgnacja: Pies ten nie linieje, ale wymaga codziennego szczotkowania.
Przestrzeń życiowa: Idealny pies do mieszkania. Rzadko szczeka.

166
PUDLE

Pudel
Pudle są psami bardzo inteligentnymi, posiadającymi wyjątkowy talent

do naśladownictwa. FCI wyróżnia
7 odmian w zależności od wielkości

(duży, średni, miniaturowy i toypudel) oraz od maści.
Budowa: Ma dość długi tułów, mato

wyrobiony stop, solidną nie spiczastą kufę i prosty grzbiet nosa. Migdałowe i 
ciemne oczy są rozstawione

raczej szeroko. Długie, szerokie uszy
są osadzone nisko i zwisają ściśle

przy głowie. Gęsta i mocna sierść
może być albo kręcona, albo w strąkach. W pierwszym przypadku jest

delikatna, wełnista, bardzo skręcona,
sprężysta i nie ustępuje pod naciskiem dłoni. Szata strąkowata jest

równie gęsta i wełnista, ale składa się z jednakowej długości sznureczków, 
które powinny być możliwie długie. Dozwolone kolory to czarny, kasztanowy, 

biały, szary, płowy, niebieski i morelowy. Zawsze jednolity. Wysoko osadzony 
ogon, zazwyczaj przycięty do 1/3 ( może jednak pozostać cały), jest noszony 

lekko uniesiony.
Historia: Pudle żyją w Europie Zachodniej od ponad 400 lat. Przyjmuje

się, że są pochodzenia francuskiego. Pod koniec XVI wieku ceniono pudle 
powszechnie jako psy myśliwskie na dzikie zwierzęta wodne. Gdy zaWysokość

pudel duży:
45-58 cm

pudel średni:
35-45 cm

pudel miniatura
28-35 cm

toypudel: poniżej
28 cm

Waga idealna
wg wielkości psa

Przeznaczenie
do towarzystwa

167
Dzisiaj uznanych

jest siedem odmian pudla. Po lewej: dwa pudle
średnie (biały

i czarny). Ugory:
czarny pudel miniaturowy.

PUDLE
Morałowy toypudel (po prawej)

i rozmaicie szaro
ubarwione pudle

duże (poniżej). Na

następnej stronie
dwa białe pudle

duże z takimże
pudlem miniaturowym.

częto hodować pudle
o różnych wielkościach, najmniejsze

odmiany rychło wprowadziły się na dwory,
jako psy do towarzystwa dam szlachetnie

urodzonych. Pierwszy
standard został ustalony w 1936 r. we Francji.

Usposobienie, charakter: Pudel ma żywy
i dobry charakter, jest

bardzo inteligentnym,
miłym i wiernym towarzyszem.

Pielęgnacja: Pudle
mogą żyć bardzo długo, ale muszą mieć możność wydajnego fizycznego wyżycia, w 

przeciwnym razie tyją. Szata musi być codziennie czesana i raz w miesiącu 
strzyżona.

Przestrzeń życiowa: Pudle nadają się doskonale do mieszkania i są dobrym 
towarzyszami zwłaszcza dla ludzi samotnych i starych. Uczą się też łatwo w\ 

konywać proste czynności podręczne.
168

PUDLE
MAŁE PSY BELGIJSKIE

Gryfonik brukselski
Wizytówka'

Typ
dogowaty

Pochodzenie
Belgia

Narodowość
Belgia

Wielkość
miniatura

Wysokość
ok. 25 cm

Waga idealna
3-5 kg;suki po:

winny być nieco;
Icięższe

Przeznaczenie
do towarzystwa

Lafond, francuski kynolog, tak opisał tego psa: "Ciekawy jak dziennikarz 
przywiązany jak dziewczyna z prowincji, zakochany jak trubadur".

Budowa: Ten maty, ale mocny i krępy pies, z brodą i wąsami, ma twardą, 
pótdtugą, gęstą i jakby potarganą sierść, która musi być czerwonawa. Trochę 

czerni na wąsach i brodzie jest tolerowane. Szeroka i krągtawa głowa ma 
wypukłe czoło i krótką, zadartą kufę. Trufla nosowa musi być zawsze czarna i 

bardzo krótka. Oczy są duże, wyłupiaste i bardzo ciemne. Uszy osadzone wysoko, 
cienkie, są wygięte do przodu. Ogon przycina się do 2/3.

Historia: Wszystkie trzy rasy małych psów belgijskich (gryfonik brukselski, 
gryfonik belgijski i brabantczyk) wywodzą się z psów wykorzystywanych przede 

wszystkim do tąpania myszy i szczurów w stajniach, a rozpowszechnionych w 
Europie, zwłaszcza we Francji, Holandii i w Niemczech. Dzięki swej niezwykle 

ciekawej, żywej i czujnej naturze oraz znikomym rozmiarom gryfoniki okazały 
się doskonałymi psami do towarzystwa, gdyż wymagały niewiele miejsca, byty 

łatwe do obsłużenia i utrzymywały dom wolny od gryzoni. Gryfonik brukselski 

został wpisany do księgi rodowodowej w 1883 r., a jego standard ustalono w 
1905 r. W czasie l wojny światowej rasa ta stała na krawędzi zagłady. Jej 

wyginięciu można było zapobiec tylko dzięki staraniom brytyjskich hodowców.
Usposobienie, charakter: Zwierzęta tej rasy są bardzo przywiązane i oddane 

zawsze tylko jednej osobie, poza tym są żywe i ciekawe, czasami nawet nieco 
natrętne. Są dobrymi stróżami, odważne i otwarte wobec obcych.

Pielęgnacja: Wystarczy regularne szczotkowanie.
Przestrzeń życiowa: Gryfoniki są jakby stworzone do życia w mieszkaniu.

Podczas niemieckiej okupacji Belgii, w czasie l wojny światowej, gryfonik 
brukselski

znalazł się na krawędzi wymarcia,
jednak dzięki brytyjskim zabiegom

hodowlanym został uratowany.
170

MAŁE PSY BELGIJSKIE
Gryfonik belgijski

Jest to pies bardzo podobny do gryfonika brukselskiego, jednak przez FCI 
klasyfikowany jest oddzielnie, z powodu innej maści. Kolor szaty jest czarny, 

czarny z czerwonymi plamami albo czarny i podpalany mieszany.
Brabantczyk

Brabantczyk różni się od gryfoników belgijskiego i brukselskiego jedynie tym, 
że posiada krótką sierść, zatem nie ma również charakterystycznej brody i 

wąsów. Szata daje się bardzo łatwo pielęgnować, ponieważ wystarcza zwyczajne 
szczotkowanie.

