Janusz SzpotaĔski

_______________________________________________________________________

Zmarł Janusz SzpotaĔski

W sobotĊ nad ranem zmarł w Warszawie w wieku 72 lat Janusz SzpotaĔski, satyryk, poeta, 
krytyk i tłumacz.Janusz SzpotaĔski, urodzony w 1929 roku, najbardziej znany był jako 
autor satyrycznych wierszy i poematów wyĞmiewających rzeczywistoĞü PRL-u.

       Z  powodu  "burĪuazyjnego  pochodzenia" 
na  początku  lat  50.  nie  przyjĊto  go  na 
socjologiĊ. W ankiecie prz przyjĊciu na studia 
matka,  w  tajemnicy  przed  synem,  w  rubryce 
"zawód  ojca"  skreĞliła  "adwokat"  a  umieĞciła 
"rolnik".  Sprawa  wydała  siĊ  po  celująco 
zdanym przez Janusza egzaminie. Ostatecznie 
SzpotaĔskiego  przyjĊto  na  polonistykĊ a 
nastĊpnie  przeniesiono  na  rusycystykĊ,  której 
jednak nie skoĔczył. 

      SzpotaĔski  znakomicie  grał  w  szachy, 
studiował  w  bibliotekach  literaturĊ,  głównie 
niemieckojĊzyczną.  Bywał  w  salonach  gdzie 
spotykali 

siĊ

antykomunistyczni 

intelektualiĞci:  Jan  Józef  Lipski,  Zbigniew 
Herbert, Zdzisław Najder, Stefan Kisielewski. 
Zarabiał  na  Īycie  wykonując  dla  PIW-u 
zlecone 

prace: 

recenzje, 

opracowania. 

Tłumaczył Szekspira i pisał wiersze. 

     W owych czasach wynajmował mieszkanie 
na  PowiĞlu,  gdzie  bardzo  zaprzyjaĨnił  siĊ z 
psem  właĞcicieli  mieszkania  i  wszĊdzie  ze 
sobą  zabierał.  KiedyĞ  milicjant  zanotował  w 
raporcie: 

obywatel, 

pilotowany 

przez 

wielkiego,  czarnego  psa,  nie  chce  pokazaü
dowodu osobistego. 

     SzpotaĔski - jak twierdzą jego koledzy - od 
zawsze  był  uczulony  na  absurd  i  głupotĊ.  W 
połowie  lat  60.  powstała  opera  "Cisi  i 
gĊgacze",  ukazująca  atmosferĊ Warszawy  z 
epoki  panowania  ówczesnego  I  sekretarza 
PZPR  Władysława  Gomułki,  nazwanego 
przez SzpotaĔskiego Gnomem. 

      Gomułka  nazwał  operĊ  "reakcyjnym 
utworem  ziejącym  sadystycznym  jadem 
nienawiĞci",

"zawierającym 

równieĪ

pornograficzne 

obrzydliwoĞci,  na  jakie  zdobyü  siĊ  moĪe 
człowiek  tkwiący  w  zgniliĨnie  rynsztoka". 
Podczas  trzyletniego  pobytu  w  wiĊzieniu 
SzpotaĔski napisał balladĊ o Łopuszce, bĊdącą
syntetycznym opisem wydarzeĔ marcowych, i 
"KartoflarniĊ"  -  hipotetyczną  opowieĞcią o 
marzeniach 

Gomułki 

w 

sanacyjnym 

wiĊzieniu. 

      W  latach 70. SzpotaĔski napisał "CarycĊ i 
Zierkało" - satyryczną syntezĊ dziejów Rosji i 
ZSRR.  Tytułowa  caryca  to  BreĪniew.  Po 
"Carycy"  przyszła  kolej  na  wielką  syntezĊ
PRL-u 

czyli 

"Towarzysza 

Szmaciaka". 

Szmaciak  to  lump,  który  z  okupacyjnego 
szmalcownika  i  sutenera  w  PRL-u  po  okresie 
słuĪby w UB staje siĊ sekretarzem partyjnym. 

      Sam  SzpotaĔski  nie  krył,  Īe  pisał  "dla 
zabawy  -  ku  uciesze  własnej  i  grona 
znajomych",  nie  uwaĪając  siĊ nigdy  za 
"człowieka  pióra".  Pisywał  teĪ

libretta, 

tłumaczył 

poezjĊ 

niemiecką. 

Jak 

sam 

przyznawał,  nie  nadawał  siĊ do  pracy  na 
etacie. 

NajdłuĪej 

wytrzymał 

w 

przedsiĊbiorstwie  "Ruch",  stosunkowo  długo 
pracował  teĪ jako  instruktor  szachowy  w 
wojsku. 

      13  grudnia  1981  r.  SzpotaĔski  został 
internowany w Jaworzu. Umieszczono w tzw. 
celi szyderców: m.in. z Jackiem Bieriezinem i 
Stefanem Niesiołowskim. 

      W  ostatnich  latach  mieszkał  samotnie  w 
Warszawie.  W  sobotĊ

rano  przyjaciele 

znaleĨli go martwego w domu.

PAP

Dziennik Internetowy

15 paĨdziernika 2001

INDEX

WYDARZENIA

RECENZJE

TEATRY

Opracowanie Stowarzyszenie Teatralne TESPIS

ro

Page 1 of 1

Janusz SzpotaĔski

2012-02-10

http://www.teatry.art.pl/!inne/zmarli/j_szpotanski.htm