background image

1. Wstęp 
Temperatura  jest  podstawowym  parametrem  wszystkich  procesów  technologicznych,  w  których  występuje  wymiana  ciepła 
miedzy obrabianym materiałem a otoczeniem. W szczególności dotyczy to procesów, w których ciepło wykorzystywane jest 
do intensyfikacji przemian fizycznych i chemicznych metali i stopów w stanie stałym, oraz zmian stanu skupienia. Dokładna 
znajomość  wartości  temperatury  we  wszystkich  etapach  procesu  technologicznego  jest  podstawowym  elementem  jego 
prawidłowej realizacji; warunkuje nie tylko jakość produktu, ale pozwala również na ocenę energetyczną procesu. 
 
1.1  Temperatura  –  skalarna  wielkość  fizyczna,  będąca  miarą  energii  bezładnego  ruchu  cząsteczek  ciała  (średniej  energii 
kinetycznej  cząsteczek  ciała),  charakteryzująca  stan  jego  równowagi  termodynamicznej,  czyli  określająca  jego  stan  cieplny 
(stopień nagrzania). Temperatura określa zdolność ciał do  wymiany  energii w postaci ciepła, która może zachodzić jedynie 
między ciałami o różnych wartościach temperatury. W odróżnieniu od większości  wielkości fizycznych, temperaturę można 
wyznaczać  (mierzyć)  jedynie  w  sposób  pośredni,  przez  pomiar  zmian  wielkości  fizycznych  ciał  termometrycznych. 
Temperaturę ciała podaje się w stopniach, a jej wartość zależy od przyjętej skali termometrycznej. 
 
1.2  Narzędzie  termometryczne  –  narzędzie  pomiarowe  do  ustalania  lub  sprawdzania  wartości  temperatury.  Narzędzia 
termometryczne dzielą się na: wskaźniki termometryczne, termometry, pirometry i termowizory. 
 
1.3 Termometr – narzędzie termometryczne do pomiaru temperatury metodą stykowa, w którego skład wchodzą dwa elementy 
funkcjonalno-konstrukcyjne: czujnik temperatury i miernik temperatury. 
 
1.3.1 Termometr nieelektryczny – narzędzie termometryczne służące do pomiaru temperatury  w  oparciu o zmiany wielkości 
nieelektrycznych:  rozszerzalności  cieczy  (termometry  cieczowe),  gazów  (termometry  manometryczne)  i  ciał  stałych 
(termometry dylatacyjne i bimetalowe). 
 
1.3.2  Termometr  elektryczny  –  narzędzie  termometryczne  służące  do  pomiaru  temperatury  w  oparciu  o  zmiany  wielkości 
elektrycznych: siły termoelektrycznej (termometry termoelektryczne) i rezystancji (termometry rezystancyjne). 
 
1.4  Pirometr  (termometr  optyczny)  –  narzędzie  termometryczne  do  pomiaru  temperatury  metodą  bezstykową,  na  podstawie 
pomiaru  strumienia  promieniowania  temperaturowego:  całkowitego  (pirometry  radiacyjne),  o  jednej  długości  fali  (pirometry 
monochromatyczne) i o dwóch długościach fal - pirometry bichromatyczne (dwubarwowe). 
 
2.  Parametry  techniczne  dostępnych  w  ofercie  handlowej  urządzeń  służących  do  pomiaru  temperatury  w  sposób  ciągły: 
termometry, pirometry. 
 
2.1 
1) termometr rtęciowy – dla temperatur od -38°C (temp. topnienia rtęci) do +356°C (temp. wrzenia rtęci) 
2) termometr lekarski – zakres temperatur: od 35 do 42 °C 
3) termometr alkoholowy – dla temperatur od -70 do +120 °C 
4) termometr zaokienny – zakres temperatur: od -50 do 50 °C; 
5) termometr pokojowy – zakres temperatur: od 0 do 40 °C 
6) termometr laboratoryjny – zakres temperatur: bardzo różny (zazwyczaj od 0 do 150 °C). 
 
2.2 Pirometr optyczny - zakres temperatur: powyżej 600°C. Pirometr laserowy - zakres temperatur: różni się znacznie zależnie 
od poszczególnych modeli lecz można przyjąć że zawiera się pomiędzy -35 a +900°C. 
 
 
Linki do stron www: 
http://www.kpomiar.com.pl/pirometr.php 
http://centrumpomiarow.pl/termometry/pirometry/ 
http://pl.wikipedia.org/wiki/Termometr