171
Gryfonik belgijski

(po lewej) i brabantczyk (poniżej)
mają to samo pochodzenie, co gryfonik brukselski,

różnią się jednak
od niego bądź długością sierści,

bądź posiadaniem brody.
PSY BEZWŁOSE

Xoloitzcuintle - Nagi pies meksykański
Psy bezwłose są bardzo rzadkie, ale niezwykle interesujące. Poza 

Xoloitzcuintle, inaczej meksykańskim psem bezwłosym (nagi meksykańczyk), który 
występuje w dwóch wielkościach (standard i miniaturowy), należy jeszcze 

wymienić peruwiańskiego psa bezwłosego w trzech wielkościach (duży: wysokość w 
kłębie 50-65 cm, waga 12-23 kg; średni: 40-50 cm i 8-12 kg: oraz maty: 25-40 

cm i 4-8kg) oraz chińskiego grzywacza (28-33 cm, waga nie więcej niż 5,5 kg).
Budowa: Klinowata głowa, mato wykształcony stop i spiczasto zwężająca się 

kufa. Duże uszy są albo złożone do tyłu, albo stojące do góry. Powieki 
kasztanowych albo żółtych oczu zdobi brunatny, albo różowy brzeg. Wiele 

osobników ma niepełny zgryz. Meksykański pies bezwłosy jest w ogóle pozbawiony 
sierści, chiński grzywacz posiada mniej lub bardziej gęste kępy sztywnych 

włosów na głowie i na końcu ogona. U peruwiańskiego psa bezwłosego jest 
dozwolone to samo uwtosienie, co u chińskiego grzywacza. Skóra tej rasy musi 

być zawsze gładka, miękka i niepofatdowana, a w dotyku niezbyt ciepła. U 
wszystkich trzech ras istnieje mato ograniczeń co do maści. Przy czym 

wielokrotnie przeważa szary albo asfaltowy z mniej lub bardziej wyraźnymi 
plamami. Ogon jest noszony ponad grzbietem albo zwinięty w pierścień, ale 

nigdy zakręcony. Ostatnie dwie trzecie ogona zdobi pędzel.
Historia: Niektórzy sądzą, że chodzi tu o dawno zasiedziałe rasy, które 

rozwinęły się wskutek genetycznych mutacji; inni, że psy te pochodzą z Chin, 
skąd dawno temu dotarty do Ameryki.

Usposobienie, charakter: Łagodne, wesołe i oddane. Nawet najmniejsze
są bardzo odważne.

Pielęgnacja: W dni gorące, albo w zimne; wymagają szczególnej uwagi. 
Przestrzeń życiowa: Idealne do mieszkania, bardzo mato szczekają.

172
PSY TYBETAŃSKIE

Lhasa apso
Geneza nazwy nie

jest znana: "abso seng
kye" znaczy "szczekający lwi pies", "apsoo"

zaś określa kozę.
Budowa: Szata Ihasa

apso składa się z długiej, mocnej i prostej
okrywy oraz z gęstego

podszerstka, przy
czym okrywa ma przedziałek wzdłuż grzbietu. Do dozwolonych kolorów zalicza 

się, obok
piaskowego, przede

wszystkim miodowy, asfaltowy, ciemnoszary, dymny, czarny, biały albo 
kasztanowy. Owalne oczy średniej wielkości są ciemnokasztanowe, przy czym ani 

w ich górnej, ani w dolnej części nie może być widoczna biatkówka. Silnie 
owłosione uszy zwisają na policzki. Wysoko osadzony i obficie owłosiony ogon 

jest noszony ponad grzbietem zwinięty i na końcu często załamany.
Historia: Ta rasa żyje już co najmniej od 2000 lat w Tybecie, hodowana niegdyś 

jedynie na dworach arystokracji oraz w klasztorach. Z czasem rozprzestrzeniła 
się również na inne części świata, ponieważ dalajlama, duchowy j polityczny 

zwierzchnik Tybetu, obdarowywał tymi zwierzętami niektórych swoich gości - 
zagranicznych dyplomatów.

Usposobienie, charakter: Lhasa apso to zwierzę silne, o miłym i stanowczym 
sposobie bycia, zachowujące wobec obcych nieufność.

Przestrzeń życiowa: Ta rasa nadaje się do mieszkania.
Wizytówka

iyp
jamnikowaty

Pochodzenie
Tybet

Narodowość
Tybet, Wielka

Brytania
Wielkość

miniatura
Wysokość

pies: 25,4 cm
suka: nieco

mniejsza
Waga idealna

3-4 kg
Przeznaczenie

;tlo towarzystwa
173

Lhasa apso, pies
pradawnego tybetańskiego pochodzenia, wyróżnia

się swoją mocną,
spływającą szatą.

PSY TYBETAŃSKIE
Shih tzu

Chińska nazwa tej rasy, znanej także jako gryfonik tybetański, oznacza "lew". 
Wiąże się to prawdopodobnie z gęstą grzywą i dumną postawą tych zwierząt.

Budowa: Ten raczej długi niż wysoki pies ma długą szatę, składającą się z 
mocnego podszerstka i miękkiej, gęstej okrywy, która może być gładka albo 

falista. Pod względem maści nie ma ograniczeń, przy czym u osobników 
cętkowanych jest preferowana biata plama na czole i końcu ogona. Głowa 

szeroka, pysk krótki i prostokątny, czasami nieco zadarty. Uszy, gęsto 
owłosione i duże, zwisają po bokach. Duże i szeroko rozstawione oczy są 

zazwyczaj ciemne, ale u osobników ciemnoczerwonych i u zwierząt z czerwonymi 
plamami jest też dozwolona jaśniejsza pigmentacja. Wysoko osadzony ogon z 

bujnym pióropuszem, pies nosi zwinięty nad grzbietem.
Historia: Lamaizm, tybetańska forma buddyzmu, dostarcza nam pewnych przekazów, 

co do pochodzenia tych psów. Manjusri, budda mądrości, często miał ze sobą 
małego psa, który mógł się zamienić w lwa. Wizerunki tego psa o typowo lwim 

wyglądzie przedstawiają prawdopodobnie Ihasa apso. Kilka tych zwierząt 
dalajlama wręczył w darze chińskim władcom. Na dworze chińskiego cesarza 

doszło prawdopodobnie do skrzyżowania z pekińczykiem. Pies ten przybył do 
Europy i USA dopiero w latach trzydziestych XX wieku.

Usposobienie, charakter: Rozbawiony i bardzo żywy shih tzu okazuje się miłym i 
czujnym towarzyszem i stróżem. Z racji swojej pewności siebie zachowuje się 

wobec obcych często arogancko - jak prawdziwy lew.
Pielęgnacja: Szatę trzeba starannie pielęgnować, żeby się nie filcowata. 

Również wiązać włosy na czubku głowy, aby zapobiec podrażnieniu oczu.
Przestrzeń życiowa: Shih tzu jest idealnym psem do mieszkania.

-174
PSY TYBETAŃSKIE

Terier tybetański
Mimo swej nazwy rasa nie wykazuje żadnych cech teriera i też nie

jest do nich zaliczana.
Budowa: Terier tybetański, o sylwetce zasadniczo kwadratowej,

ma mocną głowę z wyraźnie wykształconym stopem i krótką kufą
z czarną truflą nosową. Oczy są

duże, okrągłe, niewytupiaste
i ciemnobrązowe. Uszy w kształcie

litery "V", gęsto owłosione, zwisają
po bokach. Szata składa się z gęstych, długich, cienkich włosów,

ani jedwabistych, ani wełnistych,
i z delikatnego, wełnistego podszerstka w kolorach biatożóttym, kremowym, 

szarym, przydymionym albo czarnym, w jedno, trój lub wielobarwnych odcieniach. 
Gęsta grzywa opada na oczy. Występuje również niewielka broda. Średniej 

długości ogon pies nosi wesoło ponad grzbietem.
Historia: Pierwotnie zwierzęta służyły do pilnowania świątyń świętego miasta

Lhasy lub też towarzyszyły pasterzom i stadom jaków. Jedna para przybyła do 
Anglii w latach dwudziestych ubiegłego wieku i stała się punktem wyjścia lioii 

europejskiej, która w 1930 r. została uznana przez brytyjski Kennel CIub.
Usposobienie, charakter: Żywy, sprytny, nigdy agresywny, zawsze czujny.

Pielęgnacja: Chętnie przebywa na dworze. Musi być codziennie szczotkowany 
metalową szczotką, a raz w tygodniu szczotką włosianą.

