Koszt i cena robót budowlanych 



Wytworzenie produktu wymaga poniesienia nakładów pracy żywej, materiałów i sprzętu 



W budownictwie istnieje wiele alternatywnych sposobów realizacji danego zadania z zastosowaniem 

różnych technologii, materiałów czy sprzętu 



W budownictwie wyróżniamy trzy rodzaje nakładów: 



Nakład pracy ludzkiej, potocznie określany robocizną R, 

 



Nakład zużycia niezbędnych materiałów, potocznie określany materiałami M, 

 



Nakład pracy maszyn, sprzętu i środków transportu, potocznie określany sprzętem S 

 



Na wykonanie obiektów budowlanych składają się nakłady różnego rodzaju o zróżnicowanych cechach i 

właściwościach trudno je porównywać toteż wprowadzono wspólny miernik oceny – koszt robót. 



Nie zawsze poniesione na roboty pieniądze można zaliczyć za koszty. Pojawiają się straty czyli koszty 

nieuzasadnione ( np. przestoje maszyn, nadmierne zużycie materiałów czy niewłaściwy dobór 
maszyn). 



Koszt robót= Wydatki - straty 



Straty: 



Dokładne ich określenie jest trudne, 



Za stratę przyjmuje się pieniądze wydane w nadmiarze w odniesieniu do efektywnej i dokładnej 

metody wykonania robót. 



Koszty zależą od możliwości wytwórczych wykonawcy 



Koszt produkcji jest to wartość czynników produkcji niezbędnych do wykonania roboty w 

określonych warunkach 

Koszt i cena robót budowlanych 



Wartość produkcji wyrażona w wartościach pieniężnych nazywamy ceną 



Inaczej jest to ilość pieniędzy za jaką wykonawca zobowiązuje się  wykonać roboty to cena. 



Podstawę do ustalenia ceny stanowią koszty, z uwzględnieniem uzasadnionych wydatków, pożądany 

przez niego zysk oraz ryzyko wystąpienia nieprzewidzianych okoliczności w trakcie realizacji 
prowadzących do zwiększenia kosztów 

 
Koszt i cena robót budowlanych 



Rodzaje kosztów 



Koszty bezpośrednie 



Wydatki związane bezpośrednio z wykonaniem robót na placu budowy; 



Płace robotników, koszty zakupu i dostarczenia na plac budowy materiałów, elementów 

konstrukcyjnych, koszty użycia maszyn i urządzeń określane jako koszty pracy 
sprzętu 

 
Koszt i cena robót budowlanych 



Rodzaje kosztów 



Koszty bezpośrednie 

     Wyróżnia się: 



Koszt bezpośredni robocizny  - pracy wykonanej na placu budowy związanej 

bezpośrednio z realizacją robót, 



Koszt nabycia materiałów – obejmuje koszty zakupu i transportu zewnętrznego 

materiałów oraz pozostałe koszty związane z ich zakupem i dostarczeniem na plac 
budowy lub do magazynu przedsiębiorstwa 



Koszt pracy sprzętu oraz środków transportu technologicznego -  

 
Koszt i cena robót budowlanych 



Bezpośrednim wykonawcom należy zapewnić odpowiednie warunki  techniczne i organizacyjne aby 

mogli wykonać roboty – m.in.. Należy zapewnić kierowanie robotami  i firmą,  

Koszty pośrednie 
Koszt i cena robót budowlanych 



Koszty pośrednie  

( związane z budową  lub z firmą): 



Koszty ogólne budowy: (obejmują wydatki bezpośrednio związane z organizacją, kierowaniem i 

ogólną obsługą procesów na placu budowy ( m.in.. koszt urządzenia placu budowy, eksploatacji i 
likwidacji budowy, płace personelu budowy, opłaty ubezpieczeniowe, koszty dozoru) 



Koszty zarządu( płace personelu kierowniczego i biurowego przedsiębiorstwa, koszty 

administracyjne, biurowe, delegacje i inne wydatki wynikające z działalności firmy jako całości) 

 



Podział na koszty bezpośrednie i pośrednie jest wygodny przy sporządzaniu kosztorysów, lecz nieraz 

dobrym jest podział na koszty stałe i zmienne. 



Koszty stałe: maja tą samą cechę w określonym okresie czasu i nie zależą od wielkości produkcji, np.. 