Przestrzeń życiowa: Terier tybetański dobrze pasuje do mieszkania.
Wizytówka

lisowaty
Pochodzenie

Tybet
Narodowość

Tybet
Wielkość

średni
Wysokość

35,6-40,6 cm

suki nieco mniejsze
Waga idealna

9-10 kg
Przeznaczenie

do towarzystwa
175

Szata teriera tybetańskiego jest gęsta, długa i delikatna, z miękkim
podszerstkiem.

CHIHUAHUA
Chihuahua

Chihuahua jest najmniejszą na świecie
psią rasą. Istnieją

dwie odmiany o tym
samym standardzie,

różniące się tylko szatą: długowłosa i krótkowłosa.
Budowa: Głowa chihuahua ma typowo

wypukły kształt z wydatnym stopem i krótką, spiczastą kufą.
Duże, okrągłe oczy

są szeroko rozstawione, ciemnobrązowe
do rubinowych. Przy

jasnej maści mogą
też mieć jaśniejszą

pigmentację. Duże, u podstawy dość szerokie uszy stoją do góry albo są lekko 
odchylone na boki. Delikatna, jedwabista sierść długowłosego może być gładka 

albo lekko falista. Wyraźna grzywa jest pożądanym celem hodowlanym. 
Krótkowłosy ma sierść krótką i połyskliwą, która nie może być ani sztywna, ani 

kędzierzawa czy gruba. Dozwolone są wszystkie kolory i ich kombinacje. Ogon 
średniej długości, mocno owłosiony i osadzony wysoko, pies nosi ponad 

grzbietem.
Historia: Pochodzenie Chihuahua jest nieznane. Przypuszcza się, że żyły w 

Ameryce Środkowej i są potomkami świętych psów Azteków. Istnieją jednak 
również poszlaki, że zostały przywiezione do Nowego Świata przez hiszpańskich 

konkwistadorów albo dotarły tam w XIX wieku z Chin. Jest też możliwe, że 
dzisiejszy chinuahua powstał przez skrzyżowanie kilku ras.

Usposobienie, charakter: Nie daje się zastraszyć nawet bardzo dużym psom. Jest 
dobrym szczurotapem. Wydaje się też, że pies usiłuje zrekompensować swój 

mizerny rozmiar arogancją i bezczelnością, cechami nierzadko czyniącymi zeń 
zabawnego towarzysza. Wobec obcych jest bardzo nieufny i szczeka przy każdym 

podejrzanym odgłosie, jednak jest bardzo przywiązany do członków rodziny.
Pielęgnacja: Ma skłonności do zaburzeń trawienia. Mimo gęstej szaty zarówno 

długo, jak i krótkowłosy marzną. Suka powinna się szczenić pod opieką 
weterynarza.

Przestrzeń życiowa: Chihuahua nadaje się doskonale do mieszkania.
176

DALMATYNCZYK
Dalmatyńczyk

Dalmatyńczyk zalicza
się do najelegantszych i najbardziej poszukiwanych psów,

a to dzięki swej niepowtarzalnej białej sierści w czarne kropki.
Budowa: Abstrahując

od kropek, dalmatyńczyk jest podobny zewnętrznie do pointera
i prawdopodobnie jest też z nim spokrewniony. Jego sylwetka wyraża niebywałą 

harmonię proporcji. Dtuga, płaska głowa odznacza się wydatnym stopem, a długa 
i mocna kufa ma prosty grzbiet. Okrągłe oczy są ciemne, jeżeli kropki są 

czarne, zaś przy kropkach ciemnobrązowych - bursztynowe. Wysoko osadzone uszy 
przylegają ściśle do głowy. Połyskliwa szata składa się z krótkich, cienkich 

włosów. Maść szaty jest biała z ciemnobrązowymi bądź czarnymi kropkami, 

szczenięta przychodzą na świat całkowicie białe, dopiero później powstają 
lekkie cienie, które na koniec zamieniają się w typowe kropki. Ogon, w miarę 

możności nakrapiany, dalmatyńczyk nosi z lekkim wygięciem ku górze.
Historia: Jego prawdziwe pochodzenie do dzisiaj jest nieznane. Niektórzy 

specjaliści przyjmują, że pochodzi z północnych Indii i w średniowieczu dotarł 
do Europy wraz z nomadami, którzy ciągnęli przez Dalmację (stąd jego nazwa). 

Inni uważają go za psa pochodzenia greckiego albo egipskiego.
iłyp f

wyżłowaty H
Pochodzenie

prawdopodobnie
Dalmacja

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
średni

Wysokość
pies: 58-61 cm

suka: 56-58 cm
Waga idealna

22-25 kg
Przeznaczenie

do towarzystwa
Usposobienie, charakter: Żywy i inteligentny, potrafi się

obchodzić z dziećmi.
Pielęgnacja: Nie wymaga specjalnych zabiegów.

Przestrzeń życiowa:
Zwierzęta muszą odbywać długie spacery, gdyż lubią ruch

i mają znaczną siłę fizyczną.
ANGIELSKIE SPANIELE DO TOWARZYSTWA

Wizytówka
Typ

wyżtowaty
Pochodzenie

Chiny albo Jap
mia

Narodowość
Wielka Brytania.

Wielkość
:,miniatura

Wysokość
pies: 26-32 cm

Waga idealna
3,6-6,3 kg

Przeznaczenie
lido towarzystwa

King charles spaniel
Ulubiony pies króla Anglii Karola l

Budowa: King charles spaniel nosi szatę jedwabistą, dtugą, gładką i 
połyskliwą, która może być lekko falista. Pożądana maść to czarny z czerwonymi 

plamami, rubinowy, trikolor i blenheim (biały z czerwonawymi tatami). Głowę ma
mocno wypukłą, krótką, zadartą kufę

z czarną truflą nosową. Duże, ciemne
oczy są szeroko rozstawione. Bardzo

długie i gęsto owłosione uszy są osadzone nisko i zwisają po bokach na 
policzkach. Mocno owłosiony ogon, który

musi być podobny do flagi, powinien

być noszony poniżej linii grzbietu.
Historia: Rasa pochodzi prawdopodobnie z Chin albo z Japonii. Do Anglii 

dotarta w XVI wieku z Francji, gdzie od dawna już była używana do polowań. 
Wskutek zmienionej selekcji hodowlanej wykształcił się pies do towarzystwa, z 

krótką kufą, o wdzięcznym wyglądzie i dobrym charakterze.
Usposobienie, charakter: Oddany i zrównoważony.

Pielęgnacja i przestrzeń życiowa: Szata musi być pielęgnowana. Nie potrzebuje 
szczególnie dużo ruchu, ale chętnie chodzi na spacery.

Cavalier king charles spaniel
Ta rasa jest podobna do king charles spaniela i wywodzi się z jego 

XIXwiecznych krzyżówek z innymi rasami. Różni się czaszką, bardziej płaską, i 
nieco dłuższą kufą. Jest to żywy pies do towarzystwa.

Spokrewnione ze
sobą king charles

spaniel (powyżej)
i cavalier king

charles spaniel
(po prawej) są wybornymi psami do

towarzystwa.
178

PEKIŃCZYKI
Pekińczyk

Na dworze chińskich cesarzy uchodził za święte zwierzę.
Budowa: Niski i krępy pekińczyk ma głowę dużą, szeroką, między uszami płaską, 

z kufą szeroką, pomarszczoną i bardzo krótką, częściowo zadartą. Stop jest 
bardzo silnie uwydatniony. Szeroko rozstawione oczy są ciemne i okrągłe. Uszy 

w kształcie serca, niezbyt długie, opadają. Szata składa się z bardzo długich, 
prostych włosów okrywy i gęstego podszerstka. Tylna strona kończyn, ogon i 

palce muszą być silnie owłosione. Co do maści nie ma ograniczeń. Wysoko 
osadzony ogon pies nosi zwinięty na jedną stronę.

Historia: Pies ten uchodził za wcielenie legendarnego psa Fu, który odpędzał 
złe duchy i dlatego w Chinach byt czczony jako istota na wpół boska. Gdy 

cesarz umierał, jego pekińczyki składano w ofierze, by mogły podążyć zanim w 
zaświaty. Po upadku Pekinu w 1860 r., gdy brytyjskie oddziały zdobyty Pałac 

Letni, cesarscy strażnicy otrzymali rozkaz zabicia wszystkich sztuk, żeby nie 
dostały się w ręce "diabelskich cudzoziemców", jednakże pięć spośród nich 

udało się uratować i przywieźć do Anglii. Rasa ta wzięta po raz pierwszy 
udział w wystawie w 1893 r. w Anglii, a w 1904 r. utworzony został jej klub. W 

Chinach zaś, macierzystym kraju pekińczyków, doszło do zagłady rasy.
Usposobienie, charakter: Ludzkie otoczenie mato go obchodzi, ale bardzo

przywiązuje się do wybranych osób. Jest bardzo odważny i waleczny, można rzec 
- nie znająca strachu kupka kudłów.

Pielęgnacja: Pekińczyk wymaga troskliwej pielęgnacji szaty. Czasami
zwierzęta mają trudności z oddychaniem.

Przestrzeń życiowa: Pekińczyk jak najlepiej nadaje się do mieszkania.
Uwielbia długie przejażdżki... w koszyku na rowerze

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość Ij
miniatura

Wysokość Ż
ok. 25 cm 1

Waga idealna
pies: najwyżej

5 kg
suka: najwyżej

6.5kg _ _ _:

l Przeznaczenie
do towarzystwa

179
Pekińczyk uchodził w cesarskich

Chinach za istotę
pótboską i do dzisiaj zachował swój

nieco wyniosły
charakter; mimo to

jest swemu panu
bardzo oddany.

MAŁE PSY DOGOWATE
Wizyto

Typ
dogowaty

Pochodzenie
Wielka Brytania

Narodowość
Francja

Wielkość
miniatura

Wysokość
30 cm

Waga idealna,.,
8-14 kg 4

Przeznaczenie
do towarzystwa

Buldog francuski
pochodzi od angielskiego i jest

wspaniałym psem
do towarzystwa.

Buldog francuski
Około 1870 r., w Wielkiej Brytanii, udało się po raz pierwszy wyhodować 

miniaturowego buldoga ze stojącymi
uszami.

Budowa: Pies ma zwarte i krępe ciato oraz kwadratową sylwetkę. Głowa jest 
również

kwadratowa, szeroka, z kufą
także szeroką oraz zadartą

i krótkim grzbietem nosowym.
Oczy są duże, kuliste, szeroko

rozstawione i bardzo ciemne
Uszy mają kształt nietoperzowaty, typowy dla rasy. Szata

składa się z gładkiej, gęstej,
połyskliwej i pręgowanej (czarny z czerwonym i trochę białego) albo cętkowanej 

(biały
z pręgowanymi tatami) sierści.

Krótki i nisko osadzony ogon jest częściowo zawiązany.
Historia: Rasa pochodzi od angielskiego buldoga miniaturowego z uszami 

nietoperza. Tymi małymi psami zainteresowali się ok. 1885 r. francuscy 
wtad____________________________ cy. Wkrótce, obecnie już "francuski"

buldog, wywędrował
z Francji do USA,

a stamtąd z powrotem do Anglii.
Usposobienie, charakter: Serdeczny,

łagodny, cierpliwy,
nader czujny, łatwo

daje się ułożyć.

Pielęgnacja: Ma
skłonność do nadwagi. Otyłe osobniki

często mają trudności z oddychaniem.
Przestrzeń życiowa:

Idealny do mieszkania. Prawie nie
szczeka.

180
MAŁE PSY DOGOWATE

Mops
Maty pies do towarzystwa z typową czarną maską.

Budowa: Szata mopsa składa się z krótkiej, miękkiej i połyskliwej sierści w 
kolorze srebrnym, morelowym albo czarnym. Głowa ma czarną maskę i czarne uszy. 

Ta rasa posiada bardzo zwartą, kwadratową sylwetkę z dużą, szeroką i dość 
okrągłą głową z charakterystycznymi zmarszczkami na czole. Krótka, również 

kwadratowa i mocno skrócona kufa kończy się czarną truflą nosową. Oczy są 
bardzo duże, okrągłe, wyłupiaste, ciemne i lśniące. Małe uszy, w kształcie 

guzika albo płatka róży są w dotyku aksamitne i miękkie. Wysoko osadzony ogon 
mocno zawinięty, jak róg pocztyliona, jest noszony nad biodrem, przy czym 

podwójny skręt jest bardzo pożądany.
Historia: Mopsy pochodzą od zminiaturyzowanych na dalekim wschodzie mastifów. 

Niektórzy fachowcy sądzą, że ich kolebką byty Niderlandy, dokąd przywieźli je 
holenderscy kupcy z Dalekiego Wschodu. Inna hipoteza głosi, że jest to karłowa 

odmiana doga de Bordeaux, drudzy zaś uważają go za miniaturę doga. Tak czy 
owak, mops od XVIII wieku stał się modnym psem na europejskich dworach 

książęcych, przy czym szczyty swojej popularności osiągnął w czasach 
wiktoriańskich.

Usposobienie, charakter: Z powodu swojego pomarszczonego i płaskiego
oblicza, krępej postury

i toczącego się (rolującego) chodu nie robi
szczególnie urokliwego

wrażenia. Ma jednak ujmującą osobowość.
Rozwija też własny sposób przekazu dźwiękowego, składający się

z sapnięć, chrząknięć
i dźwięków nosowych.

Pielęgnacja: Powinno
się z psem regularnie

chodzić na spacery. Rasa ta, w związku z tyciem, ma skłonności do
kłopotów oddechowych

i na ogół chrapie. Przebieg porodu może być
trudny.

Przestrzeń życiowa:
Stworzony do mieszkania, szuka towarzystwa

człowieka i potrzebuje
dużo ciepła i miłości.

181
Narodowość

Wielka Brytania
Wielkość

miniatura
Wysokość

nie więcej niż
32 cm

Waga idealna
6,3-8 kg

Przeznaczenie
do towarzystwa

CHARTY

Wizytówh
Typ

chartowaty
Pochodzenie

Anglia
Narodowość

Wielka Brytania
Wielkość

średnimaty
Wysokość

pies: 47-51 cm
suka:44-47 cm

Waga idealna
Ok.10-15 kg

Przeznaczenie
gończy i do towarzystwa

Wyhodowany do
wyścigów whippet

jest eleganckim
zwierzęciem, które

dobrze nadaje się
również dla rodziny.

Whippet
Dzięki niebywałej

szybkości whippety
zaliczają się do głównych aktorów na

wszystkich psich torach wyścigowych
świata.