Koparka będąca własnością firmy – k. stałe to:  amortyzacja, ubezpieczenie, k. przeglądów, 
konserwacji i stałej obsługi maszyny         k. stale ponoszone przez firmę.  

     W przeliczeniu na liczbę wykonanych jednostek produktu zależą od liczby ww. Im więcej wykonanych 

jednostek tym koszty jednostkowe spadają. 

Koszt i cena robót budowlanych 
Koszty zmienne: maja tą samą cechę że zależą od wielkości produkcji np. koszt montażu 20 różnych okien 
jest 2 krotnie mniejszy od montażu 40 różnych okien o analogicznych proporcjach ilościowych. Całkowity 
koszt zmienny jest iloczynem liczby jednostek produkcji i kosztów jednostkowych ( koszty zmienne są takie 
same nie zależą od skali produkcji) 
 
Koszt i cena robót budowlanych 
Inny podział kosztów: 

K. zależne od czasu – czas pracy maszyn a koszty stałe, ubezpieczenie, amortyzacja, dzierżawa, 
płace personelu 
K. niezależne od czasu – np. koszty jednorazowe montażu i demontażu żurawia wieżowego, wykonanie 
dróg tymczasowych, przygotowanie zaplecza budowy 

 

Przesłanki wykorzystania  indywidualnych kalkulacji: 



Brak nakładów normatywnych dla poszukiwanych robót i konstrukcji, 



Roboty pod względem konstrukcyjnym( materiałowym) odbiegają w całości lub części od 

opisanych w katalogu, 



Warunki wykonania robót odbiegają od warunków przeciętnych lub ujętych w katalogu, 



Technologia i organizacja robót jest różna od katalogowej, 



Założenia wykonania są inne od ujętych w zakresie robót 



Wprowadzane w katalogu pracochłonności nie zawsze odpowiadają pracochłonnością nowych 

technologii  i rozwiązań materiałowych. 



Niejednokrotnie można posłużyć się katalogami dla nowych rozwiązań stosując metodę : 



ekstrapolacji,  



interpolacji  

czy  



analogii. 

 
Kiedy można stosować poszczególne metody: 



ANALOGIA: 



 można wykorzystać przy określaniu wartości dla pozycji kosztorysowych które mają zbliżone parametry 

do pozycji katalogowych. Dotyczy to np. robót dociepleniowych w których z roku na rok wzrasta 
liczba systemów docieplenia natomiast technologia wykonania jest podobna, zmieniają się tylko 
materiały.  



Stosując analogię można przyjąć nakłady niezmienione lub częściowo skorygowane. Korekta zależy od 

różnicy w wykonaniu poszczególnych elementów systemu. 

 

Kiedy można stosować poszczególne metody: 



INTERPOLACJA 

Polega na znalezieniu przybliżonej wartości funkcji wewnątrz przedziału gdy znamy wartości na końcach 

przedziału. 

 
Kiedy można stosować poszczególne metody: 



EKSTRAPOLACJA; 



Polega na znalezieniu podobnej wartości funkcji na zewnątrz przedziału gdy znamy wartości na końcach 

przedziału 

Jednostkowe nakłady rzeczowe w przypadku kalkulacji indywidualnej powinny uwzględniać: 



W przypadku robocizny: 



Ilości r-g wszystkich czynności składających się na opisaną robotę podstawową z 

uwzględnieniem 5 % zapasu na prace pomocnicze; 

2. W przypadku materiałów: 



Ilości wyszczególnionych rodzajów materiałów, wyrobów czy prefabrykatów niezbędnych do 

wykonania robót podstawowych z uwzględnieniem ubytków i odpadów powstałych w 
transporcie czy w trakcie wznoszenia 

3. W przypadku sprzętu: 



Ilości m-g pracy niezbędnego sprzętu do wykonania robót podstawowych z uwzględnieniem 

przestojów wynikających z procesu technologicznego 

Jednostkowe nakłady rzeczowe w przypadku kalkulacji indywidualnej powinny uwzględniać: 



W przypadku robocizny: 

Przykład: Wykop pod kolektor wykonany koparką z umocnieniem ścian wykopu 
 
Jednostkowe nakłady rzeczowe w przypadku kalkulacji indywidualnej powinny uwzględniać: 
2. W przypadku materiałów: 
Przykład wykonanie reprofilacji powłoki żelbetowej chłodni kominowej 
 
Kalkulacja wartości kosztorysowej materiałów: 