Budowa: Whippet posiada prostokątne,
atletyczne i muskularne ciało, pokryte gęstą

szatą składającą się
z krótkich, bardzo

cienkich włosów. Wszystkie maści są dozwolone, przy czym mogą one również 
występować w kombinacjach. Głowa whippeta jest długa i bardzo wąska, z lekkim 

stopem i podłużną kufą o wielce eleganckiej linii. Owalne, ciemne i płonące 
oczy dowodzą nieustannej czujności. Małe, delikatne uszy w kształcie płatka 

róży stoją na wpół do góry, gdy pies jest uważny. Długi, wrzecionowaty ogon 
jest wdzięcznie wygięty.

Historia: Za czasów królowej Wiktorii górnicy z kopalń węgla w 
pótnocnowschodniej Anglii krzyżowali miejscowe teriery z raczej małym 

greyhoundem, aby otrzymać
psa do swoich "snap

races", to jest wyścigów połączonych z gonitwą za królikiem albo
zającem. Potem sport

ten został prawnie zakazany.
Usposobienie, charakter: Sympatyczne

i czułe, bardzo przywiązane. Jednak gonią wszystko, co się
porusza.

Pielęgnacja: Ta rasa
potrzebuje pożywnej

karmy.
Przestrzeń życiowa:

Czuje się dobrze także
w mieście i w mieszkaniu, pod warunkiem,

że każdego dnia może
mieć dużo ruchu.

182

CHARTY
Chart afgański

Charty afgańskie odznaczają się wyjątkową zwinnością i mocną konstytucją. 
Potrafią poruszać się bardzo

szybko, nawet po największych bezdrożach.
Budowa: Sylwetka kwadratowa, z głęboką klatką piersiową i podciągniętym

brzuchem. Głowa osadzona na długiej
i silnej szyi jest noszona wysoko.Wydłużona kufa kończy się truflą nosową,

której pigmentacja harmonizuje z maścią szaty. Złote lub ciemne oczy mają
wykrój wschodni. Długie uszy są osadzone nisko, pokryte jedwabistymi,

długimi włosami, zwisają ściśle przylegając do głowy. Szata składa się z 
bardzo długich, jedwabistych włosów. Sierść na grzbiecie i na piersi jest 

krótka i gęsta. Uszy i kończyny mają frędzle, podczas gdy głowa jest ozdobiona 
gęstą czupryną z długich i miękkich włosów. Co do maści nie ma ograniczeń. 

Ogon w ruchu, niezbyt krótki i nisko osadzony, jest uniesiony do góry, a z 
zakręconego koniuszka zwisa kilka raczej cienkich kępek włosów.

Historia: Ta rasa, określana również mianem afganów, znajduje się już na 
afgańskich wizerunkach sprzed ponad 4000 lat i rozprzestrzeniła się dzięki 

afgańskim kupcom.
Usposobienie, charakter: Jest żywym, miłym i niezależnym psem. Pielęgnacja: 

Pielęgnacja szaty wymaga dużo pracy.
Przestrzeń życiowa: Musi codziennie odbywać długie spacery.

Pochodzenie
Afganistan

Narodowość
Afganistan, Wielka Brytania

Wielkość
duży \

Wysokość
pies: 68-74 cm

suka:63-69 cm
Waga idealna

Ok. 27 kg
Przeznaczenie

do towarzystwa
183

Szlachetny chart
afgański jest wybornym i miłym

psem do towarzystwa, dość samodzielnym i nigdy
natrętnym.

CHARTY
Chart perski - Saluki

Wizytówka.
Typ

chartowaty
Pochodzenie

Środkowy
Wschód

Narodowość
Wielka Brytania

Wielkość
średniduży }"a

Wysokość
pies: 58-71 Cm

suka: nieco mniejsza
Waga idealna

30-40 kg

Przeznaczenie
gończy i do towarzystwa

Chart perski jest
starą rasą, posiadającą nadzwyczajny instynkt łowiecki.

Zwierzę polując posługuje się wzrokiem,
nie idzie po tropie

zwierzyny. Potudniowoarabscy Beduini
wykorzystują tego psa

z dawien dawna do
polowania z sokotami

na gazele i dropie.
Budowa: Głowa charta perskiego jest długa i wąska, z niewyrobionym stopem i 

wydłużoną kufą, z czarną bądź brunatną
truflą nosową. Duże,

owalne oczy mogą
mieć różne kolory, od

orzechowego do
ciemnokasztanowego. Uszy są długie,

pokryte miękkimi, jedwabistymi włosami
zwisającymi w frędzlach i przylegają ściśle do głowy. Szata

jest miękka, gładka
i delikatna, na kończynach tworzą się

frędzle. W umaszczeniu dopuszczalne są biały, kremowy, czerwonobrązowy, 
żóttobrązowy, beżowy, czarny, jasnobrązowy i trikolor (biały, czarny i 

jasnobrązowy), jak też różne ich kombinacje. Wysoko osadzony ogon jest długi i 
tworzy elegancki tuk. Na jego spodzie wiszą długie frędzlę.

Historia: Ta prastara rasa chartów pochodzi ze Środkowego Wschodu i wywodzi 
swoją nazwę od arabskiego miasta Saluk, które dzisiaj już nie istnieje. Liczne 

plemiona pustynne używały tych psów do polowania i rozpowszechniły je od Morza 
Kaspijskiego do Sahary. Wydaje się, że już faraonowie używali tych psów do 

polowań z sokołami. Pierwszy chart perski dotarł do Anglii w 1835 r., jednak 
rasa została uznana oficjalnie dopiero w 1924 r., a dzisiejszy standard 

ustalono w 1968 r.
Usposobienie, charakter: Aby utrzymać pod kontrolą jego głęboko zakorzenione 

instynkty myśliwskie, trzeba zwierzę przyuczyć do bezwzględnego posłuszeństwa. 
Saluki są łagodne wobec swego pana, ale niezbyt otwarte.

Pielęgnacja: Potrzebuje pożywienia bogatego w proteiny. Frędzle trzeba
czesać często i starannie.

Przestrzeń życiowa: Saluki lubi gorące i spokojne miejsca, ale nie jest 
stworzony do mieszkania.

184
CHARTY

Chart rosyjski - borzoj
Borzoj, znany również pod nazwą rosyjskiego charta (po rosyjsku "borzoi" 

znaczy "rączy"), byt używany przed rewolucją przez carów i arystokrację przede 
wszystkim do tradycyjnych polowań na wilki. Zwierzę to jest z natury bardzo 

szybkim i porywczym myśliwym, musi być utrzymany w ryzach.
Budowa: Borzoj jest eleganckim zwierzęciem o ładnych proporcjach z kwadratową 

sylwetką oraz długą, wąską i szczupłą głową, z ledwie zarysowanym stopem i 
wydłużonej kufie, zwężającej się stożkowato do czarnej trufli nosowej. Grzbiet 

nosa jest leciutko wygięty do dołu. Ciemne migdałowe oczy zdobi czarna 
otoczka. Małe, cienkie i spiczaste uszy są osadzone wysoko i daleko z tyłu. 

Jedwabista, najczęściej lekko kręcona albo falista szata jest długa i tworzy 
miękkie jak jedwab flagi na kończynach oraz wspaniałą kryzę. Tylko na głowie, 

uszach i przednich łapach sierść jest krótka i gładka. W szacie najczęściej 
dominuje kolor biały z ciemniejszymi plamami, ale dozwolone są też inne 

kolory. Długi i wysoko osadzony ogon jest sierpowaty i silnie upierzony.

Historia: Pochodzi prawdopodobnie z krajów Środkowego Wschodu. Dotarł stamtąd 
dalej na północ i został skrzyżowany z rodzajem rosyjskiego collie o długich 

kończynach, w celu otrzymania mocniejszego i długowłosego psa odpowiedniego 
dla chłodnego klimatu.

Usposobienie, charakter: Borzoj jest pełnym rezerwy, czasami upartym 
zwierzęciem, posiadającym na ogół spokojną naturę i bardzo przywiązanym do 

swego pana.
Pielęgnacja: Potrzebuje pożywnego, bogatego w proteiny jedzenia. Szata musi 

być często szczotkowana.
Przestrzeń życiowa: Potrzebuje mato miejsca, ale codziennego swobodnego 

wybiegu.
Wizytóv

Typ
f chartowaty

Pochodzenie
Środkowy

Wschód
Narodowość

Rosja
Wielkość

duży
Wysokość

pies: 73-82 cm
suka: 68-77 cm

Waga idealna
35-45 kg

Przeznaczenie
myśliwski i do towarzystwa

CHARTY
Wilczarz irlandzki

Wizytówka
lżenie ł

Narodowość
Irlandia

Wielkość
duży

Wysokość
pies: min. 78,5 cm

suka: min. 71 cm
Waga idealna

pies: min.54 kg;
suka: min. 41 kg

Przeznaczenie
myśliwski i do towarzystwa

Wilczarz irlandzki, zwany też irlandzkim chartem, zapewne z racji swojej 
nadzwyczajnej dzielności i sympatycznej natury, jest bohaterem licznych 

historii, ballad i ludowych opowieści.
Budowa: Wilczarz irlandzki, sprawiający imponujące wrażenie, potężny

i muskularny, zalicza się do największych psów. Jego głowa jest podłużna, kufa 
wydłużona, ale zwężająca się umiarkowanie. Czarne powieki okalają ciemne i 

owalne oczy. Aksamitne, małe uszy zwisają płasko do dołu. Szorstka i twarda 
sierść tworzy na pysku brodę i wąsy. Dopuszczalne umaszczenie: szary, stalowy, 

czerwony, czarny, biały, płowy i pszeniczny, a przede wszystkim 
szaroczarnopręgowany. Długi i raczej gruby ogon jest lekko wygięty w tuk.

Historia: Praprzodkiem tej rasy był cu, olbrzymi, szorstkowtosy pies, używany 
do polowań na wilki, łosie i dziki, który istniał już za czasów Rzymian. 

Władcy Irlandii nosili podobiznę wilczarza na zbroi z następującą sentencją: 

"Łagodny w pieszczotach, straszny w starciu". W XVIII stuleciu, gdy w Szkocji 
i Irlandii wybito lisy, zaczął się upadek tej rasy. Dopiero w drugiej połowie 

XIX stulecia rozpoczęto intensywne starania, zmierzające do ocalenia i 
odtworzenia rasy, których rezultatem jest znany dzisiaj irishwolfhound. 

Standard rasy został ustalony w 1885 r.
Usposobienie, charakter: Jest wiernym, inteligentnym i łagodnym psem, lecz nie 

nieśmiałym. Wyróżnia się swoim nienatrętnym i cierpliwym sposoWilczarz 
irlandzki

zalicza się wprawdzie do największych psów, ale
mimo może żyć

w mieszkaniu.
186

CHARTY
bem bycia. Przy próbach wychowywania przemocą ma skłonność do zamykania się i 

stosowania biernego oporu. Już od szczeniaka należy przyzwyczajać go do 
chodzenia na smyczy. Nigdy nie wolno go szczuć, bo może stać się 

niebezpieczny.
Pielęgnacja: Dla utrzymania szaty wystarczy regularnie szczotkować. Przestrzeń 

życiowa: Musi mieć dużą przestrzeń życiową.
187

CHARTY
Chart szkocki

Deerhound jest eleganckim psem o bardzo starym pochodzeniu.
Budowa: Ten duży pies, o szczupłym i mocnym kośćcu, posiada wydłużoną, 

stopniowo zwężającą się głowę, przechodzącą w kufę bez stopu. Czarna trufla 
nosowa jest lekko zadarta. Długowłosa, szorstka szata okrywa całe ciało, tylko 

na szyi i na kończynach sierść jest nieco krótsza. Są też wąsy i mata broda. 
Dopuszczone kolory to szaroniebieski, ciemno albo jasnoszary i różne odcienie 

czerwieni. Średniej wielkości ciemne oczy świadczą o łagodności tej rasy. 
Wysoko osadzone uszy w kształcie płatka róży lekko stoją, dopóki pies jest 

uważny. Deerhound nosi długi, wrzecionowaty ogon jak szablę.
Historia: Charty szkockie wykorzystywano na szkockiej wyżynie do polowań na 

jelenie, a przede wszystkim na sarny (deer, stąd "Deerhound" ), które dawniej 
tam byty. W 1892 r. ustalono pierwszy standard rasy, jednak zainteresowanie 

tym psem stale spadało. Na szczęście około 1960 r. grupa amerykańskich, 
kanadyjskich i australijskich miłośników psów rozpoczęta konsekwentne 

odtwarzanie rasy.
Usposobienie, charakter: Oddany, trochę nieśmiały, nigdy agresywny.

Pielęgnacja: Może spać w budzie na dworze. Szata wymaga okazjonalnego 
szczotkowania.

Przestrzeń życiowa: Niechętnie żyje w mieszkaniu.
188

CHARTY
Greyhound

Greyhound, albo duży chart angielski, jest
rzec można archetypem charta. Ta rasa

osiąga największą szybkość - 64 km/godz.
Dzięki umiejętności szybkiej zmiany kierunku w biegu, nadaje się wyśmienicie 

do polowania na matą zwierzynę.
Budowa: Duży, długonogi i muskularny, jest

pokryty gęstą, delikatną i jedwabistą sierścią, która może być czarna, biała, 
czerwona, jasnoczerwona, pręgowana, czerwonawa albo niebieska, dopuszczalna 

jest też
kombinacja tych kolorów z białym. Wąska

głowa ma stop wyrobiony tylko nieznacznie. Ciemne i świecące oczy są owalne. 
Małe, cienkie uszy ściśle przylegają i w górnej części są odwrócone do tyłu. 

Długi, cienki i stożkowaty ogon jest osadzony nisko i lekko zakrzywiony.

Historia: Pochodzi prawdopodobnie ze Środkowego Wschodu, skąd pierwsze 
zwierzęta dotarty do Europy na pokładzie fenickich statków handlowych. W 

średniowieczu w Europie zaliczał się do ulubionych psów na królewskich 
dworach. Dzisiaj w Wielkiej Brytanii organizuje się tradycyjne wyścigi z 

udziałem greyhoundów, podczas których charty gonią sztucznego zająca 
poruszanego na linie.

Usposobienie, charakter: Ten wrażliwy, nienarzucający się i łagodny pies
wyróżnia się wyjątkową inteligencją.

Pielęgnacja: Potrzebuje przede wszystkim ruchu. Jego pokarm powinien być 
pożywny, ale nie za tłusty i nie za obfity ani też suchej konsystencji.

Przestrzeń życiowa: Jest w gruncie rzeczy leniwy. W mieszkaniu potrzebuje mato 
miejsca i zachowuje się nadzwyczaj taktownie.