M. podstawowe i pomocnicze 



Normatyw zużycia 



Koszty nabycia materiałów 



Koszt transportu – gł. materiałów masowych – szczegółowo lub wskaźnikowo 



Materiały wielokrotnego użycia 

 
Kalkulacja kosztów pracy sprzętu 



Koszty bezpośrednie pracy 



Cena pracy sprzętu 



Cena najmu maszynogodziny pracy sprzętu 



Koszty jednorazowe 



Kalkulacja 



Amortyzacja ( najczęściej m. liniową) 



Koszty  napraw i obsługi technicznej 



Koszty obsługi etatowej 



K. energii, paliwa i materiałów smarnych 



Zysk 



Cena najmu 

 

Normy ilościowe. Kalkulacja składników ceny kosztorysowej. 

Normy ilościowe –normy nakładów 



Ile trzeba pracy ludzkiej aby wykonać daną jednostkę produktu? 



Od czego zależą? 



Metody wykonania, 



Gatunku użytych materiałów, 



Kwalifikacji i zdolności robotnika 

 

Np. czynniki wpływające na pracę murarza: 



Rodzaj konstrukcji ( ściana, czy filarek, grubość ściany, sposób wiązania cegieł, rodzaj 

zaprawy), 



Warunki pracy ( na zewnątrz czy wewnątrz pomieszczenia, wysokość murowania), 



Technologia robót 



Wymagania jakościowe 



Ilość robót do wykonania 



Wielkość zespołu roboczego 

 

Normy ilościowe –normy nakładów 
Gdy ww. czynniki wpływające na pracę murarza są znane można przystąpić 
Normy nakładów pracy robotnika 
( dla warunków przeciętnych) 

 

Normy  nakładów pracy 



Norma pracy wyrażona w postaci nakładów czasu pracy nr 



 ( nakładów robocizny) nazywana jest normą czasu, czyli łączny wydatek czasu pracy na wykonanie 

jednostki produktu, przy założeniach dot, wykonania. 

                 Nc=nc/i 
 
Normy  nakładów pracy 



Jeżeli  w normie określa się nie nakład czasu pracy potrzebny do wykonania jednostki produktu Nc=nc/i , 

lecz liczbę jednostek produkcji jaka powinna być wykonana w jednostce czasu to mówimy o normie 
wydajności lub normie wyrobu 



NW=1/Nc 

 
 
Normy  nakładów pracy 



Pracochłonność oznacza wyrażone w rg( lub innych jednostkach) nakłady czasu pracy niezbędne do 

wykonania określonego zadania. W normach czasu określona jest pracochłonność wykonania jednostki 
produkcji, natomiast czas wykonania pracy (Tw) zależy od pracochłonności i liczby wykonawców. 



Tw= G/k 

 gdzie : 
G- pracochłonność,k- liczba wykonawców 

 



Zadanie 1 



Ustalić normatyw czasu pracy wykonania robót polegających na malowaniu farbą akrylową 

pomieszczenie sali wykładowej  - ścian i sufitu 

Krok 1 



Ustalenie warunków pracy malarza( y), ilości pracowników, technologii wykonywania robót, 

zastosowanych materiałów, warunków pracy, kwalifikacji i zdolności robotników, wymagań 
jakościowych i wielkości robót 

NORMOWANIE PRACY 
Krok 1-ustalenia  
Ustalenie warunków pracy malarza( y),  



ilości pracowników……………………….,  



technologii wykonywania robót………………,  



zastosowanych materiałów…………………..,  



warunków pracy………………………………,  



kwalifikacji i zdolności robotników………………,  



wymagań jakościowych …………………………. 



wielkości robót………………………………………. 

NORMOWANIE PRACY 
Krok 2 
Ustalenie czasu pracy robotnika: 



Czas podstawowy 



Czas pomocniczy 



Prace przygotowawczo –zakończeniowe 



Uzupełniający 



przestoje 

Bilans czasu operacji produkcyjnych: 



Malowanie pędzlem 



Ustawienie rusztowań i drabin 



Zabezpieczenie niemalowanych powierzchni 

 
Krok 2 
Bilans czasu operacji uzupełniających: 



Odpoczynki i przerwy na potrzeby fizjologiczne, 



Przerwy technologiczne 



Obsługa stanowiska 



Zmiana stanowiska 



Przygotowanie i zakończenie 

 
Krok 2 
Bilans czasu przestoi( strata czasu) 
 
 
NORMOWANIE PRACY 
Normy materiałów 



Normy materiałów; 



NORMY ZUŻYCIA I ODZYSKU 



WIELOKROTNOŚCI ZUŻYCIA 

 
Kalkulacja składników ceny kosztorysowej. 
Jednostkowe nakłady rzeczowe 
Zgodnie z Środowiskowymi metodami kosztorysowania robót budowlanych jednostkowe nakłady rzeczowe 

należy przyjmować: 



Z katalogów nakładów rzeczowych, 



Wg analizy indywidualnej wykonawcy. 