Wizytówka
Typ

chartowaty
Pochodzenie

Środkowy
Wschód

Narodowość
Wielka Brytania'*

Wielkość
duży

Wysokość
pies: 71-76 cm

suka: 68-71 cm
Waga idealna

35-45 kg
Przeznaczenie

gończy, myśliwski]
i do towarzystwa

189
Greyhound jest

biegaczem nadzwyczaj szybkim.
Życie z psem

Ogólne zasady postępowania
Psy jako zwierzęta stadne łatwo socjalizują się z człowiekiem. Ponadto 

posiadają znakomite zdolności kojarzenia i szybko się uczą. Dzięki swej 
wrodzonej postawie społecznej potrafią przyjmować nawet niewyraźne sygnały i 

właściwie je interpretować. Takimi sygnałami dla psa są przede wszystkim 
zapachy innych stworzeń, głównie tego samego gatunku, ale także człowieka. 

Dzięki umiejętności odbierania i interpretacji sygnałów, mogą zbudować między 
sobą i człowiekiem, z którym żyją we wspólnocie, silny związek i przyjaźń na 

całe życie. Mato przy tym korzystają z sygnałów dźwiękowych. raczej komunikują 
się przy pomocy określonych sygnałów cielesnych. Dlatego też zasadnicze 

znaczenie dla właściciela psa ma właściwa interpretacja tych sygnałów, aby 
mógł na nie "odpowiedzieć".

Przyjrzyjmy się np. gestowi podawania łapy. Ten gest, wykonywany często 
spontanicznie przez każdego psa, nie oznacza, jak u człowieka, powitania. lecz 

raczej przedstawia akt dominacji, jest znakiem, którym pies posługuje się 
także w kontaktach z innymi psami, kładąc im łapę na szyi albo na grzbiecie. 

Takie zachowania wynikają z odziedziczonego, spontanicznego impulsu przy czym 
oczywiście jest ważne, żeby adresat znał ich znaczenie. Dlatego też żaden 

właściciel nie powinien zmuszać swego psa do podawania łapy na rozkaz innym, 
nieznanym osobom.

SYGNAŁY WIZUALNE l WĘCHOWE
Psy często wysyłają sygnały węchowe i komunikują się przy pomocy zapachów. 

Pozostawiają np. znaki zapachowe (ślady moczu lub podrapana ziemia, gdzie 

znajdują się wydzieliny z gruczołów potowych na poduchach stóp), aby oznaczyć 
granice swojego rewiru. Psy tarzają się chętnie w mocno pachnących 

substancjach, np. w nawozie albo padlinie, aby jeszcze zintensyfikować własny 
zapach. Także ich wzrokowa komunikacja przez mowę ciała jest silnie 

rozwinięta. Dysponują licznymi pozami, mimiką pyska albo ruchami ogona, by 
przekazywać informacje osobnikom swego gatunku, innym zwierzętom albo ludziom. 

Do tego dochodzi równie bogaty repertuar dźwięków: od agresywnego warczenia, 
skomlenia, ujadania, wycia, aż do szczekania. Poniżej są raz jeszcze 

przytoczone najważniejsze sposoby zachowania, które właściciel psa musi znać, 
aby móc się właściwie komunikować ze swym czworonożnym przyjacielem.

KONTROLA ODBYTU
Psy, których najważniejszym zmysłem jest węch, obwąchują swoich 

współplemieńców w miejscach pachnących najintensywniej, tzn. w obrębie 
odbytowoptciowym. Tam mianowicie znajdują się gruczoły skórne, wydzielające 

substancje zapachowe, które psa szczególnie interesują. Pies, obwąchując 
innego osobnika, stwierdza płeć, jak również jego wiek, stan zdrowia i 

nastrój. Poza tym procedura ta daje wskazówki co do pozycji zwierzęcia w 
hierarchii. Samiec, stojący w hierarchii wyżej, uzurpuje sobie prawo do 

obwąchiwania pod ogonem wszystkich stojących niżej samców, suk i młodzików.
190

ANEKS
Spotkanie dwóch psów zawsze przebiega według takiego samego porządku, który 

dzieli się na trzy fazy:
1. wzajemne obwąchiwanie pyska,

2. lekkie dotykanie barkiem, tylko sierścią,
3. kontrola podogonia, co kończy wzajemne poznawanie.

Każdy pies, czy to samiec, czy suka, często sprawdza swoje własne okolice 
odbytu, które regularnie starannie czyści językiem. Tego naturalnego i 

higienicznego zachowania nie wolno karcić. Jeżeli pies częściej niż zazwyczaj 
obwąchuje okolice swego odbytu, być może cierpi na zaburzenia w trawieniu albo 

na zapalenie gruczołów okotoodbytowych.
OGON

Wśród psów istnieją różne rodzaje i formy sygnałów dawanych ogonem. Ruchy 
ogona pozostają w ścisłym związku ze zmysłem powonienia i wydzielanymi przez 

gruczoły okotoodbytowe zapachami, innymi u każdego psa. Wesoły pies merda 
ogonem, aby rozsiać swój zapach. Zastraszone osobniki natomiast zakrywają 

ogonem swój odbyt i narządy płciowe. W zasadzie przyjmuje się, że psy 
merdające szybko ogonem trzymanym nisko (w zależności od standardu) są 

przyjazne. Zwierzęta, które chcą imponować i dowieść swojej wyższej pozycji, 
unoszą ogon do góry i poruszają nim powoli tam i z powrotem. To zachowanie 

jest często interpretowane niesłusznie jako agresywne. Istnieją jamniki, które 
w momencie euforii nie tylko poruszają ogonem tam i z powrotem, ale kręcą nim 

jak propelerem. Szybkość ruchu wyraża stopień radości.
Obserwowanie ogona pozwala rozpoznać wiele stanów psychicznych i różne 

nastroje. Ogon psów myśliwskich w trakcie pracy jest dla myśliwego wyraźnym 
sygnałem. Mowa ogona jest zawsze spontaniczna i prawdziwa. Równie ważne jest 

prawidłowe interpretowanie ruchów kikuta u psów z przyciętym ogonem. Każdy 
właściciel psa musi koniecznie nauczyć się rozumieć znaczenie różnych ruchów 

ogona swego czworonożnego towarzysza.
CIEKAWOŚĆ

Pies jest zawsze bardzo zainteresowany swoim otoczeniem. Ta ciekawość pozwala 
nawet starszym psom uczyć się z radością.

U szczenięcia już w trzecim tygodniu życia ujawnia się potrzeba poznania 
otoczenia. Obwąchuje wszystko, co znajduje się wokół niego. Tak bardzo przez 

psa lubiany spacer nie jest więc tylko okazją do "wyprostowania nóg", lecz 
przede wszystkim pozwala mu powęszyć i odkryć nowe zapachy. Także wrażenia 

wizualne odgrywają u psa dużą rolę, jakkolwiek to właśnie wzrok najczęściej 

wprowadza zwierzę w błąd. Dlatego właściwie skierowane spojrzenie jest 
najczęściej rezultatem współgrania z innymi ważnymi zmysłami (węch i słuch). 

Właściciel psa nie może jednak tego wyrazu ciekawości mylić z fizjonomią, 
która u poszczególnych ras psów może być bardzo różna.

DEFEKACJA l WYDALANIE MOCZU
Ekskrementy i uryna służą psu do zaznaczania swego rewiru, dlatego długo 

szukają korzystnego i odpowiedniego miejsca, aby się załatwić, za każdym razem 
to miejsce zmieniając. Koty są skłonne do zakopywania swoich odchodów, aby w 

ten sposób zacierać swój ślad.
191

ANEKS
Za to lisy załatwiają się w miejscu bardzo widocznym, podwyższonym, żeby każdy 

wiedział, że to ich terytorium. Pod tym względem psy bardziej przypominają 
lisa aniżeli kota. Gdy znajdą miejsce, długo je obwąchują, kręcąc się w kotko, 

jakby chciały analizować właściwy kierunek wiatru. Dopiero wtedy się 
załatwiają. Po czym często usuwają wokół ziemię, nie po to, aby zatrzeć swoje 

ślady, ale po to, by do zapachu ekskrementów dodać jeszcze zapaci" własnych 
łap. Wszystko to także należy do mowy psów. Jeżeli samiec chce się jedynie 

wysiusiać, pozbywa się moczu ciągłym strumieniem dopóki nie opróżni pęcherza. 
Krótkie i częste posikiwanie służy zaś do pokazania innym psom granic rewiru.