Z katalogów nakładów rzeczowych  



R - Uwzględniają  nakład na wykonanie robót podstawowych i 5 % na wykonanie prac 

pomocniczych, 



M – ilość materiałów podstawowych i zapas 1-2% pomocniczych, 



S - Nakłady pracy sprzętu  i środków transportu. 

       Kalkulacja składników ceny kosztorysowej. 



Kalkulacja ceny robocizny kosztorysowej (R): 



Ustalenie wartości kosztorysowej robocizny jest możliwe po ustaleniu wcześniejszym Stawki ( 

ceny) za r-g pracy. 



W skład ceny za r-g wchodzą: 



Płaca zasadnicza wg grupy zaszeregowania 



Premie regulaminowe, 



Płace dodatkowe ( np. za kierowanie brygadą, dodatki funkcyjne, stażowe) 



Płace uzupełniające ( np. wynagrodzenie za urlop, za nieobecności w pracy, zasiłki chorobowe, 

nierefundowane przez ZUS, odprawy emerytalne, nagrody jubileuszowe) 



Obligatoryjne obciązenia płac ( ZUS, Fundusz pracy I inne) 



Odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych 

Suma tych kosztów w przeliczeniu na godzinę stanowi stawkę godzinową przyjmowaną w kosztorysie. 
 
       Kalkulacja składników ceny kosztorysowej. 



Kalkulacja ceny robocizny kosztorysowej (R): 



Godzinową stawkę robocizny można ustalić: 



Kalkulacji własnej wykonawcy 



Publikowanych informacji o danych rynkowych 



Negocjacji stawki miedzy stronami 

 
STAWKI ROBOCIZNY KOSZTORYSOWEJ PODAWANE W INFORMATORACH MOGĄ MIEĆ 

WARTOŚC NETTO LUB BRUTTO: 

Gdy roboty odbiegają od wykonywanych standardowo: 



Zmiana warunków realizacji 



Warunkach szkodliwych i niebezpiecznych 



Warunkach utrudnionych 



Dodatek za pracę w nadgodzinach 



Kalkulacja składników ceny kosztorysowej. 



Kalkulacja ceny kosztorysowej materiałów 

Do materiałów zalicza się: 



Materiały podstawowe 



Materiały pomocnicze 

Normy nakładów przyjmujemy: 
Indywidualnie 
Katalogowo 
Jednostkowa cena nabycia materiału cena materiału + Kz: 
 
Kalkulacja składników ceny kosztorysowej. 



Kalkulacja kosztów pracy sprzętu: 



Koszty bezpośrednie pracy sprzętu: 



Koszty pracy maszyn i sprzętu 



Koszty jednorazowe 



Koszty transportu technologicznego ( ze składowiska przyobiektowego do miejsca wbudowania) 

 
Normy materiałów 
Kalkulacja składników ceny kosztorysowej. 



Kalkulacja kosztów pracy sprzętu: 



Wartość kosztorysowa pracy sprzętu, 



Cena pracy sprzętu 



Cena najmu maszynogodziny pracy sprzętu 



Amortyzacja, 



Naprawa i obsługa techniczna sprzętu 



Etatową obsługę etatowa 



Paliwo i materiały smarne 



Koszty ogólne dostawy sprzętu 



zysk 

 
Koszt i cena robót budowlanych 



Nakłady 



Nakłady rzeczowe – poniesione na wytworzenie produktu wyrażone w jednostkach pieniężnych koszt 

produkcji. 



Nie zawsze wszystkie poniesione nakłady można uznać za koszty, są to tzw. straty 



Koszt produkcji= wydatki – straty 



Co to jest strata???? 

Koszt i cena robót budowlanych 



Cena- wartość sprzedażna produkcji wyrażona w pieniądzu 



Struktura ceny kosztorysowej: 



Koszt niezbędny do wykonania robót 



Ryzyko 



zysk