Poza swoim terytorium (co często zdarza się u psów miejskich) samiec chętnie 
znaczy swoją drogę mocząc zastane znaki zapachowe współplemieńców. Podnoszenie 

przy tym nogi jest aktem celowym (ten ruch nie jest konieczny ze względów 
fizjologicznych), gdyż w ten sposób pies demonstruje także swoją siłę. Ślady 

zapachowe dostarczają innym psom wiele informac. o tym, kto bezpośrednio tędy 
przechodził: jego płeć, wiek, stan zdrowia. Suki i młodzież nie potrzebują 

takiej demonstracji siły. Wolą rączej nie za bardzo pchać się w oczy 
ewentualnemu przeciwnikowi. Dlatego siusiają w określonym miejscu (suki trzy, 

cztery razy dziennie), przy czym preferują miejsce gdzie ich ślady są z trudem 
dostrzegalne i szybko znikają: ziemia, liście albc piasek. U samców różnej 

wielkości używających do znaczenia tego samego punktu (narożniki murów, 
słupki, drzewo itd.) daje się zauważyć pewna prawidłowość w postępowaniu: 

mniejsze starają się podnieść nogę jak najwyże aby trafić w pozostawiony 
wcześniej znak psa średniej wielkości. Jeżeli petem koło tego miejsca 

przejdzie duży pies, będzie próbował z tego samegc powodu posiusiać niżej niż 
zazwyczaj.

Słabe albo strachliwe samce, żyjące w stadzie, w ogóle nie odważają się 
podnieść nogi albo robią to tylko nieznacznie. Istnieją za to suki z męskirr 

właściwościami, które czasami podczas siusiania podnoszą jedną nogę albo obie, 
stając niemalże pionowo.

Szczenięta łatwo uczą się siusiać poza domem. Większe trudności maje z tym 
zwierzęta dorosłe, które oznaczały swój rewir na dworze. Czysty, wyrośnięty 

pies ma czasami skłonność do pozostawiania swoich znaczników także w 
mieszkaniu, gdy w odwiedziny przyjdzie przyjaciel ze swym psem. Jeszcze 

gorzej, jeżeli gość przyprowadzi ciekącą sukę. Suczki, a przede wszys;kim 
szczeniaki, siusiają często w geście poddania, gdy zbliża się ich pan. Nie 

wolno ich wtedy karcić, można jedynie uspokoić.
STOSUNEK DO KOTÓW

Zachowanie psów w stosunku do kotów jest na ogół wrogie. Ten konflikt wynika z 
zasadniczej różnicy między nimi. Psy są zwierzętami społecznymi, koty 

samotnikami. Także ich "mowa" jest bardzo różna. Psa, który widzi uciekającego 
kota, instynkt chwytania zdobyczy zmusza do ścigania. Ale każdy pies powoli 

zaakceptuje w domu młodego kota, a nawet zaprzyjaźni się z nim, \ar to czasami 
robią też koty ze szczeniakami. Aby trzymać razem psa i kota. trzeba unikać 

wszelkiej konkurencji podczas jedzenia. To samo dotyczy zazdrości (jeśli ma 
się na kolanach kota, psu powinno się dać ciasteczko). Idealnie jest pozwolić 

obu bawić się razem, gdy są młode. Młodzież najłatwiej przyzwyczaja się do 
siebie.

HIERARCHIA
Psy, jak wilki i szakale, są istotami społecznymi, które poddają się 

naturalnemu porządkowi hierarchicznemu w stadzie. W hodowli szczeniąt lub w 
schro192

ANEKS
nisku, albo pomiędzy włóczącymi się razem psami powstaje społeczna drabina, na 

szczycie której stoi zawsze przywódca stada, zazwyczaj najsilniejszy, 
najbardziej doświadczony samiec. Ma on prawo kontrolowania odbytów i siusiania 

z podniesioną nogą. Jeżeli przywódca z jakichkolwiek powodów warknie na 
niższego rangą psa (np. aby pożywić się pierwszy), to tamten często bez 

żadnego powodu warknie na innego, jemu podporządkowanego.
Psy demonstrują przy tym liczne gesty. Aby wyrazić uznanie wyższości innego 

samca, pozwalają np., żeby obwąchat ich zad, nie rewanżując się; nie siusiają 
na znaki tamtego; merdają ogonem, gdy tamten warczy; odwracają gtowę;

zapraszają go do zabawy; odchodzą cofając się; siadają albo się kładą; 
pozostają w miejscu, podczas gdy tamten się oddala; pozwalają tamtemu wspinać 

się na siebie; kładą się na ziemi, pokazując przy tym swój nieosłonięty 
brzuch;

skomlą. Gdy hierarchiczny porządek zostanie już raz ustalony, wrogość się 
kończy i zaczyna się przyjaźń. Analogiczne zachowanie wobec człowieka oznacza, 

że zostaje on przez czworonożnego towarzysza uznany za pana.
ZABAWA

Psy pozostają przez całe życie istotami wesołymi. Znaczy to również, że można 
je bardzo łatwo ułożyć. Szczeniak, mając trzycztery tygodnie, już zaczyna w 

zabawie walczyć i polować, np. goni swój ogon i chwyta pyskiem przedmioty. W 
zabawie szczeniaki uczą się reguł życia. Dłonie dają się np. ułożyć w kształt 

psiego pyska, którym można szczeniaka ścisnąć, przewrócić albo chwycić. Dla 
szczeniąt zabawa z człowiekiem jest czystą radością. Ale w tych nie 

traktowanych poważnie walkach uczą się też, że nie górują nad swoim panem i 
chętnie go akceptują jako swego przewodnika.

Jeśli szczeniak - w tym wieku całkowicie bezbronny - spostrzeże w zabawie, że 
może swojego pana zastraszyć, jako dorosłe zwierzę stanie się prawdziwym 

tyranem. Jest bowiem w naturze każdego psa przejmowanie roli przewodnika, 
jeżeli ona nie jest obsadzona.

Szczeniaki akceptują natychmiast, jeżeli ich pan nagle przerywa zabawę, bez 
względu na powód. Dzieje się tak również wtedy, gdy szaleją ze swymi

Niezależnie od
wrodzonych cech

poszczególnych
ras, odpowiednim

wychowaniem
każdego psa można wytresować na

stróża, myśliwego
albo psa do towarzystwa i przewodnika. Np. pudle

ścigają zające, ale
równie chętnie

strzegą domu albo
bawią się z dzieć193

ANEKS
nisku, albo pomiędzy wtóczącymi się razem psami powstaje społeczna drabina, na 

szczycie której stoi zawsze przywódca stada, zazwyczaj najsilniejszy, 
najbardziej doświadczony samiec. Ma on prawo kontrolowania odbytów i siusiania 

z podniesioną nogą. Jeżeli przywódca z jakichkolwiek powodów warknie na 
niższego rangą psa (np. aby pożywić się pierwszy), to tamten często bez 

żadnego powodu warknie na innego, jemu podporządkowanego.